Difference between revisions 433633 and 434910 on alswiki

{{Überarbeiten}}
An Aschtronom isch en Mensch, wo Aschtronomii oda a vawandte Disziplin (Physik, Mathematik, Geodäsii, Aeronautik, ...) schtudiert hot und se wissaschaftlich mit '''Schterna und Planeta''' beschäftigt.

== Gschichte vo da Aschtronomii ==

Aschtronomi hot's scho im '''alta Babylon''' gea, wo d Prieschta scho gnau da Nachthimml beobachtet und Entwicklunga ufzoachnet hond. Neaba da Babylonia hond o d '''Ägypta''' und d '''Maya''' ihran Schwerpunkt uf d Himmelsbeobachtung und Aschtrologii glegt. 
Denn isch aba imma meh d wissaschaftlich gnaue Beobachtung mit religiösa Intapretationa (Göttasaga, wo Helda als Schternbild vaewigt wora sind) gmischt wora. Ersch 1750 isch a Trennung zwüschat '''Aschtronomie''' und '''Aschtrologie''' igführt wora.


== Uufgaba vo nam Aschtronoma ==
Im Untaschiid zu da meischta Wissaschaftla isch s Forschungsobjekt vo nam Aschtronom ziimli wiit furt. Er muss se also für siine Erkenntnisse uf gnaue Beobachtung und d Qualität so siina Inschtrumente valoo.

Aschtronoma beschäftigen se mit nam wiita Feald vo Uufgaba:
* wissaschaftliche Forschung in Aschtrophysik, Aschtrometrii, Kosmologii; Theorii vo Raumfahrt und Planetasysteme
* Untarrichta uf na Universität oda Hochschual
* Entwickla vo Inschturmenta oda Computaprogramme
* Leitung und Vawaltung vo Inschtitutiona wia da ESA oda NASA oda größara Projekte vo eaba deana Inschtitutiona.


== Berühmte Aschtronoma ==

{| border
|-
! Aschtronom
!Sin Biitrag
|-
|Hipparchus und [[Ptolemäus|Claudius Ptolemaeus]]
|Hond d Positiona vo mea wia 1.000 hella Schtern beschtimmt. 
|-
|Aristarchus 
|Hot als erschta gsait, dass d Sunna im Zentrum vom Universum schtoht (Heliozentrisches Weltbild)
|-
|Nasir al-Din al-Tusi
|Hot d ebene und d sphärische Trigonometrie begründet und in sinem Obsavatorium Tafla gmacht mit da Bahna vo da Planeta. Sis Planetasystem hot als s fortschrittlichschte zu sina Zit golta.
|-
|[[Nikolaus Kopernikus]]
|Isch da erscht moderne Vatreata vom heliozentrischa Weltbild gsi.
|-
|Tycho Brahe
|Hot vaschiidene wichtige aschtronomische Inschtrumente entwicklt und hot als erschta widaholbare Vamessunga vom Himml gmacht. Sine Vamessung vom Mars-Orbit hot d Aschtronomii körig witabrocht.
|-
|[[Johannes Kepler]] 
|Hot die Gesetze vo da Bewegung vo da Planeta entdeckt, wo noch eam Keplersche Gesetze hoassen und s Kepler-Fernrohr erfunda. Isch Assischtent vom Tycho Brahe gsi.
|-
|[[Galileo Galilei]]
|Hot als erschta da Himmel mit nam Teleskop beobachtet.  D Inquisition hot eam per Edikt für siine Entdeckunga zum Hausarrescht vaurteilt. Erscht de Papscht Johannes Paul II hot des Edikt 359 Johr schpöta wida ufghebt.
|-
|[[Isaac Newton]] 
|Hot 1687 dia [[Newtonschen Gesetze]], die drei Grundgesetze vo de Bewegung, in da ''Philosophiae Naturalis Principia Mathematica'' ussabrocht, wo die mechanische Physik revolutioniert hond und die Keplerschen Gesetze vo da Planetabewegung erklära hon künna.
|-
|Subrahmanyan Chandrasekhar
|hot an da interna Mechanisma vo Schterna gforscht und als erschta d Grenzmasse vo nam Wiißa Zwerg, Chandrasekhar-Grenze, usgreachnet.
|-
|Henrietta Swan Leavitt
|hot cepheid-variable Schtern in da Magellanischa Wolke katalogisiert und 1912 s Vahältnis zwüschat Leuchtkraft und Perodizität in Cepheiden entdeckt – was d Basis für d Arata vo Hertzsprung und Hubble gsi isch.
|-
|Ejnar Hertzsprung
|hot a Modell ufgeschtellt, mit deam Entfernunga zwüschat vaschiedena Cepheiden usgreachnet wera künnen. Damit hot ma, wo Cepheide in andara Galaxia (Andromeda Galaxii zum Biischpiil) entdeckt wora sin, d Entfernung zu deana Galaxia usreachna künna.
|-
|Edwin Hubble
|Hot d Uusdehnung vom Universum entdeckt (Hubbelsches Gesetz).
|}

[[ar:عالم فلك]]
[[ast:Astrónomu]]
[[az:Astronom]]
[[be:Астраном]]⏎
[[bg:Астроном]]
[[bn:জ্যোতির্বিজ্ঞানী]]
[[bs:Astronom]]
[[ca:Astrònom]]
[[cs:Astronom]]
[[da:Astronom]]
[[de:Astronom]]
[[en:Astronomer]]
[[eo:Astronomo]]
[[es:Astrónomo]]
[[fa:ستاره‌شناس]]
[[fi:Tähtitieteilijä]]
[[fr:Astronome]]
[[fy:Stjerrekundige]]
[[ga:Réalteolaí]]
[[gl:Astrónomo]]
[[he:אסטרונום]]
[[hr:Astronom]]
[[id:Astronom]]
[[it:Astronomo]]
[[ja:天文学者]]
[[kaa:Astronom]]
[[ko:천문학자]]
[[la:Astronomus]]
[[lb:Astronom]]
[[lt:Astronomas]]
[[mk:Астроном]]
[[ms:Ahli astronomi]]
[[nds:Astronom]]
[[nl:Astronoom]]
[[nn:Astronom]]
[[no:Astronom]]
[[pl:Astronom]]
[[ro:Astronom]]
[[ru:Астроном]]
[[scn:Astrònumu]]
[[si:තාරකාවේදියා]]
[[simple:Astronomer]]
[[sk:Astronóm]]
[[sl:Astronom]]
[[sr:Астроном]]
[[sv:Astronom]]
[[th:นักดาราศาสตร์]]
[[tr:Astronom]]
[[uk:Астроном]]
[[ur:فلکیاتدان]]
[[uz:Astronom]]
[[vi:Nhà thiên văn học]]
[[zh:天文学家]]
[[zh-min-nan:Thian-bûn-ha̍k-ka]]
[[zh-yue:天文學家]]