Difference between revisions 533176 and 700287 on alswiki

{{Löschen|No acht Johr mit dr Iberarbaite-Vorlag allnonig besser. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 11:46, 8. Sep. 2016 (MESZ)}}⏎
{{Überarbeiten}}
An Aschtronom isch en Mensch, wo Aschtronomii oda a vawandte Disziplin (Physik, Mathematik, Geodäsii, Aeronautik, ...) schtudiert hot und se wissaschaftlich mit '''Schterna und Planeta''' beschäftigt.

== Gschichte vo da Aschtronomii ==

Aschtronomi hot's scho im [[Babylonien|alta Babylon]] gea, wo d Prieschta scho gnau da Nachthimml beobachtet und Entwicklunga ufzoachnet hond. Neaba da Babylonia hond o d [[Altes Ägypten|Ägypta]] und d [[Maya]] ihran Schwerpunkt uf d Himmelsbeobachtung und Aschtrologii glegt. 
Denn isch aba imma meh d wissaschaftlich gnaue Beobachtung mit religiösa Intapretationa (Göttasaga, wo Helda als Schternbild vaewigt wora sind) gmischt wora. Ersch 1750 isch a Trennung zwüschat Aschtronomii und Aschtrologii igführt wora.

== Uufgaba vo nam Aschtronoma ==
Im Untaschiid zu da meischta Wissaschaftla isch s Forschungsobjekt vo nam Aschtronom ziimli wiit furt. Er muss se also für siine Erkenntnisse uf gnaue Beobachtung und d Qualität so siina Inschtrumente valoo.

Aschtronoma beschäftigen se mit nam wiita Feald vo Uufgaba:
* wissaschaftliche Forschung in Aschtrophysik, Aschtrometrii, Kosmologii; Theorii vo Raumfahrt und Planetasysteme
* Untarrichta uf na Universität oda Hochschual
* Entwickla vo Inschturmenta oda Computaprogramme
* Leitung und Vawaltung vo Inschtitutiona wia da ESA oda NASA oda größara Projekte vo eaba deana Inschtitutiona.


== Berühmte Aschtronoma ==

{| border
|-
! Aschtronom
!Sin Biitrag
|-
|Hipparchus und [[Ptolemäus|Claudius Ptolemaeus]]
|Hond d Positiona vo mea wia 1.000 hella Schtern beschtimmt. 
|-
|Aristarchus 
|Hot als erschta gsait, dass d Sunna im Zentrum vom Universum schtoht (Heliozentrisches Weltbild)
|-
|Nasir al-Din al-Tusi
|Hot d ebene und d sphärische Trigonometrie begründet und in sinem Obsavatorium Tafla gmacht mit da Bahna vo da Planeta. Sis Planetasystem hot als s fortschrittlichschte zu sina Zit golta.
|-
|[[Nikolaus Kopernikus]]
|Isch da erscht moderne Vatreata vom heliozentrischa Weltbild gsi.
|-
|Tycho Brahe
|Hot vaschiidene wichtige aschtronomische Inschtrumente entwicklt und hot als erschta widaholbare Vamessunga vom Himml gmacht. Sine Vamessung vom Mars-Orbit hot d Aschtronomii körig witabrocht.
|-
|[[Johannes Kepler]] 
|Hot die Gesetze vo da Bewegung vo da Planeta entdeckt, wo noch eam Keplersche Gesetze hoassen und s Kepler-Fernrohr erfunda. Isch Assischtent vom Tycho Brahe gsi.
|-
|[[Galileo Galilei]]
|Hot als erschta da Himmel mit nam Teleskop beobachtet.  D Inquisition hot eam per Edikt für siine Entdeckunga zum Hausarrescht vaurteilt. Erscht de Papscht Johannes Paul II hot des Edikt 359 Johr schpöta wida ufghebt.
|-
|[[Isaac Newton]] 
|Hot 1687 dia [[Newtonschen Gesetze]], die drei Grundgesetze vo de Bewegung, in da ''Philosophiae Naturalis Principia Mathematica'' ussabrocht, wo die mechanische Physik revolutioniert hond und die Keplerschen Gesetze vo da Planetabewegung erklära hon künna.
|-
|Subrahmanyan Chandrasekhar
|hot an da interna Mechanisma vo Schterna gforscht und als erschta d Grenzmasse vo nam Wiißa Zwerg, Chandrasekhar-Grenze, usgreachnet.
|-
|Henrietta Swan Leavitt
|hot cepheid-variable Schtern in da Magellanischa Wolke katalogisiert und 1912 s Vahältnis zwüschat Leuchtkraft und Perodizität in Cepheiden entdeckt – was d Basis für d Arata vo Hertzsprung und Hubble gsi isch.
|-
|Ejnar Hertzsprung
|hot a Modell ufgeschtellt, mit deam Entfernunga zwüschat vaschiedena Cepheiden usgreachnet wera künnen. Damit hot ma, wo Cepheide in andara Galaxia (Andromeda Galaxii zum Biischpiil) entdeckt wora sin, d Entfernung zu deana Galaxia usreachna künna.
|-
|Edwin Hubble
|Hot d Uusdehnung vom Universum entdeckt (Hubbelsches Gesetz).
|}