Difference between revisions 8747073 and 8837149 on arwiki

[[File:ملاسيد احمد الفيلسوف 1911- 2004.jpg|thumb|تصغير|400بك]]
 [http://www.faylasoof.com '''ماموستا ملا سيداحمدي فيلسوف ( باينجويي )''']
                    [[1911]] - [[2004 
:[[]] 
  '''ناوو نازناوي :'']]             '''                                                                                                                  -                                                          فةيلةسوف و ناوداري كورد ناوي سةييد ئةحمةدي كوري سةييد ئةمين ي كوري سةييد موحةممةدي كوري سةييد ئةمين ي كوري سةييد خدر كوري سةييد بةوان ي كوري سةييد خان عةلي ية ، نازناوي ( فة [[فيلةسوف]] ) (1)بوو  وة بة مامؤستا سةييد ئةحمةدي فةيلةسوف ناسرابوو ، ئةوةش لةبةر بليمةتي و زيرةكي و شارةزابوني بة شيّوةيةكي بيّ ويّنة لة زانستة شةرعي يةكان و  فةلسةفة و عةقيدةي ئيسلامي و زانستة كاني تري وةك بةلاغةو مةنتيق و عيلمي كةلام و سةرف و نةحوي عةرةبي و فةلةك و ئوستورلاب و جوغرافياو ميّزوو دا. هةروةها شارةزايي زؤرباشي هةبوو لة زانستي زةوي ناسي دا .
 :[[''نةسةبي :'']]   '''نه سه بي'''
  - مامؤستا مةلا سةييد ئةحمةدي  فةيلةسوف لة نةوةي ( بابا سةييد ئةحمةدي باينجؤ )ية(2) ، وة لة سةيدةكاني ( بيرخدري )(3) يةو بشتاوبشت ئةجنةوة سةر( ئي [[امام رةزاي مةشهةد )ضا]]ي [[مشهد]] (4)خواي ليّ رازي بيّت .
:[[  '''زيان و بةسةه سه ر هاتي :'']]
  -   ''' 
 - لةسالّي 1911 ز لة باريّزكاي [[كةركوك]] لةدايك بووة و هةر مندالّ  ئةبيّت  باوكي ئةكويّزيّتةوة بؤ بةغداشاري بةغدا([[بغداد]])و لةويّ نيشتةجيّ ئةبيّت ، هةر بؤية مامؤستا فةيلةسوف لةويّ كةورة ئةبيّ و بيّ ئةكات و هةر لة بةغداش  فيّري زماني عةرةبي و فارسي و توركي ئةبيّت  .دواي ئةوة لة كةركوك و هةنديّ ناوجةي دةوروبةري و [[جةمجةمالّ]] و [[هةوليّر]] زيان بةسةر ئةبات و ماوةيةكيش لة ئيّران بوة .زؤربةي زياني بة هةزاري و كةم دةرامةتي و نةبوني بةسةربردوة .جةندجاريّك مالّي تالاّن كراوةو ناخؤشي و دةربةدةري زؤري بينيوة و نوسراوو كتيّب و بةرتووك و شيعرةكاني(5) لةو نيّوانةدا فةوتاون و لة ناوجون ، تةنانةت لة سالّي 1963 دا كتيّب و نوسراوةكاني بةر شالاّوي تالان كردن ئةكةويّت و جةند كتيّبيّكي كةم نةبيّت هيجي بؤ ناميّنيّتةوة و هةنديّ كةسي خةلّكي كةركوك كة سةرباز ئةبن لة باشوري عيّراق بة ريّكةوت هةنديّ لة كتيّبةكاني بةدةستي مندالّةوة ئةبينن لة شاري عيمارة .
 - لة سالّي [[1979]] دا سةفةري حةج[[حج]] ئةكات ئةو ئةركة بيرؤزة جيّ بةجيّ ئةكات . 
 :[[ '''خويّندني'']]  : 
 -  '
  - مامؤستا سةييد ئةحمةد زانستة شةرعي يةكان و فةلسةفةو حيكمةت و بةلاغةو مةنطق وعيلمي كةلام و  فيقهو ئوسولي فيقهو حةديس و باقي زانستةكاني ئةو سةدةمةي خويّندوة .  سةرةتاي خويّندني لة شاري بةغدا بووة ، باشان بؤ مةبةستي بةبايان كةياندني خويّندنةكةي رووي لةكةركوك و ناوجةكاني دةوروبةري و [[سولةيماني]] و  [[خانةقين]] و [[زةهاو]] و كردووة . 
  - سةرةتا لة بةغدا  ئةجيّتة لاي  ( كتاب  = كوتتاب )(6) بؤ فيّربووني ئةلف و بيّ ي عةرةبي و دواي ئةوة  قورئاني بيرؤزي خؤيّندوة .  ئينجا ئةجيّتة مزكةوتي شيّخ عةبدولقادري كةيلاني و  هةنديّك حةديسي خويّندوة . ئينجا ديواني خواجة حافزي شيرازي و   كولستاني شيّخي سةعدي و جوار دةرويّش و هةنديّكي تري فارسي  ئةخويّنيّت ، باشان هةنديّك كتيّبي توركي و ئينكليزي ئةخويّنيّت .  ئينجا ئةجيّتة كةركوك و لة مزكةوتةكاني ئةو شارة دائةمةزريّت و دةست بة خويّندن ئةكات . دواي ماوةيةك رووئةكاتة لاديّ و شارؤجكةكاني دةوروبة(contracted; show full)
- ئةو مةدرةسةو مزظةوتانةي كة مامؤستا دةرسي ليّ خويّندوة وةكو : مةدرةسةو مزكةوتي شيّخ عبدالقادري كةيلاني و جةند شويّنيّكي تر لة بةغدا . لة كةركوكيش مةدرةسةو مزكةوتي ئيمام قاسم و مزكةوتةكاني قةلاّ و ( وةكو مزكةوتي ئولو جامع و مزكةوتي ئويج قةلاّو مزكةوتةكاني تري قةلاّ )و مزكةوتي حاجي مستةفاي قةردارو مزكةوتي مةلا عومةر كوم
بةدةتي و هةنديّكي تر ، هةروةها زؤريّك لة مزكةوتةكاني دةوروبةري كةركوك .لة سليّمانيش لة خانةقاو مزكةوتي مةولانا خاليد و خانةقاي مةحوي و هةنديّكي تر ، وة لة هةنديّك لة مزكةوتةكاني ناوجةكاني تري كوردستان .
: [['''كاروجالاكي يةه كاني :'']]
  -  '''
 - مامؤستا فةيلةسوف سالاّنيّكي زؤر و نزيكةي شةست سالّ  خزمةتي بة دين و بة زين كردووة لة زؤر شويّني كوردستان و عيّراق ، لةوانة كةركوك و ناوجةي سالّةيي و كوبيّسةو سامةرا و جةمجةمالّ و زؤر شويّني تر. لةو ماوةيةشدا ئيمام وخةتيبي كردووةو دةرسي بة قوتابي و فةقيّكاني داوة . لة زؤر شويّنةوة فةقيّ روي ليّكردوةو لة خزمةتيا زؤر بة شانازي يةوة خويّندويانةو دةيةهاو سةدةها فةقيّ ي كورد لةسةر دةستي خويّندنيان تةواو كردوةو بوون بة مةلاو مامؤستا .
 - لةسالّي [[1974]] بةشداري شؤرشي ئازادي خوازي كوردي كردووةو بووة بة  دادوةر لة دادكاي تةميزي شةرعي لة [[كوردستان]]  . 
- نوسيني زؤري هةبوة لة سةر زانستة شةرعي يةكان ، بةلاّم زؤربةيان بةر تالاّن و سوتان كةوتون و فةوتاون ،تةنها جةند نوسراويّكي ماوة كة هيّشتا جاب         نةكراون . 
:[[        '''بلةه و بايةه و كةه سايةه تي مامؤوستا :''']]  
 - مامؤستا فةيلةسوف زانايةكي ئاييني زؤر شارةزاو بةتوانا بوو ، فةلسةفة زان و حيكمةت زانيّكي بيّ ويّنة بوو ، زانايةكي زؤر ليّهاتوو بوو لة فةلسةفةي ئيسلاميدا و هةميشة هةولّي ئةدا بؤ بةربةرج دانةوةي ئةو فةلسةفة بيانيانةو راو بؤجونانةي كة دزي فةلسةفةو بيرو بؤجوني ئاييني ئيسلام بوون ،ئةم هةولّةشي لةكاتي وانة ووتنةوةي بة فةقيّ و قوتابي يةكاني دا زؤر بةرووني دياربوو . - زانايةكي بليمةتي زماني عةرةبي و عيلمي كةلام و بةلاغةو مةنتيق بوو . عةرةبي زانيّكي زؤر سةيرو سةرنج راكيّش بوو ،كاتيّك كة بابةتيّكي ئةدةبي بة زماني (contracted; show full)
- لة كاتي قسة كردن و كفتووكؤكردني لةكةلّ كةسي بةرامبةريدا ، هةولّي ئةدا ئاستي زانياري ئةو كةسةي بؤ دةربكةويّت تا بة كويّرةي خؤي قسةي لةكةلّدا بكات و بة شيّوةيةكي جوان تيّ ي بكةيةنيّت و زؤرجاريش بة نمونةو بةلّكةي بةهيّزةوة بشتكيري لة قسةو ووتةكاني خؤي ئةكرد .

:[[    '''وةه فات و مردني'']] :
-'
 مامؤستا فةيلةسةف لة تةمةني 86 سالّيدا و لة 17\9\1997 بةهؤي جةلّتةي دةماغي يةوة توشي شةلةل ئةبيّت و نزيكةي حةوت سالّ بةو شيّوةية لة سةر جيّكا ئةكةويّت . لة 9\4\2004 بؤجاري دووةم جةلّتة ليّ ي ئةدات و باش شةش رؤز و لة رؤزي جوارشةممة لة ريّكةوتي [[14/4/ 2004]] لة نةخؤشخانةي فيّركاري لة شاري هةوليّر و لة تةمةني 93 سالّيدا كياني باكي بة يةزداني مةزن ئةسبيّريّ و بؤ هةتا هةتاية مالّ ئاوايي لة مالّ ومندالّ و خزم و كةس و كارو كةل و نيشتمانةكةي ئةكات و هةر هةمان رؤز تةرمة بيرؤزةكةي ئةكويّزريّتةوة بؤ شاري كةركوك و لةويّ بةخاكي ئةسبيّرن ، بةو جؤرة ئةو جرايةش ئةكوذيّتةوة لة خوازياراني شةرع و دين .
---- 
(1)ئةم نازناوةي بيّ بةخشراوة لة لايةن يةكيّك لة مامؤستاكاني يةوة لة شاري بةغدا ، ئةوةش لةبةر بلةو بايةو زانياري مامؤستا بوو لة فةلسةفةو   عةقيدةي ئيسلامي و هةموو زانستة شةرعي يةكاني تردا . 
(2) بابا شيّخ ئةحمةدي باينجؤ يةكيّك بووة لة زاناو عاريفةكاني كوردستاني ئيّران و مةرقةدي ئيّستا لةديّ ي باينجؤية كة ئةكةويّتة باكوري رؤذهةلاّتي شاري سنة .
(3)مةبةست لة نةوةكاني سةييد موحةممةدي زاهدة كة بة ( بيرخدري شاهؤ ) ناسراوة و مةرقةدي لة ديّي بيرخدراني ناوجةي مةريوانة لة كوردستاني ئيّران .    (4) ئيمام رةزاي مةشهةد كوري ئيمام موساي كازمة و مةرقةدي موبارةكي لة شاري مةشهةدة لة رؤزهةلاّتي ئيّران. 
(5)(كوتتاب ) ئةو شويّنانة بوة كة سةرةتا مندالّيان فيّري خويّندن و نوسين كردووة وةكو (حوجرة )لة مزكةوته كاني كوردستان .
----
  [[== سةرجاوةكان /]] ==         
        1- كورتةيةك لة زياننامةي زانا ئايينية كوج كردوةكاني سةدةي بيستةم لة ناو شاري هةولير . جابي 1 2004        
        2- كوفاري بةيامي راستي . زماره 71  ، 2004           
        3- روزنامه ي الاصلاح  زماره 63 و 64 . 2005          
        4- روزنامه ي كركوكي ئه مرو زماره 25 . 2004            
        5- رابورتيكي ده سنوسي ماموستا عبدالكريم ي كوري ماموستا سيد احمد .]]

 
 = 
  [[تصنيف:اكراد]]
  [[تصنيف :سير ذاتية]]
  [[تصنيف: 1911]]
  [[تصنيف:2004]]