Difference between revisions 1974219 and 2079935 on astwiki

{{Mal traducíu}}
{{Ficha d'idioma |nome=Árabe palestín

|familia madre = Llingües afroasiátiques
|países={{Bandera2|Israel}}<br />{{Bandera2|Palestina}}<br />
|oficial=
|familia= [[Llingües afroasiátiques|Afro-asiáticu]]<br />
&nbsp;&nbsp;[[llingües semítiques|Semíticu]]<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[llingües semítiques occidentales|Semíticu occidental]];<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Llingües semítiques centrales|Semíticu central]]<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Llingua árabe|Árabe]]<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Árabe levantino|Levantino]]<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''Árabe palestín'''
|escritura=[[Alfabetu árabe]]
|agency=''none''
|iso3=ajp
|mapa = [[Archivu:Árabe levantino variedades.png|250px]]
|mapa_leyenda = Variedaes del árabe levantino, ente les que s'atopen les variedaes falaes en Palestina.
}}
El '''árabe palestín''' ye un dialecutu del subgrupu [[árabe levantino]] faláu polos [[palestinos]], [[Árabe israelín|ciudadanos árabes d'Israel]] y dalgunos [[Xordania|xordanos]]. Les variedaes rurales d'esti dialecutu esponen delles característiques distintives, particularmente la pronunciación de ''qaf'' como ''kaf'', que los estremen d'otres variedaes d'árabe. Los dialecutos urbanos palestinos paécense más al dialecutu árabe levantino del norte, que ye, la forma falada del árabe de [[Siria]] y el [[Líbanu]].

== Diferencies con otres formes d'árabe levantino ==

Esisten diferencies notables ente l'árabe palestín y otres formes de [[árabe levantino]] como'l [[árabe siriu]] y el [[árabe llibanés]]. Sicasí, nengunu d'estos ye invariable, daes les diferencies dientro del mesmu dialecutu árabe palestín.

Una característica típica de los dialecutos palestín ye la pronunciación de [[hamza]]l'espardimientu de verbos con un 'o'-como una vocal nel imperfectu. Por casu, in {{Unicode|[[Fusha (language)|Fuṣḥa]]}} l'imperfectu de اكل ''akala'' 'comer' ye آكل '''ākulu'': l'equivalente común en dialecutu palestín ye: بوكل ''bōkel''. (La ''b'' prefixu marca'l significáu d'un presente d'indicativu.) Asina, na Galilea, lo coloquial de la espresión verbal, "Toi comiendo" o "yo como" ye ''ana bōkel'', en cuenta de ''ana bākəl'' usáu nel dialecutu siriu. Sicasí, ''ana bākul'' ye usáu nel sur polos beduinos.

L'árabe palestín tamién comparte delles característiques col [[Árabe exipciu|exipciu]], que lo estremen de los dialecutos del norte de Llevante:

* En vocabulariu: 'como' (prep.) is زي ''zayy'' pa delles rexones de Palestina y n'Exiptu. Sicasí, مثل ''mitl'', atopar n'árabe siriu y llibanés, ye tamién usáu en Palestina y otres rexones.
* En   gramática: Los dialecutos Palestinos (sacante'l dialecutu de los palestinos beduinos),como exipcios, el típicu sufixu (ش -sh, IPA: {{IPA|/ʃ/}}) forma'l negativu de los verbos y preposiciones pseudo-verbales nomes.

== Sub-dialecutos del árabe palestín ==

L'árabe palestín estremar en tres grupos:
* Palestín Urbanu, 
* Palestín Rural, 
* Palestín Beduín.

D'ellos, el dialecutu urbanu ye'l más cercanu al norte d'árabe levantino de Siria y el Líbanu, en menor midida a la población rural. Mentanto, el dialecutu beduín ta más cerca de les variedaes d'árabe faláu na mesma [[Arabia]], los beduinos ser más de xuru sabe que los árabes non yá na cultura, idioma y costumes, sinón tamién por rastrexar la descendencia fora de Palestina / Israel (n'oposición a los paisanos que la so identidá étnica moviérase a una identidá étnica árabe tres el procesu d'arabización llingüística y cultural a lo llargo de los sieglos).

Diferencies notables nes variedaes d'árabe palestín son los siguientes:

* La pronunciación d'el'''' qaf sirve como un [[lema]] párrafu estremar Los Trés Principales dialecutos Palestinos: convertir nun [[posa glotal]] na mayoría de les ciudaes, un [[pharyngealization | faríngeas]]'' k '"nos pueblos más pequenos y el campu, en delles zones (non faríngeas)'' k'' y'' g'' nel estremu sur y ente los [[beduinos]] altavoces. Nuna serie d'aldegues de la Galilea (por casu, Maghar), especialmente pero non yá ente los [[los drusos]], el'''' qaf realmente pronúnciase'''' qaf como nel árabe clásicu.
* Nos dialecutos onde'''' qaf pronúnciase como'' k'', un verdaderu'''' Kāf pronúnciase de cutiu {{IPA | / tʃ /}}, como en dellos dialecutos del [[Golfu Árabe]]. Esto xeneralmente ye una característica de la más conservadora [[idiolecto]] s. Esta pronunciación de'''' Kāf tamién asocede nel norte de Cixordania, y les árees poblaes axacentes palestinos n'Israel, conocíu como "[[Triángulu (Israel) | del triángulu]]". Esta pronunciación ye una Menudu estigmatizada polos Palestinos y dellos aldeanos urbanos que s'abstienen d'aquella pronunciación.
* Amás, una femenina [[sufixu]]'', un'' llugar de la más común de Llevante'' i'' o'' y'', ta bastante estendíu, sobremanera nel sur de la zona. Sicasí, la opción "-i" o daqué paecíu atopar n'usu nel "triángulu".
* Otru interesante sub-dialéctica marcador ye la palabra usada pa la preposición "equí". El dialecutu urbanu a favor de "ciñu". Los beduinos del Negev, sicasí, tienden a usar "hiniyye" o inclusive "hiniyante".
* Nel Negev, el SH-forma nun s'usa na negación del pasáu o del presente. Sicasí, el dialecutu beduín utiliza namái'l "ma" de partícules de negar.

Polo xeneral, los dialecutos rurales son daqué estigmatizaos y les pronunciaciones urbanes tán ganando terrenal, como ye'l casu n'otros grupos de dialecutos árabes. Sicasí, l'usu del dialecutu beduín sigue siendo abondo común, inclusive ente los beduinos con estudios universitarios.Mientres s'estigmatiza por otros [[Árabe Israelín]], les característiques básiques del dialecutu beduín (y.g. the ''qāf'' pronounced as a ''g'') utilícense llargamente en tolos contestos informales polos falantes beduinos, incluyendo aquellos que tán con educación universitaria. Poro, un fenómenu similar a la desapaición de la {{IPA|/tʃ/}} pal ''kāf'' - ye vistu nel "triángulu" - Entá nun se vio nel Negev. Esti nun ye'l casu, sicasí, colos beduinos del Negev que se camudaron a Lod y Ramle na década de 1960 y amuesen más enclín a adoptar un dialecutu estándar urbanu.

Amás, hai families d'orixe llibanés y siriu que viven n'Israel qu'inda falen nel so dialecutu d'orixe, o nun [[idiolecto]] qu'en parte s'asimila al árabe palestín, calteniendo delles característiques del dialecutu d'orixe.

== Otres diferencies del árabe estándar modernu/árabe clásicu ==
=== Pronome relativu ===

Como na mayoría de les formes d'árabe coloquial, los marcadores de la clausa [[Árabe estándar modernu|AES]] الذي،   التي، اللذان، اللتان، الذين y اللاتي son sustituyíos pola forma simple إللي

=== Indicación del Complementu Directu con preposición + pronombre sufijado===

The particle ''li-'' fundióse col raigañu anterior como un indicador d'un oxetu indirectu. Thus MSA ''qultu lahû'' ye espresáu como '''ultillo'', ''qultillo'' o ''kultillo'' and MSA ''Katabtu lahâ'' ye traducíu n'árabe palestín como ''Katabtilha''.

=== Interrogativos ===

{| class = "wikitable"
!MSA || Árabe Palestín|| Castellanu
|-
|لماذا ''Limāðā''
|ليش ''''Layš''''
|¿Por qué?
|-
|ماذا ''māðā''
|ايش ''aiš'', شو ''šū''
|¿Qué?
|-
|كيف ''Kayfa''
|كيف ''Kīf'', چيف ''ĉīf'', كنف ''kinf''
|¿Cómo?
|-
|متى ''matā''
|إيمتى ''īmtā'', إيمتين ''īmtīn''
|¿Cuándo?
|-
|اين ''ayna''
|وين ''wayn''
|¿Ónde?
|-
|من ''man''
|مين ''mīn''
|¿Quién?
|-
|}

== La influencia d'otres llingües ==

Amás los dialecutos rurales del árabe palestín contienen elementos qu'apaecen a paecese a los sos clásicos homólogos hebreos.
* L'exemplu más claru ye'l pronome en segunda y tercer persona plural. ''Hemme'' (ellos) paecer al hebréu ''hēm'' en contraposición cola palabra n'árabe clásicu ''hum'',n'araméu ''hon'' y polo xeneral árabe levantino ''henne''. Similarmente el sufixu ''-kem'' (tu or el to) paecer al hebréu ''-khem'' frente al árabe clásicu ''-kum'' y, araméu y árabe norlevantino ''-kon''.
* A less clear example is the transformation of glottal stop followed by long alif (alif madda) into an "o" sound, as in the form ''Ana bokel'' noted above. Esto verdaderamente dase nes futures formes de los verbos n'hebréu con ''aleph'' como la primer consonante del so raigañu. Sicasí, ye igualmente característicu del araméu.

=== Árabe israelín   ===
Los ciudadanos árabes d'Israel tamién tienden a usar préstamos de la llingua hebrea. La modalidá llingüística resultantes conozse como árabe israelín, por casu:
* ''Makhsom'' מַחְסוֹם ("barrera" - úsase llargamente pa referise a los controles militares israelinos en tola [[Cixordania]])
* ''Ramzor'' רַמְזוֹר (semáforu)
* ''Pelefon'' (pronúnciase "belefon" polos árabes) פֶּלֶאפוֹן (celular Teléfonu)
(contracted; show full)
{{Tradubot|Árabe palestino}}

[[Categoría:Idioma árabe]]
[[Categoría:Llingües d'Israel]]
[[Categoría:Llingües de Palestina]]
[[Categoría:Creciente Fértil]]
[[Categoría:Wikipedia:Revisar traducción]]