Difference between revisions 668277 and 714022 on astwiki

{{1000}}
{{Taxobox_begin | color = lightgreen | name = Cebada}}
{{Taxobox_image | image = [[Image:Barley.jpg|250px|Cebada]]| caption = Cebada}}
{{Taxobox_begin_placement | color = lightgreen}}
{{Taxobox_regnum_entry | taxon = [[Plantae]]}}
{{Taxobox_divisio_entry | taxon = [[Magnoliophyta]]}}
{{Taxobox_classis_entry | taxon = [[Liliopsida]]}}
{{Taxobox_ordo_entry | taxon = [[Poales]]}}
{{Taxobox_familia_entry | taxon = [[Poaceae]]}}
{{Taxobox_genus_entry | taxon = ''Hordeum''}}
{{Taxobox_species_entry | taxon = '''''H.vulgare'''''}}
{{Taxobox_end_placement}}
{{Taxobox_section_binomial | color = lightgreen | binomial_name = Hordeum vulgare | date = | author = [[Linneo|L.]]}}
{{Taxobox_end}}

La '''cebada''' (''Hordeum vulgare'' [[:an:Ordio|Ordio]], en [[Aragón|aragonés]], [[:ca:Ordi|Ordi]] en [[catalán]], [[:it:Orzo|Orzo]] n'[[italia|italianu]] y '''Orgu'''<ref>Fonte Diccionario General de la Lengua Asturiana de [[Xosé Lluis García Arias]] [http://mas.lne.es/diccionario/]</ref> en delles estayes d'[[Asturies]] (centru-oriente), magar que nun se recueye nel DALLA) ye una planta [[monocotiledónea]] añal perteneciente a la familia de les [[poácea|poácees]] (gramínees), al empar, ye un [[cereal]] de gran importancia tanto p'animales como pa humanos y anguaño el quintu cereal más collecháu nel mundu (53 millones d'[[hectárea|hectárees]] o 132 millones d'[[Acre (unidá de superficie)|acres]]).

== La planta ==
La '''cebada''' cultívase principalmente en climes templaos como [[collecha]] de [[primavera]] y xeneralmente la so distribución ye asemeyada a la del [[trigu]].  La cebada xorrez enforma en estayes drenaes, que nun necesiten ser tan vicioses (fértiles) como les dedicaes al trigu.

El [[raigón]] de la planta de cebada ye fasciculáu y nel puen identificase '''raigones primarios y secundarios'''. Los raigones primarios fórmense pol xorrecimientu de la radícula y esapaecen na planta adulta, época na que se desendolquen los raigones secundarios dende la base del tallu con delles ramificaciones.

El [[tallu]] de la cebada ye una [[caña]] güeco que presenta de siete a ocho enteñudos, separtaos por diafragmes ñudosos. Los enteñudos son más llargos a midida que'l tallu medra dende la rexón basal. El númberu de tallos en cada planta ye un númberu variable; ca ún de los cuales tien una espiga.

Les [[fueya|fueyes]] tán ensamaes pola '''casulla basal''' y la [[llámina]], les cuales tan xuníes pola [[lígula]] y presenten dos prollongaciones membranoses denomaes [[aurícula|aurícules]].  Les fueyes afáyense inxertaes a los ñudos del tallu por un '''sartal''' o ''pulvinus'' que ye un gorrumbu na base de la fueya.

La so espiga ye la [[inflorescencia]] de la planta, considérase una prollongación del tallu, que se asemeyáu al de les demás plantes [[gramínea|gramínees]], presenta reducción del ''periantio''. La función proteutora ye desempeñada poles [[gluma|glumes]] y las [[pálea|pálees]].

El [[granu]] de cebada ye de mena ahusao, más gordu nel [[centru]] y amenorgando hacia los [[cabu|cabos]]. La [[casulla]] de la cebada (nes menes vestíos), protexe'l granu escontra los [[depredador]]es y ye d'utilidá nos procesos de [[malteáu]] y [[cervecería]]. Representa un 13% del pesu del granu cimbrando d'acordies al tipu, variedá del granu y [[llatitú]] [[plantación]].

La cebada tá representada principalmente por dos [[especies]] cultivaes: ''Hordeum distichon L.'', que s'emplega pa la ellaboración de la [[cerveza]], y ''Hordeum hexastichon L.'', que s'usa como forraxe pa alimentación animal; dambes especies puen axuntase baxo'l nome de ''Hordeum vulgare L. ssp. vulgare''.

==Producción Mundial==
{| {{tablaguapa}}
! País
! Producción<br/><small>(millones d'hectárees)</small>
|-
| {{RUS}}     
| align="right" | 7,2
|- 
| {{UKR}}    
| align="right" | 3,7
|- 
| {{TUR}}     
| align="right" | 3,6
|- 
| {{CAN}}     
| align="right" | 4,5
|- 
| {{AUS}}  
| align="right" | 3,0
|- 
| {{ESP}}      
| align="right" | 3,3
|- 
| {{MAR}}    
| align="right" | 2,3
|- 
| {{USA}}        
| align="right" | 2,1
|- 
| {{IRN}}       
| align="right" | 1,0
|- 
| {{IRQ}}       
| align="right" | 1,2
|}

===Enllaces esternos===
{{commonscat|Hordeum vulgare|Cebada}}

==Referencies y Notes==
<references/>

== Ver tamién ==
* [[Poaceae]]
* [[Hordeum]]


[[Categoría:Poaceae]]
[[Categoría:Cereales]]⏎
⏎
[[am:ገብስ]]
[[an:Hordeum vulgare]]
[[ang:Bere]]
[[ar:شعير]]
[[arc:ܣܥܪܬܐ]]
[[ay:Siwara]]
[[az:Adi arpa]]
[[bat-smg:Mėižē]]
[[be:Ячмень звычайны]]
[[be-x-old:Ячмень звычайны]]
[[bg:Ечемик]]
[[bjn:Jawawut]]
[[bn:যব]]
[[bo:ནས།]]
[[br:Heiz]]
[[bs:Ječam]]
[[ca:Ordi]]
[[cs:Ječmen setý]]
[[cv:Урпа]]
[[cy:Haidd]]
[[da:Almindelig Byg]]
[[de:Gerste]]
[[dv:ހިމަ ގޮދަން]]
[[el:Κριθάρι]]
[[en:Barley]]
[[eo:Ordinara hordeo]]
[[es:Hordeum vulgare]]
[[et:Oder]]
[[eu:Garagar]]
[[fa:جو (گیاه)]]
[[fi:Ohra]]
[[fiu-vro:Kesev]]
[[fr:Orge commune]]
[[ga:Eorna]]
[[gl:Cebada]]
[[gv:Oarn]]
[[he:שעורה תרבותית]]
[[hi:जौ]]
[[hr:Ječam]]
[[hsb:Sywny ječmjeń]]
[[ht:Òj]]
[[hu:Árpa]]
[[id:Jelai]]
[[io:Hordeo]]
[[is:Bygg]]
[[it:Hordeum vulgare]]
[[ja:オオムギ]]
[[jv:Jawawut]]
[[kbd:Хьэ (къэкӀыгъэ)]]
[[kn:ಬಾರ್ಲಿ]]
[[ko:보리]]
[[ksh:Jääch]]
[[la:Hordeum]]
[[lij:Òrzio]]
[[lmo:Hordeum vulgare]]
[[lt:Paprastasis miežis]]
[[lv:Mieži]]
[[mk:Јачмен]]
[[ml:ബാർളി]]
[[ms:Pokok Barli]]
[[nap:Uorgio]]
[[ne:जौ]]
[[nl:Gerst]]
[[nn:Bygg]]
[[no:Bygg (korn)]]
[[oc:Òrdi]]
[[os:Кæрвæдз]]
[[pl:Jęczmień zwyczajny]]
[[pnb:جؤ]]
[[pt:Cevada]]
[[qu:Siwara]]
[[ro:Orz]]
[[ru:Ячмень обыкновенный]]
[[sa:यवः]]
[[sah:Нэчимиэн]]
[[scn:Oriu]]
[[sco:Baurley]]
[[sh:Ječam]]
[[simple:Barley]]
[[sl:Ječmen]]
[[sq:Elbi]]
[[sr:Јечам]]
[[sv:Korn]]
[[sw:Shayiri]]
[[ta:வாற்கோதுமை]]
[[te:బార్లీ]]
[[th:ข้าวบาร์ลีย์]]
[[tl:Sebada]]
[[uk:Ячмінь звичайний]]
[[ur:جو]]
[[vec:Órxo]]
[[vi:Đại mạch]]
[[wa:Oidje]]
[[war:Sebada]]
[[zh:大麦]]
[[zh-classical:大麥]]
[[zh-min-nan:Toā-be̍h]]
[[zh-yue:大麥]]