Difference between revisions 729327 and 730730 on astwiki

[[Archivu:Flag of Asturias (indoor).svg|thumb|250px|Wikipedia n'asturianu.]]

Al envís d'enantar el conteníu asturianu d'esta enciclopedia, darréu, preséntense una propuesta d'artículos pa facer:

==Asturianos==
*[[Aniceto Sela Sampil]], caderalgu de Derechu Internacional de la [[Universidá d'Uviéu]]. Autor de ''Folklore asturiano''.
*[[Fermín Canella Secades]], escritor, caderalgu y cronista asturianu.
*[[C. M. Vigil]], miembru del grupu La Quintana.
*[[Fortunato Selgas]], miembru del grupu La Quintana.
*[[Máximo Fuertes Acevedo]], caderalgu.
*[[Braulio Vigón]], historiador y estudiosu de les costumes d'Asturies.
*[[Julio Somoza]], historiador.
*[[Álvaro Fernández de Miranda]], vizconde de Campogrande.
*[[Ceferino Alonso Fernández]], periodista ya investigador.
*[[José González]], rexistrador de la propiedá y uno de los redautores de ''Doctrina asturianista''.
*[[Juan Vázquez de Mella]], políticu, escritor y filósofu.

==Cultura==
{{AP|Cultura d'Asturies}}

*[[Asociación Xuvenil Taranes]]
*[[Remanecer]]

===Artesanía===
{{AP|Artesanía d'Asturies}}

*[[Alfarería de Miranda]]
*[[Artesanía de la madreña]]
*[[Artesanía de Taramundi]]
*[[Cerámica d'El Rayu]] (Siero)
*[[Cerámica de Faro]]
*[[Cerámica negro de Ḷḷamas del Mouro]]

Recursos:
*[http://www.artesaniadeasturias.com/publicaciones/index.html artesaniadeasturias.com]

===Cine===
{{AP|Cine asturianu}}

*[[Cines d'Asturies]]
*[[Festival Internacional de Cine de Xixón]] (FICXixón)

===Cultura física===

*[[Bolos n'Asturies]]
*[[Xuegos tradicionales n'Asturies]]

===Llingua===
*[[Castellanu n'Asturies]]
*[[Selmana de les Lletres Asturianes]] (toles ediciones)

'''Xírigues''':
*[[Bron]] caldereros de Miranda, Avilés y [[Bron de San Xuan]] tratantes de San Xuan, Grau.
*[[Mansolea]] de los zapateros de Pimiango, Ribadeva.
*[[Tixeleiru]] tixeleiros o conqueiros d'A Estierna, Ibias y [[Maconeiru]] de los cesteiros d'El Reboḷḷal, Degaña.
*[[Varbéu]] de los goxeros o cesteros de Peñamellera.
*[[Xíriga]] o tamargu, de los tamargos o teyeros del oriente d'Asturies y [[Ergue]] de los canteros del oriente d'Asturies.

===Museos===
*{{AP|Museos d'Asturies}}

===Música===
*{{AP|Música d'Asturies}}

===Patrimoniu material===

Crear tolos artículos de les llistes siguientes:
*[[Llista de bienes d'interés cultural d'Asturies]]
*[[Castros d'Asturies]]

===Toponimia===
Llugares, caseríes y aldees d'Asturies, acordies cola toponimia oficial hasta agora.

==Deporte==
{{AP|Deporte d'Asturies}}

==Gastronomía==
{{AP|Gastronomía d'Asturies}} y de cada conceyu.

*[[Fariñón]]
*[[Emberzáu]]
*[[Quesos d'Asturies]]
*[[Cocineros d'Asturies]]
*[[Restoranes d'Asturies]]
*[[Embutíos d'Asturies]]
===Bébores===
====Cerveza====
*[[La cerveza n'Asturies]]
*[[Cerveces d'Asturies]]
====Sidra====
*[[La sidra n'Asturies]]
*[[Llagares d'Asturies]]
====Vinu====
*[[El vinu n'Asturies]]
*[[Vinos d'Asturies]]

==Gobiernu==
{{AP|Gobiernu d'Asturies}}

Enantar:
*[[Gobiernu del Principáu d'Asturies]]
*[[Estatutu d'Autonomía del Principáu d'Asturies]]
*[[Tribunal Superior de Xusticia d'Asturies]]

Crear:
*[[Dirección Xeneral de Política Llingüística del Principáu d'Asturies]]
*[[Oficina de Política Llingüística]]
*[[Serviciu de Política Llingüística]]

==Hestoria==
===Paleolíticu===
{{AP|Paleolíticu n'Asturies}}

*[[Asturiense]]

===Neolíticu===
{{AP|Neolíticu n'Asturies}}

==Instituciones==
===Ilesia===
{{AP|Ilesia asturiana}}

*Enantar l'artículu [[Archidiócesis d'Uviéu]]
*[[Arciprestalgos d'Asturies]]

==Xeografía==
{{AP|Xeografía d'Asturies}}

===Clima===
{{AP|Clima d'Asturies}}

*[[Cambéu climáticu n'Asturies]]
*[[Estación meteorolóxica d'El Brañillín]]
*[[Meteoroloxía n'Asturies]] 

===Demografía===
{{AP|Demografía d'Asturies}}

*[[Emigración n'Asturies|Emigración]]
*[[Inmigración n'Asturies|Inmigración]]

===Economía===
{{AP|Economía d'Asturies}}

*[[Agricultura d'Asturies|Agricultura]]
*[[Empreses d'Asturies|Empreses]] (y categoría d'empresarios)
*[[Ganadería d'Asturies|Ganadería]]
*[[Industria d'Asturies|Industria]]
*[[Mercaos d'Asturies|Mercaos]]
*[[Turismu n'Asturies|Turismu]]

===Hidrografía===
{{AP|Hidrografía d'Asturies}}

====Conques hidrográfiques====

{| class="sortable" border="0" align="center" valign="top" style="vertical-align:top; border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF;"
|+ style="background:DarkSlateBlue; color:white" |<big>Conques hidrógráfiques d'Asturies</big>
|-bgcolor="#CEDAF2" align=center
| Conca 
| Ríos
| Área conca (km²)
| % conca (en rellación a Asturies)
|-bgcolor="#FAF0E6" 
| Conca del Eo || [[Ríu Eo|Eo]] y [[Ríu Suarón|Suarón]] || align=right| {{formatnum: 91.5}} || align=right| {{formatnum:2.9}} 
|-bgcolor="#FFF0F5" valign=top
| Conca costera-occidental || [[Ríu Cabo|Cabo]], [[Ríu del Mazo| Mazo]], [[Ríu A Muria|A Muria]], [[Ríu Porcíu|Porcíu]] y [[Ríu de Tol|Tol]] || align=right| {{formatnum: }} || align=right| {{formatnum:2.0}} 
|-bgcolor="#CEF6CE" 
| Conca del Navia ||  || align=right| {{formatnum: 99.4}} || align=right| {{formatnum:14.4}} 
|-bgcolor="#CEF6CE" valign=top
| Conca del Esva ||   || align=right| {{formatnum: 35}} || align=right| {{formatnum:7.3}}
|-bgcolor="#CEF6CE" valign=top
| Conca del Nalón-Narcea || [[Ríu Nalón|Nalón]] || align=right| {{formatnum: 129}} || align=right| {{formatnum:46.0}} 
|-bgcolor="#FFF0F5" valign=top
| Conca centro-oriental || [[Ríu Aboño|Aboño]], [[Ríu Piles|Piles]], [[Ríu España|España]], [[Ríu Colunga|Colunga]] || align=right| {{formatnum: }} || align=right| {{formatnum:8.3}} 
 |-bgcolor="#CEF6CE" valign=top
| Conca del Sella|| [[Ríu Sella|Sella]] || align=right| {{formatnum: 56}} || align=right| {{formatnum:11.4}} 
|-bgcolor="#FFF0F5" valign=top
| Conca costera oriental || [[Ríu Nueva|Nueva]] y [[Ríu Las Cabras|Las Cabras]] || align=right| {{formatnum: }} || align=right| {{formatnum:3.2}} 
|-bgcolor="#FAF0E6" valign=top
| Conca del Cares-Deva || [[Ríu Deva|Deva]]  || align=right| {{formatnum: 64}} || align=right| {{formatnum:4.1}} 
|}
{|border="0" style="border: 1px solid #999; background-color:#ffffff;width:360px;clear:right;font-size:90%;line-height:130%;margin-left:8px;" align="right"
|-
| colspan=6| <Center>Conca según el color</Center>
|-valign=top align= center
|bgcolor="#CEF6E3"| Conques principales<br />Nalón, Sella,  Navia y Esva
|bgcolor="#FBEFFB"| Conques costeres
|bgcolor="#FAF0E6"| Conques compartíes<br />Eo y Deva
|-
|}

====Ríos====
{{AP|Ríos d'Asturies}}

====Embalses====
{{AP|Embalses d'Asturies}}

{| class="wikitable sortable"
|-
! Nome
! Ríu
! Capacidá
! Superficie
! Aprovechamientu
! Estáu
|-
|'''[[Embalse los Alfilorios]]''' || [[Ríu Barrea|Barrea]] || 35,35 [[Hectómetru cúbicu|hm³]] || 52,00 [[Hectárea|ha]] || Abastecimiento|| En servicio
|-
|'''[[Embalse d'Arbón]]''' || [[Ríu Navia|Navia]] || 38,20 hm³ || 270,00 ha || Hidroeléctrico|| En servicio
|-
|'''[[Embalse de Calabazos]]''' || [[Ríu Narcea|Narcea]] || 33,16 hm³ || 200,00 ha || Hidroeléctrico|| En servicio
|-
|'''[[Embalse de Doiras]]''' || [[Ríu Navia|Navia]] || 114,60 hm³ || 346,96 ha || Hidroeléctrico|| En servicio
|-
|'''[[Embalse de Pilutuertu]]''' || [[Ríu Narcea|Narcea]] || 0,75 hm³ || 18,40 ha || Hidroeléctrico|| En servicio
|-
|'''[[Embalse de Poncebos]]''' || -- || -- || -- || --|| n/d
|-
|'''[[Embalse d'El Furacón]]''' || [[Ríu Nalón|Nalón]] || 0,52 hm³ || 19,00 ha || Hidroeléctrico|| En servicio
|-
|'''[[Embalse La Granda]]''' || [[Ríu Granda|Granda]] || 3,21 hm³ || 62,50 ha || Abastecimiento, industrial y recreo|| En servicio
|-
|'''[[Embalse la Ḥocica]]''' || [[Ríu Dobra|Dobra]] || 0,40 hm³ || 6,14ha || Hidroeléctrico|| En servicio
|-
|'''[[Embalse de la Malva]]''' || -- || -- || -- || --|| n/d
|-
|'''[[Embalse de la Mesta]]''' || -- || -- || -- || --|| n/d
|-
|'''[[Embalse La Mortera]]''' || [[Arroyo Mortera|Mortera]] || 0,02 hm³ || n/d || Abastecimiento|| En servicio
|-
|'''[[Embalse Priañes]]''' || [[Ríu Nora|Nora]] || 1,91 hm³ || 35,17 ha || Hidroeléctrico|| En servicio
|-
|'''[[Embalse de Rusecu]]''' || [[Ríu Nalón|Nalón]] || 3,72 hm³ || 63,00 ha || Hidroeléctrico y defensa|| En servicio
|-
|'''[[Embalse de Salime]]''' || [[Ríu Navia|Navia]] || 265,60 hm³ || 685,00 ha || Hidroeléctrico y regulación|| En servicio
|-
|'''[[Embalse de San Andrés]]''' || [[Ríu Aboño|Aboño]] || 4,00 hm³ || 71,00 ha || Abastecimiento, industrial y recreo|| En servicio
|-
|'''[[Embalse de Somiedo|Somiedo]]''' || [[Ríu Somiedo|Somiedo]] || 0,02 hm³ || 0,29 ha || Hidroeléctrico|| En servicio
|-
|'''[[Embalse de Tañes]]''' || [[Ríu Nalón|Nalón]] || 33,27 hm³ || 159,00 ha || Hidroeléctrico y abastecimiento|| En servicio
|-
|'''[[Embalse de Tresona]]''' || [[Ríu Alvares|Alvares]] y [[Ríu Narcea|Narcea]] || 4,10 hm³ || 61,00 ha || Abastecimiento, industrial y recreo|| En servicio
|-
|'''[[Embalse de Valdemurio]]''' || [[Ríu Quirós|Quirós]] || 1,43 hm³ || 22,49 ha || Hidroeléctrico|| En servicio
|-
|'''[[Embalse de Valduno]]''' || [[Ríu Nalón|Nalón]] || 0,30 hm³ || 34,36 ha || Hidroeléctrico|| En servicio
|}

===Infraestructures===
{{AP|Tresporte d'Asturies}}

*[[Aeródromos d'Asturies|Aeródromos]]
*[[Aeropuertu d'Asturies]]
*[[Carreteres d'Asturies|Carreteres]]
*[[Consorciu de Tresportes d'Asturies]]
*[[Estaciones ferroviaries d'Asturies|Estaciones ferroviaries]]
*[[Puertos d'Asturies|Puertos]]

===Natura===
{{AP|Natura d'Asturies}}

Crear tolos artículos de les llistes siguientes:
*[[Llista d'árboles d'Asturies|Árboles]]
*[[Fauna d'Asturies|Fauna]]
*[[Flora d'Asturies|Flora]]
*[[Llista de sableres d'Asturies|Sableres]]
*[[Macizu asturianu]]
*[[Sierres y montes d'Asturies|Sierres y montes]]

===Xeoloxía===
{{AP|Xeoloxía d'Asturies}}

*[[Antiforme del Narcea]]
*[[Unidá de Somiedu]]
*[[Unidá de La Sobia]]
*[[Unidá del Aramo]]
*[[Cuenca carbonífera central]]
*[[Escama de Llaviana]]
*[[Escama de Rusecu]]
*[[Escama d'El Campu]]
*[[Unidá del Ponga]]
*[[Dúplex de Los Beyos]]

==Política==
{{AP|Política d'Asturies}}

*[[Diputación d'Uviéu]]
*[[Gobernadores civiles d'Uviéu]]

===Organizaciones polítiques===
*[[Andecha Xoven]]
*[[Conceyu d'Estudiantes Nacionalistes]]
*[[El Llar d'Anguañu]]
*[[Ensame Xuvenil Gonzalo Peláez]]
*[[Mocedaes Nacionaliegues]]

===Partíos políticos===
*[[Conceyu Independiente d'Asturies]]
*[[Democracia Socialista Asturiana]]
*[[Partíu Nacionalista Asturianu]]

===Políticos===
*[[Agustín Álvarez Argüelles]]
*[[José María Queipo de Llano]]
*[[Pedro Inguanzo Rivero]] 
*[[Alonso Cañedo Vigil]] 
*[[Francisco Calello Miranda]]
*[[Andrés Ángel de la Vega Infanzón]]
*[[Felipe Vázquez Canga]]
*[[Francisco Sierra Llanes]]
*[[Blas Alejandro de Posada y Castillo]]
*[[José Canga Argüelles]] 

===Rexonalismu===
{{AP|Rexonalismu asturianu}}

*[[Agrupación Asturiana de Acción Nacional]]
*[[Asociación Provincial Asturiana]]
*[[Bloque Popular]]
*[[Centro Democrático Regionalista]]
*[[Círculos Instructivos Regionalistas]]
*[[Coordinación Democrática Asturiana]]
*[[Derecha Regional Asturiana]]
*[[La Quintana (grupu)|La Quintana]]
*[[Liga Pro-Asturias]]
*[[Liga Regional Asturiana]]
*[[Junta de Fomento y Defensa de los Intereses de Asturias]]
*[[Junta Regionalista del Principado]]
*[[El Folklore Asturiano]]
*[[Real Academia Asturiana de Artes y Letras]]

====Obres y publicaciones====
*''[[De la autonomía Asturiana. Regionalismo económico asturiano]]''
*''[[Bases para la autonomía asturiana]]''
*''[[Verdadero regionalismo asturiano]]''
*''[[Doctrina Asturianista]]''
*''[[Regionalismo: Estudio general. El problema de Asturias]]''
*''[[El Trabajo]]''
*''[[Región.Revista de Asturias]]''
*''[[El Regionalista Astur]]''
*''[[El Ideal]]''
*''[[La Mancomunidad]]''
*''[[Alma Astur]]''
*''[[El Pueblo Astur]]''
*''[[Cancionero popular asturiana]]''
*''[[Biblioteca Popular Asturiana]]''
*''[[La Novela Asturiana]]''
*''[[Nuestra Personalidad Regional]]''
*''[[Tradición Astur]]''
*''[[El Aldeano]]''

===Federalismu===
{{AP|Federalismu asturianu}}

====Obres====
*''[[Proyecto de Constitución Federal del Estáu Asturianu]]''⏎
⏎
==Otros==
*[[Rivasmartinezia vazquezii]] Fenoyu de roca, esclusivu de Somiedu