Revision 3723511 of "Cebada" on astwiki

{{fundir|Hordeum vulgare}}
{{1000}}
{{Taxobox_begin | color = lightgreen | name = Cebada}}
{{Taxobox_image | image = [[Image:Barley.jpg|250px|Cebada]]| caption = Cebada}}
{{Taxobox_begin_placement | color = lightgreen}}
{{Taxobox_regnum_entry | taxon = [[Plantae]]}}
{{Taxobox_divisio_entry | taxon = [[Magnoliophyta]]}}
{{Taxobox_classis_entry | taxon = [[Liliopsida]]}}
{{Taxobox_ordo_entry | taxon = [[Poales]]}}
{{Taxobox_familia_entry | taxon = [[Poaceae]]}}
{{Taxobox_genus_entry | taxon = ''Hordeum''}}
{{Taxobox_species_entry | taxon = '''''H.vulgare'''''}}
{{Taxobox_end_placement}}
{{Taxobox_section_binomial | color = lightgreen | binomial_name = Hordeum vulgare |fecha=| author = [[Linneo|L.]]}}
{{Taxobox_end}}
[[File:Hordeum vulgare MHNT.BOT.2015.2.39.jpg|thumb|''Hordeum vulgare'']]

La '''cebada'''<ref>{{DALLA|cebada}}</ref> (''Hordeum vulgare''), '''orgu'''<ref>{{DGLA|orgu|54930}}</ref> en delles estayes del centru-oriente d'[[Asturies]], ye una planta [[monocotiledónea]] añal perteneciente a la familia de les [[poácea|poácees]] (gramínees), al empar, ye un [[cereal]] de gran importancia tanto p'animales como pa humanos y anguaño el quintu cereal más collecháu nel mundu (53 millones d'[[hectárea|hectárees]] o 132 millones d'[[Acre (unidá de superficie)|acres]]).

== La planta ==
La '''cebada''' cultívase principalmente en climes templaos como [[collecha]] de [[primavera]] y xeneralmente la so distribución ye asemeyada a la del [[trigu]]. La cebada xorrez enforma en estayes drenaes, que nun necesiten ser tan vicioses (fértiles) como les dedicaes al trigu.

El [[raigón]] de la planta de cebada ye fasciculáu y nel puen identificase '''raigones primarios y secundarios'''. Los raigones primarios fórmense pol xorrecimientu de la radícula y esapaecen na planta adulta, época na que se desendolquen los raigones secundarios dende la base del tallu con delles ramificaciones.

El [[tallu]] de la cebada ye una [[caña]] güeco que presenta de siete a ocho enteñudos, separtaos por diafragmes ñudosos. Los enteñudos son más llargos a midida que'l tallu medra dende la rexón basal. El númberu de tallos en cada planta ye un númberu variable; ca ún de los cuales tien una espiga.

Les [[fueya|fueyes]] tán ensamaes pola '''casulla basal''' y la [[llámina]], les cuales tan xuníes pola [[lígula]] y presenten dos prollongaciones membranoses denomaes [[aurícula|aurícules]]. Les fueyes afáyense inxertaes a los ñudos del tallu por un '''sartal''' o ''pulvinus'' que ye un gorrumbu na base de la fueya.

La so espiga ye la [[inflorescencia]] de la planta, considérase una prollongación del tallu, que se asemeyáu al de les demás plantes [[gramínea|gramínees]], presenta reducción del ''periantio''. La función proteutora ye desempeñada poles [[gluma|glumes]] y las [[pálea|pálees]].

El [[granu]] de cebada ye de mena ahusao, más gordu nel [[centru]] y amenorgando hacia los [[cabu|cabos]]. La [[casulla]] de la cebada (nes menes vestíos), protexe'l granu escontra los [[depredador]]es y ye d'utilidá nos procesos de [[malteáu]] y [[cervecería]]. Representa un 13% del pesu del granu cimbrando d'acordies al tipu, variedá del granu y [[llatitú]] [[plantación]].

La cebada tá representada principalmente por dos [[especie|especies]] cultivaes: ''Hordeum distichon L.'', que s'emplega pa la ellaboración de la [[cerveza]], y ''Hordeum hexastichon L.'', que s'usa como forraxe pa alimentación animal; dambes especies puen axuntase baxo'l nome de ''Hordeum vulgare L. ssp. vulgare''.

== Producción Mundial ==
{| {{tablaguapa}}
! País
! Producción<br/><small>(millones d'hectárees)</small>
|-
| {{RUS}} 
| align="right" | 7,2
|- 
| {{UKR}} 
| align="right" | 3,7
|- 
| {{TUR}} 
| align="right" | 3,6
|- 
| {{CAN}} 
| align="right" | 4,5
|- 
| {{AUS}} 
| align="right" | 3,0
|- 
| {{ESP}} 
| align="right" | 3,3
|- 
| {{MAR}} 
| align="right" | 2,3
|- 
| {{USA}} 
| align="right" | 2,1
|- 
| {{IRN}} 
| align="right" | 1,0
|- 
| {{IRQ}} 
| align="right" | 1,2
|}

== Ver tamién ==
* [[Poaceae]]
* [[Hordeum]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Poaceae]]
[[Categoría:Cereales]]