Revision 676201 of "Tiberiu" on astwiki

[[Archivu:Tiberius bust.jpg|thumb|300px|Bustu del emperaror romanu.]]

'''Tiberiu César Augustu''', ''Tiberius Claudius Nero'' en [[llatín]], ([[16 de payares]] de [[42 edC]] – [[16 de marzu]] del [[37]]), foi un [[emperador romanu|emperador]] del [[Imperiu romanu]] que gobernó dende'l [[18 de setiembre]] de [[14]] hasta la so muerte, el [[16 de marzu]] de [[37]]. Convirtióse tres la so muerte nel segundu emperador romanu perteneciente a la ''[[Dinastía Xulio-Claudia]]''. Yera fíu de [[Tiberio Claudio Nerón (pretor)|Tiberio Claudio Nerón]] y [[Livia Drusilla]], perteneciendo por tanto a la ''[[gens Claudia]]''.

La so familia emparentó cola familia imperial cuando la so madre divorcióse del so padre y contraxo matrimoniu con [[César Augusto|Octavio Augusto]] ([[39 edC]]). Tres esti matrimoniu, Tiberiu casó cola fía d'Augusto, [[Xulia la Mayor]]. Foi adoptáu formalmente por Augustu'l [[26 de xunu]] del añu [[4]], entrando a formar parte de la ''[[gens]]'' ''Iulia''. Tres l'adopción, concediéronse-y poderes [[tribunu|tribunicios]] por diez años.

A lo llargo de la so vida, Tiberiu vio sumir progresivamente a tolos sos posibles rivales na socesión gracies a una serie d'oportunes muertes. Los descendientes d'Augustu y Tiberiu siguieron gobernando l'Imperiu mientres los próximos cuarenta años hasta la muerte de [[Nerón]].

Como tribunu, reorganizó de nuevu l'[[exércitu de la Roma Antigua|exércitu]], reformando la llei militar y creando nueves [[lexón romana|lexones]]. El tiempu en files xubió a venti años (16 años pa un [[Guardia Pretoriana|pretorianu]] o [[Guardia Pretoriana|guardia imperial]]). En cumpliendo'l tiempu de serviciu, los soldaos recibíen una paga que'l so importe provenía d'un impuestu del 5% sobre los heriedos.

Sicasí, darréu enemistóse col emperador Augustu, y viose obligáu a exiliase en [[Rodes]]. Tres la muerte de los nietos mayores d'Augustu y previsibles herederos del Imperiu, [[Cayo César]] y [[Lucio César|Lucio Julio César]], xuníos al destierru por traición del so nietu menor, [[Póstumu César]], foi llamáu pol emperador y nomáu socesor.

Nel añu [[13]] los poderes d'Augustu y de Tiberiu fueron prorrogaos por diez años. Sicasí Augustu morrió pocu dempués ([[19 d'agostu]] de [[14]]), dexando a Tiberiu como únicu herederu. Tiberiu asocedió al emperador Augustu'l [[19 d'agostu]] del añu 767 dende la fundación de Roma, correspondiente al añu [[14]] del [[calendariu cristianu]] actual. Tres la so entronización, tolos poderes fueron tresferíos a Tiberiu ensin nengún plazu.

Tiberiu convirtióse nun de los más grandes xenerales de Roma. Nes sos campañes en [[Panonia]], [[Ilírico]], [[Recia]] y [[Xermania]], Tiberiu afitó les bases de lo que darréu se convertiría na llende norte del Imperiu. Sicasí, a Tiberiu llegóse-y a recordar como un escuru, recluyíu y visiegu gobernante, que realmente nunca quixo ser emperador; [[Plinio'l Vieyu]] llamólu «''tristissimus hominum''» («el más murniu de los homes»).<ref>Plinio el Viejo, ''Naturalis Historiæ''
[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Pliny_the_Elder/28.htmlv XXVIII.5.23].</ref> Tres la muerte nel añu [[23]] del fíu de Tiberiu, [[Julio César Drusu]], la calidá del so gobiernu tornó y el so reináu terminó en terror. En [[26]] Tiberiu autoexilióse de Roma y dexó l'alministración en manes de los sos dos [[prefeutu del pretoriu|prefeutos pretorianos]] [[Lucio Elio Sejano]] y [[Nevio Sutorio Macro|Quintu Nevio Cordo Sutorio Macro]]. Tiberiu adoptó al so nietu [[Calígula]] por que-y asocediera nel tronu imperial.


== Referencies ==
<references/>

== Enllaces externos ==
{{Commonscat|Tiberius|Tiberiu}}

'''En castellanu:'''
* [http://www.biblioteca-tercer-milenio.com/sala-de-lectura/Clasicos/Suetonio/Door.htm Los Doce Césares en formato de lectura dinámica (btm)]
* [http://www.webhistoria.com.ar/zmagazine+article.articleid+67.htm Biografía por Suetonio]

{| class="wikitable" border=1 align="center" width=95%
|-
|width="30%" align="center"|Precedíu por:<br />'''[[Augustu]]'''
|width="40%" align="center"|'''[[Emperador romanu]]<br />[[14]] – [[37]]
|width="30%" align="center"|Socedíu por:<br />'''[[Calígula]]'''
|-
|width="30%" align="center"|Precedíu por:<br />'''[[Marco Licinio Craso Dives (cónsul 14 edC)|Marco Licinio Craso Dives]] y [[Cneo Cornelio Léntulo (cónsul 14 edC)|Cneo Cornelio Léntulo]]'''
|width="40%" align="center"|'''Cónsul del [[Imperiu romanu]] xuntu con [[Publio Quintilio Varo]]'''<br />[[13 edC]]
|width="30%" align="center"|Socedíu por:<br />'''[[Marco Valerio Mesala Barbado Apiano]] y [[Publio Sulpicio Quirino]]'''
|-
|}

[[Categoría:Emperadores romanos]]
[[Categoría:Cónsules romanos]]

[[af:Tiberius]]
[[als:Tiberius]]
[[an:Tiberio]]
[[ar:تيبريوس]]
[[az:Tiberi]]
[[be:Тыберый]]
[[be-x-old:Тыбэрыюс]]
[[bg:Тиберий]]
[[br:Tiberius Caesar Augustus]]
[[bs:Tiberije]]
[[ca:Tiberi]]
[[cs:Tiberius]]
[[cy:Tiberius]]
[[da:Tiberius]]
[[de:Tiberius]]
[[diq:Tiberius]]
[[el:Τιβέριος Καίσαρας Αύγουστος]]
[[en:Tiberius]]
[[eo:Tiberio]]
[[es:Tiberio]]
[[et:Tiberius]]
[[eu:Tiberio]]
[[fa:تیبریوس]]
[[fi:Tiberius]]
[[fo:Tiberius]]
[[fr:Tibère]]
[[fy:Tibearius]]
[[ga:Tiberius]]
[[gl:Tiberio]]
[[he:טיבריוס]]
[[hi:टैबीरियस]]
[[hr:Tiberije]]
[[hu:Tiberius római császár]]
[[hy:Տիբերիոս]]
[[ia:Tiberio]]
[[id:Tiberius]]
[[is:Tíberíus]]
[[it:Tiberio]]
[[ja:ティベリウス]]
[[ka:ტიბერიუსი]]
[[ko:티베리우스]]
[[la:Tiberius (imperator)]]
[[lij:Tibeio]]
[[lt:Tiberijus Cezaris Augustas]]
[[lv:Tibērijs]]
[[mk:Тибериј]]
[[mr:टायबीअरिअस]]
[[nds:Tiberius]]
[[nl:Tiberius Claudius Nero (zoon)]]
[[nn:Tiberius av Romarriket]]
[[no:Tiberius]]
[[oc:Tibèri]]
[[pl:Tyberiusz]]
[[pt:Tibério]]
[[rm:Tiberius]]
[[ro:Tiberius]]
[[ru:Тиберий]]
[[scn:Tibberiu]]
[[sh:Tiberije]]
[[simple:Tiberius]]
[[sk:Tiberius]]
[[sl:Tiberij]]
[[sr:Тиберије]]
[[sv:Tiberius]]
[[th:จักรพรรดิไทบีเรียส]]
[[tl:Tiberius]]
[[tr:Tiberius]]
[[uk:Тиберій]]
[[vec:Tiberio]]
[[vi:Tiberius]]
[[yo:Tiberius]]
[[zh:提庇留]]