Difference between revisions 4147 and 4148 on azbwiki

< previous diff
next diff >
ائرمنیستان
{{Rtl}}⏎
{| border=1 align=left cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; 

|+<big>'''ائرمنیستان رئسپوبلیکاسی'''<br>'''Հայաստանի Հանրապետություն'''<br>'''Hayastani 

Hanrapetutyun'''</big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan="2" |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
(contracted; show full)
|-
| '''[[تلفن کودو|تلفن کودو]]''' || 374
|-
|}

'''ائرمنیستان''' ([[ائرمنی دیلی|ermənicə]]: ''Հայաստան ''- ''Hayastan''), '''ائرمنیستان رئسپوبلیکاسی''' (ائرمنی‌جه: ''Հայաստանի Հանրապետություն''), [[جنوبی قافقاز|جنوبی قافقاز]]دا دؤولت. [[تورکیه|تورکیه]], [[گورجوستان|گورجوستان]], [[آ
ذزربایجان|آذزربایجان]] və [[ایران|ایران]] ایله همسرحددیر. پایتختی [[ایروان|ایروان]] شهری‌دیر.

== تاریخ ==
1828_اینجی ایل‌ده [[روسیا|روسیا]] ایله [[ایران|ایران]] آراسیندا ایمضا‌لانان [[تورکمن‌چای موقاویله‌سی|تورکمن‌چای موقاویله‌سی]]نه اساسن [[قوزئی آزربایجان|قوزئی آزربایجان]]ین [[ناخچیوان|ناخچیوان]] خان‌لیغی و [[ایروان|ایروان]] خان‌لیغی اراضی‌سینده ائرمنی ویلایتی تشکیل ائدیلمیش‌دیر. جمعی‌سی 25 مین ائرمنی‌نین یاشادیغی همین اراضی‌لره قاجار ایران و عوثمانلی ایمپئریاسین‌دان کوتلوی صورت‌ده ائرمنی‌لر کؤچورولموش‌دور کی، ویلایتین ائتنیک ترکیبی روس‌لارین داها لویال قبول ائتدیگی خریستیان‌لارین سای اوستون‌لوگو ایله نتیجه‌لنسین و بونونلا دا ائرمنی ویلایتی‌نین اینظیباتی-اراضی بؤلگوسو مؤحکم‌لندیریلسین.

ائرمنی‌لرین ایران و [[تورکییه|تورکییه]]‌دن ایندیکی ائرمنیستان اراضی‌سینه کوتلوی صورت‌ده کؤچورولمه‌سی ایله پارالئل اولا‌راق ائرمنی ویلایتینه داخیل ائدیلن ایروان ایالتی‌نین قیرخ‌بولاق، زنگی‌باسار، کؤرپوباسار، وئدی‌باسار، شرور، سورمه‌لی، دره‌کند-پارچانیس، سعدلی (Səədli)، تالین، سئییدلی-آغ‌ساققال‌لی، سردارآباد، گرنی‌باسار، آباران، دره‌چیچک، گؤیچه (بیر حیصصه‌سی) ماحال‌لارینین، ناخچیوان ایالتی‌نین الینجه‌چای، موازی‌خاتون، خوک (Xok)، ناخچیوان، دره‌له‌یه‌ز ماحال‌لاری‌نین، اوردوباد دایره‌سی‌نین اوردوباد، اه‌یلیس، دسته، بیله‌و و چننپ ماحال‌لاری تورک‌لری‌نین اکثریتی اساساً تورکییه و ایرانا کؤچمه‌یه مجبور اولموش‌لار.

1918-اینجی ایل‌ده مایین 26-دا زاقافقازیا سئیمی بوراخیلدیق‌دان سونرا اولجه گورجوستان، مایین 28-ده ایسه [[آزربایجان|آزربایجان]] و ائرمنیستان اؤز موستقیل‌لیگینی اعلان ائدیر. اییونون 4-ده تورکییه ایله ائرمنیستان آراسیندا باتومدا صولح موقاویله‌سی ایمضا‌لانیر. بو موقاویله‌یه اساسن ائرمنیستان رئسپوبلیکاسی‌نین اراضی‌سی تقریباً 9 مین کو.کم، اها‌لی‌سی ایسه 321 مین نفر (او جمله‌دن 230 مین ائرمنی، 80 مین موسلمان، 5 مین یئزیدی کوردلری، 6 مین دیگر میللت‌لر) تشکیل ائدیردی. بو رئسپوبلیکانین اراضی‌سینه یئنی-به‌یازید قضاسی، ایروان قضاسی‌نین بئش‌ده اوچو، ائچمیه‌دزین قضاسی‌نین دؤردده بیری، آلئکساندروپول قضاسی‌نین دؤردده بیری داخیل ایدی. <ref>Kazım Karabekirin Kaleminden, Doğunun Kurtuluşu, Ərzurum, 1990, səh. 371.</ref>

[[آلمان|آلمان]] دیپلوماتی بئرنسدورف بو منظره‌نی بئله تصویر ائتمیشدی: "تورکییه ائرمنی‌لره آنجاق سئوان (گؤیچه-مؤلف) گؤلونو ساخلاییب، هانسی کی، چیمه بیلرلر، آنجاق چیخماغا و اؤزلرینی قوروتماغا یئر قالماییب. باتوم موقاویله‌سینه اساسن ائرمنیستان رئسپوبلیکاسی‌نین اراضی‌سی بیرینجی دونیا موحاربه‌سینه قدر ائرمنی‌لرین ایروان قوبئرنیاسیندا کومپاکت یاشادیق‌لاری اراضی‌لره محدودلاشیردی.
=== 1918-اینجی ایل‌لرده ائرمنی تجاووزو ===
1918-اینجی ایل‌ده شرقی آنادولودا قیرغین‌لار تؤرتدیک‌دن سونرا تورک قوشون‌لاری‌نین اؤنون‌دن قاچان ائرمنی سیلاح‌لی قوه‌لری ژئنئرال آندرانیکین کومان‌دان‌لیغی آلتیندا گومرودن قاراکیلسه‌یه، اورا‌دان دیلیجان دره‌سینه و گؤیچه‌یه، سونرا ناخچیوانا، اورا‌دان دا زنگه‌زورا آدلایا‌راق، همین اراضی‌لردکی موسلمان کندلرینی ویران قویموشدو. ائرمنی سیلاح‌لی قووه‌لری‌نین زنگزوردان قاراباغی تهدید ائتمه‌سی آزربایجان حکومتینی جدی ناراحات ائدیردی.

1918-جی ایلین یاییندا ائرمنی سیلاح‌لی قووه‌لری گؤیچه‌نی دارماداغین ائتدیک‌دن سونرا ناخچیوانی ایشغال ائتمیش اورا‌دان دا زنگه‌زور قضاسینا داخیل اولموش، گوروس ناحییه‌سی‌نی و شوشا یولونو اله کئچیرمیشدی‌لر. بونونلا علاقه‌دار آزربایجان حوکومتی آوقوستون 15-ده ائرمنیستان حوکومتینه اعتیراض نوتاسی گؤندرمیش، ائرمنی سیلاح‌لی قووه‌لری‌نین بو آددیمینی تجاووز کیمی قیمتلن‌دیره‌رک، اگر ائرمنی قوشون‌لاری‌نین آزربایجان اراضی‌سین‌دن چیخاریلماسینا قارشی تدبیر گؤرولمزسه، حادیثه‌لرین سونراکی اینکیشافی اوچون مسولییت‌ین ائرمنیستان حوکومتی‌نین اوزرینه دوشه‌جه‌یینی کسکین‌لیک‌له بیلدیرمیشدی. لاکین ائرمنیستان حوکومتی حیله ایشلدیب آندرانیکین سیلا(contracted; show full)g to population census in 1989 in Armenia 85 thousand Azerbaijani lived (about 3 % of population). In fact, the figure was higher because in January of 1990 in Azerbaijan 208 thousand former Armenian citizens fled to Azerbaijan were recorded: 186 thousand of Azerbaijani, 18 thousand of Kurds and about 4 thousand Russians. </ref>  موناقیشه ایندییه‌دک داوام ائدیر. 1991-اینجی ایلدن ائرمنیستان رئسپوبلیکاسی موستقیل اؤلکه‌دیر.

== اهالی ==

ائرمنیستان اهالی‌سینین 98%-ی ائرمنی‌لر, قالان‌لاری روس‌لار, یونان‌
‌لی‌لار, اوکراینالی‌لار و س. ائتنیک قوروپ‌لاردیر. ائرمنی اورتودوکسی‌لیغی ان اوستون دین‌دیر.

==  اینضیباطی بولونموش  ==
اؤلکه 11 ویلایته (مارزا) بولونور: آراقاتسوتن(آشتاراک)، آرارات(آرتاشات)، آرماویر(آرماویر)، گئغارکونیک(قاوار)، کوتایک(رازدان)، لوری(وانادزور)، شیراک(قیومری)، سیونیک(کافان)، تاووش(ایژئوان)، وایوتسدزور(ائخئقنادزور)، ایروان.

⏎
⏎
⏎
⏎
=== ائرمنیستان ویلایت‌لرینین تاریخی آدلاری ===

⏎
⏎
==== شهرلر ====

{| class="wikitable"
|-
! اصیل آدی
! دییشدیریلمیش آدی
|-
| ایروان
| یئرئوان
|-
| سردرآباد
| اوکتئمبریان
|-
| کوز
| کامو
|-
| گومرو
| لئنیناکان
|-
| قاراکلیسه
| کیرواکان
|-
| جلال‌اوغلو
| ائستئپاناوان
|-
| حامام‌لی
| ائسپیتاک
|-
| اوچ‌کلیسه
| ائچمی‌ازدین
|}
  
==== رایون‌لار ====     

{| class="wikitable"
|-
! اصیل آدی
! دییشدیریلمیش آدی
|-
| باسارکئچر
| واردئنیس
|-
| قمرلی
| آرتاشات
|-
| وئدی
| آرارات
|-
| حاجی نظر
| کامو
|-
| ملادورسون
| شائومیان
|-
| کاروان‌سارای
| اینجیوان
|-
| آغ‌بابا
| آماسییا
|-
| اللر
| آبوویان
|-
| چمبرک
| کرانسنوسئلس
|-
| اولوخانلی
| ماسیس
|-
|
|
|}

==== قصبه‌لر ====

{| class="wikitable"
|-
! اصیل آدی
! دییشدیریلمیش آدی
|-
| آلاگؤز
| آراقاش
|-
| آرپاچای
| آخوریان
|-
| اورتاکلیسه
| میناسیان
|-
| گؤیچه
| مارالیک
|-
| آبیل‌کند
| کالینو
|-
| طالیب‌اوغلو
| شوشاکئنت
|-
| توووزقالا
| بئرد
|-
| آللاه‌وئردی
| تومانیان
|}

== شکیل‌لر ==

== خاریجی کئچیدلر ==

== قايناق‌لار ==⏎
<references/>

[[Category:Wp/azb]]