Difference between revisions 2257159 and 2257688 on azwiki

{{rtl}}
{| border=1 align=left cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big><big>''' آلمانییا فئدئراتیو رئسپوبلیکاسی<br>آلمانییا '''<big><big>
|-
| style="background:#efefef;" align=center colspan=2 |
{| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0
|-
(contracted; show full)

=== بؤلونمه و بیرلشمه (۱۹۴۵-۱۹۹۰) ===
[[Şəkil:Deutschland Bundeslaender 1957.png|thumbnail|140px|left|<div style="text-align: center;">1949'دن سونرا ایکی آلمان دوولت‌لری‌نه و بولونموش شهییر بئرلینه ایکینجی دونیا ساواشی‌نی قازانان گوج‌لر طرفیندن شکیل وئریلدی. قربی آلمانییا آمئریکا، اینگیلتره و فرانسا ایداره‌ائتمه‌سی آلتیندا، شرقی آلمانییا ایسه سووئت‌لر ایداره‌چی‌لیک آلتینا وئریلدی.</div>]]
بو دؤیوش‌ده تخمینن اون میلیون عسگر و آلمان وطنداش  اولوب
  -اؤلوموایله نتیجلنمیشدی. اودئر چایی‌نین شرقین‌دکی گئنیش تورپاق‌لار ایتیریلمیش؛ یئنی سرحدلر خاریجینده قالان باشقا اؤلکه‌لردکی اون بئش میلیون آلمان، بو اؤلکه‌لر طرفین‌دن دئپورتاسیا ائدیلمیش؛ بیر چوخ بؤیوک شهر تخریب اوغرامیشدی. گئرییه قالان میللی بؤلگه و بئرلین، موتتفیق‌لر طرفین‌دن دؤرد عسگری بؤلگه‌یه آیریلمیشدی.

قرب بؤلگه‌لری ایداره ائدن [[فرانسا]]، بیرلشمیش کرال‌لیق و [[آبش]] بؤلگه‌لرینی بیرلشدیریب، 23 مای 1949-جو ایلده آلمانییا فئدئراتیو رئسپوبلیکاسینی (بوندئسرئپوب‌لیک دئوتسجهلاند، و یا بردBundesrepublik Deutschland) قوردولار؛ 7 اوکتیابر 1949-جو ایلده، سووئت بؤلگه‌سی، دئموکراتیک آلمانیا رئسپوبلیکاسینا (Bundesrepublik DeutschlandDeutsche Demokratische Republik) چئوریلدی. بون‌لار، "قربی آلمانیا" و "شرق آلمانیا"، و بئرلین‌ین ایکی پارچاسی "قرب بئرلین" و "شرق بئرلین" اولا‌راق خاطیرلاندی. شرقی آلمانیا، شرق بئرلینی پایتاخت اعلان ائتدی، بونا قارشی‌لیق قرب آلمانیا پایتاختینی بون‌و ائتدی.

قرب آلمانیا، فئدئرال پارلامئنت رئسپوبلیکاسی اعلان ائتدی و بیرلشمیش دؤولت‌لر، فرانسا و بیرلشمیش کرال‌لیق ایله امکداش‌لیغینا گئده‌رک بازار ایقتیصادیاتینا آغیرلیق وئردی. اؤلکه، 1950-جی ایل‌لرین باشین‌دان اعتبارن سورعتله ایقتیصادی اینکیشاف ایچینه گیردی. قرب آلمانیا، عینی زاماندا 1955-جی ایل‌ده ناتو-یا قاتیلدی؛ 1958-جی ایلده آوروپا بیرلیگی‌نین آلتی قوروجو اؤلکه‌سی آراسیندا ایشتیراک ائتدی <ref>[http://europa.eu/abc/history/index_en.htm Avrupa Topluluğu kurucu devletleri] Avrupa Birliği resmi internet sitesi</ref>

شرقی آلمانیا، وارشاوا پاکتی(ورشو) پئیمانی ایمضالایا‌راق سووئت اتیتتیفاقی‌نین حربی و سیاسی نظارتی آلتین‌داکی شرقی بلوکو اؤلکه‌لرین‌دن بیری حالینا گلدی. دئموکراتیا حوقوق‌لارینا قارشی، سیاسی گوج یالنیز قاباقدا گلن عضو‌لر (پولیتبوروPolitburo ) طرفین‌دن تشکیل ائدیلدی. گوج‌لری مینیستئریوم فور ایستااتسسیجهئرشرقی آلمانییا دولت تهلوکه‌سیزلیک سازیمانی هئیت طرفین‌دن تعامین ائدیلیردی، گئنیش بیر ساحه‌یه یاییلمیش گیزلی خیدمت و حکومت‌دکی سوسیالیست بیرلیک پارتیاسی‌نین بیر چوخ کانار محلله تشکیلاتی جمعییت‌دکی هر جور فیکری تعقیب ائدیردی. خالقین تمل احتیاج‌لاری چوخ اوجوز قیمت‌لره دؤولت طرفین‌دن قارشیلانیردی. سووئت‌لر بنزری پلان‌لی ایقتیسصادییات قورولدو؛ سونرا، شرقی آلمانییا قارشی‌لیق‌لی ایقتیصادی یاردیم شوراسی‌نین بیر عضوو اولدو. اؤلکه‌نین سوسیال پروقرامینی ایضاح ائدن و بونون فایدالاریندان‌ بحث ائدن کوممونیست تبلیغاتا باخمایا‌راق بیر چوخ وطنداش، قرب‌دکی سیاسی آزادلیق و ایقتیصادی ریفاها هحئیران‌لیق دویوردو.  بئرلین دیواری، 1961-جی ایل‌ده شرق آلمانیا‌دان، قرب آلمانیایا قاچیش‌لاری اؤنلمک عذره اینشا ائن قاباغین آلماق اوچون دوزلدیلدی و سویوق دؤیوش 'ی‌ون سیموولو اولدو.

شرقی و قربی آلمانیا آراسین‌داکی تضییق، باش ناظیر Willyویللی براندتین اوستپولیتیک سیاستی ایله آزالدی. شرق آلمانیا‌دان، قرب آلمانیایا ائدیلن کؤچ‌لرین آرتیمینا قارشی شرق آلمانیا حوکومتی، سینیرلارداکی کئچید مانیعه‌لرینی یونگول‌لشدیردی و وطنداش‌لاری‌نین قرب آلمانیایا گزینتی‌لرینه ایجازه وئردی. آرتان خالق تضییق‌لری قارشی‌سیندا شرقی آلمانییا، سرحدلرینی آچتدی.ائن نهایت، آلمان یئنی‌دن بیرلشمه‌سی، 3 اوکتیابر 1990دا تعامین ائدیلدی. ائدیلن رازیضی‌لاشما‌لارلا، بو دؤولت‌لری قوران دؤرد بؤیوک گوج هحاقق‌لاریندان‌ ایمتیناع ائتدی و آلمانییا تام موستقیل‌لیگینه قوووشدو. بئرلین اؤلکه‌نین رسمی پایتاختی اعلان ائدیلدی، بونن شهری ایسه بعضی ناظیرلیک‌لرین مرکزی اولدو. <ref>Colchester, Nico. [http://www.ft.com/cms/s/504285c4-68b6-11da-bd30-0000779e2340,dwp_uuid=6f876a3c-e19f-11da-bf4c-0000779e2340.html D-mark day dawns] [[Financial Times]]. 1 Ocak 2001. Erişim tarihi = 07-12-2006</ref>[[Şəkil:Thefalloftheberlinwall1989.JPG|thumbnail|200px|sol|<div style="text-align: center;">[[Berlin Duvarı]], [[Brandenburg Kapısı]]'nın önünde. 1989'dan sonra kapı açılmıştır.</div>]]
بیرلشمه‌دن بری آلمانییا، ناتو و آوروپا بیرلیگی ایچینده آکتیو رول آلماقدا‌دیر. آلمانیا بالکان‌لارا سصولهح گوجو گؤندئرمیشت‌دیر.آیریجا آلمان اوردوسو، [[افقانیستان]] موحاربه‌سینده طالیبانین دئوریلمه‌سین‌دن سونرا، تهلوکه‌سیزلیگین تعامین ائدیلمه‌سی اوچون افقانیستانا گئدن ناتو اوردوسو ایچینده رول اوینامیش‌دیر. <ref name="ARM">Dempsey, Judy. [http://www.iht.com/articles/2006/10/31/news/germany.php Almanya Bosna'dan çekilmeyi planlıyor] International Herald Tribune. 31 Ekim 2006. Erişim tarihi = 30-11-2006</ref> بو حربی حرکات‌لار چوخ موباهیسه موذاکیره ائدیلدی، چونکی II.ایکینجی دونیا دؤیوشون‌دن سونرا اؤلکه‌نین یالنیز مودافعه ائتمه آدینا عسگر ساخلاماسی قبول ائدیلمیش، اؤلکه خاریجینه عسگر گؤندرمه‌سی، قانون‌لا مانیعه تؤردیلمیشدی. بونا قارشی مجلیس، سصولهح گوجو اوچون بونون رئال‌لاش‌دیریلا قبول ائتدی.

== جوغرافییا ==
[[Şəkil:Deutschland topo.jpg|thumbnail|130px|sol|<div style="text-align: center;">Topografik harita.</div>]]
(contracted; show full){{Link FM|pt}}
{{Link FM|tr}}
{{Link FM|vi}}
{{Link FM|yi}}
{{Link GA|da}}
{{Link GA|eo}}
{{Link GA|es}}
{{Link GA|lt}}