Difference between revisions 2262695 and 2262699 on azwiki

{{İş gedir}}
{{Rtl}}

'''جیلولوق فاجیعه‌سی'''؛ 1918-جی ایلین مارت آییندا، مین‌لرجه [[آزربایجان تورک لری]]‌، اوزل‌لیک‌له [[اورمیه]]، [[خوی]] و [[سالماس]] شهرلرینده یاشایان‌لارین [[ائرمنی‌لر]] و جیلولار (آسوری‌لار) طرفیندن سوی‌قیریما معروض قالدیق‌لاری حادیثه.

(contracted; show full)
محمد امین رسول زاده ایرانین انقلاب مشرطه گزارشلری کیتابیندا یازیر 1909 اونجو ایل ده پتروس افندی اورمونون شهبندری عوثمانلی رئیسی دیر. پتروس افندی مارشیمونون اولئنن سونرا مسیحی لرین مسلحه قواسینین رئیسی اولدی<ref>سفرنامه‌ای از ارومیه گزارش‌های از انقلاب مشروطیت ایران - محمد امین رسول زاده - با همکاری شرکت نشر و پژوهش شیرازه کتاب - ۱۳۸۷ صفحه ۲۰۱</ref>


==کوردلر طرفیندن دیگر بیر  نومونه آشوری‌لر سوی‌قیریمی==
ایکی و یا اوچ گون اورمیه سوی‌قیریمی دان سونرا آسان‌لیق‌لا بیر‌ بؤیوک شهری اله آلدیلار. مارشیمون اوزده دئیردی کی بو سوی‌قیرم‌یله مووافیق دئییل وایسته‌ییر بو موضوع‌دان اوزاق دورا آمما دریندن فیکری سالماسی توتماق و سیمیتقولا گوروشمک وبیرلشمک‌ایدی.کسروی یازیر (بو ایکی نفر ایلشیب دانیشانان سونرا مارشیمون سوزلری باشلییاراق بیز اولارین تام سوزلریدن خبریمیز یوخ سانکی سیمیتقونون دیلینن چیخان بونان عبارت اولموش دور مارشیمون اونا دئیب : ایندی کی کوردستان آدلانان یئرلر بیزیم یئرلرمیز دیر سانکی بیزیم آیریلیق دینیمیز ده بیزلری بیر بیرمیزی آییریب .هر حال دا گئرک بیزلر بیرلئشک و بو یئرلری الیمیزه کئچیدیب و بیرلیکده لیکده یاشامالییق سونرا دئیب بیز سپاه بئسیج ائتمیشیک ، سانکی آتدی میز یوخ ایر سیزده بیزلرینن اولاسیز هابئله اتدی نیز اولاراق گئدیب یول اوسته تبریزی ده آلاریق) بو جلسه نین قورتولوشونان سونرا هر ایکی نفر بیر بیرینن ال وئریب و بیربیرنه ال بیرلیک قرار قویب لار مارشیمون اتاق دان چیخیب کالسکه یه گئدیب و اونا مینن زامان سیمیتقو اونی نیشانا توتوپ طاپانچا نان مارشیمونی اولدروب سیمیتقونون طاپانچاسی سئله ن زامان کوردلر آسوری لر بیر ثانیه نین عرضینده هامیسی نی اولدورب بیر حالدا اولاردان بی ایکی نفر دن سونرا هامی سی اولدرولدو<ref>تاریخ هیجده ساله آذربایجان – انتشارات امیرکبیر - سید احمد کسروی – صفحه 727</ref>

== مارشیمونون سیمیتقو الی‌نن تئرورو و اورمو شهری‌نده باش وئرمیش سوی‌قیریم==
[[Şəkil:مسجد حاج خان اورمیه.jpg|left|250px|thumb|(حاج خان مسجیدی - آوشار ائلی‌نین - مارشیمونون اولوموندن سونرا باش وئرن سوی‌قیریمی)]]
دوشنبه گونو اسفند آیی‌نین 27-سی، 1296 شمسی ایل‌ده، مارشیمونون سیمیتقو طرفیندن تئرور خبری اورمو شهرینده یاییلدی. جیلولار بو تئرورون کوردلر طرفیندن اولماغینا باخمایاراق، 24 ساعات موددتینده اورمو موسلمان‌لاری‌نین علئیهینه عومومی قتل عام تورتدی‌لر. بیر خالقی کی بو چاغیرلمامیش قوناقلاری آچیق اورگینن قبول ائدیب و قوناق سئورلیک ده هئچ بیر زاد دان چئکیلممیش لر بو سوی‌قیریم گون اورتا سینا قئدر دوام ائتدی.<ref name="سرداری نیا"></ref>    
بو تاریخی فاجیعه نتیجه‌سینده 70 مینه یاخین اینسان اورمو شهری‌نده هلاک اولوب‌لار. 

"رحمت اله توفیق" اوز کیتابیندا یازیر: میرزا محمود اصولی مجتهد جیناب‌لاری آللاه خاطیرینه و آللاه ریضاسی‌نا گوره اولولرین دفن ائتمه‌یین ایسته‌دی. من‌ده اورک‌دن قبول ائدرک دوکتور شد موحافیظ‌لری‌نن برابر و 100 نفر یاردیم‌ایله صاحیب‌سیز اولولری ائولردن، کوچه‌لردن ییغیشدیریب، حاج خان مسجیدی‌نین قاباغیندا بویوک یئر قازیب اولولرین هامیسین بیر-بیری‌نین اوستونه ییغیب، توپراغا تاپشیردیق.<ref name="توفیق"></ref>

==مسیحی‌لر طرفیندن اورمو حاکیمی‌نین تئرور ==
[[Şəkil:مسجد سردار.jpg|left|250px|thumb|اورمیه‌دا سردار آدلانان تاریخی مسجید]]
عظیم‌السلطنه سردار آقاخان‌ین اوغلو [[اورمیه]]‌ شهرین بویوک باشلارینان ساییلیردی. بو کیشی‌نین جددی اورمیه‌ده قولام‌خان راستانین اوولینده عبدالصمدخان مسجیدین دوزلتمیش‌دیر. بو مسجید، اورمیه شهرینده، ایکنجی بویوک مسجید ساییلیر‌دی .سونرا‌لار عظیم‌السلطنه سردار اونو مرمت و ساهمانلادیب سردار مسجیدی آد‌یلا شوهرت تاپمیشدی سردار جیلولوق واختی اورمیه شهری‌نین حاکیمی اولوب و بو انتیصاب و اینتخاب‌دا مسیحی‌لرین اوز طرفیندن اولونموش‌دور رحمت اله توفیق یازدیغی کیتاب تاریخچه اورمیه‌ده سردارین ترور اولدوغونا بئله ایشاره ائدیر: "شعبان آیی‌نین (1336 قمری) آخیرلاریندا بیر نفر فرهاد آدی‌لا [[مسیحی]] وزیر‌آباد کندی‌نین رعایالاری‌نان گوندوز ایشیغی‌لا دارالحکومه‌یه گئدیب سردار و میرزاعلی‌آغا مویدالاسلام اوتاق‌دان چیخیب و اندرونی عمارتی‌نه گئتدیگی زامان‌دا هر ایکی‌سینی اورتاداکی دهلیزده گولله‌له‌ییب و ایکی‌سی‌ده او دقیقه جان وئریرلر. قاتیلین اوزو ده بیر نفر قئیری معروف مسیحی‌دیر اسلحه الینده سردارین ائویندن خارج اولور گئدیب..." <ref name="توفیق">تاریخچه ارومیه- یادداشت‌هایی از سال‌های جنگ اول جهانی و اشوب‌های بعد از آن، رحمت اله توفیق، انتشارات شیرازه کتاب، ۱۳۸۹، (اورمیه تاریخچه سی - رحمت اله توفیق - شیرازه اینتیشاراتی - 1389 جی ایل) صص۲٤ ،۳۳، ۴۲</ref>

== مارشیمونون سیمیتقو الی‌نن تئرورو و اورمو شهری‌نده باش وئرمیش سوی‌قیریم==
[[Şəkil:مسجد حاج خان اورمیه.jpg|left|250px|thumb|(حاج خان مسجیدی - آوشار ائلی‌نین - مارشیمونون اولوموندن سونرا باش وئرن سوی‌قیریمی)]]
دوشنبه گونو اسفند آیی‌نین 27-سی، 1296 شمسی ایل‌ده، مارشیمونون سیمیتقو طرفیندن تئرور خبری اورمو شهرینده یاییلدی. جیلولار بو تئرورون کوردلر طرفیندن اولماغینا باخمایاراق، 24 ساعات موددتینده اورمو موسلمان‌لاری‌نین علئیهینه عومومی قتل عام تورتدی‌لر. بو سوی‌قیریم گون اورتا سینا قئدر دوام ائتدی.<ref name="سرداری نیا"></ref>    
بو تاریخی فاجیعه نتیجه‌سینده 70 مینه یاخین اینسان اورمو شهری‌نده هلاک اولوب‌لار. 

"رحمت اله توفیق" اوز کیتابیندا یازیر: میرزا محمود اصولی مجتهد جیناب‌لاری آللاه خاطیرینه و آللاه ریضاسی‌نا گوره اولولرین دفن ائتمه‌یین ایسته‌دی. من‌ده اورک‌دن قبول ائدرک دوکتور شد موحافیظ‌لری‌نن برابر و 100 نفر یاردیم‌ایله صاحیب‌سیز اولولری ائولردن، کوچه‌لردن ییغیشدیریب، حاج خان مسجیدی‌نین قاباغیندا بویوک یئر قازیب اولولرین هامیسین بیر-بیری‌نین اوستونه ییغیب، توپراغا تاپشیردیق.<ref name="توفیق"></ref>

== اورمیه کندلرین‌ده باش وئرمیش حادیثه‌لر ==
[[Şəkil: داغ عسگرآباد قالاسی.jpg|left|250px|thumb|[[اورمیه بولگه‌سی‌]]نده سوی‌قیریم اولان داغ عسگرآباد کندین دیوارقالاسی ،و ایندی بو شراییط‌ده قالیر]]
اورمو بولگه‌سی‌نین بوتون کندلری اورمونون اوزو کیمی بو حادیثه‌ده آغیر ضربه‌لر گوردو. آسوری‌لر چوخ‌لو کندلری غارت ائدیب ساکین‌لرین اولدورندن سونرا داغ عسگرآباد و قهرمانلو کندلرین هوجوم ائتدیلر. بو کندلر موحکم قالالاری اولدوغو اوچون چتین بیر شراییط‌‌ده جیلولارین الینه کئچدی و داها آغیر تلفات وئردی. 

(contracted; show full)

==مراجع‌ین فیتواسی ==
موجتهد [[میرزا فضل اله]] دونیا موحاریبه‌سی زامانیندا اورمیه‌ده عوثمانلی‌امپیراسی‌نین دستک ائتدی و روس‌لار وآندرانیک، [[ائرمنی‌لر]] باشچی‌سی و آسوری‌لر علئیهینه جیهاد اعلان ائتدی. <ref>نام آوران اورمیه – انتشارات تکدرخت – علی بابایی – 1389 – صفحه 290</ref>


==کوردلر طرفیندن دیگر بیر  نومونه آشوری‌لر سوی‌قیریمی==
ایکی و یا اوچ گون اورمیه سوی‌قیریمی دان سونرا آسان‌لیق‌لا بیر‌ بؤیوک شهری اله آلدیلار. مارشیمون اوزده دئیردی کی بو سوی‌قیرم‌یله مووافیق دئییل وایسته‌ییر بو موضوع‌دان اوزاق دورا آمما دریندن فیکری سالماسی توتماق و سیمیتقولا گوروشمک وبیرلشمک‌ایدی.کسروی یازیر (بو ایکی نفر ایلشیب دانیشانان سونرا مارشیمون سوزلری باشلییاراق بیز اولارین تام سوزلریدن خبریمیز یوخ سانکی سیمیتقونون دیلینن چیخان بونان عبارت اولموش دور مارشیمون اونا دئیب : ایندی کی کوردستان آدلانان یئرلر بیزیم یئرلرمیز دیر سانکی بیزیم آیریلیق دینیمیز ده بیزلری بیر بیرمیزی آییریب .هر حال دا گئرک بیزلر بیرلئشک و بو یئرلری الیمیزه کئچیدیب و بیرلیکده لیکده یاشامالییق سونرا دئیب بیز سپاه بئسیج ائتمیشیک ، سانکی آتدی میز یوخ ایر سیزده بیزلرینن اولاسیز هابئله اتدی نیز اولاراق گئدیب یول اوسته تبریزی ده آلاریق) بو جلسه نین قورتولوشونان سونرا هر ایکی نفر بیر بیرینن ال وئریب و بیربیرنه ال بیرلیک قرار قویب لار مارشیمون اتاق دان چیخیب کالسکه یه گئدیب و اونا مینن زامان سیمیتقو اونی نیشانا توتوپ طاپانچا نان مارشیمونی اولدروب سیمیتقونون طاپانچاسی سئله ن زامان کوردلر آسوری لر بیر ثانیه نین عرضینده هامیسی نی اولدورب بیر حالدا اولاردان بی ایکی نفر دن سونرا هامی سی اولدرولدو<ref>تاریخ هیجده ساله آذربایجان – انتشارات امیرکبیر - سید احمد کسروی – صفحه 727</ref>

==ائرمنی آندرانیک‌ین ایروان‌دان خوی شهری‌نه هوجوم ائتمه‌سی ==
داشناک ائرمنی‌لر [[ایروان]] شهری‌نین موسلمان‌لاری‌نی سوی‌قرریم ائدندن سونرا 1918-اینجی ایلین ژانویه‌سین‌ده و ائرمنیستان آدی‌لا جمهوری تشکیل ائدندن سونرا 1297 شمسی ایلی‌نین خوردادینین 7-اینجی گونونده [[بویوک ائرمنیستان]]ی یاراتماق اوچون [[وان]] – [[ایروان]] - [[نخجوان]] یولونو بیربیرنه وصل ائتمه‌گی لازیم گوروب و هر يول‌ایله اولسون، [[خوی]]و آلماغی قصد ائتدی<ref>قتل عام مسلمانان در دو سوی ارس - صمد سرداری نیا – نشر اختر – ۱۳۸۵ – صفحه ۹۰<(contracted; show full)
*[http://www.asriran.com/fa/news/163466/%D8%A2%D9%8A%D8%A7-%D9%83%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%D8%A3-%D8%B4%D9%83%D9%84-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA سایت تحلیلی عصر ایران]
*[http://www.aparat.com/v/3707683e1b428db11aa97b12df8fdc1d88663 جنایات ارامنه در اورمیه و سلماس+ویدیو ]
{{latın|Cilovluq}}
{{-Rtl}}
[[Kateqoriya:Ərəb əlifbalı məqalələr]]
[[Kateqoriya:Erməni terrorizmi]]