Difference between revisions 4121767 and 6074584 on azwiki

[[ŞəkiFayl:Dune ru.svg|thumb|Dyunun sxemi]]

Dyun- qum təpəsi olub, [[Külək|külə]]<nowiki/>yin təsiri ilə yaranan müsbət relyef formasıdır. Onun [[külək]] əsən tərəfi 16 dərəcəyə qədər ,  daha sərt tərəfi isə 35 dərəcəyə qədər olur. Dyunların hündürlüyü 1000-1500 metr olub, uzunluğu isə bir neçə 100  &nbsp;km-ə çatır. O, tək olduğu halda onun kənarı aypara formasında olur, uzun kənarları isə buynuzlar adlanır. Ümumiyyətlə dyun, daimi [[külək]]<nowiki/>lərin hərəkət istiqamətinə perpendikulyar olur. Qumlu [[səhra]]<nowiki/>larda tək tərəfli dyunlar birləşərək zəncirvari səhralar əmələ gətirirlər. Dyunun [[barxan]]<nowiki/>dan əsas fərqi ondan ibarətdir ki, onun möhkəm tərəfi bitki örtüyü ilə örtülə bilir və bütün gücə baxmayaraq o dəyişmir və küləyin əsməsi istiqamətinə tərəf yönəlir. Dyunlar  planetin müxtəlif [[torpaq]] və [[Bitkilər|bitki]] zonalarında, [[Çay (dəqiqləşdirmə)|çay]]<nowiki/>ların, [[göl]]<nowiki/>lərin və [[dəniz]]<nowiki/>lərin qumlu sahillərində geniş yayılmışlar. Dyünların əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdi ki, onlar küləyin köçürülməsi ilə hərəkət etmək qabiliyyətinə malikdirlər və daimi qüvvətli [[külək]]<nowiki/>lərin təsiri ilə hərəkət edirlər. Dyunların sürəti ildə 20 metrədək ola bilər. Sahilyanı ərazilərdə onlar torpağa tərəf dərin hərəkət edirlər. Dyunların hərəkəti bir problemdir. Belə ki, onlar yolları, sahələri, otlaqları, kiçik yaşayış məntəqələrini basa bilirlər. Onlara qarşı mübarizə tədbirləri [[torpaq]]<nowiki/>ların bərkidilməsidir. [[Rusiya]]<nowiki/>da ən yüksək dyunlar [[Dağıstan]] ərazisində, Mahaçqala yaxınlığında olub Sarıqum adlanır. Hündürlüyünə görə ikinci yerdə Kurş əyaləti durur ki, [[Rusiya]]<nowiki/>nın [[Kalininqrad]] bölgəsindədir. Onlardan ən hündürü Efa dyunudur ki,  alman müfəttişi Vilgelim Efanın şərəfinə adlandırılıb, hündürlüyü 6.5 metrə çatır.<ref>''Иностранцев А. А.'' Дюна // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — <abbr>СПб.</abbr>, 1890—1907.</ref>    

[[ŞəkiFayl:Sary kum.jpg|thumb|Dağıstanda Sarıqum dyunu]]

== Həmçinin bax ==
* [[Barxanlar]][[ŞəkiFayl:Curonian Spit NP 05-2017 img14 Epha Dune.jpg|thumb|Efa dyunu]]

== İstinadlar ==
⏎
⏎
[[Kateqoriya:Səhralar]]