Difference between revisions 5118569 and 5118601 on azwiki

Azərbaycanda müxalifət qüvvələrinə bir neçə partiya və son illərdə bu partiyalar tərəfindən yaradılmış "Siyası Partiya Blokları" aiddir.

== Partiyalar ==
[[Şəkil:ALDPaz-logo.jpg|thumb]]
Azərbaycan Liberal Demokrat Partiyası. Azərbaycan Liberal Demokrat Partiyasının ideologiyasının əsasında liberal demokratik dəyərlər durur. Bu partiya öz ideoloji dəyərləri baxımından Liberal Partiya ilə ideoloji yaxınlığa malikdir. ALDP proqramının əsas hədəfi liberal demokratik cəmiyyətin qurulmasıdır. Siyasi sistemdə mərkəzçi mövqe tutan partiyanın 6500-ə yaxın üzvü olduğu bildirilir. Partiyada üzvlük haqqı 0.20 AZN təşkil edir. Partiyanın büdcəsi 1000 AZN həcmindədir. Partiya 56 regional təşkilat vasitəsilə siyasi sistemdə təmsil olunur. ALDP ümumilikdə 2 qurultay və qurultay səlahiyyətli 1 konfrans keçirmişdir. Partiyada qurultaylar 5 ildən bir keçirilir. Sonuncu qurultayda hər 30 nəfərdən biri olmaqla 230 nəfər qurultay iştirakçısı seçilmişdir. Partiyada seçkili orqanlar Rəyasət Heyəti (15 üzv), sədr, şəhər və rayon təşkilatlarının sədrləridir. Partiya üzvü olan gənclər 60% təşkil edirlər. Partiyada qadınlar üzvlərin 30%-ni təşkil edir. Fuad Əliyev 2001-ci il fevralın 15-də ALDP-nin növbədənkənar konfransında sədr seçilib. 2001-ci il sentyabrın 15-də ALDP-nin I qurultayında yenidən sədr seçilib. 2017-ci il aprelin 12-i ALDP V Qurultayında yenidən sədr seçilib.

Partiyanın ictimaiyyətlə əlaqəsi, əsasən, www.ldpa.az internet saytı vasitəsilə tənzimlənir. Partiya 2005-ci il Azərbaycan Milli Məclisinə seçkilərdə 30 namizədlə iştirak etsə də, bu namizədlərdən heç biri seçilməmişdir. 2009-cu ilin bələdiyyə seçkilərində partiya 7 namizədlə iştirak edib.

Partiya iqtidar-müxalifət dialoquna pozitiv mövqedən yanaşır və 1999-cu ildə bununla bağlı iqtidara müraciət edib. Partiya mövcud resursları baxımından seçki dövründə namizədlərin kampaniyası üçün fond yaradılmasını, qanunvericilik bazasının yenidən işlənilməsini və qəbul olunmasını təklif edir.
[[Şəkil:Axcp-musavat-logo.jpg|thumb|right|200px|AXCP-Müsavat]]

=== Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası ===
[[Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası]] [[1992]]-ci ildə [[Əbülfəz Elçibəy]] tərəfindən yaradılıb. Bu zamanda [[Ayaz Mütəllibov]] [[Azərbaycan Respublikası Prezidenti]] postundan istefa verir və [[Əbülfəz Elçibəy]] hakimiyyətə gəlir. [[1995-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər]]də AXCP partiya şəklində iştirak edir və 125 yerdən 4-ünü alır.  [[2000-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər]]də isə partiyanın 6 namizədi qalib gəlir. [[2000]]-ci ildə [[Əbülfəz Elçibəy]]in ölümündən sonra partiya 2 qola bölünür: müasir ([[Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası]]) və konservativ ([[Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası]]). Müasir qolunun sədri [[Əli Kərimli]] seçilir. [[2003]]-cü ildə partiyanın üzvü [[Qüdrət Həsənquliyev]] prezident seçkilərində iştirak edir və 0.5% səs (13,624) toplamaqla 7 namizəd arasında 6-cı yeri tutur. [[2005-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər]]də AXCP partiyası [[Azadlıq Siyasi Partiyalar Bloku]]nun tərkibində qatılmışdı və 125 yerdən yalnız birini qazana bilmişdi. Sonrakı illərdə AXCP "Azadlıq", "Yeni Siyasət", "AXCP-Müsavat" və "İctimai Palata" siyasi bloklarının tərkibinə daxil olur. [[2008]]-ci ildə Prezident seçkilərində iştirak etmir, [[2010-cu il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər]]də isə ümumiyyətlə yer qazana bilmir.

=== Müsavat Partiyası ===
[[Müsavat Partiyası]]nın əsası hələ [[1911]]-ci ildə [[Məmməd Əmin Rəsulzadə]] tərəfindən qoyulmuşdu.[[Müsavat Partiyası|Yeni Müsavat Partiyasının]] tarixi isə [[1989]]-ci ildən başlayıb. 1989-cu il Oktyabrın 29-da Yeni Müsavat Partiyasının Gəncədə elan olunduğu gündür. Bu hadisədən on gün sonra, noyabrın 10-da “Yeni Müsavat” qəzetinin ilk sayı çapdan çıxıb. 1989-cu il Oktyabrın 29-da Gəncədə keçirilən bir mitinqdə Azərbaycanda AMDP Yeni Müsavat adlı firqə elan olundu. Xalq qarşısında bu firqənin 6 nəfərdən ibarət təşəbbüs qrupu çıxış etdi. Bu qrupa Rauf Şenol imzası ilə tanınan Rauf Arifoğlu, Niyazi İbrahimli, Bəxtiyar Tuncay, Mənsur Əlisoy, Əziz Qaraca və Əhməd Rza daxil idi. Təşəbbüs qrupu bakıda formalaşsa da, Müsavat adında bir təşkilatın Gəncədə elan olunmasının xüsusi mənası var idi. Gəncə 1918-ci ildə Müsavat hökumətinin və istiqlalımızın ilk başkəndi olub. Ona görə də elan həmin şəhərdə oldu.  Adları çəkilən şəxslər daha sonra Yeni Müsavat partiyasının  katiblər şurasının üzvləri oldular. Noyabrın 26-da “Birlik” Cəmiyyəti bölündü. Əksəriyyəti AMDP Yeni Müsavata keçdi. Bu təşkilatın  -  AMDP Yeni Müsavatın əsas işi Azərbaycanda Müsavatın və Rəsulzadənin təbliğatını aparmaq idi.[[1995-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər]]də partiya 1 mandatın,  [[2000-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər]]də isə 2 mandatın sahibi oldu. [[2003]]-ci ildə partiyanın başqanı [[İsa Qəmbər]] prezident seçkilərində iştirak edir. Bu seçkilərdə İsa Qəmbər seçicilərin 14% etimadını qazanır və yalnız [[İlham Əliyev]]dən geri qalmaqla 8 namizəd arasında 2-ci yeri tutur. Bu müxalifət təmsilçisinin prezident seçkilərində bu günə qədər göstərdiyi ən yaxşı nəticədir. Buna baxmaraq seçkilərin növbəti günündə müxalifət tərəftarları [[Bakı]]da böyük miqyaslı mitinqlər keçirdilər.

[[2005-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər]] ərəfəsində Müsavat partiyası, [[Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası|AXCP]], [[Azərbaycan Demokrat Partiyası|ADP]] və digər partiyalarla birləşərək [[Azərbaycan]]da ilk siyasi blok olan [[Azadlıq Siyasi Partiyalar Bloku]]nu yaratdı. Azadlıq bloku bu seçkilərdə 125 yerdən 6-sını udur və 6 yerdən 5-i Müsavat partiyasının təmsilçilərinin payına düşür. Daha sonradan bu birlik dağılır. [[2008]]-ci ildə partiyanın heç bir təmsilçisi prezident seçkilərində iştirak etmir. [[2010]]-cu ildə isə partiyanın heç bir təmsilçisi deputat seçkilərində qalib gələ bilmir. [[2010]]-cu ildən etibarən [[Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası|AXCP]] və [[Müsavat Partiyası|Müsavat]] partiyaları "AXCP-Müsavat İctimai Palatası" adlı siyasi blok qururlar.

=== Gələcək Azərbaycan Partiyası ===
[[Şəkil:Gələcək Azərbaycan Partiyası.jpg|thumb|right|200px|Gələcək Azərbaycan Partiyası]]
[[Gələcək Azərbaycan Partiyası]]nın [[20 dekabr]] [[2013]]-cü ildə təsis konfransı keçirilib. 23 fevral 2014-cü il tarixində isə 1-ci təsis qurultayı keçirilib.<ref>{{cite web|url=http://musavat.com/news/son-xeber/gelecek-azerbaycan-partiyasinin-tesis-qurultayi-kechirildi_184296.html |archiveurl=http://musavat.com/news/son-xeber/gelecek-azerbaycan-partiyasinin-tesis-qurultayi-kechirildi_184296.html|archivedate=2014-10-7 |title=Gələcək Azərbaycan Partiyasının təsis qurultayı keçirildi.|author= |date=2014 |work= |publisher=musavat.com|accessdate=2014-2-23 |language=az}}</ref> Və bununlada bir partiya olaraq siyasi fəaliyyətinə başlamışdır. GAP-ın ilk və hazır ki sədri [[Ağasif Şakiroğlu]]dur

Partiya 2015-ci il parlament seçkilərində iştirak etmək istəsə də, tam qanunsuz olaraq seçkilərə buraxılmamışdır.<ref>{{cite web|url=http://www.msk.gov.az/uploads/Sechki-2015/rey/aze/rey_34.pdf |archiveurl=http://www.msk.gov.az/uploads/Sechki-2015/rey/aze/rey_34.pdf  |archivedate=2015-10-7 |title=Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilərdə 8 saylı Binəqədi birinci seçki dairəsi üzrə namizədliyi öz təşəbbüsü ilə irəli sürülmüş İbrahimov Ağasif Şakir oğlunun Mərkəzi Seçki Komissiyasına 05 oktyabr 2015-ci il tarixli 34 saylı müraciəti üzrə MSK rəyi|author= |date=2005 |work= |publisher=msg.gov.az|accessdate=2014-10-7 |language=az}}</ref> 2016-cı il referendum seçkilərini, həmçinin 2018-ci il aprel ayında keçirilmiş növbədənkənar prezident seçkilərini boykot etmiş və nəticələrini tanımamışdır.

===İslamçılar===
Əsasən gənc,narazı islamçılar və yaşlı nəslin [[Azərbaycan İslam Partiyası]].Uzun müddət müxalifət olaraq fəaliyyət göstərmiş AİP son zamanlar susqunlaşsa da,gənc nəsil mühafizəkar islamçıların [[Rifah Vətəndaş Hərəkatı]] ara-sıra fəallaşaraq yenidən susqunlaşır.Lakin,ənənəvi müxalifət kimi,islamçılar da hər zaman hakimiyyət üçün baş ağrısı olmuşdur.Bütün bunlara baxmauaraq,[[Rifah Vətəndaş Hərəkatı]] mühafizəkar mövqe nümayiş etdirərək hakimiyyəylə islamçıların arasını "yumşaltmağa" və çıx da dağıdıcılığa getməmək niyyətindədir.Lakin,[[Rifah Vətəndaş Hərəkatı]] da digər partiya və təşkilatlar kimi daima basqı və təzyiqlərə məruz qalmışdır Partiyalar =
==[[Azərbaycan Liberal Demokrat Partiyası]]==
[[Şəkil:ALDPaz-logo.jpg|thumb]]
Azərbaycan Liberal Demokrat Partiyasının ideologiyasının əsasında liberal demokratik dəyərlər durur. Bu partiya öz ideoloji dəyərləri baxımından Liberal Partiya ilə ideoloji yaxınlığa malikdir. ALDP proqramının əsas hədəfi liberal demokratik cəmiyyətin qurulmasıdır. Siyasi sistemdə mərkəzçi mövqe tutur. Partiya 56 regional təşkilat vasitəsilə siyasi sistemdə təmsil olunur. Partiyada qurultaylar 5 ildən bir keçirilir. [[Fuad Əliyev]] 2001-ci il sentyabrın 15-də ALDP-nin I qurultayında  sədr seçilib. 2017-ci il aprelin 12-i ALDP V Qurultayında yenidən sədr seçilib.

Partiyanın ictimaiyyətlə əlaqəsi, əsasən, www.ldpa.az internet saytı vasitəsilə tənzimlənir. 2009-cu ilin bələdiyyə seçkilərində partiya 7 namizədlə iştirak edib.

==[[Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası]]==

=== Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası ===
[[Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası]] [[1992]]-ci ildə [[Əbülfəz Elçibəy]] tərəfindən yaradılıb. Bu zamanda [[Ayaz Mütəllibov]] [[Azərbaycan Respublikası Prezidenti]] postundan istefa verir və [[Əbülfəz Elçibəy]] hakimiyyətə gəlir. [[1995-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər]]də AXCP partiya şəklində iştirak edir və 125 yerdən 4-ünü alır.  [[2000-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər]]də isə partiyanın 6 namizədi qalib gəlir. 

[[2000]]-ci ildə [[Əbülfəz Elçibəy]]in ölümündən sonra partiya 2 qola bölünür: müasir ([[Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası]]) və konservativ ([[Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası]]). Müasir qolunun sədri [[Əli Kərimli]] seçilir. 
[[2005-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər]]də AXCP partiyası [[Azadlıq Siyasi Partiyalar Bloku]]nun tərkibində qatılmışdı və 125 yerdən yalnız 1-i qazana bilmişdi. 

Sonrakı illərdə AXCP "[[Azadlıq]]", "[[Yeni Siyasət]]", "[[AXCP-Müsavat]]", "[[İctimai Palata]]" və [[Demokratik Qüvvələrin Milli Şurası]] siyasi bloklarının tərkibinə daxil olur.

==Müsavat Partiyası ==
[[Müsavat Partiyası]]nın əsası  [[1911]]-ci ildə [[Məmməd Əmin Rəsulzadə]] tərəfindən qoyulmuşdu.[[Müsavat Partiyası|Yeni Müsavat Partiyasının]] tarixi isə [[1989]]-ci ildən başlayıb. 1989-cu il Oktyabrın 29-da Gəncədə keçirilən bir mitinqdə Azərbaycanda AMDP Yeni Müsavat adlı firqə elan olundu. Xalq qarşısında bu firqənin 6 nəfərdən ibarət təşəbbüs qrupu çıxış etdi. Bu qrupa [[Rauf Arifoğlu]], [[Niyazi İbrahimli]], [[Bəxtiyar Tuncay]], [[Mənsur Əlisoy]], [[Əziz Qaraca]] və [[Əhməd Rza]] daxil idi.Adları çəkilən şəxslər daha sonra Yeni Müsavat Partiyasının  katiblər şurasının üzvləri oldular. 

===Seçkilərdə===
[[1995-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər]]də partiya 1 mandatın,  [[2000-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər]]də isə 2 mandatın,[[2005-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər]]də 5 mandat sahibi oldu.

[[2003]]-ci ildə partiyanın başqanı [[İsa Qəmbər]] prezident seçkilərində iştirak edir. Bu seçkilərdə İsa Qəmbər seçicilərin 14% etimadını qazanır və yalnız [[İlham Əliyev]]dən geri qalmaqla 8 namizəd arasında 2-ci yeri tutur. Bu müxalifət təmsilçisinin prezident seçkilərində bu günə qədər göstərdiyi ən yaxşı nəticədir. Seçkilərin növbəti günündə müxalifət tərəfdarları [[Bakı]]da böyük miqyaslı mitinqlər keçirdilər.

===Siyasi Bloklarda===
[[2005-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər]] ərəfəsində Müsavat partiyası, [[Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası|AXCP]], [[Azərbaycan Demokrat Partiyası|ADP]] və digər partiyalarla birləşərək [[Azərbaycan]]da ilk siyasi blok olan [[Azadlıq Siyasi Partiyalar Bloku]]nu yaratdı. Azadlıq bloku bu seçkilərdə 125 yerdən 6-sını udur və 6 yerdən 5-i [[Müsavat Partiyası]]nın təmsilçilərinin payına düşür. 

[[2010]]-cu ildən etibarən [[Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası|AXCP]] və [[Müsavat Partiyası|Müsavat]] partiyaları "AXCP-Müsavat İctimai Palatası" adlı siyasi blok qurdu.

[[2013-cü il Prezident seçkiləri]] ərəfəsində [[AXCP]] və bir çox siyasi-ictimai təşkilat da daxil olmaqla [[Demokratik Qüvvələrin Milli Şurası]]nı qururlar. 

== Gələcək Azərbaycan Partiyası ==
[[Şəkil:Gələcək Azərbaycan Partiyası.jpg|thumb|right|200px|Gələcək Azərbaycan Partiyası]]
[[Gələcək Azərbaycan Partiyası]]nın [[20 dekabr]] [[2013]]-cü ildə təsis konfransı keçirilib. 23 fevral 2014-cü il tarixində isə 1-ci təsis qurultayı keçirilib.<ref>{{cite web|url=http://musavat.com/news/son-xeber/gelecek-azerbaycan-partiyasinin-tesis-qurultayi-kechirildi_184296.html |archiveurl=http://musavat.com/news/son-xeber/gelecek-azerbaycan-partiyasinin-tesis-qurultayi-kechirildi_184296.html|archivedate=2014-10-7 |title=Gələcək Azərbaycan Partiyasının təsis qurultayı keçirildi.|author= |date=2014 |work= |publisher=musavat.com|accessdate=2014-2-23 |language=az}}</ref>  GAP-ın ilk və hazır ki sədri [[Ağasif Şakiroğlu]]dur

==İslamçılar==
===[[Azərbaycan İslam Partiyası]]===
Orta yaşlı islamçı nəslin təmsil olunduğu, qeydiyyatı ləğv olunan partiya.
===[[Rifah Vətəndaş Hərəkatı]]===
Yeni nəsil islamçı vətəndaşların hərəkatı

==[[Azərbaycan Demokrat Partiyası]]==
1995-2000-ci illərdə siyasət səhnəsində şok effekti yaradan hadisə ilə yadda qalan partiyadır.[[Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I çağırışı]]nın spikeri [[Rəsul Quliyev]]in partiya sədri seçilməsindən sonra partiya canlandı. [[İlyas İsmayılov]]un sədrlik etdiyi [[Ədalət Partiyası]] bu partiyaya birləşsə də bir neçə ildən sonra ayrılmışdır.Azərbaycan tarixində ilk dəfə 1998-ci ildə [[Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I çağırışı]]nın 5 [[YAP]]çı və 1 bitərəf deputatı bu partiyaya keçir. Daha sonrakı seçkilərdə partiya uğur qazana bilmir.
Rəsul Quliyev partiya sədrliyindən istefa verdikdən sonra [[Sərdar Cəlaloğlu]] sədr seçilir. 2013 və 2018-ci illər Prezident Seçkilərində partiyanın namizədi [[Sərdar Cəlaloğlu]] olur
==[[Respublikaçı Alternativ Partiyası]]==
2009-cu ildə referenduma qarşı çıxan, "bir nəfərin iki dəfədən çox prezident seçiləbilmə" əlavəsinə qarşı çıxan yeni nəsil siyasətçilərin qurduğu hərəkatdır.
[[2013-cü il Prezident Seçkiləri]]ndə hərəkatın sədri [[İlqar Məmmədov]] namizədliyini irəli sürsə də namizədliyi [[Mərkəzi Seçki Komissiyası]] tərəfindən qəbul edilməyib. Daha sonra [[İlqar Məmmədov]] İsmayıllıda baş tutan mitinqdə ictimai asayişi pozduğuna görə 7 il müddətinə həbs edilib.

2018-ci ildə partiyalaşma qərarı alan hərəkat Aprel ayında virtual qurultay keçirir və [[İlqar Məmmədov]] sədr seçilir.Qurultayda İdarə Heyəti də seçilir.

2018-ci ildə şərti azadlığa buraxılan [[İlqar Məmmədov]] 2019-cu ildə partiyanın İdarə Heyətini buraxır və rəsmi qeydiyyat üçün yenidən Quruluş Qurultayına hazırlaşır.

2019-cu il Bələdiyyə Seçkilərinə rəsmən qatılmasa da partiya bir neçə namizədi dəstəkləyib.

[[2020-ci il Parlament Seçkiləri]]ndə isə REAL Partiyası REAL Cümhuriyyətçilər İttifaqı şəklində qatılıb. İttifaq bitərəflərdən və REAL-çılardan ibarət olub. 30 nəfər namizəddən 3-ü II, 3-ü III yeri tutub. Partiyadan mandat qazanan tək namizəd isə [[Erkin Qədirli]] oldu.

== Simalar ==
[[Şəkil:Fuad Əliyev (siyasətçi).jpg|thumb]]
Fuad Ağası oğlu Əliyev
Əliyev Fuad Ağası oğlu 4 aprel 1970-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.

1986-cı ildə 160 №-li orta məktəbi bitirib. Həmin ildə Azərbaycan Xarici Dillər İnstitutuna (AXDİ) qəbul olunub.
(contracted; show full)== Həmçinin bax ==
* [[Azərbaycan iqtidarı]]

== İstinadlar ==
{{İstinad siyahısı}}

[[Kateqoriya:Azərbaycanda siyasət]]
[[Kateqoriya:Siyasi müxalifət]]