Revision 2174099 of "Əfşarlar dövləti" on azwiki

{{Tarixi dövlət
|adı                       = Əfşarlar İmperiyası
|orijinal_ad               = سلسله افشا<br />Süləsələt-i Əfşar
|status                    = İmperiya
|himn                      = 
|bayraq                    = Nadir Shah Flag.png
|izah_bayraq               = 
|gerb                      = Coat of arms of Persia (16th century - 1907).png
|izah_gerb                 = 16-cı yüzillikdən 1907-ci ilə qədərki İran gerbi
|xəritə                    = Azerbaijanan Afshar empire(1736-1747).jpg
|izah_xəritə               = Əfşarlar dövlətinin ərazisi (1736-1796)
|p1                        = Səfəvilər dövləti
|flag_p1                   = Flag of Shah Tahmasp I.svg
|p2                        = 
|flag_p2                   = 
|p3                        = Hotaki
|flag_p3                   = Black_flag.svg
|p4                        = 
|flag_p4                   = 
|p5                        = 
|flag_p5                   = 
|p6                        = 
|flag_p6                   = 
|p7                        = 
|flag_p7                   = 
|yaranma1                  = [[1736]]
|ləğvolma1                 = [[1796]]
|f1                        = Zəndlər sülaləsi
|flag_f1                   = Zand Dynasty Flag.png
|f2                        = Dürrani İmperiyası
|flag_f2                   = Flag of the Emirate of Herat.svg
|f3                        = Qacarlar dövləti
|flag_f3                   = State Flag of Iran (1924).svg
|f4                        = 
|flag_f4                   = 
|f5                        = 
|flag_f5                   = 
|f6                        = 
|flag_f6                   = 
|f7                        = 
|flag_f7                   = 
|şüar                      = 
|paytaxt                   = [[Məşhəd]]
|şəhərlər                  = 
|dil                       = [[fars dili]], [[Azərbaycan dili]]
|pul_vahidi                = 
|sahə                      = 
|əhali                     = 
|idarəetmə forması         = [[Mütləq monarxiya]]
|sülalə                    = [[Əfşarlar]], [[Avşarlar sülaləsi]]
|rəhbər titulu1            = Şahənşah
|rəhbər1                   = [[Nadir şah Əfşar|Nadir şah]]
|rəhbər_hakimiyyət1        = ([[1736]]–[[1747]])
|rəhbər titulu2            = 
|rəhbər2                   = [[Adil şah|Adil şah]]
|rəhbər_hakimiyyət2        = ([[1747]]-[[1747]])
|rəhbər titulu3            = 
|rəhbər3                   = [[İbrahim şah Qırxlı-Avşar|İbrahim şah]]
|rəhbər_hakimiyyət3        = ([[1747]]–[[1748]])
|rəhbər titulu4            = 
|rəhbər4                   = [[Şahrux şah Qırxlı-Avşar|Şahrux şah]]
|rəhbər_hakimiyyət4        = ([[1748]]–[[1796]])
|din                       = [[İslam]], [[Şiəlik]]
|əlavə bənd                = 
|bəndin adı                = 
|əlavə bənd1               = 
|bəndin adı1               = 
|əlavə bənd2               = 
|bəndin adı2               = 
|Mərhələ1                  = 
|Gün_ay1                   = 
|İl1                       = 
|Mərhələ2                  = 
|Gün_ay2                   = 
|İl2                       = 
|əvvəl                     = 
|ə1                        = 
|ə2                        = 
|ə3                        = 
|ə4                        = 
|ə5                        = 
|ə6                        = 
|ə7                        = 
|sonra                     = 
|s1                        = 
|s2                        = 
|s3                        = 
|s4                        = 
|s5                        = 
|s6                        = 
|s7                        = 
|qeyd                      = 
}}


'''Əfşarlar dövləti''' ([[1736]]-[[1747]]) — [[Səfəvilər dövləti]] dağıldıqdan sonra meydana gəldi. [[Nadir şah Əfşar]] dövlətin banisi oldu. [[Səfəvilər]]in itirilmiş nüfuzu və torpaqları birləşdirmək qüdrətləri qalmadığına görə Nadir Şah "Əfşarlar" dövləti adı altında yeni dövlət qurdu və itirilmiş əraziləri geri qaytardı. 

== Əfşar sülaləsinin hakimiyyətə gəlməsi ==

[[Nadir şah Əfşar|Nadirqulu xan Əfşar]] [[1730]]-[[1736]]-cı illərdə [[Səfəvi İmperiyası]]nın ali baş komandanı, [[1732]]-[[1736]]-cı illərdə isə şahın qəyyumu idi. [[1732]]-[[1736]]-cı illərdə [[Səfəvilər dövləti]]nin itirilmiş bütün ərazilərini geri qaytaran [[Nadir şah Əfşar|Nadir]] [[1736]]-cı ilin əvvəllərində özünü şah elan etmək üçün münasib şərait yaratdı. Əvvəlcədən hazırlanmış plana görə [[III Şah Abbas]]ın qəflətən ölümündən istifadə edərək, [[1736]]-cı ilin martın 21-də [[Sabirabad|Suqovuşan]]da (indiki [[Sabirabad]] rayonunda Kürlə Arazın qovuşduğu yer) toplanmış [[Muğan]] qurultayında [[Nadir şah Əfşar|Nadir xan]] özünü [[İran]]ın şahı elan etdi. Beləliklə, əslində [[Səfəvilər sülaləsi]]nin hakimiyyətinə son qoyuldu və [[İran]]la [[Azərbaycan]]da yeni [[türk]]-[[müsəlman]] sülaləsi olan [[Əfşarlar sülaləsi]] hakimiyyətə gəldi.<ref>Azərabycan Tarixi (9-cu sinif üçün dərslik). Bakı. "Aspoliqraf". 2005. səh. 66</ref>

== Azərbaycanda Əfşarlar əleyhinə üsyanlar ==

== Nadir şahın fəthləri ==

== Əfşarlar  dövlətinin parçalanması və dağılması ==
[[1743]]-[[1744]]-cü illər­də [[Şirvan]], [[Şəki]], [[Təbriz]], [[Xoy]] və [[Salmas]]da yeni üsyanlar başlayır. 1743-cü ildə Əfşarlar əleyhinə ümumxalq hərəkatı Şirvanda daha da güclənir. Bu vəziyyət Şəki əhalisinin Əfşarların idarə üsuluna qarşı çıxışları üçün əlverişli şərait yaradır. [[Hacı Çələbi]] etibarlı adamlarını başına yığıb məlik Nəcəfin iqamətgahına hücuma keçir və onu öldürürlər.  Hacı Çələbinin bu addımı Azərbaycanda mərkəzi hakimiyyətə və Əfşarlar xanədanına  qarşı mübarizənin yeni mərhələsinin başlanğıcı olur. Bu zamanlar [[Dərbənd]], [[Car]], [[Qarabağ]], [[İrəvan]] bölgələrində və dövlətin cənub ərazilərində də narazılıqlar davam edir.

Dövlətin qərb sərhədlərini möhkəmləndirməyə böyük əhəmiyyət verən Nadir şah ölkə daxilində baş verən üsyanları yatırmaqla başını qatmaq istəmir. Çünki sərhəddə dayanan Osmanlı qoşununun hər an müdaxilə etməsi mümkün idi. 1744-cü ildə Nadir şahın qoşunu Şəkiyə yaxınlaşır, lakin «Gələsən-görəsən» qalasında ciddi müqavimətə rast gəldiyindən Bərdəyə çəkilməli olur. Şah bir qədər burada qaldıqdan sonra qoşunla Dərbəndə doğru irəliləyir. 1745-ci ilin yazında Nadirin qoşunu Ərəş istiqamətindən hərəkət edərək yenidən «Gələsən-görəsən» qalasına hücum edir. Şəkililər inadla müqavimət göstərərək dağların çətin keçidlərində şah qoşununa qəfil zərbələr endirirlər.

Osmanlı dövləti ilə münasibətlər yenidən gərginləşdiyindən şah qala ətrafında bir dəstə saxlayıb, 1745-ci ilin ortalarında Osmanlılarla hərbi əməliyyat yerinə qayıdır. 1747-ci ildə Əfşarlar əleyhinə Şəkidə, Ərdəbil və Təbrizdə yeni üsyanlar baş verir. Lakin bu üsyanlar da nəticəsiz qalır. 1747-ci il iyunun 19-da Nadir şah sui-qəsd  nəticəsində öldürülür, onun yaratdığı dövlət süqut edir.<ref>[http://tarix.info/azerbaycan-tarixi/feodalizm-dovru/76-399f351arlar-d246vl601tinin-da287305lmas305.html Əfşarlar  dövlətinin dağılması]</ref>

== Əfşar hökmdarları ==

== Həmçinin bax ==
* [[Nadir şah Əfşar]]
* [[Azərbaycan tarixi]]

== İstinadlar ==

<references/>

== Xarici Keçidlər ==

{{Türk imperiya və dövlətləri}}

[[Kateqoriya:Əfşarlar]]

[[ar:الدولة الأفشارية]]
[[ca:Dinastia afxàrida]]
[[cs:Afšárovci]]
[[de:Afschariden]]
[[en:Afsharid dynasty]]
[[eo:Afŝaridoj]]
[[es:Dinastía Afshárida]]
[[fa:افشاریان]]
[[fr:Afsharides]]
[[he:השושלת האפשארית]]
[[hr:Afšaridsko Carstvo]]
[[it:Afsharidi]]
[[ja:アフシャール朝]]
[[ko:아프샤르 왕조]]
[[nl:Afshariden]]
[[no:Afsharid-dynastiet]]
[[pl:Afszarydzi]]
[[pt:Dinastia Afsharida]]
[[ru:Афшариды]]
[[simple:Afsharid dynasty]]
[[uk:Афшариди]]
[[zh:阿夫沙尔王朝]]