Revision 2180750 of "لئنین" on azwiki

{{Rtl}}
[[Şəkil:Lenin CL Colour.jpg|230px|left|thumb|ولادیمیر ایلیچ اولیانوو (لئنین) 1910]]
'''ولادیمیر ایلیچ اولیانوو''' ('''لئنین''') ([[22 آپرئل]] [[1870]] - [[21 یانوار]] [[1924]])

روس اینقیلابچی‌سی, پوبلیسیست, [[س.س.ر.ی]]-نین قوروجوسو, XX اسرین ان گؤرکم‌لی سییاستچیلرین‌دن بیری.

==عایله‌سی==

لئنین (هقیقی سویادی اولیانوو) ولادیمیر ایلیچ ([[سیمبیرسک]] 1870-[[موسکوا]] اطرافی,1924) - کپ (ب) پارتییاسی‌نین و سووئتلرین قوروجوسودور. ولادیمیر ایلیچ اولیانوو سیمبیرسکده خالق مکتبی اینسپئکتورونون - ایلیا نیکولایئویچ اولیانووون (1831-1886) آیلسینده آنا‌دان اولموشدور. اونون آتاسی‌نین شخسی (قئیری-ایرسی) دووریانلیغی اولموشدور. لئنینین آیله‌سی چومیللت‌لی اولموشدور و اونون کؤکونده بیر نئچه میللت‌لی‌لیک اؤزونو داها قاباریق گؤستریر - [[چوواش]], [[کالمیک]], [[روس]], [[آلمان]], [[یهودی]], [[ایسوئچ]].

لئنین آتا ترفین‌دن باباسی نیکولای واسیلیئویچ اولیانوو میللیییتجه چوواش اولموشدور. داها سونرا‌لار آتاسی میللیییتجه کالمیک, آناسی ایسه بزی معلومات‌لارا گؤره روس اولان آننا آلئکسئیئونا سمیرنووا ایله ائولنمیشدیر. نیکولای اولیانووون اؤلومون‌دن سونرا ایسه ایلیا اولیانووون قایغیسینا اونون بؤیوک قارداشی واسیلیی اولیانوو قالمیشدیر. قارداشی اونا کیفایت قدر تحصیل وئره بیلمیشدی کی, او, گئدیب [[کازان اونیوئرسیتئتی]]نین فیزیکا-رییازیییات فاکولتسینه قبول اولونموشدور. 1869-جو ایلدن سیمبیر قوبئرنییاسیندا خالق مکتبینین اینسپئکتور و دیرئکتورو ایشلمیشدیر. III درجه‌لی موقددس ولادیمیر مئدا‌لی ایله تلتیف اولوندوق‌دان سونرا لئنین آتاسی 1882-جی ایلده ایرسی دووریانلیق حقوقو قازانمیشدیر. 

لئنینین ایکینجی (آنا ترف‌دن) باباسی آلئکساندر دمیترییئویچ بلانک (خریستیانلیغی قبول ائتممیش‌دن اول ایزرایل مویشئویچ بلانک) هربی هکیم اولموشدور. داها سونرا [[کازان]] دووریانلیغینی قبول ائتمیشدیر. تئزلیکله [[کازان]] قوبئرنییاسیندا کوکوشکینو مولکونه ساهیب اولموشدور. لئنینین آناسی مارییا آلئکساندروونا و اونون دؤرد باجی‌سی چوخ ائرکن آنالارینی ایتیرمیش‌لر, اونلاری خالا‌لاری تربییه ائتمیش, موسیقی و خاریجی دیل‌لری اونلارا تدریس ائتمیشدیر.

==گنجلییی. اینقیلابی فالیییتینه باشلاماسی==

1879-1887-جی ایللرده تحصیل آلدیغی [[سیمبیر]] گیمنازییاسینی قیزیل مئداللا قورتارمیشدیر. داها سونرا [[کازان اونیوئرسیتئتی]]نین حقوق فاکولتسینه داخیل اولموشدور. طلبه حرکاتلاریندا ایشتیراک ائتدییی اوچون اونیوئرسیتئت‌دن خاریج اولونموشدور. 

اونون بؤیوک قارداشی 1887-جی ایلده [[III آلئکساندر]]آ قارشی "نارودووولچولوق"دا ایتتیهام اولونوب ائدام ائدیلدی. بزی تاریخچیلرین یازیلارینا اساسن لئنین مهز بو هادیسه‌دن سونرا تاریخی-سیرلی فرازاسینی ایشلتدی - "باشقا جور حرکت ائتمک لازیمدیر!".

1888-جی ایلین پاییزیندا لئنینه [[کازان]]آ قاییتماغا ایجازه وئریلدی. بورادا او, ن.ائ.فئدوسیئو ترفین‌دن تشکیل اولونموش مارکسیست درنکلرین بیرینه اوزو اولدو. بورادا [[کارل مارکس| ک.مارکسین]], [[فریدریخ ائنگئلس| ف.ائنگئلسین]] و ق.V.پلئخانووون اسرلری موزاکیره اولونوردو. [[کارل مارکس| مارکسین]] و [[فریدریخ ائنگئلس|ئنگئلسین]] اسرلری لئنینین دونیا گؤروشونون فورمالاشماسیندا موهوم رول اوینامیشدیر - او, اینام‌لی مارکسیسته چئوریلیر.

1889-جو ایده لئنین [[سانکت-پئتئربورق اونیوئرسیتئتی]]نده ایمتاهان‌لاردان کئچیر. بورانی قورتاردیقدا سونرا پرولئتارلارین حقوقلارینی مودافیه ائدن وکیل کیمی فالیییت گؤسترمیشدیر. 

[[ایسوئچره]]ده ق.V.پلئخانوولا, [[آلمانییا]]دا V.لیبئکنئختله, [[فرانسادا]] پ.لافارقوم و باشقا بئینلخالق فهله حرکاتی‌نین نوماینده‌لری ایله گؤروشموشدو.

1895-جی ایلده پایتاختا قاییدیب ی.او.چئدئرباومون رهبرلییی ایله  "ایشچی سینیفین آزادلیغی اوغرونودا موباریزه ایتتیفاقی" آدلی جمیییت فورمالاشدیریرلار. "موباریزه ایتتیفاقی" فهله‌لر آراسیندا آکتیو تشویقات ایشلری ایله مشغول ایدی‌لر. اونلار ترفین‌دن 70 ورق بوراخیلمیشدیر.

1895-جی ایلین دئکابریندا لئنین توتولور و [[یئنیسئن]] قوبئرنییاسی‌نین شوشئنسکوئ کندینه 3-ایل مودتینه سورگون اولونور. بورادا 1898-جی ایلین اییولوندا لئنین [[نادئژدا کروپسکایا| ن.ک.کروپسکایا]] ایله ائولنیر, تورمده اولدوغو موددتده یازدیغی ماتئریال‌لار اساسیندا "روسییادا کاپیتالیزمین اینکیشافی" آدلی کیتاب یازیر, بیر نئچه مقالنی ترجومه ائدیر و اونلار اوزرینده ایشلییر. سورگونده اولدوغو موددتده او 30-دان آرتیق ایش یازمیشدیر.

==I موهاجیرت==

1900-جو ایلده لئنینین سورگونلوک موددتی بیتدی. ائله همین ایل او, [[روس ایمپئرییاسی| روسییانی]] ترک ائتدی. موهاجیرتده اولدوغو موددتده [[مارکسیزم|مارکسیزمی]] تبلیغ ائدن "ایسکرا" ("قیغیلجیم") قزئتینین اساسینی قویموشدور. 

1901-جی ایلین دئکابریندا بو قزئتده او, لئنین لقبی (اونون همچینین V.ایلین, V.فرئی, İ.پئتروو, ک.تولین, کارپوو و ب. لقب‌لری اولموشدور) ایله اؤز ایلکین مقاللرین‌دن بیرینی نشر ائتدیردی. 1902-جی ایلده یازدیغی "نه ائتمه‌لی? هراکاتیمیزین آغریمیش سوال‌لاری" ایشینده او, اؤز مرکزلشمیش تشکیلات ("بیزه اینقیلابچیلارین تشکیلاتینی وئرین و بیز روسییانی چئویرک!") کونسئپسییاسی ایله چیخیش ائتمیشدیر.

1903-جو ایلین 17 اییولون‌دان 10 آوقوستا کیمی [[جئنئوره]], [[بروسسئل]] و [[لوندون]]دا [[روسییا سوسیال دئموکرات فهله پارتییاسی| رسدفپ-نین]] II قورولتایی کئچیریلدی. 5- ایل اؤنجه کئچیریلمیش [[روسییا سوسیال دئموکرات فهله پارتییاسی| پارتییا‌نین]] I قورولتایی فاکتیکی اولاراق هئچ بیر نتیجه وئرممیشدی: هئچ بیر پروقرام قبول اولونمادی, پرولئتاریاتین اینقیلابی گوجونو بیرلشدیرمک مومکون اولمادی, I قورولتایدا سئچیلمیش مک-نین بوتون اوزولرینین تئزلیکله هامی‌سی هبس اولوندو. لئنین قورولتایین هازیرلیغینا دایر ایشلری اؤز اوزرینه گؤتوردو.

قورولتای‌دان چوخ اؤنجه لئنین پارتییا‌نین نیزامنامهسینی یازمیش, قورولتایین فالیییت پلا‌نینی هازیرلامیشدی. پلئخانووون ایشتیراکی ایله لئنین پارتییا‌نین پروقرامی پرویئکتینی ده هازیرلامیشدی.  پروقرامدا پارتییا‌نین یاخین گلجیه اولان مقصدلری اؤز اکسینی تاپمیشدی: چاریزمین دئوریلمه‌سی, دئموکراتیک رئسپوبلیکا‌نین قورولماسی, کندده تهکیمچیلییین قالیقلارینی آرا‌دان قالدیرماق, کندلی‌لره تورپاقلارین قایتاریلماسی, 8-سااتلیق ایش رئژیمی, میللتلرین برابرحقوقلوغونون یارادیلماسی. ایشچی حرکاتی‌نین قارشیسیندا سون مقصد کیمی تامامیله یئنی بیر جمیییتین - سوسیالیزم جمیییتینین قورولماسی قویولموشدو. اونا چاتماق اوچون واسیته - سوسیالیست اینقیلاب و پرولئتاریات دیکتاتوراسی اولما‌لی ایدی.

قورولتای آچیلان کیمی پارتییا‌نین موختلیف جینس‌لی اولدوغو اورتایا چیخدی. لئنین پرولئتاریات دیکتاتوراسینی سرت شکیلده قویموشدو و مؤوقئیینی مودافیه ائدیردی. بو پولئمیکا‌دان لئنین قالیب چیخسادا پارتییا ایکی فراکسییایا - لئنین باشدا اولماقلا "[[بولشئویک‌لر]]" و مارتینوو باشدا اولماقلا"[[مئنشئویک‌لر]]"ا پارچالاندی.

==I روس اینقیلابی, 1905==

1905-1907-جی ایللر اینقیلابی لئنینی [[ایسوئچره]]ده هاقلادی. 1905-جی ایلین آپرئل آییندا لوندوندا [[روسییا سوسیال دئموکرات فهله پارتییاسی| رسدفپ-نین]] III قورولتاییندا لئنین اینقیلابین اساس وزیفه‌سی کیمی [[روس ایمپئرییاسی| روسییادا]] موتلقیییتین و تهکیمچیلییین آرا‌دان قالدیریلماسینی مویینلشدیردی. لئنینین نؤقتئیی-نزرینی بینن قورولتای ایشتیراکچی‌لاری پارتییا‌نین تاکتیکاسینی مویینلشدیردی: تتیللرین تشکی‌لی, نوماییش‌لر, سیلاه‌لی اوسیانلارین هازیرلانماسی.

لئنین اؤزگه سویادلا [[سانکت-پئتئربورق| پئتئربورقا]] گلدی و آکتیو فالیییته باشلادی. لئنین [[روسییا سوسیال دئموکرات فهله پارتییاسی| رسدفپ-نین]] [[سانکت-پئتئربورق| پئتئربورق]] و مرکزی کومیتلرینه رهبرلیک ائدیر, "نووایا ژیزن" ("یئنی هیات") قزئتینه مقاله‌لر یازماغا باشلادی. لئنینین بیرباشا رهبرلییی ایله پارتییا سیلاه‌لی اوسیان هازیرلاییردی. ائله بو ایللرده لئنین "دئموکارتیک اینقیلابدا سوسیال-دئموکراتییا‌نین ایکی تاکتیکاسی" کیتابینی یازدی و بورادا پرولئتاریاتین هئگامونلوغون‌دان و سیلاه‌لی اوسیان‌دان بهس ائدیردی. اؤز ترفینه کندلی‌لری چکمک اوچون لئنین "کند کاسیبلارینا" آدلی بوروشورا یازیر. بو موباریزه اوغورلا نتیجلندی-بئلکی لئنین [[روس ایمپئرییاسی| روسییایا]] گلدیک‌دن سونرا اونون ترفدارلاری‌نینی سایی دفعه‌لرله آرتدی. 1906-جی ایلین سونونا یاخین [[روسییا سوسیال دئموکرات فهله پارتییاسی| رسدفپ-نین]] 150 مینه یاخین اوزوو وار ایدی.

لئنین ایشتیراکی هیسس اولونمایا بیلمزدی, [[روس ایمپئرییاسی| روسییادا]] قالماق تهلوکه‌لی ایدی. 1906-جی ایلده [[فینلاندییا]]یا و اوراداندا 1907-جی ایلین پاییزیندا یئنی‌دن خاریجه چیخدی.

دئکابر سیلاه‌لی اوسیانی‌نین اوغورسوزلوغونا باخمایاراق, لئنین قورورلا دئییردی کی, [[بولشئویک‌لر]] بوتون اینقیلابی گوجلرینی سرف ائتمیش, اونلار بو یولا ایلکین قدم قویموش و ان سوندا بو یولون قئیری-مومکونلویونو آنلاییب ان سونونجو گئری چکیلمیشدی‌لر. 

==ایکینجی موهاجیرت==

1908-جی ایلین ایلک گونلرینده لئنین [[ایسوئچره]]یه قاییدیر. 1905-1907-جی ایل اینقیلاب‌لاری‌نین مغلوبیییتی اونون اینقیلابی فالیییتینی هئچ ده زیفلتمدی, اکسینه سونراکی یازیلاریندا اینقیلابی روهون یئنی‌دن قالخاجاغینی قاچیلماز بیر هادیسه هئساب ائدیر و یازیردی-"ازیلمیش اوردو داها یاخشی اؤیرنیر". 1912-جی ایلده لئنین [[روسییا سوسیال دئموکرات فهله پارتییاسی| رسدفپ-نی]] لئقاللاشدیرماق ایستین "[[مئنشئویک‌لر]]"له الاقنی تامامیله قیریر.

5-مای 1912-جی ایلده ایلک لئقال [[بولشئویکلر| بولشئویک]] قزئتی اولان "پراودا"("هقیقت")-نین ایلک نؤمره‌سی چیخدی. اونون باش رئداکتورو فاکتیکی اولاراق لئنین ایدی. 2 ایل موددتینده "پراودا" قزئتینده لئنینین تخمینن 270-ا قدر مقاله و فیکیرلری نشر اولونموشدور. همچینین لئنین موهاجیرتده اولارکن IV دؤولت دوماسدا [[بولشئویک‌لر]]این فالیییتینه رهبرلیک ائدیردی, [[روسییا سوسیال دئموکرات فهله پارتییاسی| رسدفپ-نین]] II اینتئرناسیونالدا تمسیل ائدیردی, پارتییا و میل‌لی سوال‌لارا آید مقاله‌لر یازیر, فلسفه ایله مشغول اولوردو.

1912-جی ایلین سونلارین‌دان باشلایاراق [[آوسترییا-ماجاریستان| آوسترییا-ماجاریستا‌نین]] ارازیسینده یاشاماغا باشلامیشدیر. [[I دونیا محاربه‌سی]] اونو مهز بو یئرده هاقلادی. آوسترییا ژاندارمی لئنینی چارا شپیونلوقدا ایتتیهام ائدیب توتدو, لاکین تئزلیکله بوراخدی. قاییتدیق‌دان سونرا لئنین "باشلانمیش محاربه ایمپئریالیست, هر ایکی طرف‌دن عدالت‌سیز موهاریبدیر و ایشچی قووولرین ماراغلارینا اویغون دئییل" فیکری ایله چخش ائتمیه باشلادی.

چیممئروالدا (1915) و کینتالئده (1916) کئچیریلن پارتییا کونفئرئنسییالاریندا لئنین ایمپئریالیست موهاریبنین وطن‌داش موهاریبسینه چئوریلمسینین واجیبلییینی قئید ائتدی.

==موهاجیرت‌دن قاییدیش==

1917-جی ایل فئورال اینقیلابین‌دان (بو هادیسه حاققیندا لئنین قزئت‌دن اوخوموشدور) سونرا [[آلمانییا]] هؤکومتی لئنینه و بیر قروپ پارتییا سیلاه‌داشی ایله بیرلیکده [[ایسوئچره]]دن چیخیب [[آلمانییا]] واسیته‌سی ایله کئچمسینه ایجازه وئردی. لئنین بئله دئییلن "پلومبلانمیش واقوندا" حرکت ائدیردی-باشقا سؤزله اونا و اونون سیلاهداشلارینا واقونو سرهدده کیمی ترک ائتمک قاداغان اولونموشدو. همچینین آلمان هاکیمیییتی چوخ گؤزل بیلیردی کی, لئنین کیمدیر و اونون ایدئیا‌لاری قان‌لی ووروشمانی داوام ائتدیرمک نیییتینده اولان [[روس ایمپئرییاسی| روسییا]] اوچون نئجه سوسیال پارتلاییشا سبب اولا بیلر. همچینین بئله بیر هیپوتئز مؤوجوددور کی, مهز بونا گؤره آلمان‌لار لئنینه اؤز ارازیلرین‌دن سربست کئچمیه ایجازه وئرمیش‌لر.

لئنین [[روس ایمپئرییاسی| روسییایا]] 3 آپرئل 1917-جی ایلده چاتدی. نؤوبتی گون, 4 آپرئلده لئنین [[بولشئویک‌لر]] قارشیسیندا مروزه ایله چیخیش ائتدی. بو چیخیش تاریخه "آپرئل تئزیس‌لری" کیمی دوشدو و بورادا بورژوا-دئموکراتیک اینقیلابین‌دان فهله, سوسیالیست اینقیلابینا کئچید حاققیندا اؤز فیکیرلرینی ایفاده ائتدی. [[روسییا سوسیال دئموکرات فهله پارتییاسی| رسدفپ (ب)-نین]] ایداره ائتمهسینی اؤز اوزرینه گؤتورن لئنین بو پلانی رئاللاشدیریر. 1917-جی ایلین آپرئلین‌دن اییولونادک 170-دن چوخ مقاله, بوروشورا, پارتییا‌نین مک و [[بولشئویکلر| بولشئویک]] کونفئرئنسییا‌لاری‌نین قتناملرینی, چاغریش‌لار یازمیشدیر. مووققتی هؤکومت ترفین‌دن [[پئتروقراد]]دا کئچیریلن 5-7 اییول دینج نوماییشینین گولله-بارا‌نین‌دان سونرا اؤلکده ایکیهاکیمیییتلیلییه سون قویولدو. [[بولشئویک‌لر]] لئنین باشدا اولماقلا هؤکومتله آچیق موباریزیه قالخیرلار و یئنی اینقیلاب هازیرلاییرلار.

20 اییولدا مووققتی هؤکومت لئنینی هبسی حاققیندا امر وئردی. او, بیر موددت [[پئتروقراد]]دا داها سونرا‌لار 21 آوقوستا کیمی [[پئتروقراد]]دان بیر آز آرالیدا – [[رازلیو]] گؤلو اترافیندا, اوکتیابرین اووللریندک ایسه [[فینلاندییا]]دا گیزلنمه‌لی اولموشدور.

==اوکتیابر اینقیلابی==

24 اوکتیابر 1917-جی ایل لئنین [[سمولنیی]] شهرینه گلیر و او واخت کی, [[پئتروقراد]] شوراسی‌نین سدری ل.د. تروتسکیی ایله بیرلیکده اینقیلابی اویانیشین بیر-باشا رهبرلییی ایله مشغول اولماغا باشلادی. آ.ف.کئرئنسکینی هاکیمیییت‌دن دئویرمک اوچون 2-گون لازیم اولدو. نویابرین 7-ده لئنین مووققتی هؤکومتین دئوریلمه‌سی حاققیندا مراجعت ایمزالادی. ائله همین گون کئچیریلمیش سووئتلرین II اومومروسییا قورولتاییندا سوله, تورپاق و کندلی-فهله دؤولتینین- باشدا لئنین اولماقلا خالق کوممیسارلاری شوراسی‌نین قورولماسی حاققیندا لئنین دئکرئتینی قبول ائتدی. 

5 یانوار 1918-جی ایلده موسسه‌لر مج‌لی‌سی آچیلدی. موسسه‌لر مجلیسینده چوخلوغو [[ائسئرلر]] توتدو. لئنین سولچو ائسئرلرین کؤمیی ایله موسسه‌لر مج‌لیسینی سئچیم قارشیسیندا قویدو: سووئت هؤکومتینی و اونون قبول ائتدییی دئکرئت‌لری تانیماق و یا اؤزونو بوراخماق. [[روس ایمپئرییاسی| روسییا]] او زامان‌لار اهالیسینین 90%-i کندچی اولان آقرار بیر اؤلکه ایدی. ائسئرلر اونلارین سییاسی اقیدلرینی مودافیه ائدیردی. موسسه‌لر مج‌لی‌سی اؤزونو بوراخدی.

124 گون داوام ائتمیش "[[سمولنیی]] پئریودوندا" لئنین 110-دان آرتیق مقاله, دئکرئت, قتنامه چاپ ائتدیرمیش, 70-دن چوخ مروزه و چیخیش‌لار ائتمیش, 120-یه یاخین مکتوب, تئلئقرام یازمیش, 40-دان آرتیق پارتییا و دؤولت سندینین یازیلماسیندا و رئداکتسینده ایشتیراک ائتمیشدیر. همین موددتده لئنین خکش-نین 77-دن چوخ ییغینجاغیندا, 26-دان آرتیق مک-نین ایجلاسی و موشاویرلرینده, 6 اومومروسییا ایشچیلرینین قورولتایی‌نین هازیرلانماسیندا و کئچیریلمسینده ایشتیراک ائتمیشدیر.

سووئت هؤکومتینین و کپ مک-نین [[موسکوا]]یا [[پئتروقراد]]دان کؤچمسین‌دن سونرا, 11 مارت 1918-جی ایلدن باشلایاراق لئنین موسکوادا ایشلمیش و یاشامیشدیر. لئنینین شخسی ائوی و کابینئتی [[کرئمل]]ده, 3-جو مرتبده یئرلشمیشدیر.

==سووئت رهبری کیمی فالیییتی==

سوله حاققینداکی دئکرئته اساسن لئنینه دونیا موهاریبسین‌دن چیخماق لازیم ایدی. سولچو کوممونیستلرین و ل.د.تروتسکینین ائتیرازینا باخمایاراق لئنین [[آلمانییا]] ایله 3 مارتدا [[برئست سوله موقاویله‌سی]]نی ایمزالاماغا مووففق اولدو. او, [[کرئمل]]ده یاشامیش و فالیییت گؤسترمیش, سوسیالیزمین قورولماسی یولوندا اؤز پروقراملارینی یئرینه یئتیرمیه باشلامیشدیر. 1918-جی ایل 30 آوقوستدا لئنینه, اونون آغیر یارالانماسی ایله نتیجلنن سوی-قسده جهد اولدو. 

1919-جو ایلده لئنینین تکلیفی اساسیندا 3-جو کوممونیست اینتئرناسیونا‌لی یارادیلدی. 1921-جی ایلده رکپ(ب) 10-جو قورولتاییندا او, "هربی کوممونیزم" سییاستین‌دن یئنی ایقتیسادی سییاسته کئچیدی وزیفه کیمی قارشییا قویدو. لئنین اؤلکده [[آتئیزم| آتئیست]] دونیا گؤروشونون اولماسینا و تکپارتییا‌لی سیستئمین اساسینی قویموشدور. بئله‌لیکله لئنین دونیادا ایلک سوسیالیست دؤولتین اساسینی قویان اولموشدور.

تئزلیکله لئنینه قارشی اولان سوی-قصد اؤزونو گؤستردی و لئنین 21 یانوار 1924-جو ایلده ساعات 6-50 ده [[موسکوا]] اطرافی مولک اولان قورکیده وفات ائتمیشدیر. 23 یانواردا لئنینین جسدی موسکوایا گتیریلمیشدیر. رسمی ویدا مراسیمی 5 گون گئجه گوندوز داوام ائتمیشدیر. 27 یانواردا لئنینین بالزاملانمیش جسدی آرخیتئکتور آ.V. شوسئوین اینشا ائتدییی ماوزولئیه قویولموشدور.

==لئنینین اساس ایدئیا‌لاری==

* [[کوممونیست پارتییاسی]] [[کارل مارکس| مارکسین]] دئدیکلرینین باش وئرجیینی گؤزلممه‌لی, اونو اؤزلری یئرینه یئتیرملیدیرلر: "[[مارکسیزم]] - ائهکام دئییل, فالیییت اوچون رهبرلیکدیر". کوممونیست پارتییاسی‌نین اساس مقصدی- ایستیسماردان کنار سینیف‌سیز بیر جمیییتی قورماق اوچون کوممونیزم اینقیلابینی هیاتا کئچیرتمکدیر. 

* اومومبشر منویییاتی آدلی بیر شئی یوخدور, یالنیز آیر-آیری سینیف‌لره مخسوس منویییات وار. پرولئتاریات منویییاتینا اساسن [[کوممونیزم اینقیلابی]]نین یئرینه یئتیرلیمسینه شرایط یارا‌دان نه وارسا منویییاتدیر ("بیزیم اقیدمیز پرولئتاریاتین سینیفی موباریزسینین ماراقلارینا تامامیله تابئدیر" ). بونا اساسن اینقیلابین باش وئرمه‌سی اوچون ان آغیر فالیییت ده یول وئریلندیر. 

*ینقیلاب هئچده [[کارل مارکس| مارکسین]] گومان ائتدییی کیمی بوتون دونیادا ائینی زاماندا باش وئرمیجک. او اولا بیلسین کی, اوولجه هر هانسیسا آیریجا بیر اؤلکده باش وئرسین. داها سونرا بو اؤلکه دیگر اؤلکلرده باش وئرجک اینقیلاب‌لارا کؤمک ائدجک.

*[[کارل مارکس| مارکسین]] وفاتین‌دان سونرا [[کاپیتالیزم]] اؤزونون سون مرههله‌سی اولان-[[ایمپئریالیزم]]ا قدم قوموشدور. [[ایمپئریالیزم]] دونیانی اؤز آرالاریندا بؤلوشدورمک ایستین بئینالخالق مونوپولیست ایتتیفاقلارین (ایمپئرییا) یارانماسی ایله خاراکتئریزه اولونور, همچینین نزره آلماق لازیمدیر کی, دونیا‌نین ارازی کیمی بؤلوشدورولمه‌سی سونا چاتمیشدیر. بئلکی هر بیر ایمپئریالیست قوووه اؤز گلیرینی آرتیرماق ایستییر, اونلار آراسیندا محاربه قاچیلمازدیر. 

*[[کوممونیزم]]i قورماق اوچون آرادا بیر مرههله-[[سوسیالیزم]] زروریدیر. [[سوسیالیزم]]ده ایستیسمار یوخدور, همچینین جمیییتین هر بیر اوزوونون بوتون تلباتینی اؤدین ماتئریال بوللوغودا یوخدور.

==لئنین حاققیندا بزی فاکت‌لار==

*لئنینین "هر بیر آشباز قادین دؤولتی ایداره ائتمیه قابیلدیر" سیتاتیندا تهریفه یول وئریلمیشدیر. اسلینده او اؤز "بولشئویک‌لر دؤولت هاکیملییینی قورویوب ساخلایاجاقلارمی" اسرینده یازیردی:

بیز اوتوپیست دئیی‌لیک. بیز بیلیریک کی, هر هانسیسا بیر فهله و یا آشباز قادین دؤولتی ایداره                  ائتمیه '''قابیل دئییلدیر'''. بو هاقدا بیز کادئت‌لر ایله ده, برئشکووسکیی ایله ده, چئرئتئ‌لی ایله ده رازیییق. لاکین بو وطن‌داش‌لاردان فرق‌لی اولاراق بیز هئساب ائدیریک کی, دؤولتین ایدارچیلییی ایله یالنیز وارلی‌لار و وارلی آیلسین‌دن چیخمیش شخس‌لر مشغول اولا بیلرلر کیمی ساییقلاما‌لارا سون قویولمالیدیر. بیز تلب ائدیریک کی, فهله و اسگرلرین مااریفلنمسینه شوورلو اولاراق تجی‌لی باشلانیلسین. بو مااریفلنمیه بوتون کاسیب‌لار و ایشلین‌لر جلب ائدیلملیدیرلر.


*لئنین هئساب ائدیردی کی, کوممونیزم XX اسرین 30-40جی ایللرینده قورولاجاق. اؤز "ایتتیفاق گنجلرینین وزیفه‌لری" نیتقینده او دئمیشدیر:

و بودور هال هازیردا 15 یاشی اولان نسیل هانسی کی 20-30 ایل سونرا کوممونیزم جمیییتینده یاشایاجاق‌لار, گرک اؤز نزریییه‌لری قارشیسیندا وزیفنی ائله قویسون‌لار کی, هر گون هر بیر کندده, هر بیر شهرده گنج‌لر پراکتیکی اولارا اومومی امیین بو و یا دیگر مسهلهسینی-قوی ان کیچیک, قوی ان بوش بیر مسهلهسینی هلل ائتسین‌لر.


*لئنینین "اوخوماق, اوخوماق, یئنده اوخوماق" شواری هئچده تئکست‌دن چیخارتما دئییل. همین شوار لئنینین 1899-جو ایلده یازدیغی "روسییا سوسیال-دئموکراتییاسی‌نین ایستیقامتی آنلاییشی" اسرین‌دن گؤتورولموشدور.


*لئنین آوسترییا-ماجاریستاندا یاشادیغی موددتده آوسترییا ژاندارمی لئنینی چارا شپیونلوقدا ایتتیهام ائدیب توتدو, اونو هبس‌دن آزاد ائتمک اوچون آوسترییا پارلامئنتینین دئپوتاتی, سوسیالیست V. آدلئرین کؤمیی لازیم اولدو. آدلئردن سوروشانداکی "سیز امینسینیزمی کی, اولیانوو-چار هؤکومتینین دوشمنیدیر?" آدلئر "سؤزسوز, سیزین الاهزرتینیزدن داها قددار" دئیه جاواب وئرمیشدی. 6 آوقوست 1914-جو ایلده لئنین آزاد اولونور و 17 گون‌دن سونرا آرتیق [[ایسوئچره]]یه چاتیر.

==لئنینین اساس ایشلری==

*"خالق دوست‌لاری" ندیر, و اونلار سوسیال-دئموکرات‌لارا قارشی نئجه موباریزه آپاریرلار? (1894)
*روسییادا کاپیتالیزمین اینکیشافی (1899)
*نه ائتمه‌لی? (1902)
*بیر آددیم ایره‌لی, ایکی آددیم گئری (1904)
*ماتئریالیزم و ائمپیریوکریتیسیزم (1909)
*خالقلارین اؤز موقددراتلارینی تیین ائتمک حاققیندا (1914)
*سوسیالیزم و محاربه (1915)
*یمپئریالیزم کاپیتالیزمین ان یوکسک پیلله‌سی کیمی (1916)
*دؤولت و اینقیلاب (1917)
*گنج‌لر ایتتیفاقی‌نین وزیفه‌لری (1920)
*سووئت هاکیمیییتی ندیر?

{{-Rtl}}
{{Latın | Vladimir İliç Lenin}}

[[Kateqoriya:SSRİ rəhbərləri]][[Kateqoriya:Ərəb əlifbalı məqalələr]]

[[eml:Lenin]]
[[es:Vladimir Lenin]]
[[ga:Vlaidímír Léinín]]
[[gl:Vladimir Lenin]]
[[hi:व्लाडिमिर लेनिन]]
[[jbo:vlydimir.lenin]]
[[ka:ლენინი]]
[[kk:Ленин, Владимир Ильич]]
[[lv:Ļeņins]]
[[no:Lenin]]
[[sh:Vladimir Iljič Uljanov Lenjin]]
[[sr:Владимир Иљич Уљанов Лењин]]
[[szl:Wuodźimjeř Lyńin]]
[[th:วลาดิมีร์ เลนิน]]
[[tr:Vladimir İlyiç Lenin]]
[[tt:Vladimir İlyiç Lenin]]