Revision 2384587 of "Seks" on azwiki

[[Şəkil:Coition of a Hemisected Man and Woman.jpg|right|220px|thumb|[[1492]]-ci ildə qadın və kişi cinsiyyətlərinin birləşməsinə aid [[Leonardo da Vinçi]]nin çəkdiyi şəkil]]
'''Seks''' ({{lang-la|sexus}}) – [[cins]]) – daha ətraflı mənası cinsi əlaqə, mayalanma, nəsl artımı instiktinin reallaşdırılması. İlk dəfə ingiliscə seks sözü cinsi əlaqə yaxud da cinslərin biri-birindən həzz alması mənasında istifadəsi [[1929]]-cu ildə qeydə alınıb.<ref>[http://www.etymonline.com/index.php?search=sex&searchmode=none Seksin ilk dəfə ingiliscə cinsi əlaqə kimi qeydi]</ref> 

== Artım ==
Cinsi birləşmə insan nəslinin artımında əsas metoddur. Ümumilikdə kişidə orqazm anı ilə eyni zamanda gerçəkləşən boşalma anında spermalar qadının vaginasından uşaqlıq yoluna daxil olar. Hər boşalmada, döllənmə şansının yüksəlməsi üçün milyonlarla sperma hüceyrəsi ortaya çıxır. Qadının orqazm olub-olmaması onun hamilə qalması üçün heç bir maneə törətmir. Lakin kişinin orqazm olduğu sırada qadında orqazm olarsa dişinin cinsi orqanının müəyyən müddətlik kiçilməsi baş verər və bu da kişi toxumalarının qadının yumurtalığına yetişməsi prosesini sürətləndirər. Əgər kişidə və ya qadında heç bir problem yoxdursa o zaman bu birləşmənin sonunda qadının hamilə qalmaq ehtimalı böyük olur.

==Cinsi həyatın ekstragenital formaları==
<gallery>
Şəkil:Wiki-cowgirl.png|[[Heteroseksuallıq|Heteroseksual]] cinsi əlaqə
Şəkil:Wiki-anal missionary.png|[[Homoseksuallıq|Homoseksual]]iki kişi arasında cinsi əlaqə
Şəkil:Wiki-tribadism.png|Lesbiyan seksi
</gallery>
* [[Platonik sevgi]] Cinsi həyatın ekstragenital formaların birinci növünə platonik sevgini aid etmək olar. Özündə iki insan arasında yaxın (sevgi) davamı kimi sekslə müşahidə edilməyən, daha çox "xülyavi" əlaqə.
Bu cür cinsi həyat forması əsasən intim əlaqənin mümkünsüzlüyü ilə və ya səhhətinin problemləri ilə məhdudlaşır.
* [[Geyşizm]] Geyşizm  sözünün mənası klientləri dansla, oxumaqla və çay seremoniyası ilə təmin edən yapon professional artistlərdən ([[geyşa]] sözündən) yaranıb. Geyşalar qadın gözəlliyini simvolizə edir, özündə qadınla incəsənətin unison şəklində birləşməsidir. 
[[Şəkil:Yukikazu Ozashiki.jpg|thumb|250px|"o-dzasiki" yeni "mayko"]]

==Cinsi əlaqə==
Cinsi əlaqə (və ya koitus) - ənənəvi geteronormativ anlayışda iki fərdin cinsi həzz alınmasına və nəslin artırılmasına yönəlmiş genital kontakt.

==Cinsi həyatın alternativ formaları==
*[[Pollyusiya]] : Təbii, qeyri-iradi, əsasən [[yuxu|yuxuda]] (tez-tez seksual xarakterli yuxularla bərabər) oğlanlarda və kişilərdə [[sperma|spermanın]] atılması. Seksual həyatdan imtinada daha tez-tez yarana bilər.
*[[Masturbasiya]] : [[orqazm]] yaratmaq məqsədi ilə  [[erogen zona|erogen zonalarının]] (çox vaxt cinsi orqanlarının) süni qıcıqlandırılması. Masturbasiya əsasən cinsi yetişkənlik dövründən başlayır.
<gallery>
Şəkil:Caucasian man masturbating.jpg|Masturabasiya ilə məşqul olan qavqazlı oğlan
Şəkil:Horny (nude by Peter Klashorst).jpg|Masturbasiya ilə məşqul olan qadın
</gallery>
*[[Pettinq]]:  Cinsi əlagəni çıxmaqla, fərqli [[Erogen zona|erogen zonalarının]] qıcıqlandırılması ilə [[orqazm|orqazmın]] yaradılması ilə nəticələnir. Burada ehtiraslandıran isə ([[öpüş|öpüşlər]], qucaqlama, sığllama, birgə [[genitaliya|genitaliyalarının]] sürtünməsi ilə və s.
*[[Finqerinq]]: Əl ilə cinsi orqanlara toxunmaqla əlaqəyə girməkdir.
*[[Autofellasiya]]: Kişilərin cinsiyyət orqanının sərbəst şəkildə sorulması və öz-özünə həzz verilməsi.

== Seksual orentasiyalar ==
Sekslə məşğul zamanı cinslərin bir-birilərindən həzz almasında onların seksual orentasiyaları əsas rol oynayır. <br />

[[Seksual orentasiyalar]]a görə cinsi əlaqələrin adlandırılması və mənası:<br />

* [[Heteroseksuallıq|Heteroseksual]] seks – əks cinsin nümayəndəsi ilə cinsi əlaqə.
* [[Homoseksuallıq|Homoseksual]] seks – Seksualogiyada, Sosiologiyada və Antropologiyada işlədilən termin. Eyni cinsin nümayəndəsi ilə cinsi əlaqə (kişi-kişi ilə, qadın-qadınla).

* [[Biseksuallıq|Biseksual]] seks – hər iki cinsin nümayəndəsi ilə cinsi əlaqə.
* [[Nekrofiliya|Nekrofil]] — [[insan]]ların ölü ilə cinsi əlaqəyəsi.
* [[Zoofiliya|Zoofil]] — [[insan]]ların [[heyvan]]larla əlaqəsi<br />

== Dünya mədəniyyətindən ==
Sekslə əlaqədar bir çox dünya ədəbiyyatında şerlər və kitablar mövcuddur. Məsələn: Hindistanın tarixi mədəniyyətinə aid olan sekslə məşqul olmaq üçün müxtəlif cür duruşları izah edən [[Kama Sutra]]<ref>[http://www.indohistory.com/kamasutra.html Kama Sutra]</ref> kitabı.

== Elmi ədəbiyyatı ==
* [http://ec-dejavu.ru/e/Eros.html#f Mişel Fuko. Seks] // Həzzin istifadəsi. Cazibədarlığın tarixi. T. 2. SPb.: Akademiya proekti, 2004, s. 57-98.
* [http://ec-dejavu.ru/l/Libera_Alain.html Alen de Libera. Seks və asudə vaxt] // De Libera Alen. Orta əsrlərin düşüncəsi. — M.: Praksis, 2004, s. 134—206.

==Həmçinin bax==
* [[Seksomniya]]
* [[Azad sevgi]]
* [[Pornoqrafiya]]
* [[Pornosayt]]
* [[Kama Sutra]]

== İstinadlar ==
<references/>

[[Kateqoriya:İnsan davranışları]]
{{Link GA|fa}}

[[ar:سلوك الإنسان الجنسي]]
[[be:Секс]]
[[be-x-old:Сэкс]]
[[bn:মানব যৌনাচার]]
[[bo:མིའི་རིགས་ཀྱི་ཆགས་སྦྱོར་གྱི་བྱ་སྤྱོད།]]
[[bs:Seks]]
[[ca:Comportament sexual humà]]
[[da:Sex]]
[[de:Sex]]
[[en:Human sexual activity]]
[[es:Comportamiento sexual humano]]
[[eu:Sarpen (sexualitatea)]]
[[fa:آمیزش جنسی در انسان]]
[[fi:Seksi]]
[[fr:Comportement sexuel humain]]
[[lt:Seksas]]
[[lv:Sekss]]
[[ms:Kegiatan seks manusia]]
[[nds:Sex]]
[[pl:Seks]]
[[pt:Comportamento sexual humano]]
[[ro:Comportamentul sexual al oamenilor]]
[[ru:Секс]]
[[sh:Ljudska seksualna aktivnost]]
[[szl:Seks]]
[[th:กิจกรรมทางเพศของมนุษย์]]
[[tl:Gawaing seksuwal ng tao]]
[[tt:Җенес]]
[[uk:Секс]]
[[yi:סעקס]]
[[zh:人类性行为]]
[[zh-yue:性交]]