Revision 4162654 of "Hirohito" on azwiki

{{Dövlət xadimi|adın originalı={{lang-ja|昭和天皇}}|anası=[[Sadako]]|atası=[[Tayse]]|azərbaycan dilində adı=Hirohito|bayraq=Flag of the Japanese Emperor.svg|baş nazir=|dini=[[Sintoizm]]|doğum tarixi={{Doğum tarixi|1901|4|29}}|doğum yeri=[[Tokio]]|dövr son=[[7 yanvar]] [[1989]]|dövr əvvəl=[[25 dekabr]] [[1926]]|həyat yoldaşı=[[Kojun]]|imzası=Showa_shomei.svg|partiya=|portret=Hirohito_in_dress_uniform.jpg|sayt=|sələfi=[[Tayse]]|titul=[[Yaponiya]]nın 124-cü [[İmperator]]u|təhsili=|uşaqları=Şahzadə Teru<br/>Şahzadə Hisa<br/>Şahzadə Taka<br/>Şahzadə Yori<br/> Şahzadə [[Akihito]]<br/>Şahzadə Hitachi  Şahzadə Suga|xələfi=[[Akihito]]|ölüm tarixi={{Vəfat tarixi|1989|1|7}}}}

'''Hirohito''' ({{lang-ja|裕仁}}), '''imperator Syova''' ({{lang-ja|昭和天皇}}, ''Syo: va Tenno:''), ([[29 aprel]] [[1901]] – [[7 yanvar]] [[1989]]) — [[25 dekabr]] [[1926]]-cı ildən [[Yaponiya]]nın 124-cü imperatoru.

== Bioqrafiya ==
1901'de Tokyo'da doğuldu. Babası İmperator Taişo, Annesi Teimei'dir. Uşaqlıq adı Michinomiya idi. 1904'te Gakushuin 学習 院 (soylular okulu ve müdürü general Nogi Maresuke) ve 1921'de 'Veliaht okuma yeri'ni (東宮 学問 所 Tōgū Gakumonjo) bitirdi. Aynı ildə 6 aylıq bir Avropa gezisi çıxdı. Beləliklə, yurd xaricinə çıxan ilk Yapon prensi oldu. Bu geziden dönünce, babası Emperor Toisho'nun xəstəliyinə ağırlaşınca vəzifələrini yerinə getiremez hale gəldi. Bundan sonra Hirohito, naip prens oldu.

1924'de Prenses Nagako ilə evləndi. Babası, 25 dekabr 1926'da Yapon İmparatoru ölünce elan edildi. Böyük Yapon İmparatorluğu Anayasası (Dai Nihon Teikoku Kenpo) imperator çox böyük səlahiyyətləri tanıydı. II. Dünya Savaşı'nda Yaponların yenilmesi üzərinə, 15 Avqust 1945'de Yaponiya Potsdam Bildirisi'ni qəbul edib radyoda açıqladı. Bu konuşmasıyla Yapon imparatorlarının ənənəvi konuşmama âdetini bozdu.

ABŞ işgal səlahiyyətlilərinin Yaponiyada demokratik bir anayasa hazırladılar. İmparatorun çox səlahiyyətlərini məhdudlaşdırdılar. Hirohito, Yapon inancına görə tanrısal gücü sahibi sanılan imparatorların bu iddiasından da vazgeçtiğini açıqladı. Hâkimiyet haqqlarının Yapon xalqına məxsus olduğunu elan etdi.

İmparatorluq ailəsi ilə Yapon halkını birbirine yaxınlaştırmak üçün Hirohito xalqına da çıxmağa başlamışdı. Geleneklerine uymamasına baxmayaraq, özinin və ailəsinin həyatı ilə əlaqədar fotoşəkillər və xəbərlərin yayımlanmasına icazə verildi.

1971'de Avropa gezisi çıxdı. Aynı sene Anchoraga'da ABD başkanı Nixon ilə görüştü. 1975'te ABŞ'ya rəsmi bir ziyarət etdi.

Yapon imanına görə, Yapon İmparatoruna çox sayda yinelenmiş Hirohito töreni, yerine Akihito'nun oğlu Akihito'nun şoda Miçikio'yla evlenmesini onaylatacak.

1989-cu ildə Tokyo'da öldü. Hirohito yaşam boyunca deniz biyolojisi ile ilgilenmiş ve sarayında bu hususta çeşitli çalışmalar yapmıştır. İkisi erkek olmaq üçün yedi uşaq atasıydı.

== Mənbə ==
{{commons-inline|Hirohito}}
* [http://homepage3.nifty.com/kadzuwo/triviana/hirohito.htm Hirohito, Emperor @A Trivial Encyclopedia of Japan] (with links in multiple languages)
* [http://vojnik.org/ww2/main/9 Müharibə ölüm kimi labüddür]
* [http://seance.ru/category/names/hirohito/ Статьи о Хирохито на сайте журнала «Сеанс»]

== Ədəbiyyat ==
* ''Bix, Herbert P.'' Hirohito and the Making of Modern Japan. — HarperCollins, 2000. (based on books from pro-communistic publishers such as Aoki Shoten or Otsuki Shoten)
* ''Wetzler, Peter'' Hirohito and War: Imperial Tradition and Military Decision Making in Prewar Japan. — University of Hawaii Press, 1998.
* ''Hoyt, Edwin P.'' Hirohito: The Emperor and the Man. — Praeger Publishers, 1992.
* ''Kawahara, Toshiaki'' Hirohito and His Times: A Japanese Perspective. — Kodansha International, 1997. (Japanese standard image)
* ''Mosley, Leonard'' Hirohito, Emperor of Japan. (Basic journal)
* ''Бикс Г.'' Хирохито и создание современной Японии. — : АСТ, 2002. (Серия: Историческая библиотека).
* ''Сигрейв С., Сигрейв П.'' Династия Ямато. — : АСТ, 2002. (Серия: Историческая библиотека).
{{Yaponiya imperator və imperatoriçaları}}
[[Kateqoriya:Yaponiya imperatorları]]