Difference between revisions 332263 and 348083 on bawiki

{{Государство
| Русское название        = Афғанстан Ислам Республикаһы
| Оригинальное название   = {{lang-ps|د افغانستان اسلامي جمهوریت}}<br /><small>(Da Afġānistān Islāmī Jomhoriyat)</small><br />{{lang-prs|جمهوری اسلامی افغانستان}}<br /><small>(Jamhūrī-yi Islāmī-yi Afġānistān)</small>
| Родительный падеж = Афғанстан
| Герб = Coat of arms of Afghanistan.svg
<!--| Вместо герба = -->
<!--| Девиз = -->
| Флаг = Flag of Afghanistan.svg
|lat_dir = N|lat_deg = 33|lat_min = 56|lat_sec = 0
 |lon_dir = E|lon_deg = 66|lon_min = 11|lon_sec = 0
 |region        = AF
 |CoordScale    = 
| Название гимна = Soroud-e Melli
| Аудио = National anthem of Afghanistan.ogg
| Форма правления = [[Президент республикаһы]]<br />[[Ислам республикаһы]]
| Государственная религия = [[ислам]], [[сөнни]]ләр
| На карте = Afghanistan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
| Языки = [[пушту]], [[дари]]<ref name="CIA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html|title=Afghanistan|date=2007-12-13|work=[[The World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]}}</ref>
| Основано/Основана =
| Дата независимости = [[19 август]] [[1919]]
| Независимость от = [[Бөйөк Британия]]
<!--| Дата ликвидации = -->
<!--| Причина ликвидации = -->
| Столица = [[Ҡабул]]
| Крупнейшие города = Ҡабул
| Должности руководителей = [[Афғанстан президенты|Президент]]<br />[[Вице-президент]]<br />[[Вице-президент]]
| Руководители = [[Карзай Хәмид|Хәмид Карзай]]<br />[[Фәһим Мөхәммәт]] <br />[[Кәрим Хәлили]]
| Страны-соседи =
| Место по территории = 41
| Территория = 647 500
| Процент воды = бик аҙ 
| Этнохроним =
| Место по населению = 37
| Население = 28,150,000
| Год переписи = 2009
| Плотность населения = 43,5
| ВВП = 21,39 млрд<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=50&pr.y=16|title=Afghanistan|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-10-01|archiveurl=http://www.webcitation.org/616f9QMsX|archivedate=2011-08-21}}</ref>
| Год расчёта ВВП = 2008
| Место по ВВП = 96
| ВВП на душу населения = 760<ref name="imf2"/>
|ИРЧП= 0,352 (түбән)
|Год расчета ИРЧП=2007
|Место по ИРЧП=181
| Валюта = [[афғани]] ([[Дөйөм рәсәй валюта классификаторы|AFN, код 971]])
| Домен = [[.af]]
| ISO = AFG
| Телефонный код = 93
| Часовой пояс = +4:30
<!--| Примечания = -->
<!--| Без флага и герба = *-->
<!--| Без гимна = *-->
}}

'''Афғанстан''' ({{lang-prs|افغانستان}}, Afğānistān), рәсми исеме — '''Афғанстан Ислам Республикаһы''' ({{lang-ps|د افغانستان اسلامي جمهوریت}}, {{lang-prs|جمهوری اسلامی افغانستان}}) — [[Урта Көнсығыш]]тағы дәүләт. Донъяның иң ярлы илдәренең береһе, диңгеҙгә сығышы юҡ. [[1978 йыл]]дан алып илдә 34 йыл буйына граждандар һуғышы бара.

Көнбайышта [[Иран]], көньяҡ һәм көнсығышта [[Пакистан]], төньяҡта [[Төрөкмәнстан]], [[Үзбәкстан]] һәм [[Тажикстан]], илдең иң көнсығыш өлөшөндә Ҡытай менән сиктәш.

== Этимология ==
«Афғанстан» башҡорт теленә «афғандар иле» тип тәржемә ителә.

== Халҡы ==
[[Рәсем:Ethnolinguistic Groups in Afghanistan.png|thumb|330|right|Этностар буйынса провинциялар]]
Халыҡ һаны — 28,4 млн (июль 2009 йыл) <br />
Йыллыҡ артыш — 2,6 % <br />
[[Тыуым күрһәткесе]] — бер меңгә 45,5 (донъяла 4-се урын) <br />
[[Үлем күрһәткесе]] — бер меңгә 19,2 (донъяла 8-се урын) <br />
[[Фертиллек]] — бер ҡатынға 6,5 тыуыу (донъяла 4-се урын) <br />
Балалар үлеме күрһәткесе — бер меңгә 247 (донъяла 1-се урын; 2009 йылғы БМО мәғлүмәттәре) <br />
Уртаса ғүмер оҙонлоғо — 44,6 йыл (донъяла 214-се урын) <br />
Ҡала халҡы — 24 % <br />
[[Уҡый-яҙа белеү]] — 43 % ир-егет, 12 % ҡатын-ҡыҙ (2000 йылғы)

=== Ҡалалары ===
{|class="infobox" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%"
|+ align=center style="font-weight: bold"|Халыҡ һаны буйынса Афғанстан ҡалалары ([[2009]])<ref>[http://citypopulation.de/Afghanistan.html Afghanistan: Provinces, Major Cities & Towns — Statistics & Maps on City Population<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>
|-
|- bgcolor="#e1e1e1"
!N
!Ҡала
!Провинция<br />([[виләйәт]])
!Халыҡ һаны,<br />(кеше)
!rowspan=11|
[[Рәсем:New style apartment buildings in Kabul.jpg|border|140px]]<br />[[Ҡабул]]дағы бина<br />[[Рәсем:Mazar-e Sharif - scene.jpg|border|140px]]<br />[[Мазари-Шәриф]]тәге мәсет
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|1||align=left|'''[[Ҡабул]]'''||'''[[Ҡабул (провинция)|Ҡабул]]'''||2 938 300||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|4||align=left|[[Герат (ҡала)|Герат]]||[[Герат (провинция)|Герат]]||395 400||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|2||align=left|[[Ҡандағар]]||[[Ҡандағар (провинция)|Ҡандағар]]||363 100||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|3||align=left|[[Мазари-Шәриф]]||[[Балх (провинция)|Балх]]||333 800||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|5||align=left|[[Джелалабад]]||[[Нангархар]]||188 300||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|6||align=left|[[Ҡондоҙ (ҡала)|Ҡондоҙ]]||[[Ҡондоҙ (провинция)|Ҡондоҙ]]||129 500||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|7||align=left|[[Баглан]]||[[Баглан (провинция)|Баглан]]||119 607||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|8||align=left|[[Пули-Хумри]]||[[Баглан (провинция)|Баглан]]||94 400|||-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|9||align=left|[[Меймене]]||[[Фарьяб]]||73 200||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|10||align=left|[[Шибарган]]||[[Джаузджан]]||71 500||
|- bgcolor="#efefef"
|alidgn=center style="background:#f0f0f0;"|11||align=left|[[Талукан]]||[[Тахар]]||64 000||
|-
|}
<br style="clear: both" />

== Иҫкәрмәләр ==
<references/>

== Һылтанмалар ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Афганистан}} Статья [[Водовозов, Василий Васильевич|В. В. Водовозова]].
* [http://www.afghanistan.ru/ afghanistan.ru — Русский сайт об Афганистане]
* [http://www.zharov.com/afgan/ssylki.html Русские вернулись (Путеводитель по Афганистану для рожденных в СССР)] — сайт Сергея Жарова
* [[Густерин Павел Вячеславович|Густерин П. В.]] [http://www.islam.ru/pressclub/histori/ustdogosrimus/ Установление договорных отношений между Советской Россией и сопредельными с ней странами Ближнего и Среднего Востока]

[[Категория:Афғанстан| ]]
[[Категория:Унитар дәүләттәр]]
[[Категория:Ислам республикаһы]]

{{Link FA|no}}
{{Link FA|te}}
{{Link FA|ur}}
{{Link GA|de}}

[[ace:Afghanistan]]
[[af:Afghanistan]]
[[als:Afghanistan]]
[[am:አፍጋኒስታን]]
[[an:Afganistán]]
[[ang:Afghanistan]]
[[ar:أفغانستان]]
[[arc:ܐܦܓܐܢܣܛܐܢ]]
[[arz:افغانستان]]
[[as:আফগানিস্তান]]
[[ast:Afganistán]]
[[az:Əfqanıstan]]
[[bar:Afghanistan]]
[[bat-smg:Afganėstans]]
[[bcl:Apganistan]]
[[be:Афганістан]]
[[be-x-old:Аўганістан]]
[[bg:Афганистан]]
[[bn:আফগানিস্তান]]
[[bo:ཨ་ཧྥུའུ་རྒན་སི་ཐན།]]
[[bpy:আফগানিস্তান]]
[[br:Afghanistan]]
[[bs:Afganistan]]
[[bug:Afghanistan]]
[[bxr:Афганистан]]
[[ca:Afganistan]]
[[cbk-zam:Afghanistan]]
[[ce:АфгIанистан]]
[[ceb:Apganistan]]
[[ckb:ئەفغانستان]]
[[co:Afghanistan]]
[[crh:Afğanistan]]
[[cs:Afghánistán]]
[[csb:Afganistón]]
[[cv:Афганистан]]
[[cy:Afghanistan]]
[[da:Afghanistan]]
[[de:Afghanistan]]
[[diq:Efğanıstan]]
[[dsb:Afghanistan]]
[[dv:އަފްޣާނިސްތާން]]
[[dz:ཨཕ་ག་ནིསི་ཏཱན་]]
[[el:Αφγανιστάν]]
[[en:Afghanistan]]
[[eo:Afganio]]
[[es:Afganistán]]
[[et:Afganistan]]
[[eu:Afganistan]]
[[ext:Afganistán]]
[[fa:افغانستان]]
[[fi:Afganistan]]
[[fiu-vro:Afganistan]]
[[fo:Afghanistan]]
[[fr:Afghanistan]]
[[frp:Afganistan]]
[[fur:Afghanistan]]
[[fy:Afganistan]]
[[ga:An Afganastáin]]
[[gag:Afganistan]]
[[gd:Afganastan]]
[[gl:Afganistán - افغانستان]]
[[gn:Ahyganitã]]
[[got:𐌰𐍆𐌲𐌰𐌽𐌹𐍃𐍄𐌰𐌽]]
[[gu:અફઘાનિસ્તાન]]
[[gv:Yn Afghanistaan]]
[[hak:Â-fu-hon]]
[[haw:‘Apekanikana]]
[[he:אפגניסטן]]
[[hi:अफ़्गानिस्तान]]
[[hif:Afghanistan]]
[[hr:Afganistan]]
[[hsb:Afghanistan]]
[[ht:Afganistan]]
[[hu:Afganisztán]]
[[hy:Աֆղանստան]]
[[ia:Afghanistan]]
[[id:Afganistan]]
[[ie:Afghanistan]]
[[ilo:Apganistán]]
[[io:Afganistan]]
[[is:Afganistan]]
[[it:Afghanistan]]
[[ja:アフガニスタン]]
[[jbo:afyganisTAN]]
[[jv:Afganistan]]
[[ka:ავღანეთი]]
[[kaa:Afg'anstan]]
[[kbd:Афганистэн]]
[[ki:Afghanistan]]
[[kk:Ауғанстан]]
[[kl:Afghanistan]]
[[km:សាធារណរដ្ឋឥស្លាមអាហ្វហ្កានីស្ថាន]]
[[kn:ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]
[[ko:아프가니스탄]]
[[krc:Афганистан]]
[[ksh:Afghanistan]]
[[ku:AEfxanistan]]
[[kv:Афганистан]]
[[kw:Afghanistan]]
[[ky:Ооганстан]]
[[la:Afgania]]
[[lb:Afghanistan]]
[[lez:Афгъанистан]]
[[li:Afghanistan]]
[[lij:Afghanistan]]
[[lmo:Afghanistan]]
[[ln:Afganistáni]]
[[lt:Afganistanas]]
[[lv:Afganistāna]]
[[mdf:Афганистан]]
[[mg:Afganistana]]
[[mhr:Афганистан]]
[[mi:Āwhekenetāna]]
[[min:Afganistan]]
[[mk:Авганистан]]
[[ml:അഫ്ഗാനിസ്താൻ]]
[[mn:Афганистан]]
[[mr:अफगाणिस्तान]]
[[ms:Afghanistan]]
[[mt:Afganistan]]
[[mwl:Afeganistan]]
[[my:အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]
[[na:Apeganitan]]
[[nah:Afganistan]]
[[nds:Afghanistan]]
[[nds-nl:Afghanistan]]
[[ne:अफगानिस्तान]]
[[new:अफगानिस्तान]]
[[nl:Afghanistan]]
[[nn:Afghanistan]]
[[no:Afghanistan]]
[[nov:Afganistan]]
[[oc:Afganistan]]
[[or:ଆଫଗାନିସ୍ତାନ]]
[[os:Афгъанистан]]
[[pa:ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ]]
[[pag:Afghanistan]]
[[pam:Afganistan]]
[[pap:Afganistán]]
[[pdc:Afganischtaan]]
[[pih:Afganistaan]]
[[pl:Afganistan]]
[[pms:Afgànistan]]
[[pnb:افغانستان]]
[[ps:افغانستان]]
[[pt:Afeganistão]]
[[qu:Afgansuyu]]
[[rm:Afganistan]]
[[ro:Afganistan]]
[[roa-rup:Afganistan]]
[[roa-tara:Afghanistan]]
[[ru:Афганистан]]
[[rue:Афґаністан]]
[[rw:Afuganisitani]]
[[sa:अफगानस्थान]]
[[sah:Афганистаан]]
[[scn:Afganistàn]]
[[sco:Afghanistan]]
[[sd:افغانستان]]
[[se:Afganistána]]
[[sh:Afganistan]]
[[si:ඇෆ්ගනිස්ථානය]]
[[simple:Afghanistan]]
[[sk:Afganistan]]
[[sl:Afganistan]]
[[so:Afgaanistan]]
[[sq:Afganistani]]
[[sr:Авганистан]]
[[ss:I-Afugani]]
[[stq:Afghanistan]]
[[su:Apganistan]]
[[sv:Afghanistan]]
[[sw:Afghanistan]]
[[szl:Afgańistan]]
[[ta:ஆப்கானித்தான்]]
[[te:ఆఫ్ఘనిస్తాన్]]
[[tet:Afeganistaun]]
[[tg:Афғонистон]]
[[th:ประเทศอัฟกานิสถาน]]
[[tk:Owganystan]]
[[tl:Apganistan]]
[[tr:Afganistan]]
[[tt:Әфганстан]]
[[udm:Афганистан]]
[[ug:ئافغانىستان]]
[[uk:Афганістан]]
[[ur:افغانستان]]
[[uz:Afgʻoniston]]
[[vec:Afganistan]]
[[vep:Afganistan]]
[[vi:Afghanistan]]
[[vo:Lafganistän]]
[[war:Afganistan]]
[[wo:Afganistaan]]
[[wuu:阿富汗]]
[[xal:Сарта Апганмудин Орн]]
[[xmf:ავღანეთი]]
[[yi:אפגאניסטאן]]
[[yo:Afghanístàn]]
[[zea:Afghanistan]]
[[zh:阿富汗]]
[[zh-classical:阿富汗]]
[[zh-min-nan:Afghanistan]]
[[zh-yue:阿富汗]]
[[zu:I-Afganistani]]