Difference between revisions 350508 and 405197 on bawiki

{{Ил
|Башҡортса исеме= Израиль Дәүләте
|Төп исеме=מדינת ישראל‎<br />دَوْلَةْ إِسْرَائِيل‎
|Төп килеш=Израиль Дәүләтенең
|Герб=Coat of arms of Israel.svg
|Нигеҙ һалынған=
|Девиз=
|Гимн исеме=Һатиква
(contracted; show full)
== Исеме ==
Һуңғы өс мең йыл буйы "Израиль" һүҙе Израиль ере (Э́рец-Исраэ́ль) һәм йәһүд халҡы тигәнде аңлата. Был һүҙҙең сығанағы Йәшәйеш Китабында (Книга Бытия), унда нәҫел башлығы Яаков (христиан традицияһы буйынса ''Иаков'') Алла
һ менән көрәшкәс Израиль исемен алыуы тураһында яҙылған. Һүҙҙең мәғәнәһенә төрлө аңлатма бирелә. Берәүҙәр сара һүҙенән килеп сыҡҡан тип, идара итеүсе тигән мәғәнә бирә. Тағы "Аллаһ принцы", "Эль (йәғни Аллаһ) көрәше" тигән аңлатмалар бар. Һүңынан Иаковтан таралған йәһүд халҡын "Израиль балалары" йәки "Израиллеләр" тип атайҙар.
Израиль һүҙен беренсе телгә алыу Боронғо Мысыр территорияһының Мернептах стенаһында (XIII быуат аҙағы б.э.т.) табылған, бында ил тураһында түгел, халыҡ тураһында яҙылған.
Хәҙерге дәүләт «Медина́т Исраэ́ль» (Израиль дәүләте) тип аталған булған. Э́рец Исраэ́ль, Сион, Иудея тигән исемдәрҙә ҡарала, әммә ҡабул ителмәй. Үҙаллылыҡтың беренсе көндәренән үк хөкүмәт граждандарҙы исраэли́м "израиллеләр" тип атай. Был һүҙҙе беренсе тапҡыр Израиль тышҡы эштәр министры Моше Шарет ҡуллана.

== Сиктәре ==
[[Рәсем:ISmap.svg|thumb|230px]]
Төрлө сәбәптәр менән Израиль үҙ сиктәрен билдәләүҙән баш тарта<ref>{{ЭЕЭ|13236|«Планы раздела Палестины»}}</ref>; Израиль юристәре ил сиге мәжбүри дәүләт элементы түгел тип иҫәпләй<ref name="Baglai">''Конституционное право зарубежных стран.'' Под общей редакцией члена-корреспондента [[Российская академия наук|РАН]], профессора [[Баглай, Марат Викторович|М. В. Баглая]], Ю. И. Лейбо и Ф. М. Энтина. М., 2008, стр. 1023.</ref>.
Израиль ерҙәре бер нисә төрлө билдәләнә:
* Генераль ассамблеяһының 1947 йылдын 29 ноябрендә ҡабул ителгән 181 һанлы резолюцияһында күрһәтелгән йәһүд дәүләтенең сиктәре берҙән-бер халыҡ-ара хоҡуҡи документ булып тора. Был резолюцияны ғәрәп илдәре танымай һәм ҡабул итмәй. 
* Бөгөнгө көндә Израиль контролендә, Алты көнлөнк һуғышта баҫып алынған, 27 799 км² майҙанлы Иордан йылғаһының көнбатышындағы Палестина милли администрацияһы керә.
== Физик-географик характеристика ==
Израиль көньяҡ-көнбатыш Азияла урынлашҡан, көнбатыштан Урта диңгеҙ, көньяҡтан Ҡыҙыл диңгеҙ менән йыуыла, көнсығышында ил сиге Иордан йылғаһы буйлап 1949 йылғы «Йәшел һыҙыҡ» булап үтә.

== Геология һәм рельеф ==
Ҙур булмаған территорияһына ҡарамаҫтан Израиль рельефы төрлөлөгө менән айырылып тора: көньяғындағы Негев сүллегенән алып, төньяғындағы Галилей, Кармель һәм Голан тау теҙмәләренә тиклем. Көнсығышында Иордан далаһы урынлашҡан. [[Үле диңгеҙ]]ҙең көньяғында [[Арава сүллеге]], [[Ҡыҙыл диңгеҙ]]ҙең Эйлат ҡултығы урынлашҡан.


<references/>
{{Israel-stub}}

[[Категория:Израиль]]
[[Категория:Илдәр]]

{{Link FA|cs}}
{{Link FA|eu}}
{{Link FA|he}}
{{Link FA|id}}
{{Link FA|no}}
{{Link FA|pl}}
{{Link FA|pt}}
{{Link FA|ru}}
{{Link FA|sl}}
{{Link GA|pl}}