Difference between revisions 364148 and 408869 on bawiki

{{Государство
| Русское название        = Афғанстан Ислам Республикаһы
| Оригинальное название   = {{lang-ps|د افغانستان اسلامي جمهوریت}}<br /><small>(Da Afġānistān Islāmī Jomhoriyat)</small><br />{{lang-prs|جمهوری اسلامی افغانستان}}<br /><small>(Jamhūrī-yi Islāmī-yi Afġānistān)</small>
| Родительный падеж = Афғанстан
| Герб = Coat of arms of Afghanistan.svg
<!--| Вместо герба = -->
<!--| Девиз = -->
| Флаг = Flag of Afghanistan.svg
|lat_dir = N|lat_deg = 33|lat_min = 56|lat_sec = 0
 |lon_dir = E|lon_deg = 66|lon_min = 11|lon_sec = 0
 |region        = AF
 |CoordScale    = 
| Название гимна = Soroud-e Melli
| Аудио = National anthem of Afghanistan.ogg
| Форма правления = [[Президент республикаһы]]<br />[[Ислам республикаһы]]
| Государственная религия = [[ислам]], [[сөнни]]ләр
| На карте = Afghanistan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
| Языки = [[пушту]], [[дари]]<ref name="CIA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html|title=Afghanistan|date=2007-12-13|work=[[The World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]}}</ref>
| Основано/Основана =
| Дата независимости = [[19 август]] [[1919]]
| Независимость от = [[Бөйөк Британия]]
<!--| Дата ликвидации = -->
<!--| Причина ликвидации = -->
| Столица = [[Ҡабул]]
| Крупнейшие города = Ҡабул
| Должности руководителей = [[Афғанстан президенты|Президент]]<br />[[Вице-президент]]<br />[[Вице-президент]]
| Руководители = [[Карзай Хәмид|Хәмид Карзай]]<br />[[Фәһим Мөхәммәт]] <br />[[Кәрим Хәлили]]
| Страны-соседи =
| Место по территории = 41
| Территория = 647 500
| Процент воды = бик аҙ 
| Этнохроним =
| Место по населению = 37
| Население = 28,150,000
| Год переписи = 2009
| Плотность населения = 43,5
| ВВП = 21,39 млрд<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=50&pr.y=16|title=Afghanistan|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-10-01|archiveurl=http://www.webcitation.org/616f9QMsX|archivedate=2011-08-21}}</ref>
| Год расчёта ВВП = 2008
| Место по ВВП = 96
| ВВП на душу населения = 760<ref name="imf2"/>
|ИРЧП= 0,352 (түбән)
|Год расчета ИРЧП=2007
|Место по ИРЧП=181
| Валюта = [[афғани]] ([[Дөйөм рәсәй валюта классификаторы|AFN, код 971]])
| Домен = [[.af]]
| ISO = AFG
| Телефонный код = 93
| Часовой пояс = +4:30
<!--| Примечания = -->
<!--| Без флага и герба = *-->
<!--| Без гимна = *-->
}}

'''Афғанстан''' ({{lang-prs|افغانستان}}, Afğānistān), рәсми исеме — '''Афғанстан Ислам Республикаһы''' ({{lang-ps|د افغانستان اسلامي جمهوریت}}, {{lang-prs|جمهوری اسلامی افغانستان}}) — [[Урта Көнсығыш]]тағы дәүләт. Донъяның иң ярлы илдәренең береһе, диңгеҙгә сығышы юҡ. [[1978 йыл]]дан алып илдә 34 йыл буйына граждандар һуғышы бара.

Көнбайышта [[Иран]], көньяҡ һәм көнсығышта [[Пакистан]], төньяҡта [[Төрөкмәнстан]], [[Үзбәкстан]] һәм [[Тажикстан]], илдең иң көнсығыш өлөшөндә Ҡытай менән сиктәш.

== Этимология ==
«Афғанстан» башҡорт теленә «афғандар иле» тип тәржемә ителә.

== Халҡы ==
[[Рәсем:Ethnolinguistic Groups in Afghanistan.png|thumb|330|right|Этностар буйынса провинциялар]]
Халыҡ һаны — 28,4 млн (июль 2009 йыл) <br />
Йыллыҡ артыш — 2,6 % <br />
[[Тыуым күрһәткесе]] — бер меңгә 45,5 (донъяла 4-се урын) <br />
[[Үлем күрһәткесе]] — бер меңгә 19,2 (донъяла 8-се урын) <br />
[[Фертиллек]] — бер ҡатынға 6,5 тыуыу (донъяла 4-се урын) <br />
Балалар үлеме күрһәткесе — бер меңгә 247 (донъяла 1-се урын; 2009 йылғы БМО мәғлүмәттәре) <br />
Уртаса ғүмер оҙонлоғо — 44,6 йыл (донъяла 214-се урын) <br />
Ҡала халҡы — 24 % <br />
[[Уҡый-яҙа белеү]] — 43 % ир-егет, 12 % ҡатын-ҡыҙ (2000 йылғы)

=== Ҡалалары ===
{|class="infobox" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%"
|+ align=center style="font-weight: bold"|Халыҡ һаны буйынса Афғанстан ҡалалары ([[2009]])<ref>[http://citypopulation.de/Afghanistan.html Afghanistan: Provinces, Major Cities & Towns — Statistics & Maps on City Population<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>
|-
|- bgcolor="#e1e1e1"
!N
!Ҡала
!Провинция<br />([[виләйәт]])
!Халыҡ һаны,<br />(кеше)
!rowspan=11|
[[Рәсем:New style apartment buildings in Kabul.jpg|border|140px]]<br />[[Ҡабул]]дағы бина<br />[[Рәсем:Mazar-e Sharif - scene.jpg|border|140px]]<br />[[Мазари-Шәриф]]тәге мәсет
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|1||align=left|'''[[Ҡабул]]'''||'''[[Ҡабул (провинция)|Ҡабул]]'''||2 938 300||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|4||align=left|[[Герат (ҡала)|Герат]]||[[Герат (провинция)|Герат]]||395 400||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|2||align=left|[[Ҡандағар]]||[[Ҡандағар (провинция)|Ҡандағар]]||363 100||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|3||align=left|[[Мазари-Шәриф]]||[[Балх (провинция)|Балх]]||333 800||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|5||align=left|[[Джелалабад]]||[[Нангархар]]||188 300||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|6||align=left|[[Ҡондоҙ (ҡала)|Ҡондоҙ]]||[[Ҡондоҙ (провинция)|Ҡондоҙ]]||129 500||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|7||align=left|[[Баглан]]||[[Баглан (провинция)|Баглан]]||119 607||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|8||align=left|[[Пули-Хумри]]||[[Баглан (провинция)|Баглан]]||94 400|||-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|9||align=left|[[Меймене]]||[[Фарьяб]]||73 200||
|-
|- bgcolor="#efefef"
|align=center style="background:#f0f0f0;"|10||align=left|[[Шибарган]]||[[Джаузджан]]||71 500||
|- bgcolor="#efefef"
|alidgn=center style="background:#f0f0f0;"|11||align=left|[[Талукан]]||[[Тахар]]||64 000||
|-
|}
<br style="clear: both" />

== Иҫкәрмәләр ==
<references/>

== Һылтанмалар ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Афганистан}} Статья [[Водовозов, Василий Васильевич|В. В. Водовозова]].
* [http://www.afghanistan.ru/ afghanistan.ru — Русский сайт об Афганистане]
* [http://www.zharov.com/afgan/ssylki.html Русские вернулись (Путеводитель по Афганистану для рожденных в СССР)] — сайт Сергея Жарова
* [[Густерин Павел Вячеславович|Густерин П. В.]] [http://www.islam.ru/pressclub/histori/ustdogosrimus/ Установление договорных отношений между Советской Россией и сопредельными с ней странами Ближнего и Среднего Востока]

{{Азия илдәре}}⏎
⏎
[[Категория:Афғанстан| ]]
[[Категория:Унитар дәүләттәр]]
[[Категория:Ислам республикаһы]]

{{Link FA|no}}
{{Link FA|te}}
{{Link FA|ur}}
{{Link GA|de}}