Difference between revisions 1163812 and 1166069 on bewiki

{{НП
|статус            =Горад
|беларуская назва  =Харкаў
|арыгінальная назва=Харків
|падначаленне =
|краіна       =Украіна
|герб         =KharkovTownflag.gif
|сцяг         =Прапор Харкова.gif
|шырыня герба =80
|шырыня сцяга =140
|выява        =Kharkov oblsovet.jpg
|памер        =
|подпіс       =
|lat=50
|long=36.25
|lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|CoordAddon=
|CoordScale=
|Яндэкскарта=
|карта   =
|памер карты краіны =
|памер карты рэгіёна= 
|памер карты раёна  = 
|рэгіён             =Харкаўская вобласць
|рэгіён у табліцы   =Харкаўская вобласць{{!}}Харкаўская
|від рэгіёна        =вобласць
|раён               =
|раён у табліцы     =
|від раёна          =раён
|карта краіны       =
|карта рэгіёна      =
|карта раёна        =
|унутранае дзяленне =
|від главы          =
|глава              =
|заснаваны          =1654
|першае згадванне   =
|згадванне ref      =
|ранейшыя імёны     =
|статус з           =
|статус дата        =
|плошча             = 306<ref name="GH">[http://www.geohive.com/cntry/ukraine.aspx GeoHive]</ref>
|від вышыні         =
|вышыня цэнтра НП   =
|клімат             =
|афіцыйная мова     =
|афіцыйная мова-ref =
|насельніцтва       = 1 445 755<ref name="GH"/>
|год перапісу       = 2011
|шчыльнасць         =
|агламерацыя        =
|нацыянальны склад  =
|канфесійны склад   =
|этнахаронім        =
|часавы пояс        =+2
|DST                =
|тэлефонны код      =+380 57
|паштовы індэкс     =
|паштовыя індэксы   =
|аўтамабільны код   =ХА, UA21
|від ідэнтыфікатара =
|лічбавы ідэнтыфікатар=
|катэгорыя ў Commons =
|сайт      =
|мова сайта=
|мова сайта 2 =
|мова сайта 3 =
|мова сайта 4 =
|мова сайта 5 =
|add1n=
|add1=
|add2n=
|add2=
}}
'''Харкаў''' ({{lang-uk|Харкiв}}, {{lang-ru|Харьков}}) — [[горад]] ва ўсходняй частцы [[Украіна|Украіны]]. Адміністрацыйны цэнтр [[Харкаўская вобласць|Харкаўскай вобласцi]]; першая сталіца [[Савецкая Украіна|Савецкай Украіны]]. Насельнiцтва 1 445 755 чалавек ([[2011]]). Плошча 306 км². Гэта самы вялікі горад, які знаходзіцца на 50-й паралелі. 

Зараз тэрыторыя Харкава дзеліцца на 9 адміністрацыйных раёнаў, якія кіруюцца раённымі адміністрацыямі. Афіцыйны статус у горадзе маюць [[украінская мова|украінская]] і [[руская мова|руская]] мовы.

Буйны навуковы, культурны, індустрыяльны і транспартны цэнтр Украіны, быў трэцім індустрыяльным цэнтрам СССР пасля Масквы і Ленінграда. 

Горад ўзнагароджаны ордэнам Леніна ([[1970]]) і ордэнам Кастрычніцкай рэвалюцыі ([[1983]]). 
__TOC__ 

== Прамысловасць ==

*Завод імя Малышава — Заснаваны ў [[1895]] як «Харкаўскі паравозабудаўнічы завод». Цяпер гэта прадпрыемства транспартнага і энергетычнага машынабудування
*Завод Электрацяжмаш. Заснаваны ў [[1946]] як прадпрыемства па вырабу магутных гідрагенератараў, гідрагенератараў-рухавікоў, турбагенератараў
*Харкаўскі электрамеханічны завод. ХЭМЗ у [[1915]] з [[Рыга|Рыгі]] быў перадыслацыраваны ў Харкаў. Цяпер гэта шматпрофільнае электратэхнічнае прадпрыемства з шырокім спектрам вырабляемай прадукцыі
*Завод Южкабель заснаваны ў [[1943]] годзе. Сёння гэта буйнейшае прадпрыемства па вырабу кабельна-правадніковай прадукцыі ва Украіне.
*Харкаўскі падшыпнікавы завод, які забяспечвае сваей прадукцыяй атамныя і цеплавыя электрастанцыі, нафтавыя радовішчы і вугальныя шахты, метрапалітэны і навабудоўлі, чыгунку і гарадскі транспарт
*Турбаатам — галоўная навуковая ўстанова энергамашынабудаўнічага комплексу Украіны. Прадпрыемства вырабляе паравыя, гідраўлічныя, газавыя турбіны для цеплавых, атамных, гідра- электрастанцый
*Харкаўскі трактарны завод вырабіў першы трактар [[1 верасня]] [[1931]] года. Цяпер ХТЗ вырабляе трактары, дарожна-будаўнічую тэхніку, прадукцыю для кузнечнай і ліцейнай вытворчасці, запасныя часткі
*Харкаўскі прыборабудаўнічы завод імя Шаўчэнка — шматпрофільнае прадпрыемства
*Харкаўскі авіяцыйный завод
*ФЭД
*Харкаўскі электратэхнічны завод
*Харкаўскі вагонарамонтны завод
*Харкаўская бісквітная фабрыка

== Адукацыя і навука ==
60 навукова-даследчых інстытутаў, 90 ВНУ ([[Харкаўскі нацыянальны медыцынскі ўніверсітэт]] і інш.).

== Культура ==
6 музеяў, карцінная гелерэя, 8 тэатраў, 80 бібліятэк.

== Выдатнасці горада ==

Цэнтральная плошча Харкава — помнік архітэктуры плошча Свабоды (да другой паловы 1990-х гг. — плошча Дзяржынскага), другая паводле памераў у Еўропе i сёмая ў свеце.

Харкаўскi заапарк — адкрыўся трэцiм у Расiйскай імперыi.

Праз батанiчны сад Харкаўскага ўнiверсiтэта i Парк iмя Горкага працягнутая падвясная канатная дарога.

У Харкаве знаходзiцца ўпраўленне Паўднёвай украінскай чыгункi і дзiцячая чыгунка.

Харкаўскi планетарый iмя Ю. А. Гагарына быў адкрыты ў 1957 годзе.

== Вядомыя асобы ==
* [[Людміла Маркаўна Гурчанка]], расійская актрыса тэатра і кіно
* [[Павел Фёдаравіч Баціцкі]]

== Гл. таксама ==

* [[ХАДО]]

{{зноскі}}

{{Украіна}}

[[Катэгорыя:Гарады Украіны]]

[[af:Charkof]]
[[ar:خاركيف]]
[[az:Xarkov]]
[[be-x-old:Харкаў]]
[[bg:Харков]]
[[br:C'harkiv]]
[[bs:Harkiv]]
[[ca:Khàrkiv]]
[[crh:Harkiv]]
[[cs:Charkov]]
[[da:Kharkiv]]
[[de:Charkiw]]
[[el:Χάρκοβο]]
[[en:Kharkiv]]
[[eo:Ĥarkovo]]
[[es:Járkov]]
[[et:Harkiv]]
[[eu:Kharkiv]]
[[fa:خارکوف]]
[[fi:Harkova]]
[[fo:Kharkiv]]
[[fr:Kharkiv]]
[[gl:Kharkiv]]
[[he:חרקוב]]
[[hr:Harkiv]]
[[hsb:Charkiw]]
[[hu:Harkov]]
[[hy:Խարկով]]
[[id:Kharkiv]]
[[ie:Kharkiv]]
[[io:Kharkiv]]
[[it:Charkiv]]
[[ja:ハルキウ]]
[[jv:Kharkiv]]
[[ka:ხარკოვი]]
[[kl:Kharkiv]]
[[ko:하르키우]]
[[la:Charcovia]]
[[lt:Charkovas]]
[[lv:Harkova]]
[[mhr:Харьков]]
[[mr:खार्कीव्ह]]
[[nl:Charkov]]
[[nn:Kharkiv]]
[[no:Kharkov]]
[[os:Харьков]]
[[pap:Kharkiv]]
[[pl:Charków]]
[[pnb:خارکیف]]
[[pt:Carcóvia]]
[[ro:Harkov]]
[[ru:Харьков]]
[[rue:Харків]]
[[sco:Kharkiv]]
[[simple:Kharkiv]]
[[sk:Charkov]]
[[sr:Харков]]
[[sv:Charkiv]]
[[ta:கார்கீவ்]]⏎
[[th:คาร์คิฟ]]
[[tr:Harkov]]
[[tt:Харьков]]
[[udm:Харьков]]
[[uk:Харків]]
[[vi:Kharkiv]]
[[vo:Kharkiv]]
[[war:Kharkiv]]
[[zh:哈爾科夫]]