Difference between revisions 1656442 and 1656450 on bewiki

[[Файл:Печать Белорусской Центральной Рады 1918.jpg|міні|Пячатка   Беларускай цэнтральнай рады]]
'''Беларуская цэнтральная рада''' (БЦР)    — дапаможны дарадчы орган, цэнтральная інстанцыя беларускай адміністрацыі ва ўмовах нацысцкай акупацыі ў [[Генеральная акруга Беларусь|Генеральнай акрузе «Беларусь»]], з ліпеня 1944    г.    — галоўнае прадстаўніцтва беларускага народа.

== Нямецкая акупацыя ==
Беларуская цэнтральная рада была створана ў снежні [[1943]] з [[Беларуская рада даверу|Беларускай рады даверу]] пры [[Генеральны камісарыят Беларусі|Генеральным камісарыяце Беларусі]].

(contracted; show full)

У падпарадкаванне БЦР былі перададзены [[Беларуская народная самапомач]], [[Беларускае навуковае таварыства, 1942|Беларускае навуковае таварыства]], [[Саюз беларускай моладзі]]. Члены БЦР спрабавалі стварыць з беларускага насельніцтва вайсковыя фарміраванні.

Дзейнасць БЦР фактычна была спынена на [[Другі Усебеларускі кангрэс|Другім Усебеларускім кангрэсе]] (27 чэрвеня [[1944]]). Але юрыдычна дзейнасць БЦР не была спынена. 4-ты пункт прынятай кангрэсам рэзалюцыі: 
"«Адзіным праўным прадстаўніком Беларускага Народу і ягонага краю з'яўляецца сягоньня Беларуская Цэнтральная Рада з Прэзідэнтам Радаславам Астроўскім на чале."»<ref>Другі Усебеларускі Кангрэс. Матэрыялы сабраныя і апрацаваныя на падставе пратакольных запісаў камісіяй Беларусай Цэнтральнай Рады пад рэакцыяй праф. Р.Астроўскага). Выданне Беларускай Цэнтральнай Рады, Мюнхен, 1954. – — 96 с. С.67</ref>

== Эміграцыя ==
У сувязі з наступленнем савецкіх войск большасць членаў БЦР перабраліся ў Германію, дзе працягвала сваю дзейнасць. [[28 чэрвеня]] 1944 г. прэзідэнт Р. Астроўскі атрымаў ад нямецкага кіраўніцтва Мінска загад на эвакуацыю ў Кёнігсберг. Пасля кароткага знаходжання ва Усходняй Прусіі супрацоўнікі БЦР, паводле загаду нямецкага кіраўніцтва, былі пераведзены ў Берлін. Яўхім Кіпель пазней згадваў: {{цытата|Улетку 1944 г. беларускае жыцьцё ў Бэрліне было досыць актыўнае: паст(contracted; show full)

У [[1962]] г. [[Радаслаў Астроўскі]] склаў з сябе паўнамоцтвы прэзідэнта, матываваўшы гэта ўзростам (яму тады споўнілася 75 гадоў) і перадаў іх кіраўніку Выканаўчага органа БЦР [[Аркадзь Арэхва|Аркадзю Арэхв
ае]], які, аднак, неўзабаве моцна захварэў і не здолеў прыступіць да выканання абавязкаў прэзідэнта. Да 1974 г., пакуль Астроўскі не вярнуўся да актыўнай грамадскай дзейнасці, БЦР не вяла ніякай працы. Прынамсі, не склікалася пленумаў, не праводзілася пасеяджаэнняў, не вялося справаводства.

[[3 ліпеня|3]] — [[4 ліпеня]] [[1977]] г. прайшоў XVIII-ы Пленум БЦР у рэсорце (доме адпачынку) «Белэйр-Менск» (Глен-Спэй, [[штат Нью-Ёрк]]). У ім удзельнічалі 43 грамадскіх дзеяча з [[ЗША]], якія мелі мандаты-упаўнаважанні ад 16 дэлегатаў: з Аўстраліі (5), Канады (5), Вялікабрытаніі (3), Германіі (3) <ref>Пратакол 18-га Пленуму БЦР, які адбыўся 3 і 4 ліпеня 1977 г. у рэсорце «Белэр-Менск», Злучаныя Штаты Амэрыкі</ref>. Удзельнікі Пленуму рэпрезентавалі Выканаўчы (contracted; show full)

{{Цытата|Афіцыйна [з 1995 г.] ніякіх пасадаў у БЦР я не займаў. Адразу сказаў, што не зьбіраюся гуляць у салдацікі, як БНРаўцы. З адыходам Астроўскага эпоха БЦР скончылася. Я і Міхасю Зую радзіў паставіць кропку
.}}<ref>Цярпіцкі, В. Я    — астрўшчык / Віталь Цярпіцкі // Адзінец, А. Паваенная эміграцыя: скрыжаванні лёсаў: Зборнік ўспамінаў / Аляксандар Адзінец; Рэдактар А.Гардзіенка.    — Мн.: Медысонт, 2007.    — 704 с., 28 с. іл.    — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, кніга 11).    — С. 414—421.</ref>}}

== Прэзідэнты БЦР ==
* [[Радаслаў Астроўскі]] (1943 - — 24 верасня 1945)
* Радаслаў Астроўскі (25 сакавіка 1948 - — 17 кастрчніка 1976)
* [[Нікандар Мядзейка]] (4 ліпеня 1977 - — 6 снежня 1987)
* [[Міхась Зуй]] (17 верасня 1988 - — 24 красавіка 1995)
* [[Віталь Цярпіцкі]] (1995 -  —)

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* Гардзіенка А. Беларускі кангрэсавы камітэт Амэрыкі (БККА) / Алег Гардзіенка. - — Смаленск, 2009. - — 428 с., [12] с. іл. - — (БІНІМ; Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 16).
* Салаўёў А. Беларуская цэнтральная рада. Мн., 1995.
* Туронак Ю. Беларусь пад нямецкай акупацыяй: Пер. з пол. - — Мн., 1993.

[[Катэгорыя:Нямецкая акупацыя Беларусі 1941-1944]]
[[Катэгорыя:Беларуская эміграцыя]]