Difference between revisions 3111604 and 3199879 on bewiki

{{Дзяржаўная пасада
|пасада             = Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь
|краіна                = Рэспубліка Беларусь
|эмблема               =Presidential_Standard_Flag of the President of_  Belarus.svg
|шырыня эмблемы =
|подпіс эмблемы = [[Штандар Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Штандар прэзідэнта]]
|цяперашні = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка]]
|прызначаны = [[20 ліпеня]] [[1994]]
|звольнены = 
|партрэт =Alexander_Lukashenko,_opening_of_Slavianski_Bazar_2014.jpg
|шырыня партрэта =
|подпіс партрэта =
|форма звароту =
|рэзідэнцыя =[[Мінск]], [[Вуліца Карла Маркса, Мінск|Карла Маркса]] д. 38 
|намінуецца =
|прызначаецца = [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі, 2010|па выніках прамых выбараў]]
|тэрмін паўнамоцтваў = 5 гадоў
|зарплата =
|з'явілася = [[10 ліпеня]] [[1994]]
|скасавана =
|першы = [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка]]
|апошні =
|сайт = http://www.president.gov.by/
}}
{{Палітыка Беларусі}}

'''Прэзідэнт [[Рэспубліка Беларусь|Рэспублікі Беларусь]]''' — кіраўнік дзяржавы, гарант Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь, правоў і свабод чалавека і грамадзяніна, прадстаўнік Рэспублікі Беларусь у адносінах з іншымі дзяржавамі і міжнароднымі арганізацыямі.

Прэзідэнтам можа быць абраны грамадзянін Рэспублікі Беларусь па нараджэнні, не маладзейшы за 35 гадоў, які валодае выбарчым правам і стала пражывае ў Рэспубліцы Беларусь не меней дзесяці гадоў непасрэдна перад выбарамі.

Дзеючы прэзідэнт Беларусі — [[Аляксандр Лукашэнка]] (з [[1994]]).

== Гісторыя ==
[[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі, 1994|Першыя выбары прэзідэнта Беларусі]] адбыліся 10 ліпеня 1994 года, у іх удзельнічалі 6 кандыдатаў. У першым туры тройка лідараў набрала: [[Аляксандр Лукашэнка]] — 44,82 %, [[Вячаслаў Кебіч]] — 17,32 %, [[Зянон Пазняк]] — 12,82 %. У другім туры з вынікам каля 80 адсоткаў перамог Аляксандр Лукашэнка.

[[24 лістапада]] [[1996]] у Беларусі быў праведзены [[Рэферэндум у Беларусі 1996 года|рэферэндум]] на які былі вынесеныя папраўкі якія пашыраюць паўнамоцтвы выканаўчай улады і прэзідэнта і некаторыя іншыя пытанні. За прыняцце паправак выказалася 70,45 % выбаршчыкаў.

[[9 верасня]] [[2001]] адбыліся [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі, 2001|чарговыя выбары]] прэзідэнта, пераможцам у якіх ізноў стаў Лукашэнка, набраўшы 75,62 % галасоў.

[[17 кастрычніка]] [[2004]] быў праведзены [[Рэферэндум у Беларусі 2004 года|рэферэндум]] аб занясенні паправак у Канстытуцыю, якія здымаюць абмежаванне на колькасць прэзідэнцкіх тэрмінаў. 77,3 % выбаршчыкаў падтрымала гэтыя змены. Варта адзначыць, што змены ў закон «Аб прэзідэнце Рэспублікі Беларусь», якія вынялі абмежаванні ў два тэрміны былі ўхваленыя [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Саветам Рэспублікі]] толькі 5 кастрычніка 2006 <ref>[http://news.tut.by/politics/75273.html Савет Рэспублікі ўхваліў папраўкі ў законы па пытаннях правядзення выбараў і рэферэндумаў]</ref> Такім чынам, на момант правядзення прэзідэнцкіх выбараў 2006 года ў Беларусі дзейнічала Канстытуцыя, дзе не было абмежаванняў на колькасць прэзідэнцкіх тэрмінаў і закон аб Прэзідэнце, артыкул 8 якога абвяшчаў: ''Тэрмін паўнамоцтваў Прэзідэнта — пяць гадоў. Адна і тая ж асоба можа быць Прэзідэнтам не больш двух тэрмінаў.'' Аднак, паводле артыкула 137 Канстытуцыі ў выпадку супярэчнасцяў, яна мае прыярытэт перад законамі, указамі і г. д.

[[19 сакавіка]] [[2006]] адбыліся [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі, 2006|чарговыя выбары]] Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Перамогу на іх атрымаў Аляксандр Лукашэнка.
 
[[19 снежня]] [[2010]] адбыліся [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі, 2010|чарговыя выбары]] Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. У іх прынялі ўдзел дзесяць кандыдатаў — найбольшая колькасць у гісторыі прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі. Перамогу на іх атрымаў Аляксандр Лукашэнка.

== Статус, правы і абавязкі Прэзідэнта ==
Статус, правы і абавязкі Прэзідэнта вызначаюцца Канстытуцыяй Беларусі:

'''Артыкул 81:'''

* Прэзідэнт абіраецца на пяць гадоў непасрэдна народам Рэспублікі Беларусь на аснове ўсеагульнага, вольнага, роўнага і прамога выбарчага права пры таемным галасаванні.
* Кандыдаты на пасаду Прэзідэнта высоўваюцца грамадзянамі Рэспублікі Беларусь пры наяўнасці не меней 100 тысяч подпісаў выбаршчыкаў.
* Выбары Прэзідэнта прызначаюцца Палатай прадстаўнікоў не пазней чым за пяць месяцаў і праводзяцца не пазней чым за два месяца да заканчэння тэрміна паўнамоцтваў папярэдняга Прэзідэнта.
* Калі пасада Прэзідэнта апынулася вакантнай, выбары праводзяцца не раней чым праз 30 дзён і не пазней чым праз 70 дзён са дня адкрыцця вакансіі.

'''Артыкул 82:'''

* Лічыцца, што выбары адбыліся, калі ў галасаванні прынялі ўдзел больш паловы грамадзян Рэспублікі Беларусь, уключаных у спіс выбаршчыкаў.
* Прэзідэнт лічыцца абраным, калі за яго прагаласавала больш паловы грамадзян Рэспублікі Беларусь, якія прынялі ўдзел у галасаванні.
* Калі ні адзін з кандыдатаў не набраў неабходнай колькасці галасоў, то ў двухтыднёвы тэрмін праводзіцца другі тур галасавання па двух кандыдатам, якія атрымалі найбольшую колькасць галасоў выбаршчыкаў. Абраным лічыцца кандыдат у Прэзідэнты, які атрымаў пры паўторным галасаванні больш паловы галасоў выбаршчыкаў, якія прынялі ўдзел у галасаванні. Парадак правядзення выбараў Прэзідэнта вызначаецца законам Рэспублікі Беларусь.

'''Артыкул 84:'''

Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь:

# прызначае рэспубліканскія рэферэндумы;
# прызначае чарговыя і пазачарговыя выбары ў Палату прадстаўнікоў, Савет Рэспублікі і мясцовыя прадстаўнічыя органы;
# распускае палаты ў выпадках і ў парадку, прадугледжаных Канстытуцыяй;
# прызначае шэсць членаў Цэнтральнай камісіі Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенню рэспубліканскіх рэферэндумаў;
# утворыць, касуе і рэарганізуе Адміністрацыю Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, іншыя органы дзяржаўнага кіравання, а таксама кансультацыйна-дарадчыя і іншыя органы пры Прэзідэнце;
# са згоды Палаты прадстаўнікоў прызначае на пасаду Прэм'ер-міністра;
# вызначае структуру Ураду Рэспублікі Беларусь, прызначае на пасаду і вызваляе ад пасады намеснікаў Прэм'ер-міністра, міністраў і іншых членаў Урада, прымае рашэнне аб адстаўцы Ураду або яго членаў;
# са згоды Савета Рэспублікі прызначае на пасаду Старшыні Канстытуцыйнага Суда, Старшыні Вярхоўнага Суда, Старшыні Вышэйшага Гаспадарчага Суда з ліку суддзяў гэтых судоў;
# са згоды Савета Рэспублікі прызначае на пасаду суддзяў Вярхоўнага Суду, суддзяў Вышэйшага Гаспадарчага Суду, Старшыні Цэнтральнай камісіі па выбарах і правядзенню рэспубліканскіх рэферэндумаў, Генеральнага пракурора, Старшыні і членаў Праўлення Нацыянальнага банка;
# прызначае шэсць суддзяў Канстытуцыйнага Суда, іншых суддзяў Рэспублікі Беларусь;
# вызваляе ад пасады Старшыні і суддзяў Канстытуцыйнага Суда, Старшыні і суддзяў Вярхоўнага Суда, Старшыні і суддзяў Вышэйшага Гаспадарчага Суда, Старшыні і членаў Цэнтральнай камісіі па выбарах і правядзенню рэспубліканскіх рэферэндумаў, Генеральнага пракурора, Старшыні і членаў Праўлення Нацыянальнага банка па падставах, прадугледжаным законам, з апавяшчэннем Савета Рэспублікі;
# прызначае на пасаду і вызваляе ад пасады Старшыні Камітэта дзяржаўнага кантролю;
# звяртаецца з пасланнямі да народа Рэспублікі Беларусь пра становішча ў дзяржаве і аб асноўных кірунках унутранай і вонкавай палітыкі;
# звяртаецца з штогадовымі пасланнямі да Парламента, якія заслухоўваюцца без абмеркавання на пасяджэннях Палаты прадстаўнікоў і Савета Рэспублікі; мае права ўдзельнічаць у працы Парламента і яго органаў, выступаць перад імі ў любы час з прамовай або паведамленнем;
# мае права быць старшынёй на пасяджэннях Ураду Рэспублікі Беларусь;
# прызначае кіраўнікоў рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіравання і вызначае іх статут; прызначае прадстаўнікоў Прэзідэнта ў Парламенце і іншых службовых асоб, пасады якіх вызначаныя ў адпаведнасці з заканадаўствам, калі іншае не прадугледжана Канстытуцыяй;
# вырашае пытанні аб прыёме ў грамадзянства Рэспублікі Беларусь, яго спыненні і падаванні сховішча;
# усталёўвае дзяржаўныя святы і святочныя дні, узнагароджвае дзяржаўнымі ўзнагародамі, прысвойвае класныя чыны і званні;
# ажыццяўляе памілаванне асуджаных;
# вядзе перамовы і падпісвае міжнародныя дамовы, прызначае і адклікае дыпламатычных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь у замежных дзяржавах і пры міжнародных арганізацыях;
# прымае давяральныя і адзыўныя граматы акрэдытаваных пры ім дыпламатычных прадстаўнікоў замежных дзяржаў;
# у выпадку стыхійнага бедства, катастрофы, а таксама беспарадкаў, якія суправаджаюцца гвалтам альбо пагрозай гвалту са боку групы асоб і арганізацый, у выніку якіх узнікае небяспеку жыцця і здароўю людзей, тэрытарыяльнай цэласнасці і існаванню дзяржавы, уводзіць на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь або ў асобных яе мясцовасцях надзвычайнае становішча з занясеннем у трохдзённы тэрмін прынятага рашэння на зацвярджэнне Савета Рэспублікі;
# у выпадках, прадугледжаных заканадаўствам, мае права адкласці правядзенне страйку або прыпыніць яго, але не болей чым на трохмесячны тэрмін;
# падпісвае законы; мае права ў парадку, усталяваным Канстытуцыяй, вярнуць закон або асобныя яго становішча са сваімі пярэчаннямі ў Палату прадстаўнікоў;
# мае права адмяняць акты Ураду;
# непасрэдна або праз створаныя ім органы ажыццяўляе кантроль за захаваннем заканадаўства мясцовымі органамі кіравання і самакіраванні; мае права прыпыняць рашэнні [[мясцовыя Саветы дэпутатаў|мясцовых Саветаў дэпутатаў]] і адмяняць рашэнні мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў у выпадку неадпаведнасці іх заканадаўству;
# фармуе і ўзначальвае Савет Бяспекі Рэспублікі Беларусь; прызначае на пасаду і вызваляе ад пасады Дзяржаўнага сакратара Савета Бяспекі;
# з'яўляецца Галоўнакамандуючым Узброенымі Сіламі Рэспублікі Беларусь; прызначае на пасады і вызваляе ад пасад вышэйшае камандаванне Узброеных Сіл;
# уводзіць на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь у выпадку ваеннай пагрозы або нападу ваеннае становішча, аб'яўляе поўную або частковую мабілізацыю з занясеннем у трохдзённы тэрмін прынятага рашэння на сцвярджэнне Савета Рэспублікі;
# ажыццяўляе іншыя паўнамоцтвы, ускладзеныя на яго Канстытуцыяй і законамі.

{{зноскі}}

== Гл. таксама ==
* [[Рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]]
* [[Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]]
* [[Прэзідэнцкая бібліятэка Рэспублікі Беларусь]]

== Спасылкі ==
* http://president.gov.by/by/ — Афіцыйны інтэрнэт-партал прэзідэнта Рэспублікі Беларусь

{{Беларусь у тэмах}}
{{Еўропа паводле тэм|Прэзідэнт|Прэзідэнты|колер=Беларусь}}



[[Катэгорыя:Дзяржаўны лад Беларусі]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (пасля 1990 года)]]
[[Катэгорыя:Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь]]