Revision 1190046 of "Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка" on bewiki

{{Дзяржаўны дзеяч
|беларускае імя      = Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка
|арыгінальнае імя = 
|партрэт =
|шырыня партрэта = 
|подпіс =
|тытул = [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь]]
|парадак = 1
|сцяг = Штандарт Президента Республики Беларусь.svg
|сцяг2 = Coat of arms of Belarus.svg
|перыядпачатак = [[20 ліпеня]] [[1994]]
|перыядканец =
|папярэднік = Пасада заснавана
([[Мечыслаў Грыб]] як Старшыня [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь|Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь]])
|пераемнік =
|тытул = [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь]]
|парадак = 1
|пераемнік =
|дата нараджэння = 30.8.1954
|месца нараджэння = {{Месца нараджэння|Копысь|у Копысе}}, [[Аршанскі раён]], [[Віцебская вобласць]], [[БССР]], [[СССР]]
|дата смерці =
|месца смерці =
|утварэнне = 1) [[Магілёўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. А. Куляшова|Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут]] <br />2) [[Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія|БДСГА]]
|прафесія = 1) [[Настаўнік]] [[Гісторыя|гісторыі]] і [[грамадазнаўства]]<br />2) [[Эканаміст]]-арганізатар [[Сельская гаспадарка ў СНД|сельгасвытворчасці]]<small><ref name="Лукашенко">[http://www.flb.ru/persprint/105.html Лукашенко Александр Григорьевич]</ref></small>
|партыя = [[КПСС]] ([[1979]]—[[1991]])
|веравызнанне =
|бацька = 
|маці = Кацярына Трафімаўна Лукашэнка
|жонка = [[Галіна Радзівонаўна Лукашэнка|Галіна Радзівонаўна Жалнеровіч]]
|дзеці = '''сыны:''' [[Віктар Аляксандравіч Лукашэнка|Віктар]], [[Дзмітрый Аляксандравіч Лукашэнка|Дзмітрый]] і [[Мікалай Аляксандравіч Лукашэнка|Мікалай]]
|сайт = [http://www.president.gov.by president.gov.by]
|узнагароды =
{{{!}} style="background: transparent"
{{!}}{{Ордэн За заслугі перад Айчынай 2 ступені}}{{!!}}{{Вялікі ланцуг ордэна Вызваліцеля, Венесуэла}}{{!!}}{{Ордэн Франсіска Міранды 1 класа, Венесуэла}}
{{!}}}
Канфесійныя ордэны:
{{{!}}
{{!}}{{Ордэн святога князя Уладзіміра 1 ступені}} {{!!}} {{Ордэн Сергія Раданежскага 1 ступені}} {{!!}} {{Ордэн Дзмітрыя Данскога 1 ступені}}
{{!}}}
|Commons = Alexander Lukashenko
| гады службы = [[1975]]—[[1977]], [[1980]]—[[1982]]
| прыналежнасць = [[Савецкая армія]], [[КДБ СССР]]
| род войскаў = [[Памежныя войскі]], [[танкавыя войскі]]
| званне = {{СССР, Падпалкоўнік}}<ref name="zvan">[http://www.charter97.org/rus/news/2004/07/07/luka Почему подполковник Лукашенко носит маршальскую форму?]</ref>
| камандаваў =
| бітвы =
}}
'''Алякса́ндр Рыго́равіч Лукашэ́нка''' (нарадзіўся [[30 жніўня]] [[1954]] г., [[Гарадскі пасёлак Копысь|г.п. Копысь]], [[Аршанскі раён]], [[Віцебская вобласць]], [[БССР]]), дзейсны [[Прэзідэнты Беларусі|прэзідэнт]] Рэспублікі Беларусь (з [[1994]]), галоўнакамандуючы [[Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь|Узброенымі сіламі Рэспублікі Беларусь]], узначальвае Савет Бяспекі. Старшыня Вышэйшага савета [[Саюз Беларусі і Расіі|Саюза Беларусі і Расіі]] ([[1997]]). Прэзідэнт [[НАК РБ|Нацыянальнага алімпійскага камітэта Беларусі]] (1997).

== Біяграфія ==
Выхоўваўся без бацькі. Скончыў гістарычны факультэт [[Магілёўскі педагагічны інстытут|Магілёўскага педагагічнага інстытута]] ([[1975]]). Працаваў настаўнікам, быў сакратаром камітэта камсамола СШ № 1 горада [[Шклоў|Шклова]]. Служыў у пагранічных войсках ([[1975]]—[[1977]]) — інструктар палітаддзела в/ч 2187 Заходняй пагранічнай акругі ([[Брэст]]). У 1977—[[1978]]— сакратар камітэта камсамола [[Магілёў]]скага гархарчторга, інструктар Савета дэпутатаў Кастрычніцкага райвыканкама г. Магілёва. У 1978—[[1980]]— адказны сакратар Шклоўскай раённай арганізацыі Усесаюзнага таварыства «Знание». З [[1979]] член КПСС (да жніўня [[1991]]). У 1980—[[1982]] ва Узброеных сілах СССР — намеснік камандзіра танкавай роты в/ч 04104 (Магілёўская вобл.) па палітчасці. У 1982—[[1983]]— намеснік старшыні калгасу «Ударнік» (Шклоўскі р-н, Магілёўская вобл.), 1983—[[1985]]— намеснік дырэктара Шклоўскага камбіната будаўнічых матэрыялаў. Скончыў [[Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія|Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію]] ([[1985]]). У 1985—[[1987]]— сакратар парткома калгасу імя Леніна (Шклоўскі р-н, Магілёўская вобл.), 1987—[[1994]]— дырэктар саўгаса «Гарадзец» (Шклоўскі р-н, Магілёўская вобл.). З [[1990]]— народны дэпутат [[Вярхоўны савет БССР 12 склікання|ВС БССР XII склікання]] ад Шклоўскай выбарчай акругі. У чэрвені [[1993]] абраны старшынёй камісіі Вярхоўнага Савета па вывучэнні дзейнасці камерцыйных структур, створаных пры органах дзяржаўнага кіравання («камісія па барацьбе з карупцыяй»; крас. 1993 — ліп. 1994).
 
У 1-ым туры прэзідэнцкіх выбараў (23.6.1994) А. Лукашэнка набраў 2,64 млн. (44,82 %) галасоў выбарнікаў «за» і 3,1 млн «супраць». [[В. Кебіч]] — 1,02 млн. (17,32 %) «за» і 4,75 млн «супраць». [[З. Пазняк]] — 757 тыс. (12,82 %) «за» і 5,02 млн «супраць». У 2-ім туры (10.7.1994) А. Лукашэнка абраны прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь, набраў 4,2 млн. (81 %) галасоў «за», канкурэнт В. Кебіч набраў 0,7 млн. (14,2 %) галасоў выбарнікаў. На пазачарговай сесіі Вярхоўнага Савета XII склікання (20.7.1994) прынёс прысягу, у прамове спаслаўся на словы Аўраама Лінкольна аб тым, што сапраўдная дэмакратыя — улада народа, ад народа і для народа, казаў пра адзіна магчымую дыктатуры — дыктатуру Закона, пра тое, што ўсё яго спадзяванні звязаныя з дасягненнем грамадзянскай згоды ў грамадстве.

Ініцыіраваў рэспубліканскі рэферэндум (14.5.1995) па пытаннях аб дзяржаўнай сімволіцы Беларусі, наданні рускай мове статусу другой дзяржаўнай мовы, эканамічнай інтэграцыі з Расіяй. Па ўсіх пытаннях атрымаў падтрымку выбарнікаў. Удзельнічаў у падпісанні (29.3.1996) дагавора паміж Расійскай Федэрацыяй, Рэспублікай Беларусь, Рэспублікай Казахстан і Кіргізскай Рэспублікай аб паглыбленні інтэграцыі ў эканамічнай і гуманітарнай абласцях. Разам з прэзідэнтам Расійскай Федэрацыі [[Барыс Ельцын|Б. Ельцыным]] падпісаў Дагавор аб стварэнні Супольнасці Беларусі і Расіі (2.4.1996). Ініцыіраваў рэспубліканскі рэферэндум (24.11.1996) па пытаннях паправак у Канстытуцыю, уласнасці на зямлю, змене даты свята «Дзень незалежнасці», стаўленні выбарнікаў да захавання смяротнага пакарання. Па выніках рэферэндума, прыняцці паправак да [[Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь, 1996|Канстытуцыі]], быў пачаты новы адлік 5-гадовага тэрміна прэзідэнцтва А. Лукашэнкі. Неаднаразова выступаў за наданне вынікам рэферэндуму заканадаўчага статусу.

Падчас наступных прэзідэнцкіх выбараў (2001), ініцыятыўная група грамадзян па вылучэнні А. Лукашэнкі кандыдатам у прэзідэнты Рэспублікі Беларусь (кіраўнік Мікалай Чергінец) была 18.6.2001 зарэгістраваная Цэнтральнай камісіяй Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенню рэспубліканскіх рэферэндумаў. Ініцыятыўная група ўнесла 14.8.2001 у Камісію {{nobr|395 821}} подпісаў за кандыдата А. Лукашэнку, якія былі прызнаныя сапраўднымі<ref>[http://www.rec.gov.by/elect/prb2001/prb2001podpis.html Сведения о количестве избирателей, поставивших в подписных листах свои подписи в поддержку предложения о выдвижении кандидатами в Президенты Республики Беларусь и о результатах проверки достоверности этих подписей] — Эл.рэсурс rec.gov.by</ref>. Па выніках выбараў А. Лукашэнка абраны на другі тэрмін, 20.9.2001 прыведзены да прысягі. У 2004 на рэферэндуме (17.10.2004), паводле афіцыйных дадзеных, 77,3 % выбарнікаў падтрымалі выключэнне з Канстытуцыі абмежавання колькасці прэзідэнцкіх тэрмінаў і дазволілі А. Лукашэнку ўдзельнічаць у наступных прэзідэнцкіх выбарах. На наступных выбарах (19.3.2006) А. Лукашэнка перавыбраны на трэці тэрмін, паводле афіцыйных дадзеных, набраўшы 83 % галасоў. Па выніках выбараў 19.12.2010 захаваў пасаду Прэзідэнта Беларусі і заступіў на чацвёрты прэзідэнцкі тэрмін.

== Сям'я ==
Жанаты, мае трох сыноў. Жонка — [[Галіна Радзівонаўна Лукашэнка]]. Падчас [[перапіс насельніцтва|перапісу насельніцтва]] Беларусі 2009 назваў [[родная мова|роднай мовай]] [[беларуская мова|беларускую]], указаў, што дома размаўляе па рознаму: ад беларускай мовы — да [[руская мова|рускай]] і на [[трасянка|трасянцы]] таксама.

== Узнагароды ==
Ганаровы акадэмік Расійскай Акадэміі сацыяльных навук (1995). Лаўрэат Міжнароднай прэміі імя М. Шолахава (1997). Узнагарожданы «Залатой зоркай» Міжнароднай федэрацыі аматарскага самба (1999), ордэнам Хасэ Марці «''за выдатныя заслугі ва ўмацаванні сяброўства з кубінскім народам і салідарнасць з ім''» (верас. 2000), ордэнам «За заслуги перед Отечеством» ІІ ступені (Расія, 2001).

== Крытыка ==
Востра крытыкуецца ў беларускіх і заходніх грамадскіх і палітычных групіроўках за парушэнні заходніх стандартаў палітычных свабодаў, між іншым, свабоды слова і сходаў, што прывяло да асуджэння і палітычнай ізаляцыі краіны на [[заходні свет|Захадзе]]<ref>Гл. [http://www.amnesty.org/en/library/info/EUR49/003/2007/en Belarus: Amnesty International Concerns in 2006] і [http://www.amnesty.org/en/region/europe-and-central-asia/eurasia/belarus іншыя матэрыялы] арганізацыі «[[Міжнародная Амністыя]]» і інш.</ref>. Заходнія краіны не прызналі выбары 2008 года адпаведнымі стандартам АБСЕ для дэмакратычных выбараў<ref>[http://www.osce.org/documents/pdf_documents/2008/09/33272-2.pdf Назіральнікі заяўляюць, што парламенцкія выбары ў Беларусі не дасягнулі адпаведнасці з абавязальніцтвамі АБСЕ, нягледзячы на невялікія паляпшэнні]</ref>.

{{далей}}: [[палітыка ў Беларусі, 1990-я-2000-я гг.|палітычнае жыццё ў Беларусі 1990-х — 2000-х гг.]], [[палітыка ў Еўропе, 1990-я-2000-я гг.]], [[палітыка ў свеце, 1990-я-2000-я гг.]]

{{зноскі}}

{{літ|1=|Біяграфія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь // Афіцыйны інтэрнет-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — Эл.рэсурс president.gov.by|{{крыніцы/ЭХЁХ|Лукашенко Александр Григорьевич}}|Від=Б}}

== Спасылкі ==
{{Commonscat|Alexander Lukashenko}}
{{wikiquote|Аляксандр Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі}}
* http://president.gov.by/by/ — Афіцыйны інтэрнэт-партал прэзідэнта Рэспублікі Беларусь

 

{{Normdaten
|PND=123402107
|LCCN=n/99/3996
|VIAF=47668202
|SELIBR=
|GKD=
|SWD=
|WP=
}}

{{Лідары краін СНД}}

{{DEFAULTSORT:Лукашэнка Аляксандр Рыгоравіч}}
[[Катэгорыя:Асобы]]
[[Катэгорыя:Прэзідэнты Беларусі]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР]]
[[Катэгорыя:Постаці беларускай палітыкі]]

[[ar:ألكسندر لوكاشينكو]]
[[az:Aleksandr Lukaşenko]]
[[bar:Aljaksandr Lukaschenka]]
[[bat-smg:Aleksandros Lukašenka]]
[[be-x-old:Аляксандар Лукашэнка]]
[[bg:Александър Лукашенко]]
[[bs:Aleksandar Lukašenko]]
[[ca:Aleksandr Grigórievitx Lukaixenko]]
[[cs:Alexandr Lukašenko]]
[[cu:Алєѯандръ Лоукашєнко]]
[[cv:Лукашенко Александр Григорьевич]]
[[cy:Alexander Lukashenko]]
[[da:Aleksandr Lukasjenko]]
[[de:Aljaksandr Lukaschenka]]
[[el:Αλεξάντερ Λουκασένκο]]
[[en:Alexander Lukashenko]]
[[eo:Aleksandro Lukaŝenko]]
[[es:Aleksandr Lukashenko]]
[[et:Alaksandr Łukašenka]]
[[fa:الکساندر لوکاشنکو]]
[[fi:Aljaksandr Lukašenka]]
[[fr:Alexandre Loukachenko]]
[[gd:Alexander Lukashenko]]
[[gl:Alexander Lukashenko]]
[[he:אלכסנדר לוקשנקו]]
[[hr:Aleksandar Lukašenko]]
[[hu:Aljakszandr Rihoravics Lukasenka]]
[[id:Aleksandr Lukashenko]]
[[it:Aleksandr Lukašenko]]
[[ja:アレクサンドル・ルカシェンコ]]
[[ka:ალექსანდრე ლუკაშენკო]]
[[kk:Александр Григорьевич Лукашенко]]
[[ko:알렉산드르 루카셴코]]
[[la:Alexander Lukashenko]]
[[lmo:Aljaksandar Lukašenka]]
[[lt:Aleksandras Lukašenka]]
[[lv:Aleksandrs Lukašenko]]
[[mhr:Лукашенко, Александр Григорьевич]]
[[mn:Александр Лукашенко]]
[[mr:अलेक्झांडर लुकाशेन्को]]
[[nl:Aleksandr Loekasjenko]]
[[no:Aleksandr Lukasjenko]]
[[oc:Aliaksandar Łukašenka]]
[[os:Лукашенко, Александр Григорийы фырт]]
[[pl:Alaksandr Łukaszenka]]
[[pt:Aleksandr Lukashenko]]
[[ro:Aliaksandar Ryhoravič Łukašenka]]
[[ru:Лукашенко, Александр Григорьевич]]
[[scn:Alexander Lukachenko]]
[[sco:Alexander Lukashenko]]
[[se:Alexander Lukašenka]]
[[sh:Aleksandar Lukašenko]]
[[simple:Alexander Lukashenko]]
[[sk:Alexandr Grigorievič Lukašenko]]
[[sl:Aleksander Lukašenko]]
[[sq:Aljeksandr Llukashenka]]
[[sr:Александар Лукашенко]]
[[sv:Aleksandr Lukasjenko]]
[[sw:Alexander Lukashenko]]
[[szl:Alaksandar Łukaszenka]]
[[ta:அலெக்சாண்டர் லுகசெங்கோ]]
[[tg:Александр Лукашенко]]
[[tl:Alaksandr Łukašenka]]
[[tr:Aleksander Lukaşenko]]
[[ty:Aleksandr Lukashenko]]
[[uk:Лукашенко Олександр Григорович]]
[[uz:Aleksandr Lukashenko]]
[[yo:Alexander Lukashenko]]
[[zh:亚历山大·卢卡申科]]