Revision 81348 of "Юрт-Аух" on cewiki

{{АМ
 |гӀала, эвла                        =  Эвла
 |нохчийн цIе                        =  Юрт-Аух 
 |шен цIе                            =  Калининаул
 |чу йогlу                           =
 |пачхьалкх                          = Оьрсийн Федераци
 |херо                               = 
 |байракх                            = 
 |муха ю дицар херо                  = 
 |муха ю дицар байракх               = 
 |шоьрала херо                       = 
 |шоьрала байракхи                   = 
 |lat_deg = 43.073686
 |lon_deg = 46.564272 
 |CoordAddon                         = 
 |CoordScale                         = 
 |пачхьалкхан кардана шоьрала        = 300
 |регион кардана шоьрала             = 300
 |кlоштан кардана шоьрала            = 300
 |регионан гар                       = Субъект
 |регион                             = ДегIeстан
 |регион таблицехь                   = ДегIeстан
 |кlоштан гар                        = КIошт
 |кlошт                              = Казбекан кIошт
 |кlошт таблицехь                    = Казбекан кIошт{{!}}Казбекан
 |общин гар                          = 
 |общин                              = 
 |общин таблицехь                    = 
 |чура екъало                        = 
 |коьртан гар                        = 
 |коьртаниг                          = 
 |кхоьлан тарх                       = 
 |цхьалгIа хьахина                   = 
 |хьалхе хилла цIерш                 = 
 |барам елла хан                     = 
 |латта                              = 
 |лекхале гар                        = 
 |юкъан лекхала                      = 
 |Ӏалам                              = 
 |коьрта мотт                        = 
 |хъоманаш дехашду                   = нохчи сюли
 |бахархой дин                       = бусулбанаш
 |бахархой дуккхалла                 = 
 |бахархой дlабазбарна шо            = 
 |халкъа алсамалла                   = 
 |чу йогIу гӀаланаш эвланаш латтанаш = 
 |хъоманаш дехашду                   = 
 |бахархой дин                       = 
 |дакъошца йолу къома цlераш         = 
 |сахьтан аса                        = 
 |DST                                = 
 |зlен ишар                          = 87279
 |почти индекс                       = 368157
 |почти индексш                      = 
 |машиний ишар                       = 
 |идентификатори гар                 = ОКАТО{{!}}ОКАТО ишар
 |цифровы идентификатор              = 82222000008
 |Кадегар Commons чохь               = Kalininaul
 |сайт                               = 
 |сайта мотт                         = 
}}
'''Юрт-Аух''', '''Шира-Юрт''' (керла цlе Калининаул ю) — иза нохчийн эвл ю [[Казбекан кIошт|Казбекан кlоштехь]] [[ДегIeстан]].

== Латгаредарна долу хьал ==

Аух эвл Акташ олучу хинан бакъхьа агIор ю, Саласу олуш долун охьадогIу хи цуьнах кхетачехь, Ленинаул олучу эвланан дуьххьал, Хасу-эвлан 18 км къилбехьа, Нохчий Пачхьалкхан дозанехь.

Оцун йухера адам-Iаш долун эвланаш:  къилбаседехьа — Ленинаул эвл, къилбехьа  — Алмак эвл, малхбузехьа — Гилна а Зандак эвланаш (Нохчийчоь), малхбалехьа — Дылым олу эвла (кIоштий юкъ).


== Бахархой ==
Юртахь бяхш бу — 4,4 эзар 75 %  [[Суйьлий]] и 25 % — [[нохчи]]<ref>[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/kazbek02.html Этнокавказ. Национальный состав Казбековского района по данным переписи 2002]</ref>.

== Исторe ==
Дуьхьар эвл йинарш бу нохчий (аккхий тукхум). 
Хьалха кхин хилла йолу эвлан цIе Шира-Аьккха.
Аух эвлан адман дукхалла дIаяздира 1926 шарахь, цигахь Iаш дара 1.196 адам.
Аух эвл 1944 шо кхаччалц чуйогIуш йара АухкIоштанчу. 1944 шарахь беригге нохчий махках баьхначу хенахь (Сибреха), Аух эвл, оц чудогIу латтанаш а, дIаделлера луларчу эвлара Суьйлишка (Авархошка) лелада.
1956 шарахь, нохчашна бакъо елира юху шай цIабахка, амма ДегIестнера куьйгалхоша бакъо цайелир шай цIийношчу баха, массех шо даьлча, шай дайх дисина долу латтанаш а, цIийнош а ахча луш эцадизир.

Аьккхий бохийра, церан эвла баьхкира [[Суйьлий|суйьлий]] шаьш нохчийн эвла богlучу хенахь, илли олуш хиллера цара дуккха вехийла хьо Исталин тхуна бохуш, нохчийн эвланаш шан совгlатан яларна бохуш, эхь цахеташ мацала бала бахкаш хилла уьш. Делера няlалит хуьлда оц сюлий хlунна а.

== Тейпанаш ==
Юртахь lешду аккхий [[тейп]]анаш:
# [[Пхьарчхой]], 
# [[Биттрой]], 
# [[Чlенти]], 
# [[Чонтой]], 
# [[Шинрой]], 
# [[Нокхой]], 
# [[Ваьппий]], 
# [[Iаккой]].

== Сурташ ==
<gallery> 
сурт:Юртаух Хоте.jpg|Хоте Юрт-Аухан агIу
сурт:Selo Yurt-auh.jpg|Эвла Юрт-Аух 
сурт:Акташ и Саласу.jpg|Акташ Саласух, кхета метиг
сурт:Мечеть в Юртаухе.jpg|Нохчийн шира междиг (1904 шарахь дина)
сурт:Yurtauh yuzhnaya okraina.jpg|Къилбера аре Юрт-Аух 
сурт:Юртауховские горы.jpg|Юрт-Аух лямнаш
сурт:Калининаул.jpg|Юрт-Аух 
сурт:Gora Gebek-kala.jpg|Лам Гебек-Кхал 
сурт:Peyzazh na yuge Yurtauh.jpg|Къилб-малхбалера аре Юрт-Аух 
сурт:Ziyarat located in Yurt-Auh.jpg|Юрт-Аухер зирт 
сурт:Въезд в Юрт-Аух.jpg|Юрт-Аух чу вогIу некъ 
сурт:Верхний центр (Юрт-Аух).jpg|Юрт-Аухер шира эвланюкъ 
сурт:Верхний центр Юрт-Ауха.jpg|Юрт-Аухер эвланюкъ 
сурт:Главная улица и мечеть (Юрт-Аух.jpg|Коьрта орма а междиг а Юрт-Аухер 
сурт:Новая_мечеть_в_Юрт-Аухе.jpg|Керла междиг Юрт-Аухер 
 
</gallery>

== Ḣaźa. qin ==

== Bilgaldaqqar ==
{{Bilgaldaqqar}}

== Ḣaźorigaş ==

[[Кадегар:Нохчийчур ГIалнаш эвланаш]]