Revision 2997356 of "Sangaller Schularbeit" on dewikisource{{Löschantrag|U.a. ohne Scan}}
Die Sangaller Schularbeit, die in älterer Literatur als Ruodperts Brief oder Ruodperts siebenter Brief bekannt ist, enthält lateinische und althochdeutsche Textstellen.
== Aus ''Bragur'' ==
{{Textdaten
|AUTOR=
|TITEL=Des St. Gallischen Mönches und Jugendlehrers Ruodepert's Briefe: Siebenter Brief
|SUBTITEL=
|HERKUNFT=Bragur. Ein Literarisches Magazin der Deutschen und Nordischen Vorzeit. Fünfter Band. Erste Abtheilung. Mit Kupfern und Musik. S. 43-45
|HERAUSGEBER=F. D. Gräter
|AUFLAGE=
|ENTSTEHUNGSJAHR=
|ERSCHEINUNGSJAHR=1797
|VERLAG=
|ERSCHEINUNGSORT=Leipzig
|ÜBERSETZER=
|ORIGINALTITEL=
|ORIGINALSUBTITEL=
|ORIGINALHERKUNFT=
|WIKIPEDIA=
|KURZBESCHREIBUNG=
|QUELLE=Bragur. Ein Literarisches Magazin der Deutschen und Nordischen Vorzeit. Herausgegeben von F. D. Gräter. Fünfter Band. Erste Abtheilung. Mit Kupfern und Musik. Leipzig, 1797, S. 43-45
}}
Seinem geliebten P. Heil und Wachsthum in der Lehre!<br />
Die Worte, welche Du mir zugeſchickt haſt, daß ich ſie dir erklären ſoll, habe ich in's Teot'ſche übersetzt: denn ſo muß es auf Teot'ſsch heißen:<br />
<tt>Quia virtus conſtillationis in ictu pungentis eſt)</tt> <i>Wánda des Kestírnis Chraft fergât unde virlóufit in ſô lángero Virìſte, ſô man eínin ſtùpf ketûon mág.</i> Wann (weil) des Geſtirnes Kraft vergeht und verlaufet in ſo langer Frist (während der Zeit) als man einen Stupf (Stoß) thun mag.<br />
<tt>Informis materia)</tt> <i>tàz chît) ſkâffelôſa Zìmber.</i> Das heißt, ſchaftloſer (geſtaltloſer) Zimmer (Bauholz).<br />
<tt>Intemperies)</tt> <i>Intrérteda.</i><br />
<tt>Fides eſt ſperandarum ſubstantia rerum, argumentum non apparentum)</tt> <i>táz chít Kuíshéit tère nòh ùrôugôn,</i> das heißt, Gewißheit der noch außer Augen (ſeyenden Dinge).<br />
<tt>Quem Deus diligit, hunc exaudit. Cui Deus placabilis, huic exorabilis)</tt> <i>Temo die Héiligen hólt ſint, dér mág Hórsko gebétôn,</i> dem die Heiligen hold ſind, der mag Roſſen gebieten.<br />
<tt>In humilitate judicium ejus ſublatum eſt:</tt> <i>Táz ín Níoman ze Réhte ne lîez, táz wárt ze Léibe úmbe ſîne Déumûoti,</i> daß ihn Niemand zu Rechte ließ (vor Gericht forderte), das ward zu Liebe um ſeine Demuth (das geſchah ſeiner Demuth zu Liebe).<br />
<tt>In Paſca annotino) id eſt, paschali feſto prioris anni, id eſt</tt> tér férnerigo Ôſtertág, der ferntige Oſtertag.</i><br />
<tt>Y papanti), i. e. conventus omnium aetatum.</tt><br />
<tt>Nomen,</tt> <i>Námo</i>, <tt>Pronomen,</tt> <i>fúre dáz nomen.</i> <tt>Verbum,</tt> <i>Wórt.</i> <tt>Adverbium,</tt> zûoze démo verbo.</i> <tt>Participium,</tt> <i>Téilnémunga.</i> <tt>Conjunctio,</tt> <i>Geuúgeda,</i> Gefüge. <tt>Praepositio,</tt> Fúresézeda.</i> <tt>Interjectio,</tt> <i>Underwerf,</i> Unterwurf.<br />
<tt>Nomini quot accidunt?</tt> <i>wi mánegiu vólgent témo nomini?<i> wie manche (viel) folgen dem Nomen? <tt>VI.</tt><br />
<tt>Quæ? qualitas</tt> <i>te wíolichi?</i> Die welche? <tt>quæ? ſubauditur,</tt> <i>ubíz eîgin ſî, âlde gemeîne, ter ſubstantiae, álde dés accidentis,</i> ob es eigen ſey, entweder gemein der Subſtanz oder dem Accidens.<br />
<tt>Comparatio)</tt> <i>de Wídermezúnga,</i> die Widermeſſung. <tt>Cujus?)</tt> <i>tis Comparativi, álde dis ſuperlativi zûo demo poſitivo,</i> des <tt>Comp.</tt> oder des rc.<br />
<tt>Genus)</tt> <i>tiz Chunne</i>, das Kunne, d. i. Geschlecht. <tt>Cujus?)</tt> <i>ſîn alde …,</i> ſein oder …
== Aus ''Rerum alamannicarum scriptores aliquot vetusti'' ==
{{Textdaten
|AUTOR=
|TITEL=Ruodeperti Magistri S. Galli Epistulae: Epistula VII.
|SUBTITEL=
|HERKUNFT=Rerum alamannicarum scriptores aliquot vetusti, a quibus alamannorum, qui nun partim suevis, partim helvetiis cessere, historiae tam saeculares quam ecclesiasticae traditae sunt, tribus tomis divisi, cum glossis rerum et verborum difficiliorum, ex bibliothexa Melchioris Haiminsfeldii Goldasti. Cum indice rerum et verborum accuratissimo. Editio tertio, proprioribus emendatior. Praefamine, vita ac scriptis auctoris et editoris Goldasti, et nonnullis aliis auctior. Cura Heinrici Christiani Senckenberg, Moeno-Fracof. J. U. L. & Advoc. P. 65
|HERAUSGEBER=
|AUFLAGE=
|ENTSTEHUNGSJAHR=
|ERSCHEINUNGSJAHR=1730 (M DCC XXX)
|VERLAG=
|ERSCHEINUNGSORT=Frankfurt und Leipzig (Francofurti et Lipsiae)
|ÜBERSETZER=
|ORIGINALTITEL=
|ORIGINALSUBTITEL=
|ORIGINALHERKUNFT=
|WIKIPEDIA=
|KURZBESCHREIBUNG=
|QUELLE=Rerum alamannicarum scriptores aliquot vetusti, a quibus alamannorum, qui nun partim suevis, partim helvetiis cessere, historiae tam saeculares quam ecclesiasticae traditae sunt, tribus tomis divisi, cum glossis rerum et verborum difficiliorum, ex bibliothexa Melchioris Haiminsfeldii Goldasti. Cum indice rerum et verborum accuratissimo. Editio tertio, proprioribus emendatior. Praefamine, vita ac scriptis auctoris et editoris Goldasti, et nonnullis aliis auctior. Cura Heinrici Christiani Senckenberg, Moeno-Fracof. J. U. L. & Advoc. Francofurti et Lipsiae, M DCC XXX, p. 65
}}
P. dilecto ſuo ſalutem & profectum in doctrina. Verba, quæ ad me miſiſti, ut tibi exponam, in Theodiſcam linguam transtuli. ſic enim ſonare debent.<br />
Quia virtus conſtillationis in ictu pungentis eſt) vuánda des keſtírnis chraft fergât únde virlóufit in sô l'ángero virìſte sô man eînin ſtùpf ketûon mág.<br />
Informis materia( táz chît, ſkáffelôſa zímber<br />
Intemperies) Intrérteda.<br />
Fides eſt ſperandarum ſubstantia rerum, argumentum non apparentum) táz chît, kùishéit tère nòh ùrôugôn.<br />
Quem Deus diligit, hunc exaudit. Cui Deus placabilis, huic exorabilis) Temo die héiligen hòlt ſint, dér mág hórsko gebétôn.<br />
In humilitate judicium ejus ſublatum eſt) Táz ín nióman ze réhte ne liêz, táz vvárt ze léibe úmbe ſîna deúmûoti.<br />
In Paſca annotino) id eſt Paſchali feſto prioris anni, id eſt tér férnerigo ôſtertâg.
Y papanti) id eſt conventus omnium ætatum.<br />
Nomen) námo. Pronomen) fúre dáz nomen. Verbum) vuort. Adverbium) zûozè démo verbo. Participium) téilnémunga. Conjunctio) geuûgeda. Præpoſitio) fúreſézeda. Interjectio) undérvverf.<br />
Nomini quot accidunt? vui mánegiu vólgent témo nomini? VI. Quæ? qualitas) te vvílichi. quæ? ſubauditur, ubíz êigin ſî álde gemêine ter ſubstantiæ, álde dés accidentis. Comparatio) de vvídermezúnga. Cujus? tis comparativi, álde dis ſuperlativi zûo demo poſitivo. Genus) tíz chûnne. Cujus? sîn alde …
<br style="clear:both;" clear="all" />
== Von Wackernagel (1. Hälfte des 19. Jh.) ==
{{Textdaten
|AUTOR=
|TITEL=Brief Meister Ruodperts von S. Gallen
|SUBTITEL=
|HERKUNFT=<br />
* Deutsches Lesebuch von Wilhelm Wackernagel. Erster Theil. Poesie und Prosa vom IV. bis zum XV. Jahrhundert. Zweyte Ausgabe. 1839<!-- (MDCCCXXXIX) -->, S. 137/138
* Deutsches Lesebuch von Wilhelm Wackernagel. Erster Theil. Poesie und Prosa vom IV. bis zum XV. Jahrhundert. Neue Ausgabe der zweiten Auflage. 1847<!-- (MDCCCXLVII) -->, S. 137/138
|HERAUSGEBER=
|AUFLAGE=
|ENTSTEHUNGSJAHR=
|ERSCHEINUNGSJAHR=
|VERLAG=
|ERSCHEINUNGSORT=Basel
|ÜBERSETZER=
|ORIGINALTITEL=
|ORIGINALSUBTITEL=
|ORIGINALHERKUNFT=
|WIKIPEDIA=
|KURZBESCHREIBUNG=
|QUELLE=<br />
* Deutsches Lesebuch von Wilhelm Wackernagel. Erster Theil. Poesie und Prosa vom IV. bis zum XV. Jahrhundert. Zweyte Ausgabe. Basel, 1839<!-- (MDCCCXXXIX) -->, S. 137/138
* Deutsches Lesebuch von Wilhelm Wackernagel. Erster Theil. Poesie und Prosa vom IV. bis zum XV. Jahrhundert. Neue Ausgabe der zweiten Auflage. Basel, 1847<!-- (MDCCCXLVII) -->, S. 137/138
}}
<i>P. dilecto ſuo ſalutem et profectum in doctrina. Verba quæ ad me miſiſti ut tibi exponam, in theodiſcam linguam transtuli. ſic enim ſonare debent.</i><br />
<i>Quia virtus conſtellationis in ictu pungentis eſt:</i> vuánda des keſtírnis chraft fergât únde virlóufit in ſô lángero viríſte, ſô man êinin ſtúpf ketûon mág.<br />
<i>Informis materia,</i> táȥ chît ſkáffelôſa zímber.<br />
<i>Intemperies</i> Intrérteda.<br />
<i>Fides eſt ſperandarum ſubstantia rerum, argumentum non apparentum,</i> táȥ chît kuíſhéit tére nóh úrôugôn.<br />
<i>Quem deus diligit, hunc exaudit. Cui deus placabilis, huic exorabilis.</i> Temo die héiligen hólt ſint, dér mág hórſko gebétôn.<br />
<i>In humilitate judicium eius ſublatum eſt:</i> Táȥ ín níoman ze réhte ne lîeȥ, táȥ uuárt ze léibe úmbe ſîna déumûoti.<br />
<i>In paſca annotino, id eſt paſchali feſto prioris anni, id eſt</i> tér férnerigo ôſtertág.<br />
<i>Ypapanti, id eſt conventus omnium ætatum.</i><br />
<i>Nomen</i> námo. <i>Pronomen</i> fúre dáȥ <i>nomen</i>. <i>Verbum</i> vuórt. <i>Adverbium</i> zûoze démo <i>verbo</i>. <i>Participium</i> téilnémunga. <i>Conjunctio</i> geuûgeda. <i>Præpoſitio</i> fúreſézeda. <i>Interjectio</i> únderuuerf.<br />
<i>Nomini quot accidunt?</i> vuio mánegiu vólgent temo <i>nomini</i>? <i>VI. Quæ? qualitas:</i> te wíolichi. <i>quæ? ſubauditur,</i> úbiȥ êigin ſî álde gemêine, ter <i>ſubstantiæ</i> álde dés <i>accidentis</i>. <i>Comparatio:</i> de uuídermeȥúnga. <i>Cuius?</i> tis <i>comparativi</i> álde dis <i>ſuperlativi</i> zûo demo </i>poſitivo</i>. <i>Genus</i> tíȥ chúnne. <i>cuius?</i> ſîn álde …
<br style="clear:both;" clear="all" />
== Von Wackernagel (2. Hälfte des 19. Jh.) ==
{{Textdaten
|AUTOR=
|TITEL=Brief Meister Ruodperts von S. Gallen
|SUBTITEL=
|HERKUNFT=<br />
* Deutsches Lesebuch von Wilhelm Wackernagel. Erster Theil. Altdeutsches Lesebuch. Fünfte Auflage. 1873 (MDCCCLXXIII), S. 297
* Althochdeutsche Lesestücke von Wilhelm Wackernagel. 1875, S. 105/106
|HERAUSGEBER=
|AUFLAGE=
|ENTSTEHUNGSJAHR=
|ERSCHEINUNGSJAHR=
|VERLAG=
|ERSCHEINUNGSORT=Basel
|ÜBERSETZER=
|ORIGINALTITEL=
|ORIGINALSUBTITEL=
|ORIGINALHERKUNFT=
|WIKIPEDIA=
|KURZBESCHREIBUNG=
|QUELLE=<br />
* Deutsches Lesebuch von Wilhelm Wackernagel. Erster Theil. Altdeutsches Lesebuch. Fünfte Auflage. Basel, 1873 (MDCCCLXXIII), S. 297
* Althochdeutsche Lesestücke von Wilhelm Wackernagel. Basel, 1875, S. 105/106
}}
<i>P. dilecto suo salutem et profectum in doctrina. Verba, quæ ad me misisti, ut tibi exponam, in theodiscam linguam transtuli. sic enim sonare debent.</i><br />
<i>Quia virtus constellationis in ictu pungentis est:</i> vuánda des kestírnis chraft fergât únde virlóufit in sô lángero viríste, sô man eínin stúpf ketûon mág.<br />
<i>Informis materia,</i> táȥ chît skáffelôsa zímber.<br />
<i>Intemperies</i> Intrérteda.<br />
<i>Fides est sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentum,</i> táȥ chít kuíshéit tére nóh úrôugôn.<br />
<i>Quem deus diligit, hunc exaudit. Cui deus placabilis, huic exorabilis.</i> Temo die héiligen hólt sint, dér mág hórsko gebétôn.<br />
<i>In humilitate judicium eius sublatum est:</i> Táȥ ín níoman ze réhte ne lîeȥ, táȥ uuárt ze léibe úmbe sîna déumûoti.<br />
<i>In pasca annotino, id est paschali festo prioris anni, id est</i> tér férnerigo ôstertág.<br />
<i>Ypapanti, id est conventus omnium ætatum.</i><br />
<i>Nomen</i> námo. <i>Pronomen</i> fúre dáȥ <i>nomen</i>. <i>Verbum</i> vuórt. <i>Adverbium</i> zûoze démo <i>verbo</i>. <i>Participium</i> téilnémunga. <i>Conjunctio</i> geuûgeda. <i>Præpositio</i> fúresézeda. <i>Interjectio</i> únderuuerf.<br />
<i>Nomini quot accidunt?</i> vuio mánegiu vólgent temo <i>nomini</i>? <i>VI. Quæ? qualitas</i> te wíolichi. <i>quæ? subauditur,</i> ubíȥ êigin sî álde gemêine, ter <i>substantiæ</i> álde dés <i>accidentis</i>. <i>Comparatio</i> de uuídermeȥúnga. <i>Cuius?</i> tis <i>comparativi</i> álde dis <i>superlativi</i> zûo demo </i>positivo</i>. <i>Genus</i> tíȥ chúnne. <i>cuius?</i> sîn álde …<br />
<br style="clear:both;" clear="all" />
== Von Müllenhoff und Scherer ==
{{Textdaten
|AUTOR=
|TITEL=Brief Ruodperts von Sangallen
|SUBTITEL=
|HERKUNFT=Denkmäler deutscher Poesie und Prosa aus dem VIII-XII Jahrhundert. Zweite vermehrte und verbesserte Ausgabe. S. 202
|HERAUSGEBER=K. Müllenhoff und W. Scherer
|AUFLAGE=
|ENTSTEHUNGSJAHR=
|ERSCHEINUNGSJAHR=1873
|VERLAG=
|ERSCHEINUNGSORT=Berlin
|ÜBERSETZER=
|ORIGINALTITEL=
|ORIGINALSUBTITEL=
|ORIGINALHERKUNFT=
|WIKIPEDIA=
|KURZBESCHREIBUNG=
|QUELLE=Denkmäler deutscher Poesie und Prosa aus dem VIII-XII Jahrhundert herausgegeben von K. Müllenhoff und W. Scherer. Zweite vermehrte und verbesserte Ausgabe. Berlin, 1873, S. 202
}}
P. dilecto suo salutem et profectum in doctrina. Verba quae ad me misisti, ut tibi exponam, in theodiscam linguam transtuli. sic enim sonare debent.<br />
Quia virtus constellationis in ictu pungentis est. Uuánda des kestírnis chráft fergât únde virlóufit in sô lángero viríste, sô man eínin stúpf ketuon mág.<br />
Informis materia. Táz chît skáffelôsa zímber.<br />
Intemperies. Intrérteda.<br />
Fides est sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentum. Tiu gelóuba ist der hábit únde daz fant tero dingo quae sperantur: táz chíd téro man gedíngit: únde geuuíshéit téro nóh úróugôn.<br />
Quem deus diligit, hunc exaudit. Cui deus placabilis, huic exorabilis. Témo die héiligen hólt sint, tér mág hórsko gebétôn.<br />
In humilitate iudicium eius sublatum est. Táz ín nioman ze réhte ne liez, táz uuárt ze léibe úmbe sîna déumuoti.<br />
In pasca annotino, id est pascale festum prioris anni, id est tér férnerigo ôstertág.
Ypapanti, id est conventus omnium aetatum.<br />
Nomen: námo. Pronomen: fúre dáz nomen. Verbum: uuórt. Adverbium: zuoze démo verbo. Participium: téilnémunga. Coniunctio: geuûgeda. Praeposicio: fúresézeda. Interiectio: únderuuérf.<br />
Nomini quot accidunt? uui mánegiu vólgent témo nomini? VI. Quae? qualitas: te uuíolichi. quae? subauditur, úbiz eigen sî álde gemeine, ter substantiae álde dés accidentis. Comparatio: de uuídermezúnga. Cuius? tis comparativi álde dis superlativi zuo démo positivo. Genus: tíz chúnne. cuius? sîn álde
<br style="clear:both;" clear="all" />
== Von Steinmeyer ==
{{Textdaten
|AUTOR=
|TITEL=Sangaller Schularbeit<br /> (Sankt Gallener Schularbeit)
|SUBTITEL=
|HERKUNFT=Die kleineren althochdeutschen Sprachdenkmäler herausgegeben von Elias von Steinmeyer, Berlin, 1916, S. 121<br /> (ebenfalls in: Gerhard Köbler, Sammlung kleinerer althochdeutscher Sprachdenkmäler, Gießen, 1986, der Reihe Arbeiten zur Rechts- und Sprachwissenschaft 30. Band)
|HERAUSGEBER=
|AUFLAGE=
|ENTSTEHUNGSJAHR=
|ERSCHEINUNGSJAHR=
|VERLAG=
|ERSCHEINUNGSORT=
|ÜBERSETZER=
|ORIGINALTITEL=
|ORIGINALSUBTITEL=
|ORIGINALHERKUNFT=
|WIKIPEDIA=
|KURZBESCHREIBUNG=
|QUELLE=Die kleineren althochdeutschen Sprachdenkmäler herausgegeben von Elias von Steinmeyer, Berlin, 1916, S. 121<br /> (ebenfalls in: Gerhard Köbler, Sammlung kleinerer althochdeutscher Sprachdenkmäler, Gießen, 1986, der Reihe Arbeiten zur Rechts- und Sprachwissenschaft 30. Band)
}}
:Anmerkung: In der Ausgabe finden sich 13 Anmerkungen. Einige enthalten jedoch besondere Zeichen und wurden daher ausgelassen.
Quia uirtus constillationis in ictu pungentis est. Uuánda des kestírnis chráft fergât únde uirlóufit in sô lángero uiríste, sô man eínin stúpf ketûon mág.
Informis materia. Táz chît skáffelôsa zímber.<br />
Intemperies. Intrérteda.<br />
Fides est sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium.<sup>1</sup> Tiu gelóuba ist ter hábit únde daz fánt téro díngo quę sperantur,<sup>2</sup> taz chíd<sup>3</sup> téro man gedíngit, únde<sup>4</sup> geuuíshéit téro<sup>5</sup> nóh úróugôn.<sup>6</sup><br />
Quem deus diligit, hunc exaudit. Cui deus placabilis, huic exorabilis. Témo die héiligen hólt sint, tér mág hórsko gebétôn.<br />
In humilitate iudicium eivs sublatum est. Táz ín nîoman ze réhte nelîez, táz uuárt ze léibe úmbe sîna déumûoti.<br />
In pasca annotino .i. paschale festum prioris anni .i. tér férnerigo ôstertág.
Ypapanti .i. conuentus omnium ętatum.<br />
Nomen námo. Pronomen fúre dáz nomen. Verbum uuórt. Aduerbium zûoze démo uerbo. Participium téilnémunga. Coniunctio geuûgeda. Preposicio fúresézeda. Interiectio úndéruuerf.<br />
Nomini quot<sup>7</sup> accidunt? uui mánegiu uólgent témo nomini?<sup>8</sup> VI. Quę? qualitas te uuílichi. quę? subauditur ubíz eîgen<sup>9</sup> sî álde gemêine, ter substantię álde dés accidentis. Comparatio te uuídermezúnga. cuius? tis comparatiui álde dis superlatiui zûo démo positiuo. Genus tíz chúnne. cuius? sîn álde
<sup>1</sup> apparentū <i>A</i><br />
<sup>2</sup> Tiu – sperantur <i>fehlt</i> <i>A</i><br />
<sup>3</sup> Táz chît <i>A</i><br />
<sup>4</sup> téro – únde <i>fehlt</i> <i>A</i><br />
<sup>5</sup> kúishéit tére <i>A</i><br />
<sup>6</sup> úrôugôn <i>A</i><br />
<sup>7</sup> qd <i>A</i>, <i>verb. von Wackernagel</i><br />
<sup>8</sup> <i>Punkt</i> <i>A</i><br />
<sup>9</sup> eîgen] <i>das zweite e aus i korr.</i> <i>A</i>
A = Mischhs. 556 der SGaller Stiftsbibliothek, in Quart, 417 Seiten, beschrieben von GScherrer 175f.All content in the above text box is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike license Version 4 and was originally sourced from https://de.wikisource.org/w/index.php?oldid=2997356.
![]() ![]() This site is not affiliated with or endorsed in any way by the Wikimedia Foundation or any of its affiliates. In fact, we fucking despise them.
|