Difference between revisions 3373858 and 3373883 on elwiki

[[Αρχείο:Κατούνα Ξηρομέρου.jpg|thumb|right|380px|Κατούνα Ατωλοακαρνανίας]]
Η '''Κατούνα Αιτωλοακαρνανίας''' είναι το μεγαλύτερο χωριό της πρώην [[επαρχία Ξηρομέρου|επαρχίας Ξηρομέρου]]. Βρίσκεται στο κέντρο της επαρχίας, ακριβώς πάνω από την λίμνη [[Αμβρακία]], και στο βορειοδυτικό τμήμα του νομού [[Αιτωλοακαρνανία]]ς, σε απόσταση περίπου 43 χιλιομέτρων από το [[Αγρίνιο]], 82 χιλιομέτρων από το [[Μεσολόγγι]] και 320 χιλιομέτρων από την [[Αθήνα]]. Είναι κτισμένη αμφιθεατρικά πάνω σε ένα λόφο ανάμεσα στα [[Ακαρνανικά όρη]], με υψόμετρο περίπου 350 μέτρω(contracted; show full)

Το τοπίο χαρακτηρίζεται από συνεχείς εναλλαγές, με ά­γριες βουνοσειρές και πολλά δάση. Διάσπαρτα είναι τα ίχνη του αρχαίου και του βυζαντινού πολιτισμού, και η περιοχή χαρακτηρίζεται από πλούσια θρησκευτική παράδοση, με τα Μοναστήρια, τις εκκλησίες της και μικρά ξωκλήσια τα οποία έχουν το κάθε ένα την δική του ιστορία, πολιτιστική και θρησκευτική.

[[Αρχείο:Κατούνα Ξηρομέρου.jpg|thumb|right|380px|Κατούνα Ατωλοακαρνανίας]]⏎
⏎
⏎
⏎
⏎
⏎
⏎
⏎
== Σύγχρονη Κατούνα==

Στην Κατούνα υπάρχουν δύο ενορίες, του Αγίου Αθανασίου, που βρίκεται στην κεντρική πλατεία, και της Αγίας Παρασκευής, που βρίσκεται στο συνοικισμό Κατωμερήσια. Στο χωριό υπάρχει Ειρηνοδικείο, Αστυνομικό Τμήμα, Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών, Αγροτική Τράπεζα, ΕΛ.ΤΑ., Ο.Τ.Ε., Περιφερειακό Ιατρείο, πρόγραμμα Βοήθεια στο Σπίτι, Παιδικός Σταθμός, δύο Νηπιαγωγεία, Δημοτικό Σχολείο, Γυμνάσιο και Λύκειο.

(contracted; show full)
Η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου καταστράφηκε από πυρκαγιά το 1905 και από τον σεισμό το 1966 και ανακαινίσθηκε και τις δύο φορές από τους πιστούς της Κατούνας. Από τα κειμήλια του Ναού με ιστορική αξία είναι: ο Επιτάφιος του Αγίου Αθανασίου, ο οποίος λέγεται ότι είναι Ρωσικής προελεύσεως και μια εικόνα ζωγραφισμένη με ρετσίνι.


⏎
⏎
'''Η Δεξαμενή'''

[[Αρχείο:Η Δεξαμενή.jpg|thumb|right|200px|η Δεξαμενή]]Κατά τη διάρκεια εργασιών ανάπλασης στη κεντρική πλατεία της Κατούνας, νότια του ναού του Αγίου Αθανασίου βρέθηκε δεξαμενή μεγάλων διαστάσεων. Η δεξαμενή έχει ορθογώνιο σχήμα περίπου 6Χ6 μέτρα και βάθος 5-6 μέτρα. Διαθέτει δύο διαμερίσματα με διαχωριστικό τοίχο στη μέση ενώ στην άνοψη που έρχεται ίσια με την επιφάνεια του εδάφους ήταν καμαροσκέπαστη. Εντυπωσιακό είναι το ισχυρό υδραυλικό κονίαμα των εσωτερικών επιφανειών, φαινόμενο που μας οδηγεί χρονικά σε αντίστοιχες δεξαμενές μικρών πόλεων ρωμαϊκής ή Βυζαντινή περίοδος. Φαίνεται πως η δεξαμενή με τη μεγάλη χωρητικότητα εξυπηρετούσε τις ανάγκες ύδρευσης της Κατούνας τη περίοδο της τουρκοκρατίας.

⏎
⏎
⏎
⏎
⏎
⏎
'''Λουτράκι'''

[[Αρχείο:Λουτράκι Κατούνας.jpg|thumb|left|280px|Λουτράκι]] Ο παράλιος οικισμός [[Λουτράκι Αιτωλοακαρνανίας|Λουτράκι]] βρίσκεται 11 χιλιόμετρα Βόρειο Ανατολικά της Κατούνας, και είναι στις ακτές του Αμβρακικού Κόλπου. Το Λουτράκι κατά τη [[Βυζαντινή Αυτοκρατορία|Βυζαντινή περίοδος]] ονομαζόταν και Κορδοβίτσα σύμφωνα με το [[Χρονικό των Τόκκων]]. Από το Λουτράκι γίνονταν η θαλάσσια συγκοινωνία με τη Σαλαώρα της Άρτας. Μέσω θαλάσσης το ταξίδι ήταν πιο σύντομο και ασφαλές, ενώ από τη στεριά, από το Μακρυνόρος, διαρκούσε περισσότερο και ήταν λιγότερο ασφαλές, αφού υπήρχαν συχνά ληστές. Στο Λουτράκι βρέθηκε [[Τύμβος]], θεμέλια σπιτιών και δύο [[θολωτός τάφος|θολωτοί τάφοι]], δείγματα της [[Μυκηναϊκή αρχιτεκτονική|Μυκηναϊκής αρχιτεκτονικής]], που μαρτυρούν την παρουσία ''Μυκηναϊων'' στην περιοχή, οι οποίοι εισχώρησαν εκεί από την κοιλάδα του [[Αχελώος|Αχελώου]]. Στο Λουτράκι στη θέση ''Σπαθάρι'' βρέθηκε επίσης ''επιτύμβιο ανάγλυφο κόρης'' του β΄ μισού του 4ου αιώνα π.χ. Βρέθηκαν ακόμα δύο [[Επιτύμβια στήλη|Επιτύμβιες στήλες]] με τις επιγραφές: ''ΑΥΤΟΚΡΑΤΗΣ'' και ''ΞΕΝΑΡΙΟΣ''. 

⏎
⏎
⏎
⏎
⏎
⏎
'''Το ποτάμι της Νήσσας'''
[[Αρχείο:Καταρράκτης στο ποτάμι της Νήσσας.jpg|thumb|right|200px|Καταρράκτης στο ποτάμι της Νήσσας]] Το ποτάμι της Νήσσας ξεκινά από τα Αρκανανικά Όρη και ειδικότερα από το [[Περγαντί]], την περιοχή κοντά στο Κεφαλόβρυσο και χύνεται στον Αμβρακικό κόλπο, στη τοποθεσία Λουτράκι. Σε όλη την διαδρομή υπάρχουν θεόρατα πλατάνια στις άκρες του, παραδοσιακά γεφύρια και ερειπωμένοι νερόμυλοι. Οι μεγάλοι καταρράκτες δημιουργούν πολύ όμορφη εικόνα. Το ποτάμι της Νήσσας είναι ένας ιδανικός τόπος για πεζοπορία, που μπορεί κανείς να ακολουθήσει τα μονοπάτια κι ανεβεί στα παλιά ερειπωμένα χωριά [[Αχυρά]] και [[Βούστρι]], με τα γκρεμισμένα τους σπίτια, να δει τους ερειπωμένους  νερόμυλους, τα πέτρινα γεφύρια  και τις πηγές που φέρνουν ασταμάτητα το παγωμένο τους νερό από το βουνό του Περγαντί.

⏎
⏎
⏎
⏎
== Τα ξωκλήσια της Κατούνας==

'''Η Ιερά Μονή Παναγιάς Δευτέρας Κατούνας'''

Βορειοδυτικά της Κατούνας, στο δρόμο προς το χωριό Τρύφου, βρίσκεται το εξωκλήσι της Αγίας Δευτέρας ή Παναγία Δευτέρα Κατούνας που χτίστηκε το [[1594]] και παλιότερα ήταν μοναστήρι. Εκκλησίες αφιερωμένες στην Αγία Δευτέρα βρίσκουμε μόνο στο Ξηρόμερο. Το όνομα πιθανώς οφείλεται στη λειτουργία που γινόταν τη δεύτερη ημέρα του Πάσχα ή σε ανάμνηση μιας νίκης των Ξηρομεριτών εναντίον των Τούρκων το [[1585]] γύρω από τα υψώματα του μοναστηριού, τη Δευτέρα του Πάσχα. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας το μοναστήρι γνώρισε τη βαρβαρότητα των Τούρκων κατακτητών. Οι ηγούμενοι και μοναχοί της μονής συνεργάζονταν με τους Βενετούς που κατείχαν τα [[Επτάνησα]] διατρέχοντας σοβαρούς κινδύνους γιατί έδιναν πληροφορίες για τη διακίνηση των τουρκικών στρατευμάτων. Σύμφωνα με την παράδοση, ένας ηγούμενος της μονής που ονομαζόταν Ραφαήλ πλήρωσε με τη ζωή του τη δράση του εναντίον των Τούρκων. Αναφέρεται ότι οι Τούρκοι τον κρέμασαν στην αυλή του μοναστηριού. Λέγεται ότι ένα πουρνάρι που ήταν φυτρωμένο στον τόπο της εκτέλεσης ξεράθηκε αμέσως μετά από αυτήν. Μέσα σ' αυτό το μικρό εκκλησάκι έγινε η κήρυξη της Επανάστασης στις 6 Μαΐου 1821 από τους Ξηρομερίτες. Πρόσφατα έγινε ανακαίνισή και διαμόρφωση του χώρου γύρω από αυτό. Η Ιερά μονή Παναγία η Αγία Δευτέρα πανηγυρίζει στις 8 Σεπτεμβρίου, ημέρα της γεννήσεως της Θεοτόκου.

⏎
⏎
'''Άγιος Δημήτριος'''
[[Αρχείο:Άγιος Δημήτριος.jpg|thumb|right|180px|Άγιος Δημήτριος]]Το [[1790]], κατά την παράδοση, ο [[Αλή Πασάς]] πέρασε από τον Άγιο Δημήτριο και προσέφερε 50 γρόσια με την εντολή να μνημονεύουν τον Πατέρα Κοσμά τον Αιτωλό τον οποίον τιμούσε ιδιαίτερα. Σύμφωνα με άλλη παράδοση, Έλληνες που είχαν σκοτώσει σε ενέδρα Τούρκο στρατιώτη κατέφυγαν στον Άγιο Δημήτριο. Με θαύμα του Αγίου, οι Τούρκοι που τους καταδίωξαν οπισθοδρόμησαν και δε τους πείραξαν. Για πολλά χρόνια το εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου είχε εγκαταλειφθεί και είχε σχεδόν καταρρεύσει. Προ ετών ο Σταμούλης Τζούρος ανέλαβε και ξανάχτισε από τα θεμέλιά του τον Άγιο Δημήτριο. Το ξωκλήσι γιορτάζει στη μνήμη του Αγίου Δημητρίου (26 Οκτωβρίου). 

⏎
⏎
⏎
⏎
'''Προφήτης Ηλίας'''

Το ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία χτίστηκε από αγωνιστές της Ελληνικής Επανάστασης σε ανάμνηση της ηρωικής και νικηφόρας μάχης της 10ης Αυγούστου [[1822]] κατά του [[Μεχμέτ Ρεσίτ πασάς Κιουταχής|Μεχμέτ Ρεσίτ πασά Κιουταχή]] υπό τον αρχιστράτηγο Γεώργιο Βαρνακιώτη, που έλαβε χώρα στον Αετό. Ένας σεισμός είχε μεταβάλει το εκκλησάκι σε ερείπια αλλά το [[1925]] ξαναχτίστηκε από τον Αριστείδη Τσιτσώνη. Με τον σεισμό του [[1966]] καταστράφηκε πάλι, αλλά χτίστηκε για τρίτη φορά  από τα παιδιά του Αριστείδη Τσιτσώνη. Πανηγυρίζει στις 20 Ιουλίου, οπότε πλήθος πιστών συρρέει στο ξωκλήσι.

⏎
⏎
'''Άγιος Γεώργιος- Βελαώρα'''

[[Αρχείο:Άγιος Γεώργιος- Βελαώρα.jpg|thumb|right|180px|Άγιος Γεώργιος - Βελαώρας]]Το ξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται στη Βελαώρα, στη θέση «Ζελέϊκα». Το σημερινό εκκλησάκι είναι χτισμένο στα ερείπια παλιότερου ναού που είναι άγνωστο πότε ακριβώς και από ποιον χτίστηκε. Αργότερα, ο Ξενοφών Ζέλος έχτισε το σημερινό ξωκλήσι. Όμως, γύρω στο [[1942]] και πριν καλά καλά ολοκληρωθεί η  οικοδόμηση του ναού, οι Γερμανοί κατακτητές σαν πράξη αντεκδίκησης για την ανατίναξη γερμανικής φάλαγγας από αντάρτες προξένησαν πολλές καταστροφές στην περιοχή και αφαίρεσαν ανθρώπινες ζωές. Θύμα των Γερμανών ήταν και το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, το οποίο καταστράφηκε και από τότε παρέμεινε ερειπωμένο και δεν λειτούργησε για πολλά χρόνια, ενώ οι ελάχιστες εικόνες που είχε, χάθηκαν. Πριν λίγο καιρό όμως, μετά από απαίτηση πολλών κατοίκων, έγινε η αναστήλωσή του και διαμορφώθηκε ο χώρος γύρω από το ναό.

⏎
⏎
'''Παμμεγίστων Ταξιαρχών'''

Σε μια πλαγιά, ένα χιλιόμετρο έξω από τη Κατούνα, στο δρόμο προς το Λουτράκι, βρίσκεται το νεόκτιστο εκκλησάκι των Παμμεγίστων Ταξιαρχών. Από το μικρό αυτό γραφικό εκκλησάκι ο επισκέπτης μπορεί να αγναντέψει τον Αμβρακικό κόλπο, το Λουτράκι, το Βάλτο και τη Βελαώρα. Η κατασκευή του έγινε με συντονισμένες προσπάθειες των κατοίκων και με εράνους και δωρεές.

⏎
⏎
'''Αγία Παρασκευή Μπόικου ή Λόγκου'''

[[Αρχείο:Αγία_ Παρασκευή_.jpg|thumb|right|180px|Αγία Παρασκευή Λόγκου]]Την εποχή της Τουρκοκρατίας έλληνες εκπατρισμένοι από επιδρομές και διωγμούς κατέφυγαν στην προφυλαγμένη τοποθεσία της ''Μπόικου'', στους πρόποδες των ''Ακαρνανικών Ορέων''. Εκεί έχτισαν το συνοικισμό τους με πρώτο κτίριο την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής που χτίστηκε γύρω στα [[1547]] και παλιότερα ήταν γυναικεία μονή. Το εκκλησάκι αυτό έπαιξε σπουδαίο ρόλο κατά την Τουρκοκρατία, ως τόπος συγκέντρωσης των οπλαρχηγών. Λέγεται επίσης ότι όταν ο Κοσμάς ο Αιτωλός περιόδευε στην περιοχή, πάντοτε σταματούσε στην Αγία Παρασκευή. Επί πολλά χρόνια το εκκλησάκι είχε εγκαταλειφθεί και κατά τις βροχερές μέρες του χειμώνα οι βοσκοί στέγαζαν εκεί τα ποίμνιά τους. Εδώ και αρκετά χρόνια όμως, απολαμβάνει τη φροντίδα και το ενδιαφέρον των πιστών και αποτελεί σήμερα κόσμημα για την περιοχή. Στη μνήμη της Αγίας Παρασκευής (26 Ιουλίου) τελείται μεγαλοπρεπής πανήγυρη με την προσέλευση προσκυνητών από όλη την περιοχή. 


'''Άγιος Νεκτάριος - Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός'''

Το δισυπόστατο αυτό εκκλησάκι βρίσκεται στη διασταύρωση Κατούνας - Κωνωπίνας. Το ξωκλήσι είναι αφιερωμένο  στη μνήμη του Κοσμά του Αιτωλού και στον Άγιο Νεκτάριο. Στις 24 Αυγούστου, ημέρα μνήμης του Αγίου Κοσμά, πανηγυρίζει και συγκεντρώνει πλήθος κόσμου.

⏎
⏎
'''Το ξωκλήσι του Αγίου Νικολάου''' 
 
[[Αρχείο:Άγιος Νικόλαος.jpg|thumb|left|140px|Άγιος Νικόλαος]]Στο κέντρο του τριγώνου που σχηματίζουν ο Αετός, η Κατούνα και η Κωνωπίνα βρίσκεται το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου, το οποίο χτίστηκε πιθανότατα το 1692 επί του Πατριάρχη [[Καλλίνικος Β΄ Κωνσταντινουπόλεως|Καλλίνικου Β΄ Κωνσταντινουπόλεως]] του επονομαζόμενου «Ακαρνάνα». Βρίσκεται τέσσερα χιλιόμετρα δυτικά της Κατούνας, στον οικισμό του Αγίου Νικολάου στον οποίο εγκαταστάθηκαν τ(contracted; show full)
Το Μοναστήρι του Άι-Νικόλα διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη περίοδο της Τουρκοκρατίας και της Ελληνικής Επανάστασης. Όλοι οι οπλαρχηγοί της δυτικής Ελλάδας και πολλοί καπεταναίοι (Βαρνακιώτης, Τσέλιος, Γρίβας, Τσόγκας, Μπότσαρης, κ.α.) έχουν περάσει απ' το Μοναστήρι του Άι-Νικόλα. Ο Άγιος Νικόλαος σήμερα είναι ερημωμένος αλλά αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα ιστορικά μνημεία της Αιτωλοακαρνανίας.


⏎
⏎
⏎
⏎
'''Άγιος Προκόπιος'''

Ο Άγιος Προκόπιος είχε χτιστεί ως ενοριακός ναός από τους κατοίκους του ομώνυμου συνοικισμού. Μάλιστα, η οικογένεια Σακκά που ήρθε στην περιοχή μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης, εναπόθεσε στον Άγιο Προκόπιο τεμάχιο εκ του Ιερού λειψάνου του (δάκτυλο) που έφερε μαζί της. Επί μακρόν κι ο Άγιος Προκόπιος είχε εγκαταλειφθεί. Πριν εξήντα χρόνια όμως δύο οικογένειες της Κατούνας τον ανοικοδόμησαν. Σύμφωνα με την παράδοση, ο θρυλικός Κατσαντώνης, ένας από τους σημαντικότερους κλέφτες της προεπαναστατικής περιόδου κατέφυγε τραυματισμένος στον Άγιο Προκόπιο μετά από κάποια μάχη, και εκεί τον περιέθαλψαν οι κάτοικοι της Κατούνας. Η μνήμη του Αγίου γιορτάζεται στις 8 Ιουλίου.

⏎
⏎
== Πολιτιστικές εκδηλώσεις ==

'''Γιορτή του Αλόγου'''

Τα τελευταία χρόνια δίπλα στο ποτάμι της Νήσσας, την άνοιξη, γίνεται το ''Αντάμωμα Καβαλάρηδων και Φίλων του Αλόγου''  ή   ''Γιορτή του Αλόγου''. Σε μια ειδική πίστα,  περιτριγυρισμένη από δέντρα, γίνεται η επίδειξη αλόγων από τους ιδιοκτήτες τους. Στην επίδειξη λαμβάνουν μέρος δεκάδες άλογα από όλες τις περιοχές της Ελλάδας και οι παρευρισκόμενοι έχουν την  ευκαιρία να θαυμάσουν την(contracted; show full)ψηνε όλο το χωριό αρνιά και στις 10 Οκτωβρίου που πραγματοποιούνταν η ετήσια έμπορο-ζωοπανήγυρη. Αυτός ο θεσμός ξεκίνησε  αρχικά ως ζωοπανήγυρης και συγχρόνως με την εξέλιξη της κοινωνίας έγινε εμποροπανήγυρις ή αλλιώς το «Παζάρι». Στο κέντρο του χωριού στήνονταν πάγκοι και συγκεντρώνονταν έμποροι από διάφορες περιοχές της χώρας και πουλούσαν τα εμπορεύματα τους. Επίσης διοργανώνονταν βραδιές με παραδοσιακά όργανα στην πλατεία του χωριού, σε μαγαζιά ή σε αίθουσες όπου μπορούσε κανείς να φάει και να πιει.


⏎
⏎
== Το χωριό του καπνού == ⏎
⏎
 
Μετά το 1910, η καλλιέργεια του [[καπνός|καπνού]] (ποικιλία τσεμπέλι), άρχισε να αποκτά μεγάλη σημασία για την τοπική κοινωνία. Οι καπνοκαλλιέργειες που ξεκίνησαν από την Κατούνα, γρήγορα επεκτάθηκαν και στα γύρω χωριά και πολύ σύντομα κυριάρχησαν στην τοπική αγροτική παραγωγή λόγω της αυξημένης ζήτησης που διαμορφώθηκε για τα καπνά Κατούνας, τόσο από το εσωτερικό, όσο και από το εξωτερικό. Η ποιότητα του καπνού ήταν άριστη, εξαιτίας του ορεινού εδάφους και του κλίματος, και μάλιστα τα καπνά της Κατούνας θεωρούνταν από τα καλύτερα της παγκόσμιας παραγωγής και είχαν αποσπάσει πολλές φορές τα πρώτα βραβεία στην [[Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης|Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης]] - "καπνά Κατούνας".
Δευτερεύουσες εργασίες των κατοίκων ήταν η κτηνοτροφία και άλλες καλλιέργειες, που δεν κατάφεραν όμως να συναγωνιστούν το εισόδημα που απέφερε ο καπνός.

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι==

http://katoynanews.blogspot.com/

http://www.anaktorio.gov.gr

http://xiromeronews.blogspot.gr/

⏎
⏎
==ΠηγέςΒοηθήματα==
*Αθανάσιου Δ. Παλιούρα "Βυζαντινή Αιτωλοακαρνανία",   Εκδόσεις Αρσινοη, Αθήνα 1985
*Μήτσης, Νικόλαος "Κατούνα Ξηρομέρου",   Έκδοση του Δήμου Κατούνας, 1990
*Γερ. Ηρ. Παπατρέχα "Δημοτικά τραγούδια του Ξηρομέρου",   Εκδόσεις Μοσχονα, Αγρίνιο 1992
*"Αιτωλοακαρνανία Τόποι-Μνημεία-Ιστορία",   'Εκδοση Ιστορικής - Αρχαιολογικής Εταιρείας Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, Αγρίνιο 1995
*Γεράσιμου Σ. Κατωπόδη "Αρχαία Ακαρνανία",   Έκδοση Ιστορικής - Αρχαιολογικής Εταιρείας Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, Αγρίνιο 1987
*Παντελή Π. Φακου "Γνωρίστε το Ξηρόμερο",   Αθήνα 1978
*Νικ. Γ. Ζιαγκου "Παραλειπόμενα απο τη δεκαετία 1940-1949",   Αθήνα 1990
*Γε. Α. Φερεντίνου "Ιστορία της Ακαρνανίας", τόμοι Α,Β,Γ
*Pαππος, Nίκος «Mεδεών: τα νομίσματα.» Eφημερίδα Mεδεών-Kατούνα, Δεκέμβριος 2003.

[[Κατηγορία:Χωριά του νομού Αιτωλοακαρνανίας]]⏎
{{Δήμοι νομού Αιτωλοακαρνανίας}}