Difference between revisions 3825081 and 4071084 on elwiki

{{coord|38|51|20|N|20|58|55|E|scale:50000|format=dms|display=title}}

Το '''Θύρρειο''' ή '''Θύριο'''  ή ''''Αγιος Βασίλειος''' (το παλαιότερο όνομα του), είναι χωριό του [[Νομός Αιτωλοακαρνανίας|Νομού Αιτωλοακαρνανίας]] και είναι κτισμένο στις πλαγιές των Ακαρνανικών βουνών σε υψόμετρο 500 μέτρα από τη θάλασσα κοντά στη θέση της αρχαίας ομώνυμης πόλης. Έχει πληθυσμό 859 κατοίκους  ([[απογραφή]] [[2001]]) και  έκταση 43.237 στρέμματα.

Το χωριό έγινε κοινότητα στα [[1912]] (Β.Δ. 31/08/1912, ΦΕΚ, 261, τεύχος Α) αρχικά με την ονομασία Άγιος Βασίλειος. Σε αυτή κατά τη σύστασή της υπαγόταν και ο οικισμός Δερσοβά, ο οποίος το [[1927]] μετονομάστηκε σε Σπαρτοχώρι. Η κοινότητα του Αγίου Βασιλείου και ο οικισμός Δερσοβά και  μετονομάστηκαν σε κοινότητα Θυρρείου το [[1915]]. (Α.Υ. 19475, 11/05/1915, ΦΕΚ 188 τεύχος Α ).
Με την ψήφιση και εφαρμογή του Ν. 2539/97 (Καποδίστριας), η κοινότητά  έπαψε να υπάρχει αυτόβουλη, και αποτέλεσε από το [[1999]] δημοτικό διαμέρισμα του [[Δήμος Ανακτορίου|Δήμου Ανακτορίου]]([[1999]]-[[2010]]). Από το [[2011]] αποτελεί Δημοτικό διαμέρισμα του δήμου [[δήμος Ακτίου - Βόνιτσας|Ακτίου-Βόνιτσας]].


Σχετικά με τη γραφή του ονόματος Θύρρειο κανένας ερευνητής δεν κατάφερε να δώσει πειστική ερμηνεία. Στα κείμενα των ιστορικών της αρχαιότητας συναντούμε άλλοτε τη γραφή "Θύρρειον", άλλοτε τη γραφή "Θύριον" και άλλοτε τη γραφή "Θούριον". Σε επιγραφές και νομίσματα συναντούμε τη γραφή "Θύρρειον" ή "Θύρρηον" (το η με υπογεγραμμένη) που κατά τους φιλολόγους είναι το ίδιο πράγμα. 


== Ιστορία ==

{{Κύριο|Αρχαίο Θύρρειο Ακαρνανίας}}

Αρχαία πόλη, το Θύρρειο πρέπει να ήταν η μεγαλύτερη ή τουλάχιστον μια από τις μεγαλύτερες πόλεις της αρχαίας Ακαρνανίας. Κρίνοντας από την περίμετρο των τειχών του που πλησιάζει τα 10 χιλιόμετρα (9.914 μέτρα) πολλοί ερευνητές το θεώρησαν μεγαλύτερο και από την Αθήνα του 5ου π.Χ. αιώνα. Τα ερείπια της Ακαρνανικής πόλης Θύρρειο βρίσκονται στις βόρειες υπώρειες της κορυφής Περγαντή, 12 περίπου χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της [[Βόνιτσα]]ς. Η πόλη βρισκόταν κοντά στη θάλασσα ([[Πολύβιος]] 4, 6) και σύμφωνα με τον [[Πλίνιο]] (Φυσική Ιστορία 4, 5), διέθετε δυο λιμάνια, από τα οποία το ένα ήταν ο οχυρωμένος Εχίνος στον Αμβρακικό κόλπο, σε απόσταση 6,5 χλμ. από την πόλη, όπου σώζονται και τα ερείπια σημαντικού αρχαίου ναού. Η επικράτεια της αρχαίας πόλης πιστεύεται ότι εκτείνονταν από το [[Λουτράκι Αιτωλοακαρνανίας]] μέχρι τα όρια του αρχαίου [[Ανακτόριο|Ανακτορίου]].

Ποιος λαός και πότε έκτισε το Θύρρειο ή Θύριο παραμένει άγνωστο. Ίσως κάποιοι από τους λαούς που είχαν εγκατασταθεί στην Ακαρνανία πριν το 1900 π.Χ. και την άφιξη των Ακαρνανών. (Λέλεγες, Τηλεβόες, Κουρήτες, Αίμονες και Κάρες), ίσως οι Κεφαλλήνες του Οδυσσέα, των οποίων τη κυριαρχία στη περιοχή κατήργησαν οι Ακαρνάνες που εγκαταστάθηκαν σε αυτή κατά τη διάρκεια της Τρωικής εκστρατείας γύρω στα 1200 π.Χ.. Αρκετοί μελετητές θεωρούν την πόλη Κορινθιακή εγκατάσταση. 
Ο πρώτος γνωστός επώνυμος ήρωας του Θυρρείου είναι ο Πάτρωνας. Αυτός μαζί με άλλους κατοίκους του Θυρρείου συνόδευσε τον Αινεία στο ταξίδι του προς την Ιταλία μετά την πτώση της Τροίας. Εκεί με μερικούς συντρόφους του έκτισαν τη πόλη Αλούντιο. 

Για το χρονικό διάστημα από το 1200 π.Χ. έως τον 7ο π.Χ. αιώνα δεν έχουμε πληροφορίες για τη περιοχή εκτός του γεγονότος πως στο διάστημα αυτό έγινε σταδιακά η κατάργηση της μοναρχίας και επικράτηση αριστοκρατικού πολιτεύματος. Ο προαναφερθείς Πάτρωνας πρέπει να ήταν μέλος οικογένειας ευγενών που κατείχαν τα σκήπτρα της εξουσίας στη πόλη του Θυρρείου.
Μέχρι τον 7ο π.Χ. αιώνα είχε ολοκληρωθεί και η επέκταση των Κορινθίων στην Ακαρνανία, αρχικά στα δυτικά παράλια της όπου ο Αστακός, η Αλυζία, η Πάλαιρος και το Σόλλιο έγιναν κορινθιακές αποικίες.
Στη συνέχεια ακολούθησε ο αποικισμός της Λευκάδας, του Ανακτορίου, της Αμβρακίας (κοντά στη σημερινή Άρτα) και τέλος της Κέρκυρας. Το Θύρρειο κατά το διάστημα αυτό δεν αποτέλεσε τμήμα του μεγάλου αποικιακού κράτους καθώς βρισκόταν στο εσωτερικό της Ακαρνανίας και οι Κορίνθιοι ενδιαφερόταν κυρίως για τη δημιουργία παραθαλάσσιων και νησιωτικών εμπορικών κέντρων. Η επίδραση της Κορίνθου σε αυτό όμως ήταν ισχυρή αφού αργότερα το Θύρρειο έκοψε νομίσματα κατ' απομίμηση των κορινθιακών στατήρων.

Τους αιώνες που ακολούθησαν 6ος και 5ος π.Χ. οι Ακαρνάνες κατήργησαν την αριστοκρατία και συγκρότησαν ένα ομοσπονδιακό κράτος που το αποκαλούσαν «Κοινόν», μέλος δε αυτού ήταν και το Θύρρειο.
Ακολούθησαν οι περσικοί πόλεμοι, όπου το Θύρρειο σύμφωνα με τη γραμμή του «Κοινού» δεν έλαβε μέρος.
Στη δεκαετία 460-450 π.Χ. οι Θυρρειείς μαζί με τους λοιπούς Ακαρνάνες έλαβαν μέρος σε εκστρατεία για την απελευθέρωση των Οινιάδων που είχαν καταλάβει τμήμα των Μεσσηνίων.

Όταν ξεκίνησε ο Πελοποννησιακός πόλεμος το 431 π.Χ. το Θύρρειο ακολούθησε τους Αθηναίους κάτοικοι του οποίου έλαβαν μέρος στην εκστρατεία κατά των Οινιάδων το 428 π.Χ., τη πολιορκία της Λευκάδας το 427 π.Χ., τη μάχη σε Ολπές και Ιδομένη το χειμώνα του 426-5 π.Χ. και την εκστρατεία κατά του Ανακτορίου το φθινόπωρο του 425 π.Χ..
Στον Κορινθιακό πόλεμο που ξεκίνησε το 395 π.Χ. το Θύρρειο σύμφωνα με τη γραμμή του «Κοινού» ήταν σύμμαχος των Αθηναίων κατά το πρώτο χρόνο και των Σπαρτιατών κατά το δεύτερο χρόνο.
Το 374 π.Χ., μετά την Ανταλκίδειο ειρήνη ο Αθηναίος στρατηγός Ιφικράτης πολιόρκησε το Θύρρειο και παρ' ότι δεν κατάφερε να το κυριεύσει πέτυχε την επαναφορά του στην Αθηναϊκή συμμαχία.
Όταν εκηρύχθη ο πόλεμος Σπάρτης - Θηβών και μετά τη συντριβή των Σπαρτιατών στα Λεύκτρα το 371 π.Χ. το Θύρρειο ακολουθώντας απόφαση του «κοινού» συμμάχησε με τους Θηβαίους.

Κατά την άνοδο της Μακεδονίας με τον [[Φίλιππος Γ΄ της Μακεδονίας|Φίλιππο Γ']] πάλι σύμφωνα με τη γραμμή του «Κοινού» το Θύρρειο συμμετείχε σε αντιμακεδονικό μέτωπο που είχαν συγκροτήσει Αθηναίοι, Κερκυραίοι, Λευκάδιοι και Κορίνθιοι. Μετά όμως τη  [[Μάχη της Χαιρώνειας (338 π.Χ.)|μάχη στη Χαιρώνεια]] της Βοιωτίας το 338 π.Χ. το «Κοινό» υπόγραψε συμμαχία με τους Μακεδόνες που κράτησε για 150 χρόνια περίπου.
Το 294 π.Χ. ο [[Πύρρος της Ηπείρου]] κατέλαβε την Ακαρνανία κάνοντάς τη επαρχία του κράτους του μέχρι το 272 π.Χ. οπότε πέθανε. Ο γιος και διάδοχος του Πύρρου Αλέξανδρος ανάμεσα στα 260 - 250 π.Χ. συμμάχησε με τους Αιτωλούς και μοιράστηκε με αυτούς την Ακαρνανία. Το Θύρρειο, εξαιτίας της θέσης του είναι πιθανό ότι πέρασε στο κράτος του Αλεξάνδρου. Το 245 π.Χ. ο Αλέξανδρος πέθανε και το βόρειο τμήμα της Ακαρνανίας απέκτησε την ανεξαρτησία του.
Το 239 π.Χ. μετά το θάνατο του βασιλιά της Μακεδονίας [[Αντίγονος Β΄ Γονατάς]], άρχισε ο [[Δημητριακός πόλεμος]] και οι Αιτωλοί εισέβαλαν στην Ακαρνανία με στόχο να καταλάβουν τη [[Μεδεών Ακαρνανίας|Μεδιώνα]] και το Θύρρειο, στόχους τους οποίους δεν πέτυχαν.
Το 220 π.Χ. οι Αιτωλοί πολιόρκησαν πάλι στο Θύρρειο χωρίς επιτυχία. Την ίδια χρονιά ξεκίνησε και η εκστρατεία του Φιλίππου Ε' στην Δυτική Ελλάδα κατά την οποία η Ακαρνανία ελευθερώθηκε από τους Αιτωλούς. Το 212 π.Χ. οι Αιτωλοί συμμάχησαν με τους Ρωμαίους οπότε το Θύρρειο αλλά και οι άλλες πόλεις των Ακαρνανών, ήρθαν σε πολύ δύσκολη θέση. Η συμμαχία αυτή δεν φαίνεται να έτυχε ευρύτερης εφαρμογής επειδή οι Ρωμαίοι δεν ενδιαφερόταν γι' αυτό, σκοπός τους ήταν ν' απασχολήσουν τον Φίλιππο Ε' της Μακεδονίας ώστε να μη στείλει βοήθεια στον Αννίβα που είχε εκστρατεύσει εναντίον τους. Η ένταση όμως που δημιουργήθηκε είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία δύο πολιτικών παρατάξεων, μιας φιλο-ρωμαϊκής και μιας φιλο-μακεδονικής. Αρχικά επικράτησε η φιλο-μακεδονική παράταξη και πολλοί Θυρρειείς εξορίστηκαν στην Αμβρακία κοντά στη σημερινή 'Αρτα.

Το 197 π.Χ. οι Ρωμαίοι νίκησαν το Φίλιππο τον Ε' στη μάχη στην τοποθεσία «Κυνός Κεφαλαί» οπότε το κοινό των Ακαρνανών υπό την ηγεσία κάποιου Χρέμα από το Θύρρειο προχώρησε σε συμμαχία με τη Ρώμη. Τη χρονιά αυτή έγινε η μεταφορά της πρωτεύουσας του <<Κοινού>> στο Θύρρειο λόγω της παρουσίας εκεί ισχυρών ερεισμάτων της φίλο-ρωμαϊκής παράταξης υπό τον Χρέμα. Η Λευκάδα που ήταν μέχρι τότε πρωτεύουσα του <<Κοινού>> παρέμεινε τυπικά πρωτεύουσά του μέχρι το 167 π.Χ. οπότε αποσπάστηκε από αυτό.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι Ρωμαίοι κυριάρχησαν στον Ελληνικό χώρο. Νίκησαν το βασιλιά της Συρίας Αντίοχο το χειμώνα του 190-189 π.Χ. σε μάχη στη Μαγνησία, νίκησαν το βασιλιά της Μακεδονίας Περσέα το 168 π.Χ. στη [[Μάχη της Πύδνας]], διέσπασαν τη Μακεδονία σε τέσσερα τμήματα ώστε να μην υπάρχει δυνατότητα αντίδρασης από εκεί (148 π.Χ.) και το 146 π.Χ. νίκησαν στη Κόρινθο τα στρατεύματα της Αχαϊκής συμπολιτείας. Το «κοινό των Ακαρνανών» με πρωτεύουσα το Θύρρειο διατήρησε κάποια αυτονομία μέχρι το 94 π.Χ. περίπου χρονιά κατά την οποία φαίνεται είχε διαλυθεί. Τη χρονιά αυτή εκδηλώθηκε κάποια στάση των κατοίκων του Θυρρείου, σαν διαμαρτυρία κατά του τοπικού εκπροσώπου της Ρώμης εξαιτίας κακοδιοικήσεως. Ακολούθησε η υπογραφή νέας συνθήκης ειρήνης ανάμεσα στο Θύρρειο και τη Ρώμη και σύσφιξη των μεταξύ τους σχέσεων. Λίγο αργότερα ο Ρωμαίος ρήτορας Κικέρων κατά το έτος 51-50 π.Χ. ενώ ταξίδευε στα ακαρνανικά παράλια του Ιονίου επισκέφθηκε το Θύρρειο όπου φιλοξενήθηκε στο σπίτι του φίλου του Ξενομένη.
Δυστυχώς η περίοδος αυτή των καλών σχέσεων και της ειρήνης τελειώνει το 31 π.Χ. Όπως είναι γνωστό τη χρονιά αυτή έγινε στο 'Aκτιο η ναυμαχία ανάμεσα στους στόλους του Καίσαρα Πομπήιου και του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας. Οι Ακαρνάνες και μαζί με αυτούς οι κάτοικοι του Θυρρείου, τάχθηκαν με το μέρος του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας. Ο νικητής της ναυμαχίας Οκταβιανός μετά την συντριβή των αντιπάλων του έκτισε βορειο-ανατολικά της σημερινής Πρέβεζας, τη [[Αρχαία Νικόπολη|Νικόπολη]] και υποχρέωσε τους κατοίκους των γύρω περιοχών να εγκατασταθούν σε αυτή. Είναι σίγουρο πως αρκετοί από τους κατοίκους του Θυρρείου μαζί με αγάλματα και άλλα πολιτιστικά μνημεία που το κοσμούσαν μεταφέρθηκαν εκεί. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την αραίωση του πληθυσμού και ερήμωση της περιοχής.

Εσωτερικά της εξωτερικής οχύρωσης της πόλης βλέπουμε μεγάλο αριθμό από θεμέλια οικιών και άλλων οικοδομημάτων. Επίσης δρόμο με βαθμίδες και ίχνη της αρχαίας αγοράς, σε ένα πλάτωμα διαμορφωμένο με ανάλημμα. Κοντά στο νότιο διατείχισμα, είναι ορατά τμήματα πήλινου αγωγού, καθώς και λιθόπλινθoι καλά κατεργασμένες με χρήση μπρούτζινων συνδέσμων, οι οποίες προέρχονται ενδεχομένως από ναό. Κάποια ίχνη οικοδομημάτων είναι ορατά και στο εσωτερικό της Ακρόπολης, ενώ στην κορυφή του λόφου «Σωρού», είναι πιθανό να υπήρχε ένα ιερό, αφού βρέθηκαν εκεί ένα χάλκινο αγαλμάτιο του Ερμή, ένας κατάλογος θρησκευτικού θιάσου, καθώς επίσης και ίχνη [[Τύμβος|τύμβου]]. Το νεκροταφείο της αρχαίας πόλης του Θυρρείου, βρισκόταν πιθανότατα στα ΒΑ της, κοντά στη θέση Πετρόπουλα.

Το Θύρρειο ήταν έδρα νομισματοκοπείου και έκοβε, την περίοδο 350-250 π.Χ. περίπου, δικά της νομίσματα (όπως και το Κοινό των Ακαρνάνων), με πρότυπο τους Κορινθιακούς στατήρες. Απεικόνιζαν στη μια όψη τον Πήγασο και στην άλλη κεφαλή της Αθηνάς, καθώς και τα γράμματα Θ, ΘΥ, ΘΥΡ.
Γύρω στο 167 π.Χ. το Θύρρειο ως πρωτεύουσα της Ακαρνανικής Συμπολιτείας, έκοψε νομίσματα Ακαρνανικού τύπου με κεφαλή Αχελώου στη μια όψη και καθιστό Άκτιο Απόλλωνα στην άλλη, να κρατάει τόξο. Δίπλα του υπήρχε η επιγραφή ΘΥΡΡΕΙΩΝ.


*ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΌΝΙΑ

Μετά τη [[ναυμαχία του Ακτίου]] και την υποχρεωτική μετακίνηση των κατοίκων του στη [[Αρχαία Νικόπολη|Νικόπολη]], το Θύρρειο δέχτηκε ανεπανόρθωτο πλήγμα. Πριν δε το παραπάνω γεγονός είχε μεσολαβήσει ειρήνης κατά τη διάρκεια της οποίας πολλοί κάτοικοί του, εγκαταστάθηκαν στα πεδινά μέρη της Γοργοβλής. Οι κίνδυνοι από επιδρομές άλλων λαών και πολέμους είχαν παύσει έτσι δεν ήσαν πλέον υποχρεωμένοι να παραμένουν κλεισμένοι στα τείχη.
Κατά τη διάρκεια των 2ο και 3ο μ.Χ. αιώνων, με την εξάπλωση του χριστιανισμού, οι χριστιανοί κάτοικοι του Θυρρείου το εγκατέλειψαν ομαδικά και μετακινήθηκαν προς τη Γοργοβλή. Δημιουργήθηκαν έτσι δυο κέντρα στη περιοχή, ένα χριστιανικό στη Γοργοβλή, και ένα ειδωλολατρικό στο Θύρρειο με το δεύτερο να αυξάνει προοδευτικά σε βάρος του πρώτου.

Τον 4ο μ.Χ. αιώνα έπαυσαν οι διώξεις των χριστιανών με αποτέλεσμα ο πληθυσμός στη Γοργοβλή να έχει αυξηθεί τόσο ώστε προέκυψε η ανάγκη να δημιουργηθεί εκεί μια επισκοπή.
Με το θάνατο του Θεοδοσίου του μεγάλου το 395 μ.Χ. και τη διάσπαση του ρωμαϊκού κράτους σε ανατολικό και δυτικό ο ηγέτης των Βησιγότθων Αλάριχος, έχοντας μάλιστα ασπαστεί την αίρεση του αρειανισμού, εισέβαλε στη Ελλάδα και τελικά εγκαταστάθηκε στη περιοχή της παλαιάς Ηπείρου. (Παλαιά Ήπειρος λεγόταν η σημερινή Ήπειρος και η Αιτωλοακαρνανία) Αποτέλεσμα των λεηλασιών του ήταν η καταστροφή του ορθόδοξου χριστιανικού κέντρου της Γοργοβλής αλλά και του ειδωλολατρικού Θυρρείου.
Στους αιώνες που ακολούθησαν η περιοχή ανήκε στο ανατολικό ρωμαϊκό κράτος μέχρι το [[1204]] που έγινε η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους. Στη συνέχεια ανήκε στο [[Δεσποτάτο της Ηπείρου]] μέχρι το [[1294]] οπότε δόθηκε προίκα μαζί με άλλες περιοχές της Ακαρνανίας στο [[Φίλιππος Α΄ του Τάραντα]].

Το [[1338]] στα τρατεύματα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας που είχε στο μεταξύ ανασυσταθεί την κατέλαβαν για μικρό χρονικό διάστημα. Την περίοδο [[1340]]-[[1350]] πέρασε στους Σέρβους υπό τον Στέφανο Δουσάν και στη συνέχεια στους Αλβανούς που με αρχηγό το Γκίνο-Σπάτα Μπούα κατέλαβαν τη δεκαετία [[1360]]-[[1370]] ολόκληρο το Ξηρόμερο. Τέλος περίπου το [[1403]] την κατέλαβε ο Κάρολος Α' Τόκκο στην κατοχή του οποίου έμεινε μέχρι το [[1460]] χρονιά κατά την οποία την κατέλαβαν οι Τούρκοι.


*ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ & ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ 1821

Στο διάστημα από το [[1460]] μέχρι το [[1668]] δεν έχουμε καμία αναφορά για το Θύρρειο από ιστορικές πηγές. Το χωριό εμφανίζεται με το όνομα Άγιος Βασίλειος ή Άι Βασίλης για πρώτη φορά κατά τα έτη [[1668]]-[[1669]] όταν επισκέφθηκε τη περιοχή της Αιτωλοακαρνανίας ο μουσουλμάνος περιηγητής [[Εβλιγιά Τσελεμπή]]. Ο τελευταίος το αναφέρει ως «Βάσιλ». Το όνομα πρέπει να έλαβε από το μικρό μοναστήρι του Αγίου Βασιλείου που ήταν κτισμένο λίγο έξω από τα τείχη του αρχαίου Θυρρείου ερείπια του οποίου υπάρχουν μέχρι σήμερα.
Επίσης σε αναφορά του [[1690]] που υποβάλουν οι κοινοτικοί άρχοντες του Ξηρομέρου από’ το Αιτωλικό στις Βενετικές αρχές, διαμαρτυρόμενοι για επιδρομές επτανησίων αλλά και κακοδιοίκηση των Βενετών. (Είχε προηγηθεί η εκστρατεία της Βενετίας στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα το [[1684]] και κατάληψη του Ξηρομέρου.) Οι υπογραφές έχουν ως εξής: «εγο ο γερο δημος απο τον αγηβασιλη βιλαγετη της Βονητζας απογραφο κε παρακαλουμε ως ανοθι», «γερο χρηστος του παπαγιαννη από αγιο βασιλι παρακαλουμε ος ανοθε».

Το [[1699]] με τη [[Συνθήκη του Κάρλοβιτς]], ο Άι Βασίλης πέρασε μαζί με την υπόλοιπη Αιτωλοακαρνανία πάλι στα χέρια των Τούρκων.
Ολο σχεδόν το 18ο αιώνα και ιδιαίτερα μετά την επανάσταση των κλεφταρματωλών κατά τη δεκαετία του [[1730]] υποφέρει από τις επιδρομές των κλεφτών αλλά και των τουρκικών καταδιωκτικών αποσπασμάτων που επανδρωμένα με τουρκαλβανούς ληστοσυμμορίτες καταστρέφουν τα πάντα. Σώζεται αναφορά του [[1759]] που υπέβαλε ο διοικητής των δυνάμεων ασφαλείας της βενετοκρατούμενης Βόνιτσας προς τις Βενετικές αρχές στην οποία σημειώνεται πως ο Αη-Βασίλης είχε καταστραφεί από τους «κακοποιούς» και εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους του. Μια ομάδα από αυτούς με αρχηγό το «Μήτσο της Ζαβέρδαινας» σύμφωνα με την αναφορά αυτή είχε εγκατασταθεί στο Μεσοβούνι κοντά στα σύνορα με τη Βόνιτσα.

Δεύτερη καταστροφή του χωριού φαίνεται πως έγινε το [[1798]]. Σύμφωνα με τη προφορική παράδοση κατά το έτος [[1798]] το χωριό είχε κατακλυσθεί από κλέφτες και ο τότε διοικητής των δυνάμεων του [[Αλή πασάς]] των Ιωαννίνων, Γιουσούφ Αράπης, προσήλθε στο χωριό για να τους καταδιώξει. Οι κλέφτες βοηθούμενοι από κατοίκους του χωριού οχυρώθηκαν στο καραούλι της εκκλησίας και αντέταξαν ισχυρή άμυνα. Διεξήχθη τότε ισχυρή μάχη με μεγάλες απώλειες και από τις δύο πλευρές, τελικά όμως οι κλέφτες υποχώρησαν και ο Γιουσούφ Αράπης κατέλαβε το χωριό και το κατέστρεψε, οι κάτοικοί του έλαβαν και πάλι το δρόμο της προσφυγιάς, πολλοί δε εγκαταστάθηκαν στον Αι-Γιάννη, σε μικρή απόσταση νοτιοανατολικά του χωριού.
Το [[1802]] βρίσκεται στο Θύρρειο ο διοικητής των δυνάμεων του Αλή πασά στη Βόνιτσα Μούρτο Κάλη ή Εκάλη απ' όπου στέλνει επιστολή διαμαρτυρίας προς τις αρχές της Λευκάδας. Η παρουσία του δεν ερμηνεύεται παρά μόνο με την υπόθεση πως σκοπός του ήταν η καταδίωξη των κλεφτών.
Στα [[1805]] ο περιηγητής, ταγματάρχης του Αγγλικού στρατού, [[Ουίλιαμ Μάρτιν Ληκ]] επισκέφθηκε τον Αη Βασίλη και αναφέρει πως βρήκε λίγους μόνο κατοίκους που βρίσκοταν σε άθλια κατάσταση και κατοικούσαν σε αχυροκάλυβα γύρω από το μοναστήρι του Αγίου Βασιλείου. Επίσης αναφέρει πως η σημερινή εκκλησία του νεκροταφείου (Κοίμηση της Θεοτόκου) ήταν τότε γυναικείο μοναστήρι, στο φρούριο δε της αρχαίας πόλης, το σημερινό καραούλι της εκκλησίας ήταν τότε εγκατεστημένος ο τοπικός αγάς του χωριού που κατατυραννούσε τους λίγους κατοίκους.

Η επανάσταση του [[1821]] στη δυτική Ελλάδα ξεκινά με μικρή καθυστέρηση στις 25/5/1821. Το Θύρρειο, Αη Βασίλης την εποχή εκείνη βρίσκεται στα πρόθυρα της πλήρους ερημώσεως και κατοικείται από μερικές μόνο οικογένειες. Παρ' όλη τη φτώχεια τους όμως κατέβαλαν εισφορά για την ενίσχυση του αγώνα που ανερχόταν σε 127,5 κάδους σιτάρι, (είναι περίπου 18 τόνοι), 74 κάδους κριθάρι, 114 κάδους καλαμπόκι, 165 γιδοπρόβατα, 23 βόδια και 39 γουρούνια.  Μέχρι τα 1828 η περιοχή του Θυρρείου περνά άλλοτε στα χέρια των τούρκων και άλλοτε στους Ελληνες επαναστάτες, ανάλογα με τις φάσεις του αγώνα. Τελικά στις αρχές του [[1828]] ακολουθεί την μοίρα των περιοχών της Βόνιτσας και απελευθερώνεται από τον τότε αρχηγό την κατά ξηρά Ελληνικών δυνάμεων Αγγλο [[Ρίτσαρντ Τσωρτς]]. Είναι χαρακτηριστικό πως η ελευθερία βρήκε το χωριό  ρημαγμένο και σχεδόν ερειπωμένο κατοικούμενο μόνο από 92 κατοίκους.

==Μνημεία==

*'''Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θυρείου''': Στο μουσείο εκτίθεται επιγραφές, πολιτικού κυρίως περιεχομένου. Αυτό εξηγείται από την πολιτική σημασία του Θυρείου ως κέντρο του Κοινού των Ακαρνάνων, μετά την προσάρτηση της Στράτου στους Αιτωλούς τον 3ο π.Χ. αιώνα. Μεγάλης ιστορικής σημασίας είναι η επιγραφή της συνθήκης συμμαχίας Αιτωλών και Ρωμαίων το [[212]] π.Χ. (Αιτωλορωμαϊκό Σύμφωνο) και η ανάλογη του Συμφώνου Θυρείου - Ρωμαίων το [[94]] π.Χ. Εκτίθενται επιτύμβιες στήλες, γλυπτά μικρής και μεγάλης πλαστικής, αγγεία κυρίως Ελληνιστικών χρόνων, μεταλλικά αντικείμενα καθημερινής χρήσης έργα μικροτεχνίας. 


*'''Το μοναστήρι του Αγίου Βασιλείου'''



==Αξιοθέατα==

*Η πηγή "παλιόβρυση" κοντά στο αρχαίο υδραγωγείο 
	
*Το αρχαίο πηγάδι κοντά στη παλιόβρυση

*Το πηγάδι στον Άγιο Αθανάσιο 	

*Η παραδοσιακή λαξευτή ποτίστρα ζώων στον Άγιο Αθανάσιο

*Οι πηγές Τσάγκαρη	

*Η πηγή στη τοποθεσία Βουλωμένη
	
*Η πηγή στη τοποθεσία Κακαβούλα

*Το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου

== Πηγές ==

*ΙΩΑΝΝΗ Γ. ΝΕΡΑΝΤΖΗ "ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΥΡΡΕΙΟΥ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ" Εκδόσεις Αγριώνιον Αρχείον αρχαιολογίας και ιστορίας δυτικής Στερεάς Ελλάδος, Αγρίνιο 1944.
*ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α. ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ. ΤΟ ΘΥΡΡΕΙΟΝ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΑΝΑ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ, Εκδοση του πολιτιστικού συλλόγου Θυρρείων. Αθήνα 2000


==Εξωτερικοί σύνδεσμοι==
*[http://www.akarnania.net/thyrreio/index.htm Το Θύρρειο στον δικτυακό τόπο της Ακαρνανίας]
*[http://www.culture.gr/2/21/211/21106m/g211fm05.html Το μουσείο Θυρρείου - Υπουργείο Πολιτισμου]

{{DEFAULTSORT:Θυρρειο}}
[[Κατηγορία:Χωριά του νομού Αιτωλοακαρνανίας]]
[[Κατηγορία:Αρχαιολογικοί τόποι στην Αιτωλοακαρνανία]]⏎
⏎
[[ar:ثيريون، أيتوليا كي أكارنانيا]]