Revision 53598 of "Μπαλάντα των αφεντάδων του παλιού καιρού" on elwikisource

{{Κεφαλίδα|
 | τίτλος     = Μπαλάντα των αφεντάδων του παλαιού καιρού
 | συγγραφέας = Φρανσουά Βιγιόν
 | μεταφραστής= Σπύρος Σκιαδαρέσης
  }}

<poem>
Κι ακόμα. Πού 'ναι η δόξα του Καλίστου
Του τρίτου[2] και στερνού από τη γενιά,
Που του Πάπα τ' οφφίτσιο στης ζωής του
Αξιώθηκε να πάρει τα υστερνά;
Του Δούκα του Μπουρμπόν[3], του βασιλιά
Της Αραγκόν Αλφόνσου[4] και του Αρτύς[5]
Του Δούκα της Μπρετάνης;… Ούτε σκιά!
Μα πού είν' κι ο Καρλομάγνος[6] ο πολύς;
Παρόμοια και του βασιλιά Σκωτίστου[7],
Που του προσώπου του η μισή μεριά
Το ρόδινο είχε χρώμα του αμεθύστου;
Του βασιλιά της Κύπρου[8] πού είν' η αντρειά;
Αλί! Και του γενναίου βασιλιά
Της Ισπανίας[9], της χώρας της τρανής,
Που τ' όνομά του δε θυμούμαι πια;
Μα πού είν' κι ο Καρλομάγνος ο πολύς;
Για ν' αραδιάσω κι άλλους, μα του Υψίστου
Τη δύναμη, είναι μάταιη δουλειά.
Κανείς, όση και να 'ναι η δύναμής του,
Το Χάρο δε νικάει. Ακόμη μια
Στερνή φορά ρωτώ: Το βασιλιά
Της Βοημιάς τον Λανσελό[10] κανείς
Μην είδε; Πού 'ναι η τόση του γενιά;
Μα πού είν' κι ο Καρλομάγνος ο πολύς;
Τ' αντρείου Κλακέν[11] πού είν' η παλικαριά;
Πού ο Δελφίν της Ωβέρνης[12] κι ο ευγενής
Ο Δούκας του Αλανσόν[13];… Ούτε σκιά!
Μα πού είν' κι ο Καρλομάγνος ο πολύς;

**Μετάφραση  Σπύρος Σκιαδαρέσης

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1 Μπαλάντα των αφεντάδων του παλιού καιρού<br />
2 Κάλιστος ο Τρίτος. Καταγόταν από τη μεγάλη ισπανική οικογένεια των Βοργιών. Εκλέχτηκε Πάπας τις 8 του Απρίλη του 1455 και πέθανε ύστερ' από τριάμισι χρόνια.<br />
3 Δούκας του Μπουρμπόν. Ιωάννης ο Α΄, θείος του βασιλιά Κάρολου του Στ΄, κι ένας από τους πιο διαλεχτούς διανοούμενους και καλλιτέχνες της εποχής του. Πέθανε το 1453.<br />
4 Αλφόνσος ο Ε, ο Σοφός ή ο Μεγαλόψυχος. Βασιλιάς της Αραγκόν, της Νάπολης και της Σικελίας (1416-1458). Ήταν πολύ φιλόμουσος κι είχε κάμει την Αυλή του ξακουστό καλλιτεχνικό κέντρο.<br />
5 Αρτύς. Δούκας της Μπρετάνης, ο επιλεγόμενος Τιμωρός. Εχρημάτισε Κοντόσταβλος της Γαλλίας, με το όνομα Αρτύς ντε Ρισεμόν. Πέθανε το 1458.<br />
6 Καρλομάγνος. Ο πιο δοξασμένος βασιλιάς των Φράγκων (742-814) κι ο ιδρυτής του Άγιου Ρωμαϊκού Κράτους. Είναι η μεγαλύτερη φυσιογνωμία του μεσαίωνα, γιατί, παρ' όλους τους πολυάριθμους νικηφόρους πολέμους του, κατάβαλε εξαιρετικές προσπάθειες για να ενώσει κάτου από το ίδιο σκήπτρο τις διάφορες φυλές της αυτοκρατορίας του. Διοργάνωσε τη Δικαιοσύνη, ίδρυσε σχολεία και στάθηκε τρανός προστάτης των γραμμάτων• γενικά ήταν ένας μεγάλος αναμορφωτής του Κράτους του. Η Δυτική Εκκλησία τον τιμά σαν άγιο κι οι Γάλλοι τον θεωρούν για το μεγαλύτερο βασιλιά τους.<br />
7 Ο Βασιλιάς Σκωτίστος. Εννοεί τον Ιάκωβο το Β΄ βασιλιά της Σκωτίας (1437-1460) που πρώτος εφάρμοσε στον τόπο του φιλαγροτική πολιτική, παίρνοντας από τους αφεντάδες όλα τα φέουδά τους και μοιράζοντάς τα στους αγρότες. Γι' αυτό και ονομάστηκε "Φίλος των φτωχών". Τα χρονικά της εποχής εκείνης αναφέρουν πως, από γεννητάτα του, το μισό του πρόσωπο είχε ρόδινο χρώμα.<br />
8 Ο βασιλιάς της Κύπρου. Σίγουρα ο Βιγιόν εννοεί τον ξακουσμένο για την αξιοσύνη, την τόλμη και την αντρεία του βασιλιά της Κύπρου Πέτρο τον Α΄ ντε Λουζινιάν (1358-1360).<br />
9 Ο Βασιλιάς της Ισπανίας, που δε θυμάται ο Βιγιόν το όνομά του, θα είναι ο Ιωάννης ο Β΄, βασιλιάς της Καστίλιας και της Λεόν, που βασίλεψε ως τα 1454.<br />
10 Λανσελό, βασιλιάς της Βοημίας. Έτσι έλεγαν στη Γαλλία, ως τα τέλη του 15ου αιώνα, τον Λαδίσλαο τον ΣΤ΄, τον ηρωικό βασιλιά της Πολωνίας, της Βοημίας και της Ουγγαρίας, που σκοτώθηκε στη μάχη της Βάρνας, το Νοέμβρη του 1444.<br />
11 Κλακέν. Έτσι ονόμαζαν τότες, πολύ συχνά, το δοξασμένο Κοντόσταβλο της Γαλλίας Μπερτράν ντυ Γκεκλέν (Bertrand du Guesclin, 1320-1380).<br />
12 Δελφίν της Ωβέρνης. Θα εννοεί τον Μπερώ το Β΄ Δελφίνο της Ωβέρνης, που πέθανε στα 1426.<br />
13 Ο Δούκας του Αλανσόν. Εννοεί τον Ιωάννη τον Α΄, δούκα του Αλανσόν, που σκοτώθηκε στη μάχη του Αζενκούρ στα 1415.