Difference between revisions 15460 and 15461 on eowikisource

{{Paĝokapo
 | titolo      = Ne mortigu
 | aŭtoro     = Lev Nikolaeviĉ Tolstoj
 | tradukinto  = Vikifontaro
}}

{{titolo|Ne mortigu}}

(contracted; show full)Bresci|Bresci-on]], kaj kiuj nun minacas alian imperiestron - kial ili ne povas elpensi ian pli bonan metodon plibonigi la etaton de homaro ol mortigi homojn kies detruado ne povas esti pli helpema ol la senkapigo de tiu mita monstro sur kies kolo aperis nova kapo tuj kiam alia estis detranĉita? Reĝoj kaj imperiestroj antaŭ longe kreis por si sistemon kiel magazeno-pafilo: kiam unu kuglo estas elĵetita, alia kuglo tuj anstataŭas ĝin. ''Le roi est mort, vive le roi!'' [La reĝo estas mort
a, vivu la reĝo!] Sekve, kial oni ilin mortigu?

Nur en la plej malprofunda opinio povas la mortigo de tiuj-ĉi homoj ŝajni esti metodo por savi la naciojn de subpremo kaj de militoj detruantaj homajn vivojn.

Oni devas nur memori ke simila subpremo kaj simila milito daŭris, senkonsidere pri kiu estis la ĉefo de la registaro - Nikolai aŭ Aleksandr, Frederik aŭ Vilhelm, Napoleono aŭ Louis, Palmerston aŭ Gladstone, McKinley aŭ iu ajn alia - por kompreni ke ne nur unu speciala homo kaŭzas la ĉi-tiujn subpremojn kaj ĉi-tiujn militojn kiuj suferigas la naciojn. La mizereco de nacioj ne estas kaŭzita de specialaj homoj, sed de la speciala strukturo de societo, sub kiu la popolo estas tiom kunligitaj ke ili sin trovas en la potenco de kelkaj homoj, aŭ pli ofte en la potenco de ununura homo: homo kiu estas tiom pervertita de sia malnaturala pozicio kiel la decidanto de la destino kaj la vivoj de milionoj, ke li estas ĉiam en malsana farto, kaj li ĉiam suferas pli-malpli manion de sinpligrandigo, kiun nur lia potenca pozicio kaŝas for de la ĝenerala rimarko.

Aparte de la fakto ke tiajn homojn ĉirkaŭas ekde la plej frua infaneco ĝis la tombo⏎
⏎
Apart from the fact that such men are surrounded from earliest childhood to the grave by the most insensate lŭury dud an atmosphere of falsehood and flattery which always accompanies them, their whole education and all their occupations are centred on one object: learning about former murders, the best present-day ways of murdering, and the best preparations for future murder. From childhood they learn about killing in all its possible forms. They always carry about with them murderous weapons-swords or sabres; they dress themselves in various uniforms; they attend parades, reviews and manoeuvres; they visit one another, presenting one another with Orders and nominating one another to the command of regiments-and not only does no one tell them plainly what they are doing or say that to busy one's self with preparations for killing is revolting and criminal, but from all sides they hear nothing but approval and enthusiasm for all this activity of theirs. Every time they go out, and at each parade and review, crowds of people flock to greet them with enthusiasm, and it seems to them as if the whole nation approves of their conduct. The only part of the Press that reaches them, and that seems to them the expression of the feelings of the whole people, or at least of its best representatives, most slavishly extols their every word and action, however silly or wicked they may be. Those around them, men and women., clergy and laity- all people who do not prize human dignity- vying with one another in refined flattery, agree with them about anything and deceive them about everything making it impossible for them to see life as it is. Such rulers might live a hundred years without ever seeing one single really independent man or ever hearing the truth spoken. One is sometimes appalled to hear of the words and deeds of these men; but one need only consider their position in order to understand that anyone in their place would act as they do. If a reasonable man found himself in their place, there is only one reasonable action he could perform, and that would be to get away from such a position. Any one remaining in it would behave as they do la plej sensenca lukseco el atmosfero de malvereco kaj flatado kiuj ĉiam akompanas ili, ilia tuta edukado kaj ĉiuj iliaj okupoj estas centrigitaj ĉe unu objekto: lerni pri pasintaj murdoj, pri la la plej bonaj hodiaŭaj murdmetodoj, kaj la plej bonaj preparoj por futura murdo. Ekde infaneco ili lernas pri mortigo en ĉiuj ĝiaj manieroj. Ili ĉiam portas apud si murdajn batalilo-glavojn aŭ sabrojn; ili vestiĝas en diversaj uniformoj; ili ĉeestas paradojn kaj manovrojn; ili vizitas unu la alian, prezentante unu la alian kun medaloj kaj kandidatigante unu la alian al la komando de regimentoj - kaj oni ne nur ne diras al ili rekte tion kion ili faras, aŭ diras ke okupiĝi pri preparoj por murdoj estas abomena kaj krima, sed el ĉiuj flankoj ili aŭdas nenion krom laŭdo kaj entuziasmo por ĉiu ilia aktiveco. Ĉiufoje kiam ili eliras, kaj ĉe ĉiu parado kaj manovro, aroj da homoj amasiĝas por saluti ilin kun entuziasmo, kaj al ili ŝajnas kvazaŭ la tuta nacio aprobas ilian konduton. La nura parto de la gazetaro kiu atingas ilin, kaj kiu ŝajnas al ili kiel la esprimo de la sentoj de la tuta popolo, aŭ almenaŭ ties plej bonaj reprezentantoj, sklave laŭdegas ĉiun ilian vorton kaj agon, sendistinge kiom folaj aŭ abomenaj ili estas. La homoj ĉirkaŭ ili - viroj kaj inoj, la ekleziuloj kaj la laikaro (el kiuj ĉiuj ne valorigas homan dignon) - konkurante unu kun la alia en delikata flato, konsentas kun ili pri io ajn kaj trompas ilin pri ĉio, vidi vivon tiel kiel ĝi ja estas. Tiaj regnestroj povas vivi centjare sen vidi unu vere nedependan viron aŭ aŭskulti la parolatan veron. Oni kelkfoje estas ŝokita aŭdi la vortojn kaj agadojn de ĉi tiuj viroj; sed oni devas nur konsidiri ilian situacion por kompreni ke iu ajn en ties loko agadus tiel kiel ili agadas. Se prudenta viro trovus sin en ilia situacio, estas nur unu prudenta ago kiun ili povus fari: eskape el tia situacio. Iu ajn aliulo kondutus tiel kiel ili kondutas.

What, indeed, must go on in the head of some Wilhelm of Germany - a narrow-minded, ill-educated, vain man, with the ideals of a German Junker- when there is nothing he can say so stupid or so horrid that it will not be met by an enthusiastic 'Hoch!' and be commented on by the Press of the entire world as though it were something highly important? When he says that, at his word, soldiers should be ready to kill their own fathers, people shout 'Hurrah !' When he says that the Gospel mus(contracted; show full)

If people do not yet act in this way, it is only because Governments, to maintain themselves, diligently exercise a hypnotic influence upon the people. And, therefore, we may help to prevent people killing either Kings or one another, not by killing- murder only increases the hypnotism- but by arousing people from their hypnotic condition.

Kaj ĉi tion mi penadis fari per la ĉi-supraj rimarkoj.

[[en:Thou Shalt Not Kill]]
[[fr:Tu ne tueras point]]