Revision 40101 of "Ülgen" on gagwiki

'''Ülken (Ülgön) Han''' ve Moğolcada '''Ulgan Han'''. İyilik Tanrısıdır. Göğün 16. katında yaşar. Kayra Han’ın oğludur. Altın Dağ’da, altın kapısı olan altın bir sarayda yaşar. Altın bir taht üzerinde oturur. Kayra Han’dan sonra ikinci derecede öneme sahiptir. Gök cisimlerini yönetir. Göksel ve meteorolojik olayların ilk kaynağıdır. Biri ak, diğeri kara iki taşla gelerek (veya Korbolko Kuşu ile bu taşları göndererek) insanlara ateş yakmayı öğretmiştir. İyilik yapmayı sever. Uzun saçları vardır. Yanında büyük bir kalkanı bulunur. Elinde yıldırımlar gönderen bir yayı vardır. Yıldırımlar ve şimşekler onun silahıdır. Yıldırımla vurduğu yer kutsallık kazanır. Yedi oğlu ve yedi kızı vardır. Gökçe (mavi) renk ile simgelenir. Göğün hakimidir. Dünyayı taşımaları veya destek olmaları için üç tane balık yaratmıştır. Elindeki topuzu, yaşam ağacının köklerine benzer ve öylesine dallı budaklıdır. Bildiğimiz Güneş, Ay ve yıldızlardan (tüm gök nesnelerinden) çok uzakta yaşar. Biri sağında ve diğeri solunda iki ak Güneş bulunur. Bu gök nesnelerinin her biri kendisine ulaşmak isteyen şaman için bir engeldir. En güçlü şaman bile en fazla Altınkazık (Kutup) Yıldızına kadar ulaşabilir. Daha öteye gidemez. Betimlenirken ak, parlak, gürültücü (künürtçi), yakıcı (küygekçi), şimşekçi (yalgınçı) gibi sıfatlar kullanılır. Ezeli ve ebedi kabul edilir. Evrenin başlangıcında yalnızca Ülgen ve Erlik vardır. Kaz ve kuğu kılığına girerek sonsuz suyun üzerinde uçarlar. Tanrı Ülgen Erlik’den daha güçlüdür. Erlik’in yaptığı hileleri anlamakta ve onu cezalandırmaktadır. Kayra Han ise evrenden önce de mevcuttur. Yaşlı ve bilge bir görünüm ile tasvir edilir. Üç, altı, dokuz ya da 12 yılda bir görkemli törenler yapılarak kendisine beyaz kısrak kurban edilir. Üç börkü (başlığı) vardır, uzun sakallıdır. Aslında çoğu zaman bir annesinden bahsedilmediği halde birkaç yerde annesinin adı “Taz Hanım” (Kel Hanım)’dır. Bindiği hayvan da Kelke adlı kel bir öküzdür. Moğolcada pek çok Tanrının adının sonunda yer alan Ulağan (Ulagan) sözüyle de bağlantılı görünmektedir. Vogullarda Ulgon olarak yer alır ve ateşin kaynağı olarak görülür. Yedi tane oğlu vardır, bunlar göğün yedi katını simgeler. 
 
'''1. Karşıt Han, 2. Pura Han, 3. Burça Han, 4. Yaşıl Han, 5. Karaguş Han, 6. Kanım Han, 7. Baktı Han'''

== Etimoloji ==

(Ül/Ul) kökünden türemiştir. Göksellik, paylaştırmak, yaratmak gibi anlamlar içerir. Ulu, zengin demektir.

== Kaynak ==
* [http://www.turuz.info/Sozluk/0418-Turk%20Soylence%20Sozluyu-Achiqlamali%20Ansiklopedik%20Mitoloji%20Sozlugu%20(Deniz%20Karakurt)(%20Turkiye-2011).pdf Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt]

[[az:Ülgən]]
[[ca:Ulgan]]
[[en:Bai-Ulgan]]
[[fr:Ulgen]]
[[pl:Ulgan]]
[[ru:Ульгень]]
[[tr:Ülgen]]