Difference between revisions 612991 and 613441 on gawiki

{{delete|Aistriúchán trí mheaisín atá ann}}⏎
{{glanadh-mar|Aistriúchán trí mheaisín atá ann. Seans go bhfuil duine éigin in ann súil a chaitheamh air agus é a ghlanadh}}
An'' 'Teanga Ollainnis Aontas''' ([[An Ollainnis|Ollainnis]]: Nederlandse Taalunie, NTU) Is institiúid idirnáisiúnta le haghaidh plé ceisteanna a bhaineann le an [[Ollainnis teanga]]. Bunaíodh é ar 9 Meán Fómhair 1980 [[An Ísiltír]] agus [[An Bheilg]] (i ndáil leis an [[Pobail Pléimeannach]]). [[Suranam]] a bhí ina bhall comhlach an Taalunie'''' ó 2005 i leith.

== Coiteann Ollainnis ==
{{Main | Ollainnis}}
Is é Caighdeán Ollainnis (''Nederlands Algemeen'', go minic giorraithe do''AN'') an [[teanga chaighdeánach]] mar go bhfuil sé mhúineadh i scoileanna agus in úsáid ag na húdaráis san Ísiltír, [[Flanders]], Suranam, agus [[Aruba]], chomh maith leis an iar-[[Aintillí na hÍsiltíre]]. Sainmhíníonn an tAontas Teanga Ollainnis cad é'' nach bhfuil tiontú oifigiúil'' agus cad. Ó tháinig iarrachtaí chun "uplift" daoine a chur san áireamh in áit presumptuous, an t-ainm níos luaithe'' Algemeen Nederlands Beschaafd'' ("Ollainnis Civilised Coiteann") agus a giorrúchán,'' ABN'', a n-ionad le'' Nederlands Algemeen ' 'agus dá bhrí sin'' AN''. An insinuation intuigthe nach raibh daoine ag labhairt canúintí nó le blas shibhialta Baineadh dá bhrí sin {{lua gá | date = Bealtaine 2011}}.

== Liosta focal ==
Ba athrú tábhachtach a rinneadh ag an Aontas Teanga Ollainnis modhnú ar [[litrithe Ollainnis]] i 1995, go mórmhór i scríbhinn go háirithe an [[interfix]]''-n'' i cumaisc [go leor [(teangeolaíocht ) | Comhdhúile]]. I measc an Aontais foilseacháin is maith ar a dtugtar [liosta Word [an teanga Ollainnis]] ('' Woordenlijst Nederlandse taal''), ar a dtugtar an "'' Groene boekje''" ("'' leabhrán Glas''" , mar gheall ar a dath glas sainiúil). Tá an leabhrán glas an tagairt oifigiúil ortagrafach agus gramadaí an Ollainnis. Tá sé leagtha amach mar foclóir, lena n-áirítear foirmeacha iolra agus litriú ach gan sainmhínithe focal iarbhír.

Tá an leagan is déanaí den Leabhrán Glas le feiceáil i 2005, lena n-áirítear athchóiriú litriú beagán conspóideach nach raibh glacadh go maith i gcoitinne mar gheall ar athraíodh cuid de na leasuithe litriú 1996 arís. I mí na Nollag 2005, d'fhógair an chuid is mó de na meáin príomhshrutha Ollainnis baghcat. I mí Lúnasa 2006, d'eisigh siad 'leabhar Bán' mar a n-treoirlíne féin, subtly éagsúla. Faoi láthair tá an dá litriú araon in úsáid, uaireanta daoine mearbhall; an 'glas' ar cheann úsáid ag scoileanna agus oifigigh, an 'bán' ceann páipéir, irisí agus stáisiúin teilifíse.

Sa Bheilg, ar an láimh eile, an t-athchóiriú litriú glacadh leis go ginearálta gan agóid.

== Foclóir ==
An [[Van Dale]] foclóir Glactar leis go coitianta mar an ceann is údarásaí [[Ollainnis foclóir]]. Coitianta ainmnithe an'' Dikke Van Dale'' ("saill Van Dale" mar gheall ar a mhéid) go bhfuil an foclóir roinnte ina trí tomes (AI, JR, SZ) agus tá sé cothrom le dáta de ghnáth gach 7-8 bliain. Foilsíodh an t-eagrán 14ú i 2005.

An ''[[Woordenboek der Nederlandsche Taal]]'' Is foclóir stairiúil go n-áirítear na focail go léir a úsáidtear ó 1500 go dtí an lá atá inniu ann.
 
Thosaigh an obair i 1864 agus bhí sé críochnaithe i 1998 nuair a foilsíodh an méid seo caite. Tá 43 imleabhar, gá faoi 3m má chuirtear ar seilf, le thart ar 400,000 focal ar 49,255 leathanaigh. Sa bhliain 2001, trí imleabhar breise nuair a foilsíodh ina bhfuil den chuid is mó focail ó an 20ú haois nach raibh san áireamh sa 43 imleabhar roimhe sin. Tá an foclóir foilsithe ag Instituut voor Nederlandse Lexicologie agus is féidir a fháil ar líne.

== Eagraíocht ==
Is é an eagraíocht atá freagrach as an mbeartas seachtrach teanga na hÍsiltíre agus Flóndras agus tá sé gníomhach i [[Indinéis]] agus [[An Afraic Theas]], dhá thír a bhfuil naisc stairiúla leis an Ollainnis. Mar sin féin, nach bhfuil comhar leis an Afraic Theas teoranta do [[Afrikaans]] teanga ach dírithe freisin ar chothú ilteangachas {{cn | date = Meitheamh 2012}}.

Na críocha na heagraíochta teoranta do Ollainnis agus Ollainnis-theanga litríocht, agus dá bhrí sin ní leathan mar sin de na [Chomhphobail [Tíortha Teanga Portaingéilis]], [[La Francophonie]] nó [[Eagraíocht na Ibero- Stáit Mheiriceá]].

Foráiltear leis an gConradh ar an Aontas Teanga Ollainnis ar an bhféidearthacht go leathnaíonn an Ríocht na hÍsiltíre iarratais do chodanna NTU chomhalta lasmuigh den Eoraip (ie an [[Aintillí na hÍsiltíre]] agus [[Aruba]]) ach nár tharla sé seo, cé go Aintillí na hÍsiltíre sínithe ag a "Creat-Chomhaontú" i 2007. Is iad na orgáin an NTU a Coiste na nAirí (comhdhéanta de na hAirí an oideachais agus an chultúir na Rialtas na hÍsiltíre agus Pléimeannais), a Ard-Rúnaíocht, Coiste Idirpharlaiminteach (comhdhéanta de bhaill an [[Stáit-Rúnaí na hÍsiltíre] ] agus an [[Pléimeannach Pharlaimint]]) agus Ollainnis Teanga agus Litríocht gComhairle (comhdhéanta de dhá cheann déag saineolaithe neamhspleácha). Tá socruithe speisialta le haghaidh rannpháirtíocht na Suranam i na heagraíochta obair istigh.

=== Ballstáit ===
Toisc go bhfuil bunaithe ar an Taalunie conradh idir an [[Ríocht na hÍsiltíre]] agus [[Ríocht na Beilge]], dá [[flaitheas | ceannasach]] stáit ionann an Aontais. Chun Ríocht na hÍsiltíre, is é an conradh ach amháin infheidhme maidir lena [[An Ísiltír | críoch Eorpach]].
Ceadaíonn an conradh do dhá chineál síntí:
* Ballraíocht stáit cheannasacha eile trí "ballraíocht chomhlachais" ar <ref name=verdrag> {{cite web | url = http://wetten.overheid.nl/BWBV0002947/geldigheidsdatum_16-04-2011|title=Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk België inzake de Nederlandse Taalunie, Brussel | date = 1980/09/09 | teanga = Ollainnis | oibre; An Ísiltír rialtas tairseach}} </ ref>
* Síneadh críocha eile de chuid an Ríocht na hÍsiltíre (faoi láthair: Arúba, Bonaire, Curacao, an Ísiltír sa Mhuir Chairib). <ref Name=verdrag/>

{{Amhail | Eanáir 2011}}, bhí an teanga an Aontais Ollainnis na ballstáit seo a leanas:
* {{Flagcountry | An Bheilg}}
* {{Flagcountry | An Ísiltír}}
* {{Flagcountry | Suranam}}

Is iad na trí thír sa Mhuir Chairib de Ríocht na hÍsiltíre ainmnithe mar ballstáit iarrthóir: 
<ref> http://taalunieversum.org/taalunie/wie_zijn_wij/ 
* {{Flagcountry | Aruba}}
* {{Flagcountry | Curacao}}
* {{Flagcountry | Sint Maarten}}</ ref>

== Féach freisin ==
* [[Ollainnis litrithe]]
* [[Liosta na acadaimh teanga]]
* [[OpenTaal]]

==Tagairtí==
{{reflist|colwidth=30em}}

==Naisc sheachtracha==
* {{láithreán gréasáin oifigiúil | http://taalunieversum.org/taalunie}}
* [http://wetten.overheid.nl/BWBV0002947/geldigheidsdatum_16-04-2011 Téacs Chonradh]

{{Ollainnis Teanga Aontas}}
{{Tíortha agus liostaí teangacha}}
{{Coilíneachtaí Ollainnis}}

[[af:Nederlandse Taalunie]]
[[ar:اتحاد اللغة الهولندية]]
[[de:Nederlandse Taalunie]]
[[en:Dutch Language Union]]
[[eo:Akademio de la nederlanda lingvo]]
[[es:Unión de la Lengua Neerlandesa]]
[[fr:Union de la langue néerlandaise]]
[[fy:Nederlandse Taalunie]]
[[he:התאחדות הלשון ההולנדית]]
[[ia:Nederlandse Taalunie]]
[[ksh:Nederlandse Taalunie]]
[[nl:Nederlandse Taalunie]]
[[no:Den nederlandske språkunion]]
[[pl:Unia Języka Niderlandzkiego]]
[[ru:Нидерландский языковой союз]]
[[sh:Холандска језичка унија]]
[[sk:Holandská jazyková únia]]
[[sr:Холандска језичка унија]]
[[uk:Нідерландська мовна спілка]]
[[zh:荷蘭語聯盟]]