Difference between revisions 205168 and 208683 on guwiki

{{ભાષાંતર}}
[[ચિત્ર:OpenOffice.org Writer.png|thumb|300px|[[OpenOffice.org]] Writer]]
તકનીકી દૃષ્ટિ થી સૉફ્ટવેર ના બે ભાગ હોય છે. 
(૧) સોર્સ કોડ ([[:en:source code|source code]]); અને
(૨) ઓબ્જેક્ટ કોડ ([[:en:object code|object code]])
 
આ બન્નેને સમજવા માટે થોડો સૉફ્ટવેર([[:en:Software|Software]])નો ઇતિહાસ જાણવો પડશે.

'''સોર્સ કોડ:''' કંપ્યૂટર આપણી ભાષા નથી સમજતો. ઍ કેવળ હા કે ના અથવા ઍક કે શૂન્ય ની ([[દ્વીઅંકી]]) ભાષા સમજે છે આપણે માટે આ ભાષા માં પ્રોગ્રામ લખવો ઘણો મુશ્કેલ છે. પહેલા પ્રોગ્રામ આ પ્રમાણે લખાતો હતો, ઍક પંચ-કાર્ડ હતું જેમાં કાંણાં કરવામાં આવતા હતા. કાર્ડમાં કાણું ઍટલે હા અને કાણું નહીં ઍટલે ના.

[[ચિત્ર:PunchCard.jpg|400px|right|પંચ કાર્ડ]]

 
જ્યારે કંપ્યૂટર વિજ્ઞાનનો વિકાસ થયો ત્યારે ઉંચ્ચ સ્તરની કંપ્યૂટર ભાષાઓ (high level languages), જેવી કે બેઝીક ([[:en:BASIC|BASIC]]), કોબોલ([[:en:COBOL|COBOL]]), પાસ્કલ, સી++ (C++) વગેરે ની પણ શોધ થઈ. આ ભાષાઓમાં ઍ ખાસ સુવિધા ઍ છે કે પ્રોગ્રામ અંગ્રેજી ભાષાના શબ્દો અને બારાખડી વાપરી ને લખી શકાય છે. જ્યારે આવી રીતે પ્રોગ્રામ લખાય છે ત્યારે ઍને સોર્સ કોડ કહેવાય છે. પછી ઍને કંપ્યૂટર ને સમજાય ઍવી ભાષામાં બદલવાય છે.

'''ઑબ્જેક્ટ કોડ:''' ઉંચા સ્તરની કંપ્યૂટર ભાષાઓમાં ઍક પ્રોગ્રામ લખાયેલો હોય છે જેને કંપાઇલર ([[:en:complier|complier]]) કહે છે. કંપાઇલર થી જ્યારે સોર્સ કોડ ને કંપાઇલ કરે છે ત્યારે સોર્સ કોડ કંપ્યૂટર ની ભાષામાં, ઍટલે કે ૧ કે ૦ ની ભાષામાં બદલાઈ જાય છે. આને ઑબ્જેક્ટ કોડ અથવા મશીન કોડ પણ કહે છે, સૉફ્ટવેર કાયદામાં [[બૌદ્ધિક અધિકાર]] થી સુરક્ષિત હોય છે.

== સોફ્ટવેર કેવી રીતે સુરક્ષિત હોય છે. ==
[[ટ્રિપ્સ]] મા સાત જાતના બૌધિક અધિકાર વિષે ચર્ચા કરી છે. તેમાનાં ૩ અધિકાર, એટલે કે [[કૉપીરાઇટ]] (Copyright), [[ટ્રેડ સીક્રેટ]] (Trade Secret), તથા [[પેટંટ]] (Patent), કમપ્યૂટર સૌફ્ટવેરને પ્રભાવિત કરે છે. સૉફ્ટવેર ને પેટંટ કરવાનો મુદ્દો વિવાદાસ્પદ છે અને કઠણ પણ,આની ચર્ચા આપણે જૂદી [[પેટંટ અને કમપ્યૂટર સૉફ્ટવેર]] માં કરીશું.

૧. કૉપીરાઇટ ની જેમ : 'સોર્સ કોડ અને ઓબ્જેકટ કોડ' આ શિર્ષક હેઠળ એવી ચર્ચા કરવામાં આવી હતી કે સોર્સકોડ ઉચ્ચ સ્તરીય કૉમ્પયુટર ભાષા અંગ્રેજી ભાષાનો પ્રયોગ કરી લખવામાં આવે છે. આ તે સૉફ્ટવેરના કાર્ય કરવાની રીત બતાવે છે તથા આ એક એવા પ્રકારનું વર્ણન છે કે જો એને પ્રકાશિત કરવામાં આવે તો તે સૉફ્ટવેરના માલિક અથવા જેને એના વિશે લખેલ હોય તેનો કોપીરાઇટ બને છે. 

ઓબજેક્ટ કોડ કમ્પ‍યૂટર ને ચલાવે છે ઔર યહ હમેશા પ્રકાશિત હોતા હૈ પરન્તુ ક્યા યહ કિસી ચીજ કા વર્ણન હૈ અથવા નહીં ઇસ બારે મેં શક થા. ટ્રિપ્સ કે સમઝૌતે કે અન્દર યહ કહા ગયા કિ કમપ્યૂટર પ્રોગ્રામ કો કૌપીરાઇટ કી તરહ સુરક્ષિત કિયા જાય૤ ઇસલિયે ઔબજેક્ટ કોડ હમારે દેશ મેં તથા સંસાર કે દેશોં મેં ઇસી પ્રકાર સે સુરક્ષિત કિયા ગયા હૈ. 

કમ્પ્યૂટર પ્રોગ્રામ કે ઔબજેક્ટ કોડ તો પ્રકાશિત હોતેં હૈં પર સબકે સોર્સ કોડ પ્રકાશિત નહીં કિયે જાતે હૈં. જિન કમપ્યૂટર પ્રોગ્રામ કે સોર્સ કોડ પ્રકાશિત કિયે જાતે હૈં ઉનમેં તો વે કૌપીરાઈટ સે સુરક્ષિત હોતે હૈં. પર જિન કમપ્યૂટર પ્રોગ્રામ કે સોર્સ કોડ પ્રકાશિત નહીં કિયે જાતે હૈં વે ટ્રેડ સીક્રેટ કી તરહ સુરક્ષિત હોતે હૈં. 

૨. ટ્રેડ સીક્રેટ કી તરહ: માલિકાના કમપ્યૂટર પ્રોગ્રામ મેં સમાન્યત: સોર્સ કોડ પ્રકાશિત નહીં નહી કિયા જાતા હૈ તથા વે સોર્સ કોડ કો ટ્રેડ સીક્રેટ કી તરહ હી સુરક્ષિત કરતે હૈં|.યહ ભી સોચને કી બાત હૈ કિ યે સોર્સ કોડ ક્યોં નહી પ્રકાશિત કરતે હૈં? 

સોર્સ કોડ સે ઔબજેક્ટ કોડ કમ્પાઈલ કરના આસાન હૈ; યહ હમેશા કિયા જાતા હૈ ઔર ઇસી તરહ પ્રોગ્રામ લિખા જાતા હૈ| પર ઇસકા ઉલટા યાનિ કિ ઔબજેક્ટ કોડ સે સોર્સ કોડ માલુમ કરના અસમ્ભ્વ તો નહીં પર બહુત મુશ્કિલ તથા મહંગા ઔર ઇસ પર રિવર્સ ઇન્જીનિયરિંગ કા કાનૂન ભી લાગૂ હોતા હૈ. ઇસી લિયે સોર્સ કોડ પ્રકાશિત નહીં કિયા જાતા હૈ સીક્રેટ રખ કર જ્યાદા આસાની સે સુરક્ષિત કિયા જા સકતા હૈ.રિવર્સ ઇન્જીનિયરિંગ ભી બડ઼ા મજેદાર વિષય હૈ, ઇસકે બારે પર ફિર કભી.

૩. પેટેન્ટ કી તરહ: 'બૌધિક સમ્પદા અધિકાર (Intellectual Property Rights)' શીર્ષક મેં ચર્ચા હુઈ થી કિ સૌફ્ટવેર કો પેટેન્ટ કે દ્વારા ભી સુરક્ષિત કરને કે ભી તરીકે હૈં કઈ માલિકાના સાફટવેયર ઇસ તરહ સે ભી સુરક્ષિત હૈં પર યહ ન કેવલ વિવાદાસ્પદ હૈં, પર કુછ કઠિન ભી હૈં. ઇસકે બારે મેં [[પેટેંટ એવં કમપ્યૂટર સૉફ્ટવેર]] લેખ કો દેખેં. 

૪. સવિંદા કાનૂન કે દ્વારા: સવિંદા કાનૂન(Contract Act) ભી સૌફ્ટવેર કી સુરક્ષા મેં મહત્વપૂણ ભૂમિકા નિભાતા હૈ. આપ ઇસ ધોખે મેં ન રહેં કિ આપ કોઈ સૌફ્ટવેર ખરીદતે હૈં. આપ તો કેવલ ઉસકો પ્રયોગ કરને કે લિયે લાઇસેંસ લેતે હૈં. આપ ઉસે કિસ તરહ સે પ્રયોગ કર સકતે હૈં યહ ઉસકી શર્તોં પર નિર્ભર કરતા હૈ ઔર યહ સવિંદા કાનૂન કે અન્દર આતા હૈ. લાઇસેંસ કી શર્તેં મહત્વપૂણ હૈં. યહી કિસી સૌફ્ટવેર કો ઓપેન સોર્સ સૌફ્ટવેર ભી બનાતી હૈં. ઇસકે બારે મેં આગે ચર્ચા હોગી. 

ઓપન સોર્સ સૌફ્ટવેર માં સોર્સ કોડ હમેશા પ્રકાશિત થાય છે. આને લખવા વાળા આની ઉપર પોતાનો કૉપીરાઇટ અધિકાર જમાવે છે કે નહીં ઍ લાઇસન્સ ની શરતો પર નિર્ભર છે જે શરતો અન્તર્ગત ઍનુ પ્રકાશન થયું હોય. કોઈ લોકો ઍને [[કૉપીલેફ્ટ]] (Copyleft) કહે છે. આને [[ફ્રી સૉફ્ટવેર]] અથવા [[જીપીએલ્ડ સૉફ્ટવેર]] (GPLed) પણ કહેવાય છે.

સોફ્ટ્વેર બે પ્રકાર ના હોઇ છે.

'''૧) સીસ્ટમ સોફ્ટ્વેર &
૨) એપ્લિકેસન્ સોફ્ટ્વેર'''

<br />

[[af:Sagteware]]
[[als:Software]]
[[an:Software]]
[[ar:برمجية]]
[[arz:سوفت وير]]
[[ast:Programa d'ordenador]]
[[az:Proqram təminatı]]
[[bat-smg:Pruogramėnė īronga]]
[[be:Праграмнае забеспячэнне]]
[[be-x-old:Праграмнае забесьпячэньне]]
[[bg:Софтуер]]
[[bn:কম্পিউটার সফটওয়্যার]]
[[br:Meziant]]
[[bs:Softver]]
[[ca:Programari]]
[[ckb:نەرمەواڵە]]
[[cs:Software]]
[[cy:Meddalwedd]]
[[da:Computerprogram]]
[[de:Software]]
[[el:Λογισμικό]]
[[en:Software]]
[[eo:Programaro]]
[[es:Software]]
[[et:Tarkvara]]
[[eu:Software]]
[[fa:نرم‌افزار]]
[[fi:Ohjelmisto]]
[[fo:Ritbúnaður]]
[[fr:Logiciel]]
[[ga:Bogearraí]]
[[gd:Bathar-bog]]
[[gl:Software]]
[[he:תוכנה]]
[[hi:तन्त्रांश]]
[[hr:Programska podrška]]
[[hsb:Softwara]]
[[hu:Szoftver]]
[[ia:Programmatura]]
[[id:Perangkat lunak]]
[[ilo:Software]]
[[is:Hugbúnaður]]
[[it:Software]]
[[iu:ᐊᕿᑦᑐᖅ ᖃᕆᑕᐅᔭᐅᑉ ᑎᑎᕋᕐᕕᖓ]]
[[ja:ソフトウェア]]
[[kk:Бағдарламалық жасақтама]]
[[kn:ತಂತ್ರಾಂಶ]]
[[ko:컴퓨터 소프트웨어]]
[[ku:Nermalav]]
[[la:Programmatura computratralis]]
[[lb:Software]]
[[lmo:Prugramadura]]
[[ln:Litámbwisi]]
[[lo:ຊອຟຕ໌ແວຣ໌‍]]
[[lt:Programinė įranga]]
[[lv:Programmatūra]]
[[mg:Rindrankajy]]
[[mhr:Программе вораҥдыш]]
[[mk:Програмска опрема]]
[[ml:കമ്പ്യൂട്ടർ സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ]]
[[mn:Програм хангамж]]
[[mr:सॉफ्टवेअर]]
[[ms:Perisian]]
[[my:ကွန်ပျူတာ ဆော့ဖ်ဝဲလ်]]
[[nds:Software]]
[[ne:सफ्टवेयर]]
[[new:सफ्टवेर]]
[[nl:Software]]
[[nn:Programvare]]
[[no:Programvare]]
[[oc:Logicial]]
[[pl:Oprogramowanie]]
[[pnb:سوفٹ وئر]]
[[pt:Software]]
[[qu:Llamp'u kaq]]
[[ro:Software]]
[[ru:Программное обеспечение]]
[[rue:Проґрамове забезпечіня]]
[[sah:Софтуэр]]
[[scn:Software]]
[[sh:Softver]]
[[si:පරිගණක මෘදුකාංග]]
[[simple:Computer software]]
[[sk:Softvér]]
[[sl:Programska oprema]]
[[so:Software]]
[[sq:Software]]
[[sr:Софтвер]]
[[sv:Programvara]]
[[ta:மென்பொருள்]]
[[te:కంప్యూటర్ సాఫ్ట్‌వేర్]]
[[th:ซอฟต์แวร์]]
[[tl:Software]]
[[tr:Yazılım]]
[[tt:Программа белән тәэмин ителеш]]
[[uk:Програмне забезпечення]]
[[ur:مصنع لطیف]]
[[uz:Dasturiy vosita]]
[[vec:Programatura]]
[[vi:Phần mềm]]
[[war:Software]]
[[yi:ווייכווארג]]
[[zh:软件]]
[[zh-min-nan:Nńg-thé]]
[[zh-yue:電腦軟件]]== સોફ્ટવેર ==

કમ્પ્યુટર [[સોફ્ટવેર]], અથવા ફક્ત સોફ્ટવેર, [[કમ્પ્યુટર]] પ્રોગ્રામ અને સંબંધિત માહિતી સંગ્રહ છે કે જે કોમ્પ્યુટર શું કરવું અને તેને કેવી રીતે કહી માટે સૂચનો પૂરા પાડે છે. એક અથવા વધુ સોફ્ટવેર કોમ્પ્યુટર [[પ્રોગ્રામ]] અને [[માહિતી]] કેટલાંક કારણો માટે કોમ્પ્યુટર સંગ્રહ રાખવામાં સંદર્ભ લે છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, સોફ્ટવેર કાર્યક્રમો, પ્રક્રિયાઓ, ગાણિતીક નિયમો અને તેની [[ડેટા પ્રોસેસિંગ સિસ્ટમ]] ક્રિયા સાથે સંબંધિત દસ્તાવેજીકરણ સમૂહ છે. સોફ્ટવેર કાર્યક્રમ છે જે  કમ્પ્યૂટર [[હાર્ડવેર]]ને સૂચનો પૂરા પાડે છે.  હાર્ડવેરથી વિપરીત, સોફ્ટવેરને "સ્પર્શ કરી શકાય નહિ". સોફ્ટવેર ક્યારેક એપ્લિકેશન સોફ્ટવેરના અર્થમાં વપરાય છે. 

કમ્પ્યુટર સોફ્ટવેર જેને કોમ્પ્યુટર હાર્ડવેરથી અલગ તારવવામાં તે ભૌતિક ઈન્ટરકનેક્શન સંગ્રહવા માટે અને ચલાવવા માટે (અથવા [[રન]]) જરૂરી ઉપકરણ છે. સૌથી નીચા સ્તરે, [[એક્ઝેક્યુટેબલ કોડ]] [[મશીન ભાષા]] વ્યક્તિગત [[પ્રોસેસર]] માટે ચોક્કસ સૂચનો સમાવે છે. મશીન ભાષા [[બાઈનરી પ્રોસેસર]] સૂચનો કે તેની પૂર્વવર્તી કમ્પ્યુટરની  કિંમતો જૂથો સમાવે છે. કાર્યક્રમો ચોક્કસ ક્રમ કમ્પ્યુટર રાજ્યના બદલવા માટે સૂચનો એક ઓર્ડર શ્રેણી છે. તે સામાન્ય રીતે ઉચ્ચ સ્તર [[પ્રોગ્રામીંગ ભાષા]]ઓ સરળ અને વધુ કાર્યક્ષમ માનવ માટે ઉપયોગ કરવા માટે મશીન ભાષા કરતા (કુદરતી ભાષા નજીક) છે માં લખાયેલ છે. ઉચ્ચ કક્ષાની ભાષાઓ [[કમ્પાઈલ]] થયેલ હોય અથવા મશીન લેંગ્વેજ [[ઓબ્જેક્ટ કોડ]]ને અર્થઘટન કરે છે. સોફ્ટવેર પણ [[એસેમ્બલી ભાષા]] માં લખાયેલ હોઇ શકે છે, જરૂરી છે, મશીન કુદરતી ભાષા મૂળાક્ષર ભાષાનો ઉપયોગ એક નેમોનિક રજૂઆત. એસેમ્બલી ભાષા [[એસેમ્બ્લર]] મારફતે ઓબ્જેક્ટ કોડને એસેમ્બલ હોવું જ જોઈએ.