Difference between revisions 15183 and 15431 on guwikisource

{{ભૂલશુદ્ધિ-બાકી}}
{{header
 | title      = [[શ્રી રામચરિત માનસ]]
 | author     = ગોસ્વામી તુલસીદાસ
 | translator = 
 | section    = ૧. બાલ કાન્ડ
 | next       = [[શ્રી રામચરિત માનસ/૨. અયોધ્યા કાન્ડ|૨. અયોધ્યા કાન્ડ]]
 | notes      = 
}}

<poem>

શ્રીજાનકીવલ્લભો વિજયતે
શ્રી રામચરિત માનસ
પ્રથમ સોપાન
(બાલકાણ્ડ)
શ્લોક
વર્ણાનામર્થસંઘાનાં રસાનાં છન્દસામપિ૤
મઙ્ગલાનાં ચ કર્ત્તારૌ વન્દે વાણીવિનાયકૌ૤૤1૤૤
ભવાનીશઙ્કરૌ વન્દે શ્રદ્ધાવિશ્વાસરૂપિણૌ૤
યાભ્યાં વિના ન પશ્યન્તિ સિદ્ધાઃસ્વાન્તઃસ્થમીશ્વરમ્૤૤2૤૤
વન્દે બોધમયં નિત્યં ગુરું શઙ્કરરૂપિણમ્૤
યમાશ્રિતો હિ વક્રોઽપિ ચન્દ્રઃ સર્વત્ર વન્દ્યતે૤૤3૤૤
સીતારામગુણગ્રામપુણ્યારણ્યવિહારિણૌ૤
વન્દે વિશુદ્ધવિજ્ઞાનૌ કબીશ્વરકપીશ્વરૌ૤૤4૤૤
ઉદ્ભવસ્થિતિસંહારકારિણીં ક્લેશહારિણીમ્૤
સર્વશ્રેયસ્કરીં સીતાં નતોઽહં રામવલ્લભામ્૤૤5૤૤
યન્માયાવશવર્તિં વિશ્વમખિલં બ્રહ્માદિદેવાસુરા
યત્સત્વાદમૃષૈવ ભાતિ સકલં રજ્જૌ યથાહેર્ભ્રમઃ૤
યત્પાદપ્લવમેકમેવ હિ ભવામ્ભોધેસ્તિતીર્ષાવતાં
વન્દેઽહં તમશેષકારણપરં રામાખ્યમીશં હરિમ્૤૤6૤૤
નાનાપુરાણનિગમાગમસમ્મતં યદ્
રામાયણે નિગદિતં ક્વચિદન્યતોઽપિ૤
સ્વાન્તઃસુખાય તુલસી રઘુનાથગાથા-
ભાષાનિબન્ધમતિમઞ્જુલમાતનોતિ૤૤7૤૤
સો0-જો સુમિરત સિધિ હોઇ ગન નાયક કરિબર બદન૤
કરઉ અનુગ્રહ સોઇ બુદ્ધિ રાસિ સુભ ગુન સદન૤૤1૤૤
મૂક હોઇ બાચાલ પંગુ ચઢઇ ગિરિબર ગહન૤
જાસુ કૃપાઁ સો દયાલ દ્રવઉ સકલ કલિ મલ દહન૤૤2૤૤
નીલ સરોરુહ સ્યામ તરુન અરુન બારિજ નયન૤
કરઉ સો મમ ઉર ધામ સદા છીરસાગર સયન૤૤3૤૤
કુંદ ઇંદુ સમ દેહ ઉમા રમન કરુના અયન૤
જાહિ દીન પર નેહ કરઉ કૃપા મર્દન મયન૤૤4૤૤
બંદઉ ગુરુ પદ કંજ કૃપા સિંધુ નરરૂપ હરિ૤
મહામોહ તમ પુંજ જાસુ બચન રબિ કર નિકર૤૤5૤૤
બંદઉ ગુરુ પદ પદુમ પરાગા૤ સુરુચિ સુબાસ સરસ અનુરાગા૤૤
અમિય મૂરિમય ચૂરન ચારૂ૤ સમન સકલ ભવ રુજ પરિવારૂ૤૤
સુકૃતિ સંભુ તન બિમલ બિભૂતી૤ મંજુલ મંગલ મોદ પ્રસૂતી૤૤
જન મન મંજુ મુકુર મલ હરની૤ કિએઁ તિલક ગુન ગન બસ કરની૤૤
શ્રીગુર પદ નખ મનિ ગન જોતી૤ સુમિરત દિબ્ય દ્રૃષ્ટિ હિયઁ હોતી૤૤
દલન મોહ તમ સો સપ્રકાસૂ૤ બ૜ે ભાગ ઉર આવઇ જાસૂ૤૤
ઉઘરહિં બિમલ બિલોચન હી કે૤ મિટહિં દોષ દુખ ભવ રજની કે૤૤
સૂઝહિં રામ ચરિત મનિ માનિક૤ ગુપુત પ્રગટ જહઁ જો જેહિ ખાનિક૤૤
દો0-જથા સુઅંજન અંજિ દૃગ સાધક સિદ્ધ સુજાન૤
કૌતુક દેખત સૈલ બન ભૂતલ ભૂરિ નિધાન૤૤1૤૤
–*–*–
એહિ મહઁ રઘુપતિ નામ ઉદારા૤ અતિ પાવન પુરાન શ્રુતિ સારા૤૤
મંગલ ભવન અમંગલ હારી૤ ઉમા સહિત જેહિ જપત પુરારી૤૤
ભનિતિ બિચિત્ર સુકબિ કૃત જોઊ૤ રામ નામ બિનુ સોહ ન સોઊ૤૤
બિધુબદની સબ ભાઁતિ સઁવારી૤ સોન ન બસન બિના બર નારી૤૤
સબ ગુન રહિત કુકબિ કૃત બાની૤ રામ નામ જસ અંકિત જાની૤૤
સાદર કહહિં સુનહિં બુધ તાહી૤ મધુકર સરિસ સંત ગુનગ્રાહી૤૤
જદપિ કબિત રસ એકઉ નાહી૤ રામ પ્રતાપ પ્રકટ એહિ માહીં૤૤
સોઇ ભરોસ મોરેં મન આવા૤ કેહિં ન સુસંગ બડપ્પનુ પાવા૤૤
ધૂમઉ તજઇ સહજ કરુઆઈ૤ અગરુ પ્રસંગ સુગંધ બસાઈ૤૤
ભનિતિ ભદેસ બસ્તુ ભલિ બરની૤ રામ કથા જગ મંગલ કરની૤૤
છં0-મંગલ કરનિ કલિ મલ હરનિ તુલસી કથા રઘુનાથ કી૤૤
ગતિ કૂર કબિતા સરિત કી જ્યોં સરિત પાવન પાથ કી૤૤
પ્રભુ સુજસ સંગતિ ભનિતિ ભલિ હોઇહિ સુજન મન ભાવની૤૤
ભવ અંગ ભૂતિ મસાન કી સુમિરત સુહાવનિ પાવની૤૤
દો0-પ્રિય લાગિહિ અતિ સબહિ મમ ભનિતિ રામ જસ સંગ૤
દારુ બિચારુ કિ કરઇ કોઉ બંદિઅ મલય પ્રસંગ૤૤10(ક)૤૤
સ્યામ સુરભિ પય બિસદ અતિ ગુનદ કરહિં સબ પાન૤
ગિરા ગ્રામ્ય સિય રામ જસ ગાવહિં સુનહિં સુજાન૤૤10(ખ)૤૤
–*–*–
ગુરુ પદ રજ મૃદુ મંજુલ અંજન૤ નયન અમિઅ દૃગ દોષ બિભંજન૤૤
તેહિં કરિ બિમલ બિબેક બિલોચન૤ બરનઉઁ રામ ચરિત ભવ મોચન૤૤
બંદઉઁ પ્રથમ મહીસુર ચરના૤ મોહ જનિત સંસય સબ હરના૤૤
સુજન સમાજ સકલ ગુન ખાની૤ કરઉઁ પ્રનામ સપ્રેમ સુબાની૤૤
સાધુ ચરિત સુભ ચરિત કપાસૂ૤ નિરસ બિસદ ગુનમય ફલ જાસૂ૤૤
જો સહિ દુખ પરછિદ્ર દુરાવા૤ બંદનીય જેહિં જગ જસ પાવા૤૤
મુદ મંગલમય સંત સમાજૂ૤ જો જગ જંગમ તીરથરાજૂ૤૤
રામ ભક્તિ જહઁ સુરસરિ ધારા૤ સરસઇ બ્રહ્મ બિચાર પ્રચારા૤૤
બિધિ નિષેધમય કલિ મલ હરની૤ કરમ કથા રબિનંદનિ બરની૤૤
હરિ હર કથા બિરાજતિ બેની૤ સુનત સકલ મુદ મંગલ દેની૤૤
બટુ બિસ્વાસ અચલ નિજ ધરમા૤ તીરથરાજ સમાજ સુકરમા૤૤
સબહિં સુલભ સબ દિન સબ દેસા૤ સેવત સાદર સમન કલેસા૤૤
અકથ અલૌકિક તીરથરાઊ૤ દેઇ સદ્ય ફલ પ્રગટ પ્રભાઊ૤૤
દો0-સુનિ સમુઝહિં જન મુદિત મન મજ્જહિં અતિ અનુરાગ૤
લહહિં ચારિ ફલ અછત તનુ સાધુ સમાજ પ્રયાગ૤૤2૤૤
–*–*–
મજ્જન ફલ પેખિઅ તતકાલા૤ કાક હોહિં પિક બકઉ મરાલા૤૤
સુનિ આચરજ કરૈ જનિ કોઈ૤ સતસંગતિ મહિમા નહિં ગોઈ૤૤
બાલમીક નારદ ઘટજોની૤ નિજ નિજ મુખનિ કહી નિજ હોની૤૤
જલચર થલચર નભચર નાના૤ જે જ૜ ચેતન જીવ જહાના૤૤
મતિ કીરતિ ગતિ ભૂતિ ભલાઈ૤ જબ જેહિં જતન જહાઁ જેહિં પાઈ૤૤
સો જાનબ સતસંગ પ્રભાઊ૤ લોકહુઁ બેદ ન આન ઉપાઊ૤૤
બિનુ સતસંગ બિબેક ન હોઈ૤ રામ કૃપા બિનુ સુલભ ન સોઈ૤૤
સતસંગત મુદ મંગલ મૂલા૤ સોઇ ફલ સિધિ સબ સાધન ફૂલા૤૤
સઠ સુધરહિં સતસંગતિ પાઈ૤ પારસ પરસ કુધાત સુહાઈ૤૤
બિધિ બસ સુજન કુસંગત પરહીં૤ ફનિ મનિ સમ નિજ ગુન અનુસરહીં૤૤
બિધિ હરિ હર કબિ કોબિદ બાની૤ કહત સાધુ મહિમા સકુચાની૤૤
સો મો સન કહિ જાત ન કૈસેં૤ સાક બનિક મનિ ગુન ગન જૈસેં૤૤
દો0-બંદઉઁ સંત સમાન ચિત હિત અનહિત નહિં કોઇ૤
અંજલિ ગત સુભ સુમન જિમિ સમ સુગંધ કર દોઇ૤૤3(ક)૤૤
સંત સરલ ચિત જગત હિત જાનિ સુભાઉ સનેહુ૤
બાલબિનય સુનિ કરિ કૃપા રામ ચરન રતિ દેહુ૤૤3(ખ)૤૤
–*–*–
બહુરિ બંદિ ખલ ગન સતિભાએઁ૤ જે બિનુ કાજ દાહિનેહુ બાએઁ૤૤
પર હિત હાનિ લાભ જિન્હ કેરેં૤ ઉજરેં હરષ બિષાદ બસેરેં૤૤
હરિ હર જસ રાકેસ રાહુ સે૤ પર અકાજ ભટ સહસબાહુ સે૤૤
જે પર દોષ લખહિં સહસાખી૤ પર હિત ઘૃત જિન્હ કે મન માખી૤૤
તેજ કૃસાનુ રોષ મહિષેસા૤ અઘ અવગુન ધન ધની ધનેસા૤૤
ઉદય કેત સમ હિત સબહી કે૤ કુંભકરન સમ સોવત નીકે૤૤
પર અકાજુ લગિ તનુ પરિહરહીં૤ જિમિ હિમ ઉપલ કૃષી દલિ ગરહીં૤૤
બંદઉઁ ખલ જસ સેષ સરોષા૤ સહસ બદન બરનઇ પર દોષા૤૤
પુનિ પ્રનવઉઁ પૃથુરાજ સમાના૤ પર અઘ સુનઇ સહસ દસ કાના૤૤
બહુરિ સક્ર સમ બિનવઉઁ તેહી૤ સંતત સુરાનીક હિત જેહી૤૤
બચન બજ્ર જેહિ સદા પિઆરા૤ સહસ નયન પર દોષ નિહારા૤૤
દો0-ઉદાસીન અરિ મીત હિત સુનત જરહિં ખલ રીતિ૤
જાનિ પાનિ જુગ જોરિ જન બિનતી કરઇ સપ્રીતિ૤૤4૤૤

મૈં અપની દિસિ કીન્હ નિહોરા૤ તિન્હ નિજ ઓર ન લાઉબ ભોરા૤૤
બાયસ પલિઅહિં અતિ અનુરાગા૤ હોહિં નિરામિષ કબહુઁ કિ કાગા૤૤
બંદઉઁ સંત અસજ્જન ચરના૤ દુખપ્રદ ઉભય બીચ કછુ બરના૤૤
બિછુરત એક પ્રાન હરિ લેહીં૤ મિલત એક દુખ દારુન દેહીં૤૤
ઉપજહિં એક સંગ જગ માહીં૤ જલજ જોંક જિમિ ગુન બિલગાહીં૤૤
સુધા સુરા સમ સાધૂ અસાધૂ૤ જનક એક જગ જલધિ અગાધૂ૤૤
ભલ અનભલ નિજ નિજ કરતૂતી૤ લહત સુજસ અપલોક બિભૂતી૤૤
સુધા સુધાકર સુરસરિ સાધૂ૤ ગરલ અનલ કલિમલ સરિ બ્યાધૂ૤૤
ગુન અવગુન જાનત સબ કોઈ૤ જો જેહિ ભાવ નીક તેહિ સોઈ૤૤
દો0-ભલો ભલાઇહિ પૈ લહઇ લહઇ નિચાઇહિ નીચુ૤
સુધા સરાહિઅ અમરતાઁ ગરલ સરાહિઅ મીચુ૤૤5૤૤
–*–*–
ખલ અઘ અગુન સાધૂ ગુન ગાહા૤ ઉભય અપાર ઉદધિ અવગાહા૤૤
તેહિ તેં કછુ ગુન દોષ બખાને૤ સંગ્રહ ત્યાગ ન બિનુ પહિચાને૤૤
ભલેઉ પોચ સબ બિધિ ઉપજાએ૤ ગનિ ગુન દોષ બેદ બિલગાએ૤૤
કહહિં બેદ ઇતિહાસ પુરાના૤ બિધિ પ્રપંચુ ગુન અવગુન સાના૤૤
દુખ સુખ પાપ પુન્ય દિન રાતી૤ સાધુ અસાધુ સુજાતિ કુજાતી૤૤
દાનવ દેવ ઊઁચ અરુ નીચૂ૤ અમિઅ સુજીવનુ માહુરુ મીચૂ૤૤
માયા બ્રહ્મ જીવ જગદીસા૤ લચ્છિ અલચ્છિ રંક અવનીસા૤૤
કાસી મગ સુરસરિ ક્રમનાસા૤ મરુ મારવ મહિદેવ ગવાસા૤૤
સરગ નરક અનુરાગ બિરાગા૤ નિગમાગમ ગુન દોષ બિભાગા૤૤
દો0-જ૜ ચેતન ગુન દોષમય બિસ્વ કીન્હ કરતાર૤
સંત હંસ ગુન ગહહિં પય પરિહરિ બારિ બિકાર૤૤6૤૤
–*–*–
અસ બિબેક જબ દેઇ બિધાતા૤ તબ તજિ દોષ ગુનહિં મનુ રાતા૤૤
કાલ સુભાઉ કરમ બરિઆઈ૤ ભલેઉ પ્રકૃતિ બસ ચુકઇ ભલાઈ૤૤
સો સુધારિ હરિજન જિમિ લેહીં૤ દલિ દુખ દોષ બિમલ જસુ દેહીં૤૤
ખલઉ કરહિં ભલ પાઇ સુસંગૂ૤ મિટઇ ન મલિન સુભાઉ અભંગૂ૤૤
લખિ સુબેષ જગ બંચક જેઊ૤ બેષ પ્રતાપ પૂજિઅહિં તેઊ૤૤
ઉધરહિં અંત ન હોઇ નિબાહૂ૤ કાલનેમિ જિમિ રાવન રાહૂ૤૤
કિએહુઁ કુબેષ સાધુ સનમાનૂ૤ જિમિ જગ જામવંત હનુમાનૂ૤૤
હાનિ કુસંગ સુસંગતિ લાહૂ૤ લોકહુઁ બેદ બિદિત સબ કાહૂ૤૤
ગગન ચ૝ઇ રજ પવન પ્રસંગા૤ કીચહિં મિલઇ નીચ જલ સંગા૤૤
સાધુ અસાધુ સદન સુક સારીં૤ સુમિરહિં રામ દેહિં ગનિ ગારી૤૤
ધૂમ કુસંગતિ કારિખ હોઈ૤ લિખિઅ પુરાન મંજુ મસિ સોઈ૤૤
સોઇ જલ અનલ અનિલ સંઘાતા૤ હોઇ જલદ જગ જીવન દાતા૤૤
દો0-ગ્રહ ભેષજ જલ પવન પટ પાઇ કુજોગ સુજોગ૤
હોહિ કુબસ્તુ સુબસ્તુ જગ લખહિં સુલચ્છન લોગ૤૤7(ક)૤૤
સમ પ્રકાસ તમ પાખ દુહુઁ નામ ભેદ બિધિ કીન્હ૤
સસિ સોષક પોષક સમુઝિ જગ જસ અપજસ દીન્હ૤૤7(ખ)૤૤
જ૜ ચેતન જગ જીવ જત સકલ રામમય જાનિ૤
બંદઉઁ સબ કે પદ કમલ સદા જોરિ જુગ પાનિ૤૤7(ગ)૤૤
દેવ દનુજ નર નાગ ખગ પ્રેત પિતર ગંધર્બ૤
બંદઉઁ કિંનર રજનિચર કૃપા કરહુ અબ સર્બ૤૤7(ઘ)૤૤
–*–*–
આકર ચારિ લાખ ચૌરાસી૤ જાતિ જીવ જલ થલ નભ બાસી૤૤
સીય રામમય સબ જગ જાની૤ કરઉઁ પ્રનામ જોરિ જુગ પાની૤૤
જાનિ કૃપાકર કિંકર મોહૂ૤ સબ મિલિ કરહુ છા૜િ છલ છોહૂ૤૤
નિજ બુધિ બલ ભરોસ મોહિ નાહીં૤ તાતેં બિનય કરઉઁ સબ પાહી૤૤
કરન ચહઉઁ રઘુપતિ ગુન ગાહા૤ લઘુ મતિ મોરિ ચરિત અવગાહા૤૤
સૂઝ ન એકઉ અંગ ઉપાઊ૤ મન મતિ રંક મનોરથ રાઊ૤૤
મતિ અતિ નીચ ઊઁચિ રુચિ આછી૤ ચહિઅ અમિઅ જગ જુરઇ ન છાછી૤૤
છમિહહિં સજ્જન મોરિ ઢિઠાઈ૤ સુનિહહિં બાલબચન મન લાઈ૤૤
જૌ બાલક કહ તોતરિ બાતા૤ સુનહિં મુદિત મન પિતુ અરુ માતા૤૤
હઁસિહહિ કૂર કુટિલ કુબિચારી૤ જે પર દૂષન ભૂષનધારી૤૤
નિજ કવિત કેહિ લાગ ન નીકા૤ સરસ હોઉ અથવા અતિ ફીકા૤૤
જે પર ભનિતિ સુનત હરષાહી૤ તે બર પુરુષ બહુત જગ નાહીં૤૤
જગ બહુ નર સર સરિ સમ ભાઈ૤ જે નિજ બા૝િ બ૝હિં જલ પાઈ૤૤
સજ્જન સકૃત સિંધુ સમ કોઈ૤ દેખિ પૂર બિધુ બા૝ઇ જોઈ૤૤
દો0-ભાગ છોટ અભિલાષુ બ૜ કરઉઁ એક બિસ્વાસ૤
પૈહહિં સુખ સુનિ સુજન સબ ખલ કરહહિં ઉપહાસ૤૤8૤૤
–*–*–
ખલ પરિહાસ હોઇ હિત મોરા૤ કાક કહહિં કલકંઠ કઠોરા૤૤
હંસહિ બક દાદુર ચાતકહી૤ હઁસહિં મલિન ખલ બિમલ બતકહી૤૤
કબિત રસિક ન રામ પદ નેહૂ૤ તિન્હ કહઁ સુખદ હાસ રસ એહૂ૤૤
ભાષા ભનિતિ ભોરિ મતિ મોરી૤ હઁસિબે જોગ હઁસેં નહિં ખોરી૤૤
પ્રભુ પદ પ્રીતિ ન સામુઝિ નીકી૤ તિન્હહિ કથા સુનિ લાગહિ ફીકી૤૤
હરિ હર પદ રતિ મતિ ન કુતરકી૤ તિન્હ કહુઁ મધુર કથા રઘુવર કી૤૤
રામ ભગતિ ભૂષિત જિયઁ જાની૤ સુનિહહિં સુજન સરાહિ સુબાની૤૤
કબિ ન હોઉઁ નહિં બચન પ્રબીનૂ૤ સકલ કલા સબ બિદ્યા હીનૂ૤૤
આખર અરથ અલંકૃતિ નાના૤ છંદ પ્રબંધ અનેક બિધાના૤૤
ભાવ ભેદ રસ ભેદ અપારા૤ કબિત દોષ ગુન બિબિધ પ્રકારા૤૤
કબિત બિબેક એક નહિં મોરેં૤ સત્ય કહઉઁ લિખિ કાગદ કોરે૤૤
દો0-ભનિતિ મોરિ સબ ગુન રહિત બિસ્વ બિદિત ગુન એક૤
સો બિચારિ સુનિહહિં સુમતિ જિન્હ કેં બિમલ બિવેક૤૤9૤૤

–*–*–

મનિ માનિક મુકુતા છબિ જૈસી૤ અહિ ગિરિ ગજ સિર સોહ ન તૈસી૤૤
નૃપ કિરીટ તરુની તનુ પાઈ૤ લહહિં સકલ સોભા અધિકાઈ૤૤
તૈસેહિં સુકબિ કબિત બુધ કહહીં૤ ઉપજહિં અનત અનત છબિ લહહીં૤૤
ભગતિ હેતુ બિધિ ભવન બિહાઈ૤ સુમિરત સારદ આવતિ ધાઈ૤૤
રામ ચરિત સર બિનુ અન્હવાએઁ૤ સો શ્રમ જાઇ ન કોટિ ઉપાએઁ૤૤
કબિ કોબિદ અસ હૃદયઁ બિચારી૤ ગાવહિં હરિ જસ કલિ મલ હારી૤૤
કીન્હેં પ્રાકૃત જન ગુન ગાના૤ સિર ધુનિ ગિરા લગત પછિતાના૤૤
હૃદય સિંધુ મતિ સીપ સમાના૤ સ્વાતિ સારદા કહહિં સુજાના૤૤
જૌં બરષઇ બર બારિ બિચારૂ૤ હોહિં કબિત મુકુતામનિ ચારૂ૤૤
દો0-જુગુતિ બેધિ પુનિ પોહિઅહિં રામચરિત બર તાગ૤
પહિરહિં સજ્જન બિમલ ઉર સોભા અતિ અનુરાગ૤૤11૤૤
–*–*–
જે જનમે કલિકાલ કરાલા૤ કરતબ બાયસ બેષ મરાલા૤૤
ચલત કુપંથ બેદ મગ છાઁ૜ે૤ કપટ કલેવર કલિ મલ ભાઁ૜ેં૤૤
બંચક ભગત કહાઇ રામ કે૤ કિંકર કંચન કોહ કામ કે૤૤
તિન્હ મહઁ પ્રથમ રેખ જગ મોરી૤ ધીંગ ધરમધ્વજ ધંધક ધોરી૤૤
જૌં અપને અવગુન સબ કહઊઁ૤ બા૝ઇ કથા પાર નહિં લહઊઁ૤૤
તાતે મૈં અતિ અલપ બખાને૤ થોરે મહુઁ જાનિહહિં સયાને૤૤
સમુઝિ બિબિધિ બિધિ બિનતી મોરી૤ કોઉ ન કથા સુનિ દેઇહિ ખોરી૤૤
એતેહુ પર કરિહહિં જે અસંકા૤ મોહિ તે અધિક તે જ૜ મતિ રંકા૤૤
કબિ ન હોઉઁ નહિં ચતુર કહાવઉઁ૤ મતિ અનુરૂપ રામ ગુન ગાવઉઁ૤૤
કહઁ રઘુપતિ કે ચરિત અપારા૤ કહઁ મતિ મોરિ નિરત સંસારા૤૤
જેહિં મારુત ગિરિ મેરુ ઉ૜ાહીં૤ કહહુ તૂલ કેહિ લેખે માહીં૤૤
સમુઝત અમિત રામ પ્રભુતાઈ૤ કરત કથા મન અતિ કદરાઈ૤૤
દો0-સારદ સેસ મહેસ બિધિ આગમ નિગમ પુરાન૤
નેતિ નેતિ કહિ જાસુ ગુન કરહિં નિરંતર ગાન૤૤12૤૤
–*–*–
સબ જાનત પ્રભુ પ્રભુતા સોઈ૤ તદપિ કહેં બિનુ રહા ન કોઈ૤૤
તહાઁ બેદ અસ કારન રાખા૤ ભજન પ્રભાઉ ભાઁતિ બહુ ભાષા૤૤
એક અનીહ અરૂપ અનામા૤ અજ સચ્ચિદાનંદ પર ધામા૤૤
બ્યાપક બિસ્વરૂપ ભગવાના૤ તેહિં ધરિ દેહ ચરિત કૃત નાના૤૤
સો કેવલ ભગતન હિત લાગી૤ પરમ કૃપાલ પ્રનત અનુરાગી૤૤
જેહિ જન પર મમતા અતિ છોહૂ૤ જેહિં કરુના કરિ કીન્હ ન કોહૂ૤૤
ગઈ બહોર ગરીબ નેવાજૂ૤ સરલ સબલ સાહિબ રઘુરાજૂ૤૤
બુધ બરનહિં હરિ જસ અસ જાની૤ કરહિ પુનીત સુફલ નિજ બાની૤૤
તેહિં બલ મૈં રઘુપતિ ગુન ગાથા૤ કહિહઉઁ નાઇ રામ પદ માથા૤૤
મુનિન્હ પ્રથમ હરિ કીરતિ ગાઈ૤ તેહિં મગ ચલત સુગમ મોહિ ભાઈ૤૤

દો0-અતિ અપાર જે સરિત બર જૌં નૃપ સેતુ કરાહિં૤
ચઢિ પિપીલિકઉ પરમ લઘુ બિનુ શ્રમ પારહિ જાહિં૤૤13૤૤

એહિ પ્રકાર બલ મનહિ દેખાઈ૤ કરિહઉઁ રઘુપતિ કથા સુહાઈ૤૤
બ્યાસ આદિ કબિ પુંગવ નાના૤ જિન્હ સાદર હરિ સુજસ બખાના૤૤
ચરન કમલ બંદઉઁ તિન્હ કેરે૤ પુરવહુઁ સકલ મનોરથ મેરે૤૤
કલિ કે કબિન્હ કરઉઁ પરનામા૤ જિન્હ બરને રઘુપતિ ગુન ગ્રામા૤૤
જે પ્રાકૃત કબિ પરમ સયાને૤ ભાષાઁ જિન્હ હરિ ચરિત બખાને૤૤
ભએ જે અહહિં જે હોઇહહિં આગેં૤ પ્રનવઉઁ સબહિં કપટ સબ ત્યાગેં૤૤
હોહુ પ્રસન્ન દેહુ બરદાનૂ૤ સાધુ સમાજ ભનિતિ સનમાનૂ૤૤
જો પ્રબંધ બુધ નહિં આદરહીં૤ સો શ્રમ બાદિ બાલ કબિ કરહીં૤૤
કીરતિ ભનિતિ ભૂતિ ભલિ સોઈ૤ સુરસરિ સમ સબ કહઁ હિત હોઈ૤૤
રામ સુકીરતિ ભનિતિ ભદેસા૤ અસમંજસ અસ મોહિ અઁદેસા૤૤
તુમ્હરી કૃપા સુલભ સોઉ મોરે૤ સિઅનિ સુહાવનિ ટાટ પટોરે૤૤
દો0-સરલ કબિત કીરતિ બિમલ સોઇ આદરહિં સુજાન૤
સહજ બયર બિસરાઇ રિપુ જો સુનિ કરહિં બખાન૤૤14(ક)૤૤
સો ન હોઇ બિનુ બિમલ મતિ મોહિ મતિ બલ અતિ થોર૤
કરહુ કૃપા હરિ જસ કહઉઁ પુનિ પુનિ કરઉઁ નિહોર૤૤14(ખ)૤૤
કબિ કોબિદ રઘુબર ચરિત માનસ મંજુ મરાલ૤
બાલ બિનય સુનિ સુરુચિ લખિ મોપર હોહુ કૃપાલ૤૤14(ગ)૤૤
–*–*–
સો0-બંદઉઁ મુનિ પદ કંજુ રામાયન જેહિં નિરમયઉ૤
સખર સુકોમલ મંજુ દોષ રહિત દૂષન સહિત૤૤14(ઘ)૤૤
બંદઉઁ ચારિઉ બેદ ભવ બારિધિ બોહિત સરિસ૤
જિન્હહિ ન સપનેહુઁ ખેદ બરનત રઘુબર બિસદ જસુ૤૤14(ઙ)૤૤
બંદઉઁ બિધિ પદ રેનુ ભવ સાગર જેહિ કીન્હ જહઁ૤
સંત સુધા સસિ ધેનુ પ્રગટે ખલ બિષ બારુની૤૤14(ચ)૤૤
દો0-બિબુધ બિપ્ર બુધ ગ્રહ ચરન બંદિ કહઉઁ કર જોરિ૤
હોઇ પ્રસન્ન પુરવહુ સકલ મંજુ મનોરથ મોરિ૤૤14(છ)૤૤
–*–*–
પુનિ બંદઉઁ સારદ સુરસરિતા૤ જુગલ પુનીત મનોહર ચરિતા૤૤
મજ્જન પાન પાપ હર એકા૤ કહત સુનત એક હર અબિબેકા૤૤
ગુર પિતુ માતુ મહેસ ભવાની૤ પ્રનવઉઁ દીનબંધુ દિન દાની૤૤
સેવક સ્વામિ સખા સિય પી કે૤ હિત નિરુપધિ સબ બિધિ તુલસીકે૤૤
કલિ બિલોકિ જગ હિત હર ગિરિજા૤ સાબર મંત્ર જાલ જિન્હ સિરિજા૤૤
અનમિલ આખર અરથ ન જાપૂ૤ પ્રગટ પ્રભાઉ મહેસ પ્રતાપૂ૤૤
સો ઉમેસ મોહિ પર અનુકૂલા૤ કરિહિં કથા મુદ મંગલ મૂલા૤૤
સુમિરિ સિવા સિવ પાઇ પસાઊ૤ બરનઉઁ રામચરિત ચિત ચાઊ૤૤
ભનિતિ મોરિ સિવ કૃપાઁ બિભાતી૤ સસિ સમાજ મિલિ મનહુઁ સુરાતી૤૤
જે એહિ કથહિ સનેહ સમેતા૤ કહિહહિં સુનિહહિં સમુઝિ સચેતા૤૤
હોઇહહિં રામ ચરન અનુરાગી૤ કલિ મલ રહિત સુમંગલ ભાગી૤૤
દો0-સપનેહુઁ સાચેહુઁ મોહિ પર જૌં હર ગૌરિ પસાઉ૤
તૌ ફુર હોઉ જો કહેઉઁ સબ ભાષા ભનિતિ પ્રભાઉ૤૤15૤૤
–*–*–
બંદઉઁ અવધ પુરી અતિ પાવનિ૤ સરજૂ સરિ કલિ કલુષ નસાવનિ૤૤
પ્રનવઉઁ પુર નર નારિ બહોરી૤ મમતા જિન્હ પર પ્રભુહિ ન થોરી૤૤
સિય નિંદક અઘ ઓઘ નસાએ૤ લોક બિસોક બનાઇ બસાએ૤૤
બંદઉઁ કૌસલ્યા દિસિ પ્રાચી૤ કીરતિ જાસુ સકલ જગ માચી૤૤
પ્રગટેઉ જહઁ રઘુપતિ સસિ ચારૂ૤ બિસ્વ સુખદ ખલ કમલ તુસારૂ૤૤
દસરથ રાઉ સહિત સબ રાની૤ સુકૃત સુમંગલ મૂરતિ માની૤૤
કરઉઁ પ્રનામ કરમ મન બાની૤ કરહુ કૃપા સુત સેવક જાની૤૤
જિન્હહિ બિરચિ બ૜ ભયઉ બિધાતા૤ મહિમા અવધિ રામ પિતુ માતા૤૤
સો0-બંદઉઁ અવધ ભુઆલ સત્ય પ્રેમ જેહિ રામ પદ૤
બિછુરત દીનદયાલ પ્રિય તનુ તૃન ઇવ પરિહરેઉ૤૤16૤૤
પ્રનવઉઁ પરિજન સહિત બિદેહૂ૤ જાહિ રામ પદ ગૂ૝ સનેહૂ૤૤
જોગ ભોગ મહઁ રાખેઉ ગોઈ૤ રામ બિલોકત પ્રગટેઉ સોઈ૤૤
પ્રનવઉઁ પ્રથમ ભરત કે ચરના૤ જાસુ નેમ બ્રત જાઇ ન બરના૤૤
રામ ચરન પંકજ મન જાસૂ૤ લુબુધ મધુપ ઇવ તજઇ ન પાસૂ૤૤
બંદઉઁ લછિમન પદ જલજાતા૤ સીતલ સુભગ ભગત સુખ દાતા૤૤
રઘુપતિ કીરતિ બિમલ પતાકા૤ દંડ સમાન ભયઉ જસ જાકા૤૤
સેષ સહસ્ત્રસીસ જગ કારન૤ જો અવતરેઉ ભૂમિ ભય ટારન૤૤
સદા સો સાનુકૂલ રહ મો પર૤ કૃપાસિંધુ સૌમિત્રિ ગુનાકર૤૤
રિપુસૂદન પદ કમલ નમામી૤ સૂર સુસીલ ભરત અનુગામી૤૤
મહાવીર બિનવઉઁ હનુમાના૤ રામ જાસુ જસ આપ બખાના૤૤
સો0-પ્રનવઉઁ પવનકુમાર ખલ બન પાવક ગ્યાનધન૤
જાસુ હૃદય આગાર બસહિં રામ સર ચાપ ધર૤૤17૤૤
કપિપતિ રીછ નિસાચર રાજા૤ અંગદાદિ જે કીસ સમાજા૤૤
બંદઉઁ સબ કે ચરન સુહાએ૤ અધમ સરીર રામ જિન્હ પાએ૤૤
રઘુપતિ ચરન ઉપાસક જેતે૤ ખગ મૃગ સુર નર અસુર સમેતે૤૤
બંદઉઁ પદ સરોજ સબ કેરે૤ જે બિનુ કામ રામ કે ચેરે૤૤
સુક સનકાદિ ભગત મુનિ નારદ૤ જે મુનિબર બિગ્યાન બિસારદ૤૤
પ્રનવઉઁ સબહિં ધરનિ ધરિ સીસા૤ કરહુ કૃપા જન જાનિ મુનીસા૤૤
જનકસુતા જગ જનનિ જાનકી૤ અતિસય પ્રિય કરુના નિધાન કી૤૤
તાકે જુગ પદ કમલ મનાવઉઁ૤ જાસુ કૃપાઁ નિરમલ મતિ પાવઉઁ૤૤
પુનિ મન બચન કર્મ રઘુનાયક૤ ચરન કમલ બંદઉઁ સબ લાયક૤૤
રાજિવનયન ધરેં ધનુ સાયક૤ ભગત બિપતિ ભંજન સુખ દાયક૤૤
દો0-ગિરા અરથ જલ બીચિ સમ કહિઅત ભિન્ન ન ભિન્ન૤
બદઉઁ સીતા રામ પદ જિન્હહિ પરમ પ્રિય ખિન્ન૤૤18૤૤
–*–*–
બંદઉઁ નામ રામ રઘુવર કો૤ હેતુ કૃસાનુ ભાનુ હિમકર કો૤૤
બિધિ હરિ હરમય બેદ પ્રાન સો૤ અગુન અનૂપમ ગુન નિધાન સો૤૤
મહામંત્ર જોઇ જપત મહેસૂ૤ કાસીં મુકુતિ હેતુ ઉપદેસૂ૤૤
મહિમા જાસુ જાન ગનરાઉ૤ પ્રથમ પૂજિઅત નામ પ્રભાઊ૤૤
જાન આદિકબિ નામ પ્રતાપૂ૤ ભયઉ સુદ્ધ કરિ ઉલટા જાપૂ૤૤
સહસ નામ સમ સુનિ સિવ બાની૤ જપિ જેઈ પિય સંગ ભવાની૤૤
હરષે હેતુ હેરિ હર હી કો૤ કિય ભૂષન તિય ભૂષન તી કો૤૤
નામ પ્રભાઉ જાન સિવ નીકો૤ કાલકૂટ ફલુ દીન્હ અમી કો૤૤
દો0-બરષા રિતુ રઘુપતિ ભગતિ તુલસી સાલિ સુદાસ૤૤
રામ નામ બર બરન જુગ સાવન ભાદવ માસ૤૤19૤૤
–*–*–
આખર મધુર મનોહર દોઊ૤ બરન બિલોચન જન જિય જોઊ૤૤
સુમિરત સુલભ સુખદ સબ કાહૂ૤ લોક લાહુ પરલોક નિબાહૂ૤૤
કહત સુનત સુમિરત સુઠિ નીકે૤ રામ લખન સમ પ્રિય તુલસી કે૤૤
બરનત બરન પ્રીતિ બિલગાતી૤ બ્રહ્મ જીવ સમ સહજ સઁઘાતી૤૤
નર નારાયન સરિસ સુભ્રાતા૤ જગ પાલક બિસેષિ જન ત્રાતા૤૤
ભગતિ સુતિય કલ કરન બિભૂષન૤ જગ હિત હેતુ બિમલ બિધુ પૂષન ૤
સ્વાદ તોષ સમ સુગતિ સુધા કે૤ કમઠ સેષ સમ ધર બસુધા કે૤૤
જન મન મંજુ કંજ મધુકર સે૤ જીહ જસોમતિ હરિ હલધર સે૤૤
દો0-એકુ છત્રુ એકુ મુકુટમનિ સબ બરનનિ પર જોઉ૤
તુલસી રઘુબર નામ કે બરન બિરાજત દોઉ૤૤20૤૤
–*–*–
સમુઝત સરિસ નામ અરુ નામી૤ પ્રીતિ પરસપર પ્રભુ અનુગામી૤૤
નામ રૂપ દુઇ ઈસ ઉપાધી૤ અકથ અનાદિ સુસામુઝિ સાધી૤૤
કો બ૜ છોટ કહત અપરાધૂ૤ સુનિ ગુન ભેદ સમુઝિહહિં સાધૂ૤૤
દેખિઅહિં રૂપ નામ આધીના૤ રૂપ ગ્યાન નહિં નામ બિહીના૤૤
રૂપ બિસેષ નામ બિનુ જાનેં૤ કરતલ ગત ન પરહિં પહિચાનેં૤૤
સુમિરિઅ નામ રૂપ બિનુ દેખેં૤ આવત હૃદયઁ સનેહ બિસેષેં૤૤
નામ રૂપ ગતિ અકથ કહાની૤ સમુઝત સુખદ ન પરતિ બખાની૤૤
અગુન સગુન બિચ નામ સુસાખી૤ ઉભય પ્રબોધક ચતુર દુભાષી૤૤
દો0-રામ નામ મનિદીપ ધરુ જીહ દેહરી દ્વાર૤
તુલસી ભીતર બાહેરહુઁ જૌં ચાહસિ ઉજિઆર૤૤21૤૤
–*–*–
નામ જીહઁ જપિ જાગહિં જોગી૤ બિરતિ બિરંચિ પ્રપંચ બિયોગી૤૤
બ્રહ્મસુખહિ અનુભવહિં અનૂપા૤ અકથ અનામય નામ ન રૂપા૤૤
જાના ચહહિં ગૂ૝ ગતિ જેઊ૤ નામ જીહઁ જપિ જાનહિં તેઊ૤૤
સાધક નામ જપહિં લય લાએઁ૤ હોહિં સિદ્ધ અનિમાદિક પાએઁ૤૤
જપહિં નામુ જન આરત ભારી૤ મિટહિં કુસંકટ હોહિં સુખારી૤૤
રામ ભગત જગ ચારિ પ્રકારા૤ સુકૃતી ચારિઉ અનઘ ઉદારા૤૤
ચહૂ ચતુર કહુઁ નામ અધારા૤ ગ્યાની પ્રભુહિ બિસેષિ પિઆરા૤૤
ચહુઁ જુગ ચહુઁ શ્રુતિ ના પ્રભાઊ૤ કલિ બિસેષિ નહિં આન ઉપાઊ૤૤
દો0-સકલ કામના હીન જે રામ ભગતિ રસ લીન૤
નામ સુપ્રેમ પિયૂષ હદ તિન્હહુઁ કિએ મન મીન૤૤22૤૤
–*–*–
અગુન સગુન દુઇ બ્રહ્મ સરૂપા૤ અકથ અગાધ અનાદિ અનૂપા૤૤
મોરેં મત બ૜ નામુ દુહૂ તેં૤ કિએ જેહિં જુગ નિજ બસ નિજ બૂતેં૤૤
પ્રો૝િ સુજન જનિ જાનહિં જન કી૤ કહઉઁ પ્રતીતિ પ્રીતિ રુચિ મન કી૤૤
એકુ દારુગત દેખિઅ એકૂ૤ પાવક સમ જુગ બ્રહ્મ બિબેકૂ૤૤
ઉભય અગમ જુગ સુગમ નામ તેં૤ કહેઉઁ નામુ બ૜ બ્રહ્મ રામ તેં૤૤
બ્યાપકુ એકુ બ્રહ્મ અબિનાસી૤ સત ચેતન ધન આનઁદ રાસી૤૤
અસ પ્રભુ હૃદયઁ અછત અબિકારી૤ સકલ જીવ જગ દીન દુખારી૤૤
નામ નિરૂપન નામ જતન તેં૤ સોઉ પ્રગટત જિમિ મોલ રતન તેં૤૤
દો0-નિરગુન તેં એહિ ભાઁતિ બ૜ નામ પ્રભાઉ અપાર૤
કહઉઁ નામુ બ૜ રામ તેં નિજ બિચાર અનુસાર૤૤23૤૤
–*–*–
રામ ભગત હિત નર તનુ ધારી૤ સહિ સંકટ કિએ સાધુ સુખારી૤૤
નામુ સપ્રેમ જપત અનયાસા૤ ભગત હોહિં મુદ મંગલ બાસા૤૤
રામ એક તાપસ તિય તારી૤ નામ કોટિ ખલ કુમતિ સુધારી૤૤
રિષિ હિત રામ સુકેતુસુતા કી૤ સહિત સેન સુત કીન્હ બિબાકી૤૤
સહિત દોષ દુખ દાસ દુરાસા૤ દલઇ નામુ જિમિ રબિ નિસિ નાસા૤૤
ભંજેઉ રામ આપુ ભવ ચાપૂ૤ ભવ ભય ભંજન નામ પ્રતાપૂ૤૤
દંડક બનુ પ્રભુ કીન્હ સુહાવન૤ જન મન અમિત નામ કિએ પાવન૤૤૤
નિસિચર નિકર દલે રઘુનંદન૤ નામુ સકલ કલિ કલુષ નિકંદન૤૤
દો0-સબરી ગીધ સુસેવકનિ સુગતિ દીન્હિ રઘુનાથ૤
નામ ઉધારે અમિત ખલ બેદ બિદિત ગુન ગાથ૤૤24૤૤
–*–*–
રામ સુકંઠ બિભીષન દોઊ૤ રાખે સરન જાન સબુ કોઊ૤૤
નામ ગરીબ અનેક નેવાજે૤ લોક બેદ બર બિરિદ બિરાજે૤૤
રામ ભાલુ કપિ કટકુ બટોરા૤ સેતુ હેતુ શ્રમુ કીન્હ ન થોરા૤૤
નામુ લેત ભવસિંધુ સુખાહીં૤ કરહુ બિચારુ સુજન મન માહીં૤૤
રામ સકુલ રન રાવનુ મારા૤ સીય સહિત નિજ પુર પગુ ધારા૤૤
રાજા રામુ અવધ રજધાની૤ ગાવત ગુન સુર મુનિ બર બાની૤૤
સેવક સુમિરત નામુ સપ્રીતી૤ બિનુ શ્રમ પ્રબલ મોહ દલુ જીતી૤૤
ફિરત સનેહઁ મગન સુખ અપનેં૤ નામ પ્રસાદ સોચ નહિં સપનેં૤૤
દો0-બ્રહ્મ રામ તેં નામુ બ૜ બર દાયક બર દાનિ૤
રામચરિત સત કોટિ મહઁ લિય મહેસ જિયઁ જાનિ૤૤25૤૤
માસપારાયણ, પહલા વિશ્રામ
–*–*–
નામ પ્રસાદ સંભુ અબિનાસી૤ સાજુ અમંગલ મંગલ રાસી૤૤
સુક સનકાદિ સિદ્ધ મુનિ જોગી૤ નામ પ્રસાદ બ્રહ્મસુખ ભોગી૤૤
નારદ જાનેઉ નામ પ્રતાપૂ૤ જગ પ્રિય હરિ હરિ હર પ્રિય આપૂ૤૤
નામુ જપત પ્રભુ કીન્હ પ્રસાદૂ૤ ભગત સિરોમનિ ભે પ્રહલાદૂ૤૤
ધ્રુવઁ સગલાનિ જપેઉ હરિ નાઊઁ૤ પાયઉ અચલ અનૂપમ ઠાઊઁ૤૤
સુમિરિ પવનસુત પાવન નામૂ૤ અપને બસ કરિ રાખે રામૂ૤૤
અપતુ અજામિલુ ગજુ ગનિકાઊ૤ ભએ મુકુત હરિ નામ પ્રભાઊ૤૤
કહૌં કહાઁ લગિ નામ બ૜ાઈ૤ રામુ ન સકહિં નામ ગુન ગાઈ૤૤
દો0-નામુ રામ કો કલપતરુ કલિ કલ્યાન નિવાસુ૤
જો સુમિરત ભયો ભાઁગ તેં તુલસી તુલસીદાસુ૤૤26૤૤
–*–*–
ચહુઁ જુગ તીનિ કાલ તિહુઁ લોકા૤ ભએ નામ જપિ જીવ બિસોકા૤૤
બેદ પુરાન સંત મત એહૂ૤ સકલ સુકૃત ફલ રામ સનેહૂ૤૤
ધ્યાનુ પ્રથમ જુગ મખબિધિ દૂજેં૤ દ્વાપર પરિતોષત પ્રભુ પૂજેં૤૤
કલિ કેવલ મલ મૂલ મલીના૤ પાપ પયોનિધિ જન જન મીના૤૤
નામ કામતરુ કાલ કરાલા૤ સુમિરત સમન સકલ જગ જાલા૤૤
રામ નામ કલિ અભિમત દાતા૤ હિત પરલોક લોક પિતુ માતા૤૤
નહિં કલિ કરમ ન ભગતિ બિબેકૂ૤ રામ નામ અવલંબન એકૂ૤૤
કાલનેમિ કલિ કપટ નિધાનૂ૤ નામ સુમતિ સમરથ હનુમાનૂ૤૤
દો0-રામ નામ નરકેસરી કનકકસિપુ કલિકાલ૤
જાપક જન પ્રહલાદ જિમિ પાલિહિ દલિ સુરસાલ૤૤27૤૤
–*–*–
ભાયઁ કુભાયઁ અનખ આલસહૂઁ૤ નામ જપત મંગલ દિસિ દસહૂઁ૤૤
સુમિરિ સો નામ રામ ગુન ગાથા૤ કરઉઁ નાઇ રઘુનાથહિ માથા૤૤
મોરિ સુધારિહિ સો સબ ભાઁતી૤ જાસુ કૃપા નહિં કૃપાઁ અઘાતી૤૤
રામ સુસ્વામિ કુસેવકુ મોસો૤ નિજ દિસિ દૈખિ દયાનિધિ પોસો૤૤
લોકહુઁ બેદ સુસાહિબ રીતીં૤ બિનય સુનત પહિચાનત પ્રીતી૤૤
ગની ગરીબ ગ્રામનર નાગર૤ પંડિત મૂ૝ મલીન ઉજાગર૤૤
સુકબિ કુકબિ નિજ મતિ અનુહારી૤ નૃપહિ સરાહત સબ નર નારી૤૤
સાધુ સુજાન સુસીલ નૃપાલા૤ ઈસ અંસ ભવ પરમ કૃપાલા૤૤
સુનિ સનમાનહિં સબહિ સુબાની૤ ભનિતિ ભગતિ નતિ ગતિ પહિચાની૤૤
યહ પ્રાકૃત મહિપાલ સુભાઊ૤ જાન સિરોમનિ કોસલરાઊ૤૤
રીઝત રામ સનેહ નિસોતેં૤ કો જગ મંદ મલિનમતિ મોતેં૤૤
દો0-સઠ સેવક કી પ્રીતિ રુચિ રખિહહિં રામ કૃપાલુ૤
ઉપલ કિએ જલજાન જેહિં સચિવ સુમતિ કપિ ભાલુ૤૤28(ક)૤૤
હૌહુ કહાવત સબુ કહત રામ સહત ઉપહાસ૤
સાહિબ સીતાનાથ સો સેવક તુલસીદાસ૤૤28(ખ)૤૤
–*–*–
અતિ બ૜િ મોરિ ઢિઠાઈ ખોરી૤ સુનિ અઘ નરકહુઁ નાક સકોરી૤૤
સમુઝિ સહમ મોહિ અપડર અપનેં૤ સો સુધિ રામ કીન્હિ નહિં સપનેં૤૤
સુનિ અવલોકિ સુચિત ચખ ચાહી૤ ભગતિ મોરિ મતિ સ્વામિ સરાહી૤૤
કહત નસાઇ હોઇ હિયઁ નીકી૤ રીઝત રામ જાનિ જન જી કી૤૤
રહતિ ન પ્રભુ ચિત ચૂક કિએ કી૤ કરત સુરતિ સય બાર હિએ કી૤૤
જેહિં અઘ બધેઉ બ્યાધ જિમિ બાલી૤ ફિરિ સુકંઠ સોઇ કીન્હ કુચાલી૤૤
સોઇ કરતૂતિ બિભીષન કેરી૤ સપનેહુઁ સો ન રામ હિયઁ હેરી૤૤
તે ભરતહિ ભેંટત સનમાને૤ રાજસભાઁ રઘુબીર બખાને૤૤
દો0-પ્રભુ તરુ તર કપિ ડાર પર તે કિએ આપુ સમાન૤૤
તુલસી કહૂઁ ન રામ સે સાહિબ સીલનિધાન૤૤29(ક)૤૤
રામ નિકાઈં રાવરી હૈ સબહી કો નીક૤
જોં યહ સાઁચી હૈ સદા તૌ નીકો તુલસીક૤૤29(ખ)૤૤
એહિ બિધિ નિજ ગુન દોષ કહિ સબહિ બહુરિ સિરુ નાઇ૤
બરનઉઁ રઘુબર બિસદ જસુ સુનિ કલિ કલુષ નસાઇ૤૤29(ગ)૤૤
–*–*–
જાગબલિક જો કથા સુહાઈ૤ ભરદ્વાજ મુનિબરહિ સુનાઈ૤૤
કહિહઉઁ સોઇ સંબાદ બખાની૤ સુનહુઁ સકલ સજ્જન સુખુ માની૤૤
સંભુ કીન્હ યહ ચરિત સુહાવા૤ બહુરિ કૃપા કરિ ઉમહિ સુનાવા૤૤
સોઇ સિવ કાગભુસુંડિહિ દીન્હા૤ રામ ભગત અધિકારી ચીન્હા૤૤
તેહિ સન જાગબલિક પુનિ પાવા૤ તિન્હ પુનિ ભરદ્વાજ પ્રતિ ગાવા૤૤
તે શ્રોતા બકતા સમસીલા૤ સવઁદરસી જાનહિં હરિલીલા૤૤
જાનહિં તીનિ કાલ નિજ ગ્યાના૤ કરતલ ગત આમલક સમાના૤૤
ઔરઉ જે હરિભગત સુજાના૤ કહહિં સુનહિં સમુઝહિં બિધિ નાના૤૤
દો0-મૈ પુનિ નિજ ગુર સન સુની કથા સો સૂકરખેત૤
સમુઝી નહિ તસિ બાલપન તબ અતિ રહેઉઁ અચેત૤૤30(ક)૤૤
શ્રોતા બકતા ગ્યાનનિધિ કથા રામ કૈ ગૂ૝૤
કિમિ સમુઝૌં મૈ જીવ જ૜ કલિ મલ ગ્રસિત બિમૂ૝૤૤30(ખ)
–*–*–
તદપિ કહી ગુર બારહિં બારા૤ સમુઝિ પરી કછુ મતિ અનુસારા૤૤
ભાષાબદ્ધ કરબિ મૈં સોઈ૤ મોરેં મન પ્રબોધ જેહિં હોઈ૤૤
જસ કછુ બુધિ બિબેક બલ મેરેં૤ તસ કહિહઉઁ હિયઁ હરિ કે પ્રેરેં૤૤
નિજ સંદેહ મોહ ભ્રમ હરની૤ કરઉઁ કથા ભવ સરિતા તરની૤૤
બુધ બિશ્રામ સકલ જન રંજનિ૤ રામકથા કલિ કલુષ બિભંજનિ૤૤
રામકથા કલિ પંનગ ભરની૤ પુનિ બિબેક પાવક કહુઁ અરની૤૤
રામકથા કલિ કામદ ગાઈ૤ સુજન સજીવનિ મૂરિ સુહાઈ૤૤
સોઇ બસુધાતલ સુધા તરંગિનિ૤ ભય ભંજનિ ભ્રમ ભેક ભુઅંગિનિ૤૤
અસુર સેન સમ નરક નિકંદિનિ૤ સાધુ બિબુધ કુલ હિત ગિરિનંદિનિ૤૤
સંત સમાજ પયોધિ રમા સી૤ બિસ્વ ભાર ભર અચલ છમા સી૤૤
જમ ગન મુહઁ મસિ જગ જમુના સી૤ જીવન મુકુતિ હેતુ જનુ કાસી૤૤
રામહિ પ્રિય પાવનિ તુલસી સી૤ તુલસિદાસ હિત હિયઁ હુલસી સી૤૤
સિવપ્રય મેકલ સૈલ સુતા સી૤ સકલ સિદ્ધિ સુખ સંપતિ રાસી૤૤
સદગુન સુરગન અંબ અદિતિ સી૤ રઘુબર ભગતિ પ્રેમ પરમિતિ સી૤૤
દો0- રામ કથા મંદાકિની ચિત્રકૂટ ચિત ચારુ૤
તુલસી સુભગ સનેહ બન સિય રઘુબીર બિહારુ૤૤31૤૤
–*–*–
રામ ચરિત ચિંતામનિ ચારૂ૤ સંત સુમતિ તિય સુભગ સિંગારૂ૤૤
જગ મંગલ ગુન ગ્રામ રામ કે૤ દાનિ મુકુતિ ધન ધરમ ધામ કે૤૤
સદગુર ગ્યાન બિરાગ જોગ કે૤ બિબુધ બૈદ ભવ ભીમ રોગ કે૤૤
જનનિ જનક સિય રામ પ્રેમ કે૤ બીજ સકલ બ્રત ધરમ નેમ કે૤૤
સમન પાપ સંતાપ સોક કે૤ પ્રિય પાલક પરલોક લોક કે૤૤
સચિવ સુભટ ભૂપતિ બિચાર કે૤ કુંભજ લોભ ઉદધિ અપાર કે૤૤
કામ કોહ કલિમલ કરિગન કે૤ કેહરિ સાવક જન મન બન કે૤૤
અતિથિ પૂજ્ય પ્રિયતમ પુરારિ કે૤ કામદ ઘન દારિદ દવારિ કે૤૤
મંત્ર મહામનિ બિષય બ્યાલ કે૤ મેટત કઠિન કુઅંક ભાલ કે૤૤
હરન મોહ તમ દિનકર કર સે૤ સેવક સાલિ પાલ જલધર સે૤૤
અભિમત દાનિ દેવતરુ બર સે૤ સેવત સુલભ સુખદ હરિ હર સે૤૤
સુકબિ સરદ નભ મન ઉડગન સે૤ રામભગત જન જીવન ધન સે૤૤
સકલ સુકૃત ફલ ભૂરિ ભોગ સે૤ જગ હિત નિરુપધિ સાધુ લોગ સે૤૤
સેવક મન માનસ મરાલ સે૤ પાવક ગંગ તંરગ માલ સે૤૤
દો0-કુપથ કુતરક કુચાલિ કલિ કપટ દંભ પાષંડ૤
દહન રામ ગુન ગ્રામ જિમિ ઇંધન અનલ પ્રચંડ૤૤32(ક)૤૤
રામચરિત રાકેસ કર સરિસ સુખદ સબ કાહુ૤
સજ્જન કુમુદ ચકોર ચિત હિત બિસેષિ બ૜ લાહુ૤૤32(ખ)૤૤
–*–*–
કીન્હિ પ્રસ્ન જેહિ ભાઁતિ ભવાની૤ જેહિ બિધિ સંકર કહા બખાની૤૤
સો સબ હેતુ કહબ મૈં ગાઈ૤ કથાપ્રબંધ બિચિત્ર બનાઈ૤૤
જેહિ યહ કથા સુની નહિં હોઈ૤ જનિ આચરજુ કરૈં સુનિ સોઈ૤૤
કથા અલૌકિક સુનહિં જે ગ્યાની૤ નહિં આચરજુ કરહિં અસ જાની૤૤
રામકથા કૈ મિતિ જગ નાહીં૤ અસિ પ્રતીતિ તિન્હ કે મન માહીં૤૤
નાના ભાઁતિ રામ અવતારા૤ રામાયન સત કોટિ અપારા૤૤
કલપભેદ હરિચરિત સુહાએ૤ ભાઁતિ અનેક મુનીસન્હ ગાએ૤૤
કરિઅ ન સંસય અસ ઉર આની૤ સુનિઅ કથા સારદ રતિ માની૤૤
દો0-રામ અનંત અનંત ગુન અમિત કથા બિસ્તાર૤
સુનિ આચરજુ ન માનિહહિં જિન્હ કેં બિમલ બિચાર૤૤33૤૤
–*–*–
એહિ બિધિ સબ સંસય કરિ દૂરી૤ સિર ધરિ ગુર પદ પંકજ ધૂરી૤૤
પુનિ સબહી બિનવઉઁ કર જોરી૤ કરત કથા જેહિં લાગ ન ખોરી૤૤
સાદર સિવહિ નાઇ અબ માથા૤ બરનઉઁ બિસદ રામ ગુન ગાથા૤૤
સંબત સોરહ સૈ એકતીસા૤ કરઉઁ કથા હરિ પદ ધરિ સીસા૤૤
નૌમી ભૌમ બાર મધુ માસા૤ અવધપુરીં યહ ચરિત પ્રકાસા૤૤
જેહિ દિન રામ જનમ શ્રુતિ ગાવહિં૤ તીરથ સકલ તહાઁ ચલિ આવહિં૤૤
અસુર નાગ ખગ નર મુનિ દેવા૤ આઇ કરહિં રઘુનાયક સેવા૤૤
જન્મ મહોત્સવ રચહિં સુજાના૤ કરહિં રામ કલ કીરતિ ગાના૤૤
દો0-મજ્જહિ સજ્જન બૃંદ બહુ પાવન સરજૂ નીર૤
જપહિં રામ ધરિ ધ્યાન ઉર સુંદર સ્યામ સરીર૤૤34૤૤
–*–
દરસ પરસ મજ્જન અરુ પાના૤ હરઇ પાપ કહ બેદ પુરાના૤૤
નદી પુનીત અમિત મહિમા અતિ૤ કહિ ન સકઇ સારદ બિમલમતિ૤૤
રામ ધામદા પુરી સુહાવનિ૤ લોક સમસ્ત બિદિત અતિ પાવનિ૤૤
ચારિ ખાનિ જગ જીવ અપારા૤ અવધ તજે તનુ નહિ સંસારા૤૤
સબ બિધિ પુરી મનોહર જાની૤ સકલ સિદ્ધિપ્રદ મંગલ ખાની૤૤
બિમલ કથા કર કીન્હ અરંભા૤ સુનત નસાહિં કામ મદ દંભા૤૤
રામચરિતમાનસ એહિ નામા૤ સુનત શ્રવન પાઇઅ બિશ્રામા૤૤
મન કરિ વિષય અનલ બન જરઈ૤ હોઇ સુખી જૌ એહિં સર પરઈ૤૤
રામચરિતમાનસ મુનિ ભાવન૤ બિરચેઉ સંભુ સુહાવન પાવન૤૤
ત્રિબિધ દોષ દુખ દારિદ દાવન૤ કલિ કુચાલિ કુલિ કલુષ નસાવન૤૤
રચિ મહેસ નિજ માનસ રાખા૤ પાઇ સુસમઉ સિવા સન ભાષા૤૤
તાતેં રામચરિતમાનસ બર૤ ધરેઉ નામ હિયઁ હેરિ હરષિ હર૤૤
કહઉઁ કથા સોઇ સુખદ સુહાઈ૤ સાદર સુનહુ સુજન મન લાઈ૤૤
દો0-જસ માનસ જેહિ બિધિ ભયઉ જગ પ્રચાર જેહિ હેતુ૤
અબ સોઇ કહઉઁ પ્રસંગ સબ સુમિરિ ઉમા બૃષકેતુ૤૤35૤૤
–*–*–
સંભુ પ્રસાદ સુમતિ હિયઁ હુલસી૤ રામચરિતમાનસ કબિ તુલસી૤૤
કરઇ મનોહર મતિ અનુહારી૤ સુજન સુચિત સુનિ લેહુ સુધારી૤૤
સુમતિ ભૂમિ થલ હૃદય અગાધૂ૤ બેદ પુરાન ઉદધિ ઘન સાધૂ૤૤
બરષહિં રામ સુજસ બર બારી૤ મધુર મનોહર મંગલકારી૤૤
લીલા સગુન જો કહહિં બખાની૤ સોઇ સ્વચ્છતા કરઇ મલ હાની૤૤
પ્રેમ ભગતિ જો બરનિ ન જાઈ૤ સોઇ મધુરતા સુસીતલતાઈ૤૤
સો જલ સુકૃત સાલિ હિત હોઈ૤ રામ ભગત જન જીવન સોઈ૤૤
મેધા મહિ ગત સો જલ પાવન૤ સકિલિ શ્રવન મગ ચલેઉ સુહાવન૤૤
ભરેઉ સુમાનસ સુથલ થિરાના૤ સુખદ સીત રુચિ ચારુ ચિરાના૤૤
દો0-સુઠિ સુંદર સંબાદ બર બિરચે બુદ્ધિ બિચારિ૤
તેઇ એહિ પાવન સુભગ સર ઘાટ મનોહર ચારિ૤૤36૤૤
–*–*–
સપ્ત પ્રબન્ધ સુભગ સોપાના૤ ગ્યાન નયન નિરખત મન માના૤૤
રઘુપતિ મહિમા અગુન અબાધા૤ બરનબ સોઇ બર બારિ અગાધા૤૤
રામ સીય જસ સલિલ સુધાસમ૤ ઉપમા બીચિ બિલાસ મનોરમ૤૤
પુરઇનિ સઘન ચારુ ચૌપાઈ૤ જુગુતિ મંજુ મનિ સીપ સુહાઈ૤૤
છંદ સોરઠા સુંદર દોહા૤ સોઇ બહુરંગ કમલ કુલ સોહા૤૤
અરથ અનૂપ સુમાવ સુભાસા૤ સોઇ પરાગ મકરંદ સુબાસા૤૤
સુકૃત પુંજ મંજુલ અલિ માલા૤ ગ્યાન બિરાગ બિચાર મરાલા૤૤
ધુનિ અવરેબ કબિત ગુન જાતી૤ મીન મનોહર તે બહુભાઁતી૤૤
અરથ ધરમ કામાદિક ચારી૤ કહબ ગ્યાન બિગ્યાન બિચારી૤૤
નવ રસ જપ તપ જોગ બિરાગા૤ તે સબ જલચર ચારુ ત૜ાગા૤૤
સુકૃતી સાધુ નામ ગુન ગાના૤ તે બિચિત્ર જલ બિહગ સમાના૤૤
સંતસભા ચહુઁ દિસિ અવઁરાઈ૤ શ્રદ્ધા રિતુ બસંત સમ ગાઈ૤૤
ભગતિ નિરુપન બિબિધ બિધાના૤ છમા દયા દમ લતા બિતાના૤૤
સમ જમ નિયમ ફૂલ ફલ ગ્યાના૤ હરિ પત રતિ રસ બેદ બખાના૤૤
ઔરઉ કથા અનેક પ્રસંગા૤ તેઇ સુક પિક બહુબરન બિહંગા૤૤
દો0-પુલક બાટિકા બાગ બન સુખ સુબિહંગ બિહારુ૤
માલી સુમન સનેહ જલ સીંચત લોચન ચારુ૤૤37૤૤
–*–*–
જે ગાવહિં યહ ચરિત સઁભારે૤ તેઇ એહિ તાલ ચતુર રખવારે૤૤
સદા સુનહિં સાદર નર નારી૤ તેઇ સુરબર માનસ અધિકારી૤૤
અતિ ખલ જે બિષઈ બગ કાગા૤ એહિં સર નિકટ ન જાહિં અભાગા૤૤
સંબુક ભેક સેવાર સમાના૤ ઇહાઁ ન બિષય કથા રસ નાના૤૤
તેહિ કારન આવત હિયઁ હારે૤ કામી કાક બલાક બિચારે૤૤
આવત એહિં સર અતિ કઠિનાઈ૤ રામ કૃપા બિનુ આઇ ન જાઈ૤૤
કઠિન કુસંગ કુપંથ કરાલા૤ તિન્હ કે બચન બાઘ હરિ બ્યાલા૤૤
ગૃહ કારજ નાના જંજાલા૤ તે અતિ દુર્ગમ સૈલ બિસાલા૤૤
બન બહુ બિષમ મોહ મદ માના૤ નદીં કુતર્ક ભયંકર નાના૤૤
દો0-જે શ્રદ્ધા સંબલ રહિત નહિ સંતન્હ કર સાથ૤
તિન્હ કહુઁ માનસ અગમ અતિ જિન્હહિ ન પ્રિય રઘુનાથ૤૤38૤૤
–*–*–
જૌં કરિ કષ્ટ જાઇ પુનિ કોઈ૤ જાતહિં નીંદ જુ૜ાઈ હોઈ૤૤
જ૜તા જા૜ બિષમ ઉર લાગા૤ ગએહુઁ ન મજ્જન પાવ અભાગા૤૤
કરિ ન જાઇ સર મજ્જન પાના૤ ફિરિ આવઇ સમેત અભિમાના૤૤
જૌં બહોરિ કોઉ પૂછન આવા૤ સર નિંદા કરિ તાહિ બુઝાવા૤૤
સકલ બિઘ્ન બ્યાપહિ નહિં તેહી૤ રામ સુકૃપાઁ બિલોકહિં જેહી૤૤
સોઇ સાદર સર મજ્જનુ કરઈ૤ મહા ઘોર ત્રયતાપ ન જરઈ૤૤
તે નર યહ સર તજહિં ન કાઊ૤ જિન્હ કે રામ ચરન ભલ ભાઊ૤૤
જો નહાઇ ચહ એહિં સર ભાઈ૤ સો સતસંગ કરઉ મન લાઈ૤૤
અસ માનસ માનસ ચખ ચાહી૤ ભઇ કબિ બુદ્ધિ બિમલ અવગાહી૤૤
ભયઉ હૃદયઁ આનંદ ઉછાહૂ૤ ઉમગેઉ પ્રેમ પ્રમોદ પ્રબાહૂ૤૤
ચલી સુભગ કબિતા સરિતા સો૤ રામ બિમલ જસ જલ ભરિતા સો૤૤
સરજૂ નામ સુમંગલ મૂલા૤ લોક બેદ મત મંજુલ કૂલા૤૤
નદી પુનીત સુમાનસ નંદિનિ૤ કલિમલ તૃન તરુ મૂલ નિકંદિનિ૤૤
દો0-શ્રોતા ત્રિબિધ સમાજ પુર ગ્રામ નગર દુહુઁ કૂલ૤
સંતસભા અનુપમ અવધ સકલ સુમંગલ મૂલ૤૤39૤૤
–*–*–
રામભગતિ સુરસરિતહિ જાઈ૤ મિલી સુકીરતિ સરજુ સુહાઈ૤૤
સાનુજ રામ સમર જસુ પાવન૤ મિલેઉ મહાનદુ સોન સુહાવન૤૤
જુગ બિચ ભગતિ દેવધુનિ ધારા૤ સોહતિ સહિત સુબિરતિ બિચારા૤૤
ત્રિબિધ તાપ ત્રાસક તિમુહાની૤ રામ સરુપ સિંધુ સમુહાની૤૤
માનસ મૂલ મિલી સુરસરિહી૤ સુનત સુજન મન પાવન કરિહી૤૤
બિચ બિચ કથા બિચિત્ર બિભાગા૤ જનુ સરિ તીર તીર બન બાગા૤૤
ઉમા મહેસ બિબાહ બરાતી૤ તે જલચર અગનિત બહુભાઁતી૤૤
રઘુબર જનમ અનંદ બધાઈ૤ ભવઁર તરંગ મનોહરતાઈ૤૤
દો0-બાલચરિત ચહુ બંધુ કે બનજ બિપુલ બહુરંગ૤
નૃપ રાની પરિજન સુકૃત મધુકર બારિબિહંગ૤૤40૤૤
–*–*–
સીય સ્વયંબર કથા સુહાઈ૤ સરિત સુહાવનિ સો છબિ છાઈ૤૤
નદી નાવ પટુ પ્રસ્ન અનેકા૤ કેવટ કુસલ ઉતર સબિબેકા૤૤
સુનિ અનુકથન પરસ્પર હોઈ૤ પથિક સમાજ સોહ સરિ સોઈ૤૤
ઘોર ધાર ભૃગુનાથ રિસાની૤ ઘાટ સુબદ્ધ રામ બર બાની૤૤
સાનુજ રામ બિબાહ ઉછાહૂ૤ સો સુભ ઉમગ સુખદ સબ કાહૂ૤૤
કહત સુનત હરષહિં પુલકાહીં૤ તે સુકૃતી મન મુદિત નહાહીં૤૤
રામ તિલક હિત મંગલ સાજા૤ પરબ જોગ જનુ જુરે સમાજા૤૤
કાઈ કુમતિ કેકઈ કેરી૤ પરી જાસુ ફલ બિપતિ ઘનેરી૤૤
દો0-સમન અમિત ઉતપાત સબ ભરતચરિત જપજાગ૤
કલિ અઘ ખલ અવગુન કથન તે જલમલ બગ કાગ૤૤41૤૤
–*–*–
કીરતિ સરિત છહૂઁ રિતુ રૂરી૤ સમય સુહાવનિ પાવનિ ભૂરી૤૤
હિમ હિમસૈલસુતા સિવ બ્યાહૂ૤ સિસિર સુખદ પ્રભુ જનમ ઉછાહૂ૤૤
બરનબ રામ બિબાહ સમાજૂ૤ સો મુદ મંગલમય રિતુરાજૂ૤૤
ગ્રીષમ દુસહ રામ બનગવનૂ૤ પંથકથા ખર આતપ પવનૂ૤૤
બરષા ઘોર નિસાચર રારી૤ સુરકુલ સાલિ સુમંગલકારી૤૤
રામ રાજ સુખ બિનય બ૜ાઈ૤ બિસદ સુખદ સોઇ સરદ સુહાઈ૤૤
સતી સિરોમનિ સિય ગુનગાથા૤ સોઇ ગુન અમલ અનૂપમ પાથા૤૤
ભરત સુભાઉ સુસીતલતાઈ૤ સદા એકરસ બરનિ ન જાઈ૤૤
દો0- અવલોકનિ બોલનિ મિલનિ પ્રીતિ પરસપર હાસ૤
ભાયપ ભલિ ચહુ બંધુ કી જલ માધુરી સુબાસ૤૤42૤૤
–*–*–
આરતિ બિનય દીનતા મોરી૤ લઘુતા લલિત સુબારિ ન થોરી૤૤
અદભુત સલિલ સુનત ગુનકારી૤ આસ પિઆસ મનોમલ હારી૤૤
રામ સુપ્રેમહિ પોષત પાની૤ હરત સકલ કલિ કલુષ ગલાનૌ૤૤
ભવ શ્રમ સોષક તોષક તોષા૤ સમન દુરિત દુખ દારિદ દોષા૤૤
કામ કોહ મદ મોહ નસાવન૤ બિમલ બિબેક બિરાગ બ૝ાવન૤૤
સાદર મજ્જન પાન કિએ તેં૤ મિટહિં પાપ પરિતાપ હિએ તેં૤૤
જિન્હ એહિ બારિ ન માનસ ધોએ૤ તે કાયર કલિકાલ બિગોએ૤૤
તૃષિત નિરખિ રબિ કર ભવ બારી૤ ફિરિહહિ મૃગ જિમિ જીવ દુખારી૤૤
દો0-મતિ અનુહારિ સુબારિ ગુન ગનિ મન અન્હવાઇ૤
સુમિરિ ભવાની સંકરહિ કહ કબિ કથા સુહાઇ૤૤43(ક)૤૤
–*–*–
અબ રઘુપતિ પદ પંકરુહ હિયઁ ધરિ પાઇ પ્રસાદ ૤
કહઉઁ જુગલ મુનિબર્જ કર મિલન સુભગ સંબાદ૤૤43(ખ)૤૤
ભરદ્વાજ મુનિ બસહિં પ્રયાગા૤ તિન્હહિ રામ પદ અતિ અનુરાગા૤૤
તાપસ સમ દમ દયા નિધાના૤ પરમારથ પથ પરમ સુજાના૤૤
માઘ મકરગત રબિ જબ હોઈ૤ તીરથપતિહિં આવ સબ કોઈ૤૤
દેવ દનુજ કિંનર નર શ્રેની૤ સાદર મજ્જહિં સકલ ત્રિબેનીં૤૤
પૂજહિ માધવ પદ જલજાતા૤ પરસિ અખય બટુ હરષહિં ગાતા૤૤
ભરદ્વાજ આશ્રમ અતિ પાવન૤ પરમ રમ્ય મુનિબર મન ભાવન૤૤
તહાઁ હોઇ મુનિ રિષય સમાજા૤ જાહિં જે મજ્જન તીરથરાજા૤૤
મજ્જહિં પ્રાત સમેત ઉછાહા૤ કહહિં પરસપર હરિ ગુન ગાહા૤૤
દો0-બ્રહ્મ નિરૂપમ ધરમ બિધિ બરનહિં તત્ત્વ બિભાગ૤

કહહિં ભગતિ ભગવંત કૈ સંજુત ગ્યાન બિરાગ૤૤44૤૤
–*–*–
એહિ પ્રકાર ભરિ માઘ નહાહીં૤ પુનિ સબ નિજ નિજ આશ્રમ જાહીં૤૤
પ્રતિ સંબત અતિ હોઇ અનંદા૤ મકર મજ્જિ ગવનહિં મુનિબૃંદા૤૤
એક બાર ભરિ મકર નહાએ૤ સબ મુનીસ આશ્રમન્હ સિધાએ૤૤
જગબાલિક મુનિ પરમ બિબેકી૤ ભરવ્દાજ રાખે પદ ટેકી૤૤
સાદર ચરન સરોજ પખારે૤ અતિ પુનીત આસન બૈઠારે૤૤
કરિ પૂજા મુનિ સુજસ બખાની૤ બોલે અતિ પુનીત મૃદુ બાની૤૤
નાથ એક સંસઉ બ૜ મોરેં૤ કરગત બેદતત્વ સબુ તોરેં૤૤
કહત સો મોહિ લાગત ભય લાજા૤ જૌ ન કહઉઁ બ૜ હોઇ અકાજા૤૤
દો0-સંત કહહિ અસિ નીતિ પ્રભુ શ્રુતિ પુરાન મુનિ ગાવ૤
હોઇ ન બિમલ બિબેક ઉર ગુર સન કિએઁ દુરાવ૤૤45૤૤
–*–*–
અસ બિચારિ પ્રગટઉઁ નિજ મોહૂ૤ હરહુ નાથ કરિ જન પર છોહૂ૤૤
રાસ નામ કર અમિત પ્રભાવા૤ સંત પુરાન ઉપનિષદ ગાવા૤૤
સંતત જપત સંભુ અબિનાસી૤ સિવ ભગવાન ગ્યાન ગુન રાસી૤૤
આકર ચારિ જીવ જગ અહહીં૤ કાસીં મરત પરમ પદ લહહીં૤૤
સોપિ રામ મહિમા મુનિરાયા૤ સિવ ઉપદેસુ કરત કરિ દાયા૤૤
રામુ કવન પ્રભુ પૂછઉઁ તોહી૤ કહિઅ બુઝાઇ કૃપાનિધિ મોહી૤૤
એક રામ અવધેસ કુમારા૤ તિન્હ કર ચરિત બિદિત સંસારા૤૤
નારિ બિરહઁ દુખુ લહેઉ અપારા૤ ભયહુ રોષુ રન રાવનુ મારા૤૤
દો0-પ્રભુ સોઇ રામ કિ અપર કોઉ જાહિ જપત ત્રિપુરારિ૤
સત્યધામ સર્બગ્ય તુમ્હ કહહુ બિબેકુ બિચારિ૤૤46૤૤
–*–*–
જૈસે મિટૈ મોર ભ્રમ ભારી૤ કહહુ સો કથા નાથ બિસ્તારી૤૤
જાગબલિક બોલે મુસુકાઈ૤ તુમ્હહિ બિદિત રઘુપતિ પ્રભુતાઈ૤૤
રામમગત તુમ્હ મન ક્રમ બાની૤ ચતુરાઈ તુમ્હારી મૈં જાની૤૤
ચાહહુ સુનૈ રામ ગુન ગૂ૝ા૤ કીન્હિહુ પ્રસ્ન મનહુઁ અતિ મૂ૝ા૤૤
તાત સુનહુ સાદર મનુ લાઈ૤ કહઉઁ રામ કૈ કથા સુહાઈ૤૤
મહામોહુ મહિષેસુ બિસાલા૤ રામકથા કાલિકા કરાલા૤૤
રામકથા સસિ કિરન સમાના૤ સંત ચકોર કરહિં જેહિ પાના૤૤
ઐસેઇ સંસય કીન્હ ભવાની૤ મહાદેવ તબ કહા બખાની૤૤
દો0-કહઉઁ સો મતિ અનુહારિ અબ ઉમા સંભુ સંબાદ૤
ભયઉ સમય જેહિ હેતુ જેહિ સુનુ મુનિ મિટિહિ બિષાદ૤૤47૤૤
–*–*–
એક બાર ત્રેતા જુગ માહીં૤ સંભુ ગએ કુંભજ રિષિ પાહીં૤૤
સંગ સતી જગજનનિ ભવાની૤ પૂજે રિષિ અખિલેસ્વર જાની૤૤
રામકથા મુનીબર્જ બખાની૤ સુની મહેસ પરમ સુખુ માની૤૤
રિષિ પૂછી હરિભગતિ સુહાઈ૤ કહી સંભુ અધિકારી પાઈ૤૤
કહત સુનત રઘુપતિ ગુન ગાથા૤ કછુ દિન તહાઁ રહે ગિરિનાથા૤૤
મુનિ સન બિદા માગિ ત્રિપુરારી૤ ચલે ભવન સઁગ દચ્છકુમારી૤૤
તેહિ અવસર ભંજન મહિભારા૤ હરિ રઘુબંસ લીન્હ અવતારા૤૤
પિતા બચન તજિ રાજુ ઉદાસી૤ દંડક બન બિચરત અબિનાસી૤૤
દો0-હ્દયઁ બિચારત જાત હર કેહિ બિધિ દરસનુ હોઇ૤
ગુપ્ત રુપ અવતરેઉ પ્રભુ ગએઁ જાન સબુ કોઇ૤૤48(ક)૤૤
–*–*–
સો0-સંકર ઉર અતિ છોભુ સતી ન જાનહિં મરમુ સોઇ૤૤
તુલસી દરસન લોભુ મન ડરુ લોચન લાલચી૤૤48(ખ)૤૤
રાવન મરન મનુજ કર જાચા૤ પ્રભુ બિધિ બચનુ કીન્હ ચહ સાચા૤૤
જૌં નહિં જાઉઁ રહઇ પછિતાવા૤ કરત બિચારુ ન બનત બનાવા૤૤
એહિ બિધિ ભએ સોચબસ ઈસા૤ તેહિ સમય જાઇ દસસીસા૤૤
લીન્હ નીચ મારીચહિ સંગા૤ ભયઉ તુરત સોઇ કપટ કુરંગા૤૤
કરિ છલુ મૂ૝ હરી બૈદેહી૤ પ્રભુ પ્રભાઉ તસ બિદિત ન તેહી૤૤
મૃગ બધિ બન્ધુ સહિત હરિ આએ૤ આશ્રમુ દેખિ નયન જલ છાએ૤૤
બિરહ બિકલ નર ઇવ રઘુરાઈ૤ ખોજત બિપિન ફિરત દોઉ ભાઈ૤૤
કબહૂઁ જોગ બિયોગ ન જાકેં૤ દેખા પ્રગટ બિરહ દુખ તાકેં૤૤
દો0-અતિ વિચિત્ર રઘુપતિ ચરિત જાનહિં પરમ સુજાન૤
જે મતિમંદ બિમોહ બસ હૃદયઁ ધરહિં કછુ આન૤૤49૤૤
–*–*–
સંભુ સમય તેહિ રામહિ દેખા૤ ઉપજા હિયઁ અતિ હરપુ બિસેષા૤૤
ભરિ લોચન છબિસિંધુ નિહારી૤ કુસમય જાનિન કીન્હિ ચિન્હારી૤૤
જય સચ્ચિદાનંદ જગ પાવન૤ અસ કહિ ચલેઉ મનોજ નસાવન૤૤
ચલે જાત સિવ સતી સમેતા૤ પુનિ પુનિ પુલકત કૃપાનિકેતા૤૤
સતીં સો દસા સંભુ કૈ દેખી૤ ઉર ઉપજા સંદેહુ બિસેષી૤૤
સંકરુ જગતબંદ્ય જગદીસા૤ સુર નર મુનિ સબ નાવત સીસા૤૤
તિન્હ નૃપસુતહિ નહ પરનામા૤ કહિ સચ્ચિદાનંદ પરધમા૤૤
ભએ મગન છબિ તાસુ બિલોકી૤ અજહુઁ પ્રીતિ ઉર રહતિ ન રોકી૤૤
દો0-બ્રહ્મ જો વ્યાપક બિરજ અજ અકલ અનીહ અભેદ૤

સો કિ દેહ ધરિ હોઇ નર જાહિ ન જાનત વેદ૤૤ 50૤૤
–*–*–
બિષ્નુ જો સુર હિત નરતનુ ધારી૤ સોઉ સર્બગ્ય જથા ત્રિપુરારી૤૤
ખોજઇ સો કિ અગ્ય ઇવ નારી૤ ગ્યાનધામ શ્રીપતિ અસુરારી૤૤
સંભુગિરા પુનિ મૃષા ન હોઈ૤ સિવ સર્બગ્ય જાન સબુ કોઈ૤૤
અસ સંસય મન ભયઉ અપારા૤ હોઈ ન હૃદયઁ પ્રબોધ પ્રચારા૤૤
જદ્યપિ પ્રગટ ન કહેઉ ભવાની૤ હર અંતરજામી સબ જાની૤૤
સુનહિ સતી તવ નારિ સુભાઊ૤ સંસય અસ ન ધરિઅ ઉર કાઊ૤૤
જાસુ કથા કુભંજ રિષિ ગાઈ૤ ભગતિ જાસુ મૈં મુનિહિ સુનાઈ૤૤
સોઉ મમ ઇષ્ટદેવ રઘુબીરા૤ સેવત જાહિ સદા મુનિ ધીરા૤૤
છં0-મુનિ ધીર જોગી સિદ્ધ સંતત બિમલ મન જેહિ ધ્યાવહીં૤
કહિ નેતિ નિગમ પુરાન આગમ જાસુ કીરતિ ગાવહીં૤૤
સોઇ રામુ બ્યાપક બ્રહ્મ ભુવન નિકાય પતિ માયા ધની૤
અવતરેઉ અપને ભગત હિત નિજતંત્ર નિત રઘુકુલમનિ૤૤
સો0-લાગ ન ઉર ઉપદેસુ જદપિ કહેઉ સિવઁ બાર બહુ૤
બોલે બિહસિ મહેસુ હરિમાયા બલુ જાનિ જિયઁ૤૤51૤૤
જૌં તુમ્હરેં મન અતિ સંદેહૂ૤ તૌ કિન જાઇ પરીછા લેહૂ૤૤
તબ લગિ બૈઠ અહઉઁ બટછાહિં૤ જબ લગિ તુમ્હ ઐહહુ મોહિ પાહી૤૤
જૈસેં જાઇ મોહ ભ્રમ ભારી૤ કરેહુ સો જતનુ બિબેક બિચારી૤૤
ચલીં સતી સિવ આયસુ પાઈ૤ કરહિં બિચારુ કરૌં કા ભાઈ૤૤
ઇહાઁ સંભુ અસ મન અનુમાના૤ દચ્છસુતા કહુઁ નહિં કલ્યાના૤૤
મોરેહુ કહેં ન સંસય જાહીં૤ બિધી બિપરીત ભલાઈ નાહીં૤૤
હોઇહિ સોઇ જો રામ રચિ રાખા૤ કો કરિ તર્ક બ૝ાવૈ સાખા૤૤
અસ કહિ લગે જપન હરિનામા૤ ગઈ સતી જહઁ પ્રભુ સુખધામા૤૤
દો0-પુનિ પુનિ હૃદયઁ વિચારુ કરિ ધરિ સીતા કર રુપ૤
આગેં હોઇ ચલિ પંથ તેહિ જેહિં આવત નરભૂપ૤૤52૤૤
–*–*–
લછિમન દીખ ઉમાકૃત બેષા ચકિત ભએ ભ્રમ હૃદયઁ બિસેષા૤૤
કહિ ન સકત કછુ અતિ ગંભીરા૤ પ્રભુ પ્રભાઉ જાનત મતિધીરા૤૤
સતી કપટુ જાનેઉ સુરસ્વામી૤ સબદરસી સબ અંતરજામી૤૤
સુમિરત જાહિ મિટઇ અગ્યાના૤ સોઇ સરબગ્ય રામુ ભગવાના૤૤
સતી કીન્હ ચહ તહઁહુઁ દુરાઊ૤ દેખહુ નારિ સુભાવ પ્રભાઊ૤૤
નિજ માયા બલુ હૃદયઁ બખાની૤ બોલે બિહસિ રામુ મૃદુ બાની૤૤
જોરિ પાનિ પ્રભુ કીન્હ પ્રનામૂ૤ પિતા સમેત લીન્હ નિજ નામૂ૤૤
કહેઉ બહોરિ કહાઁ બૃષકેતૂ૤ બિપિન અકેલિ ફિરહુ કેહિ હેતૂ૤૤
દો0-રામ બચન મૃદુ ગૂ૝ સુનિ ઉપજા અતિ સંકોચુ૤
સતી સભીત મહેસ પહિં ચલીં હૃદયઁ બ૜ સોચુ૤૤53૤૤
–*–*–
મૈં સંકર કર કહા ન માના૤ નિજ અગ્યાનુ રામ પર આના૤૤
જાઇ ઉતરુ અબ દેહઉઁ કાહા૤ ઉર ઉપજા અતિ દારુન દાહા૤૤
જાના રામ સતીં દુખુ પાવા૤ નિજ પ્રભાઉ કછુ પ્રગટિ જનાવા૤૤
સતીં દીખ કૌતુકુ મગ જાતા૤ આગેં રામુ સહિત શ્રી ભ્રાતા૤૤
ફિરિ ચિતવા પાછેં પ્રભુ દેખા૤ સહિત બંધુ સિય સુંદર વેષા૤૤
જહઁ ચિતવહિં તહઁ પ્રભુ આસીના૤ સેવહિં સિદ્ધ મુનીસ પ્રબીના૤૤
દેખે સિવ બિધિ બિષ્નુ અનેકા૤ અમિત પ્રભાઉ એક તેં એકા૤૤
બંદત ચરન કરત પ્રભુ સેવા૤ બિબિધ બેષ દેખે સબ દેવા૤૤
દો0-સતી બિધાત્રી ઇંદિરા દેખીં અમિત અનૂપ૤
જેહિં જેહિં બેષ અજાદિ સુર તેહિ તેહિ તન અનુરૂપ૤૤54૤૤
–*–*–
દેખે જહઁ તહઁ રઘુપતિ જેતે૤ સક્તિન્હ સહિત સકલ સુર તેતે૤૤
જીવ ચરાચર જો સંસારા૤ દેખે સકલ અનેક પ્રકારા૤૤
પૂજહિં પ્રભુહિ દેવ બહુ બેષા૤ રામ રૂપ દૂસર નહિં દેખા૤૤
અવલોકે રઘુપતિ બહુતેરે૤ સીતા સહિત ન બેષ ઘનેરે૤૤
સોઇ રઘુબર સોઇ લછિમનુ સીતા૤ દેખિ સતી અતિ ભઈ સભીતા૤૤
હૃદય કંપ તન સુધિ કછુ નાહીં૤ નયન મૂદિ બૈઠીં મગ માહીં૤૤
બહુરિ બિલોકેઉ નયન ઉઘારી૤ કછુ ન દીખ તહઁ દચ્છકુમારી૤૤
પુનિ પુનિ નાઇ રામ પદ સીસા૤ ચલીં તહાઁ જહઁ રહે ગિરીસા૤૤
દો0-ગઈ સમીપ મહેસ તબ હઁસિ પૂછી કુસલાત૤
લીન્હી પરીછા કવન બિધિ કહહુ સત્ય સબ બાત૤૤55૤૤
માસપારાયણ, દૂસરા વિશ્રામ
–*–*–
સતીં સમુઝિ રઘુબીર પ્રભાઊ૤ ભય બસ સિવ સન કીન્હ દુરાઊ૤૤
કછુ ન પરીછા લીન્હિ ગોસાઈ૤ કીન્હ પ્રનામુ તુમ્હારિહિ નાઈ૤૤
જો તુમ્હ કહા સો મૃષા ન હોઈ૤ મોરેં મન પ્રતીતિ અતિ સોઈ૤૤
તબ સંકર દેખેઉ ધરિ ધ્યાના૤ સતીં જો કીન્હ ચરિત સબ જાના૤૤
બહુરિ રામમાયહિ સિરુ નાવા૤ પ્રેરિ સતિહિ જેહિં ઝૂઁઠ કહાવા૤૤
હરિ ઇચ્છા ભાવી બલવાના૤ હૃદયઁ બિચારત સંભુ સુજાના૤૤
સતીં કીન્હ સીતા કર બેષા૤ સિવ ઉર ભયઉ બિષાદ બિસેષા૤૤
જૌં અબ કરઉઁ સતી સન પ્રીતી૤ મિટઇ ભગતિ પથુ હોઇ અનીતી૤૤
દો0-પરમ પુનીત ન જાઇ તજિ કિએઁ પ્રેમ બ૜ પાપુ૤
પ્રગટિ ન કહત મહેસુ કછુ હૃદયઁ અધિક સંતાપુ૤૤56૤૤
–*–*–
તબ સંકર પ્રભુ પદ સિરુ નાવા૤ સુમિરત રામુ હૃદયઁ અસ આવા૤૤
એહિં તન સતિહિ ભેટ મોહિ નાહીં૤ સિવ સંકલ્પુ કીન્હ મન માહીં૤૤
અસ બિચારિ સંકરુ મતિધીરા૤ ચલે ભવન સુમિરત રઘુબીરા૤૤
ચલત ગગન ભૈ ગિરા સુહાઈ૤ જય મહેસ ભલિ ભગતિ દૃ૝ાઈ૤૤
અસ પન તુમ્હ બિનુ કરઇ કો આના૤ રામભગત સમરથ ભગવાના૤૤
સુનિ નભગિરા સતી ઉર સોચા૤ પૂછા સિવહિ સમેત સકોચા૤૤
કીન્હ કવન પન કહહુ કૃપાલા૤ સત્યધામ પ્રભુ દીનદયાલા૤૤
જદપિ સતીં પૂછા બહુ ભાઁતી૤ તદપિ ન કહેઉ ત્રિપુર આરાતી૤૤
દો0-સતીં હૃદય અનુમાન કિય સબુ જાનેઉ સર્બગ્ય૤
કીન્હ કપટુ મૈં સંભુ સન નારિ સહજ જ૜ અગ્ય૤૤57ક૤૤
–*–*–
હૃદયઁ સોચુ સમુઝત નિજ કરની૤ ચિંતા અમિત જાઇ નહિ બરની૤૤
કૃપાસિંધુ સિવ પરમ અગાધા૤ પ્રગટ ન કહેઉ મોર અપરાધા૤૤
સંકર રુખ અવલોકિ ભવાની૤ પ્રભુ મોહિ તજેઉ હૃદયઁ અકુલાની૤૤
નિજ અઘ સમુઝિ ન કછુ કહિ જાઈ૤ તપઇ અવાઁ ઇવ ઉર અધિકાઈ૤૤
સતિહિ સસોચ જાનિ બૃષકેતૂ૤ કહીં કથા સુંદર સુખ હેતૂ૤૤
બરનત પંથ બિબિધ ઇતિહાસા૤ બિસ્વનાથ પહુઁચે કૈલાસા૤૤
તહઁ પુનિ સંભુ સમુઝિ પન આપન૤ બૈઠે બટ તર કરિ કમલાસન૤૤
સંકર સહજ સરુપ સમ્હારા૤ લાગિ સમાધિ અખંડ અપારા૤૤
દો0-સતી બસહિ કૈલાસ તબ અધિક સોચુ મન માહિં૤
મરમુ ન કોઊ જાન કછુ જુગ સમ દિવસ સિરાહિં૤૤58૤૤
–*–*–
નિત નવ સોચુ સતીં ઉર ભારા૤ કબ જૈહઉઁ દુખ સાગર પારા૤૤
મૈં જો કીન્હ રઘુપતિ અપમાના૤ પુનિપતિ બચનુ મૃષા કરિ જાના૤૤
સો ફલુ મોહિ બિધાતાઁ દીન્હા૤ જો કછુ ઉચિત રહા સોઇ કીન્હા૤૤
અબ બિધિ અસ બૂઝિઅ નહિ તોહી૤ સંકર બિમુખ જિઆવસિ મોહી૤૤
કહિ ન જાઈ કછુ હૃદય ગલાની૤ મન મહુઁ રામાહિ સુમિર સયાની૤૤
જૌ પ્રભુ દીનદયાલુ કહાવા૤ આરતી હરન બેદ જસુ ગાવા૤૤
તૌ મૈં બિનય કરઉઁ કર જોરી૤ છૂટઉ બેગિ દેહ યહ મોરી૤૤
જૌં મોરે સિવ ચરન સનેહૂ૤ મન ક્રમ બચન સત્ય બ્રતુ એહૂ૤૤
દો0- તૌ સબદરસી સુનિઅ પ્રભુ કરઉ સો બેગિ ઉપાઇ૤
હોઇ મરનુ જેહી બિનહિં શ્રમ દુસહ બિપત્તિ બિહાઇ૤૤59૤૤
સો0-જલુ પય સરિસ બિકાઇ દેખહુ પ્રીતિ કિ રીતિ ભલિ૤
બિલગ હોઇ રસુ જાઇ કપટ ખટાઈ પરત પુનિ૤૤57ખ૤૤
–*–*–
એહિ બિધિ દુખિત પ્રજેસકુમારી૤ અકથનીય દારુન દુખુ ભારી૤૤
બીતેં સંબત સહસ સતાસી૤ તજી સમાધિ સંભુ અબિનાસી૤૤
રામ નામ સિવ સુમિરન લાગે૤ જાનેઉ સતીં જગતપતિ જાગે૤૤
જાઇ સંભુ પદ બંદનુ કીન્હી૤ સનમુખ સંકર આસનુ દીન્હા૤૤
લગે કહન હરિકથા રસાલા૤ દચ્છ પ્રજેસ ભએ તેહિ કાલા૤૤
દેખા બિધિ બિચારિ સબ લાયક૤ દચ્છહિ કીન્હ પ્રજાપતિ નાયક૤૤
બ૜ અધિકાર દચ્છ જબ પાવા૤ અતિ અભિમાનુ હૃદયઁ તબ આવા૤૤
નહિં કોઉ અસ જનમા જગ માહીં૤ પ્રભુતા પાઇ જાહિ મદ નાહીં૤૤
દો0- દચ્છ લિએ મુનિ બોલિ સબ કરન લગે બ૜ જાગ૤
નેવતે સાદર સકલ સુર જે પાવત મખ ભાગ૤૤60૤૤
–*–*–

કિંનર નાગ સિદ્ધ ગંધર્બા૤ બધુન્હ સમેત ચલે સુર સર્બા૤૤
બિષ્નુ બિરંચિ મહેસુ બિહાઈ૤ ચલે સકલ સુર જાન બનાઈ૤૤
સતીં બિલોકે બ્યોમ બિમાના૤ જાત ચલે સુંદર બિધિ નાના૤૤
સુર સુંદરી કરહિં કલ ગાના૤ સુનત શ્રવન છૂટહિં મુનિ ધ્યાના૤૤
પૂછેઉ તબ સિવઁ કહેઉ બખાની૤ પિતા જગ્ય સુનિ કછુ હરષાની૤૤
જૌં મહેસુ મોહિ આયસુ દેહીં૤ કુછ દિન જાઇ રહૌં મિસ એહીં૤૤
પતિ પરિત્યાગ હૃદય દુખુ ભારી૤ કહઇ ન નિજ અપરાધ બિચારી૤૤
બોલી સતી મનોહર બાની૤ ભય સંકોચ પ્રેમ રસ સાની૤૤
દો0-પિતા ભવન ઉત્સવ પરમ જૌં પ્રભુ આયસુ હોઇ૤
તૌ મૈ જાઉઁ કૃપાયતન સાદર દેખન સોઇ૤૤61૤૤
–*–*–
કહેહુ નીક મોરેહુઁ મન ભાવા૤ યહ અનુચિત નહિં નેવત પઠાવા૤૤
દચ્છ સકલ નિજ સુતા બોલાઈ૤ હમરેં બયર તુમ્હઉ બિસરાઈ૤૤
બ્રહ્મસભાઁ હમ સન દુખુ માના૤ તેહિ તેં અજહુઁ કરહિં અપમાના૤૤
જૌં બિનુ બોલેં જાહુ ભવાની૤ રહઇ ન સીલુ સનેહુ ન કાની૤૤
જદપિ મિત્ર પ્રભુ પિતુ ગુર ગેહા૤ જાઇઅ બિનુ બોલેહુઁ ન સઁદેહા૤૤
તદપિ બિરોધ માન જહઁ કોઈ૤ તહાઁ ગએઁ કલ્યાનુ ન હોઈ૤૤
ભાઁતિ અનેક સંભુ સમુઝાવા૤ ભાવી બસ ન ગ્યાનુ ઉર આવા૤૤
કહ પ્રભુ જાહુ જો બિનહિં બોલાએઁ૤ નહિં ભલિ બાત હમારે ભાએઁ૤૤
દો0-કહિ દેખા હર જતન બહુ રહઇ ન દચ્છકુમારિ૤
દિએ મુખ્ય ગન સંગ તબ બિદા કીન્હ ત્રિપુરારિ૤૤62૤૤
–*–*–
પિતા ભવન જબ ગઈ ભવાની૤ દચ્છ ત્રાસ કાહુઁ ન સનમાની૤૤
સાદર ભલેહિં મિલી એક માતા૤ ભગિનીં મિલીં બહુત મુસુકાતા૤૤
દચ્છ ન કછુ પૂછી કુસલાતા૤ સતિહિ બિલોકિ જરે સબ ગાતા૤૤
સતીં જાઇ દેખેઉ તબ જાગા૤ કતહુઁ ન દીખ સંભુ કર ભાગા૤૤
તબ ચિત ચ૝ેઉ જો સંકર કહેઊ૤ પ્રભુ અપમાનુ સમુઝિ ઉર દહેઊ૤૤
પાછિલ દુખુ ન હૃદયઁ અસ બ્યાપા૤ જસ યહ ભયઉ મહા પરિતાપા૤૤
જદ્યપિ જગ દારુન દુખ નાના૤ સબ તેં કઠિન જાતિ અવમાના૤૤
સમુઝિ સો સતિહિ ભયઉ અતિ ક્રોધા૤ બહુ બિધિ જનનીં કીન્હ પ્રબોધા૤૤
દો0-સિવ અપમાનુ ન જાઇ સહિ હૃદયઁ ન હોઇ પ્રબોધ૤
સકલ સભહિ હઠિ હટકિ તબ બોલીં બચન સક્રોધ૤૤63૤૤
–*–*–
સુનહુ સભાસદ સકલ મુનિંદા૤ કહી સુની જિન્હ સંકર નિંદા૤૤
સો ફલુ તુરત લહબ સબ કાહૂઁ૤ ભલી ભાઁતિ પછિતાબ પિતાહૂઁ૤૤
સંત સંભુ શ્રીપતિ અપબાદા૤ સુનિઅ જહાઁ તહઁ અસિ મરજાદા૤૤
કાટિઅ તાસુ જીભ જો બસાઈ૤ શ્રવન મૂદિ ન ત ચલિઅ પરાઈ૤૤
જગદાતમા મહેસુ પુરારી૤ જગત જનક સબ કે હિતકારી૤૤
પિતા મંદમતિ નિંદત તેહી૤ દચ્છ સુક્ર સંભવ યહ દેહી૤૤
તજિહઉઁ તુરત દેહ તેહિ હેતૂ૤ ઉર ધરિ ચંદ્રમૌલિ બૃષકેતૂ૤૤
અસ કહિ જોગ અગિનિ તનુ જારા૤ ભયઉ સકલ મખ હાહાકારા૤૤
દો0-સતી મરનુ સુનિ સંભુ ગન લગે કરન મખ ખીસ૤
જગ્ય બિધંસ બિલોકિ ભૃગુ રચ્છા કીન્હિ મુનીસ૤૤64૤૤
–*–*–
સમાચાર સબ સંકર પાએ૤ બીરભદ્રુ કરિ કોપ પઠાએ૤૤
જગ્ય બિધંસ જાઇ તિન્હ કીન્હા૤ સકલ સુરન્હ બિધિવત ફલુ દીન્હા૤૤
ભે જગબિદિત દચ્છ ગતિ સોઈ૤ જસિ કછુ સંભુ બિમુખ કૈ હોઈ૤૤
યહ ઇતિહાસ સકલ જગ જાની૤ તાતે મૈં સંછેપ બખાની૤૤
સતીં મરત હરિ સન બરુ માગા૤ જનમ જનમ સિવ પદ અનુરાગા૤૤
તેહિ કારન હિમગિરિ ગૃહ જાઈ૤ જનમીં પારબતી તનુ પાઈ૤૤
જબ તેં ઉમા સૈલ ગૃહ જાઈં૤ સકલ સિદ્ધિ સંપતિ તહઁ છાઈ૤૤
જહઁ તહઁ મુનિન્હ સુઆશ્રમ કીન્હે૤ ઉચિત બાસ હિમ ભૂધર દીન્હે૤૤
દો0-સદા સુમન ફલ સહિત સબ દ્રુમ નવ નાના જાતિ૤

પ્રગટીં સુંદર સૈલ પર મનિ આકર બહુ ભાઁતિ૤૤65૤૤
–*–*–
સરિતા સબ પુનિત જલુ બહહીં૤ ખગ મૃગ મધુપ સુખી સબ રહહીં૤૤
સહજ બયરુ સબ જીવન્હ ત્યાગા૤ ગિરિ પર સકલ કરહિં અનુરાગા૤૤
સોહ સૈલ ગિરિજા ગૃહ આએઁ૤ જિમિ જનુ રામભગતિ કે પાએઁ૤૤
નિત નૂતન મંગલ ગૃહ તાસૂ૤ બ્રહ્માદિક ગાવહિં જસુ જાસૂ૤૤
નારદ સમાચાર સબ પાએ૤ કૌતુકહીં ગિરિ ગેહ સિધાએ૤૤
સૈલરાજ બ૜ આદર કીન્હા૤ પદ પખારિ બર આસનુ દીન્હા૤૤
નારિ સહિત મુનિ પદ સિરુ નાવા૤ ચરન સલિલ સબુ ભવનુ સિંચાવા૤૤
નિજ સૌભાગ્ય બહુત ગિરિ બરના૤ સુતા બોલિ મેલી મુનિ ચરના૤૤
દો0-ત્રિકાલગ્ય સર્બગ્ય તુમ્હ ગતિ સર્બત્ર તુમ્હારિ૤૤
કહહુ સુતા કે દોષ ગુન મુનિબર હૃદયઁ બિચારિ૤૤66૤૤
–*–*–
કહ મુનિ બિહસિ ગૂ૝ મૃદુ બાની૤ સુતા તુમ્હારિ સકલ ગુન ખાની૤૤
સુંદર સહજ સુસીલ સયાની૤ નામ ઉમા અંબિકા ભવાની૤૤
સબ લચ્છન સંપન્ન કુમારી૤ હોઇહિ સંતત પિયહિ પિઆરી૤૤
સદા અચલ એહિ કર અહિવાતા૤ એહિ તેં જસુ પૈહહિં પિતુ માતા૤૤
હોઇહિ પૂજ્ય સકલ જગ માહીં૤ એહિ સેવત કછુ દુર્લભ નાહીં૤૤
એહિ કર નામુ સુમિરિ સંસારા૤ ત્રિય ચ૝હહિઁ પતિબ્રત અસિધારા૤૤
સૈલ સુલચ્છન સુતા તુમ્હારી૤ સુનહુ જે અબ અવગુન દુઇ ચારી૤૤
અગુન અમાન માતુ પિતુ હીના૤ ઉદાસીન સબ સંસય છીના૤૤
દો0-જોગી જટિલ અકામ મન નગન અમંગલ બેષ૤૤
અસ સ્વામી એહિ કહઁ મિલિહિ પરી હસ્ત અસિ રેખ૤૤67૤૤
–*–*–
સુનિ મુનિ ગિરા સત્ય જિયઁ જાની૤ દુખ દંપતિહિ ઉમા હરષાની૤૤
નારદહુઁ યહ ભેદુ ન જાના૤ દસા એક સમુઝબ બિલગાના૤૤
સકલ સખીં ગિરિજા ગિરિ મૈના૤ પુલક સરીર ભરે જલ નૈના૤૤
હોઇ ન મૃષા દેવરિષિ ભાષા૤ ઉમા સો બચનુ હૃદયઁ ધરિ રાખા૤૤
ઉપજેઉ સિવ પદ કમલ સનેહૂ૤ મિલન કઠિન મન ભા સંદેહૂ૤૤
જાનિ કુઅવસરુ પ્રીતિ દુરાઈ૤ સખી ઉછઁગ બૈઠી પુનિ જાઈ૤૤
ઝૂઠિ ન હોઇ દેવરિષિ બાની૤ સોચહિ દંપતિ સખીં સયાની૤૤
ઉર ધરિ ધીર કહઇ ગિરિરાઊ૤ કહહુ નાથ કા કરિઅ ઉપાઊ૤૤
દો0-કહ મુનીસ હિમવંત સુનુ જો બિધિ લિખા લિલાર૤
દેવ દનુજ નર નાગ મુનિ કોઉ ન મેટનિહાર૤૤68૤૤
–*–*–
તદપિ એક મૈં કહઉઁ ઉપાઈ૤ હોઇ કરૈ જૌં દૈઉ સહાઈ૤૤
જસ બરુ મૈં બરનેઉઁ તુમ્હ પાહીં૤ મિલહિ ઉમહિ તસ સંસય નાહીં૤૤
જે જે બર કે દોષ બખાને૤ તે સબ સિવ પહિ મૈં અનુમાને૤૤
જૌં બિબાહુ સંકર સન હોઈ૤ દોષઉ ગુન સમ કહ સબુ કોઈ૤૤
જૌં અહિ સેજ સયન હરિ કરહીં૤ બુધ કછુ તિન્હ કર દોષુ ન ધરહીં૤૤
ભાનુ કૃસાનુ સર્બ રસ ખાહીં૤ તિન્હ કહઁ મંદ કહત કોઉ નાહીં૤૤
સુભ અરુ અસુભ સલિલ સબ બહઈ૤ સુરસરિ કોઉ અપુનીત ન કહઈ૤૤
સમરથ કહુઁ નહિં દોષુ ગોસાઈ૤ રબિ પાવક સુરસરિ કી નાઈ૤૤
દો0-જૌં અસ હિસિષા કરહિં નર જ૜િ બિબેક અભિમાન૤
પરહિં કલપ ભરિ નરક મહુઁ જીવ કિ ઈસ સમાન૤૤69૤૤
–*–*–
સુરસરિ જલ કૃત બારુનિ જાના૤ કબહુઁ ન સંત કરહિં તેહિ પાના૤૤
સુરસરિ મિલેં સો પાવન જૈસેં૤ ઈસ અનીસહિ અંતરુ તૈસેં૤૤
સંભુ સહજ સમરથ ભગવાના૤ એહિ બિબાહઁ સબ બિધિ કલ્યાના૤૤
દુરારાધ્ય પૈ અહહિં મહેસૂ૤ આસુતોષ પુનિ કિએઁ કલેસૂ૤૤
જૌં તપુ કરૈ કુમારિ તુમ્હારી૤ ભાવિઉ મેટિ સકહિં ત્રિપુરારી૤૤
જદ્યપિ બર અનેક જગ માહીં૤ એહિ કહઁ સિવ તજિ દૂસર નાહીં૤૤
બર દાયક પ્રનતારતિ ભંજન૤ કૃપાસિંધુ સેવક મન રંજન૤૤
ઇચ્છિત ફલ બિનુ સિવ અવરાધે૤ લહિઅ ન કોટિ જોગ જપ સાધેં૤૤
દો0-અસ કહિ નારદ સુમિરિ હરિ ગિરિજહિ દીન્હિ અસીસ૤
હોઇહિ યહ કલ્યાન અબ સંસય તજહુ ગિરીસ૤૤70૤૤
–*–*–
કહિ અસ બ્રહ્મભવન મુનિ ગયઊ૤ આગિલ ચરિત સુનહુ જસ ભયઊ૤૤
પતિહિ એકાંત પાઇ કહ મૈના૤ નાથ ન મૈં સમુઝે મુનિ બૈના૤૤
જૌં ઘરુ બરુ કુલુ હોઇ અનૂપા૤ કરિઅ બિબાહુ સુતા અનુરુપા૤૤
ન ત કન્યા બરુ રહઉ કુઆરી૤ કંત ઉમા મમ પ્રાનપિઆરી૤૤
જૌં ન મિલહિ બરુ ગિરિજહિ જોગૂ૤ ગિરિ જ૜ સહજ કહિહિ સબુ લોગૂ૤૤
સોઇ બિચારિ પતિ કરેહુ બિબાહૂ૤ જેહિં ન બહોરિ હોઇ ઉર દાહૂ૤૤
અસ કહિ પરિ ચરન ધરિ સીસા૤ બોલે સહિત સનેહ ગિરીસા૤૤
બરુ પાવક પ્રગટૈ સસિ માહીં૤ નારદ બચનુ અન્યથા નાહીં૤૤
દો0-પ્રિયા સોચુ પરિહરહુ સબુ સુમિરહુ શ્રીભગવાન૤
પારબતિહિ નિરમયઉ જેહિં સોઇ કરિહિ કલ્યાન૤૤71૤૤
–*–*–
અબ જૌ તુમ્હહિ સુતા પર નેહૂ૤ તૌ અસ જાઇ સિખાવન દેહૂ૤૤
કરૈ સો તપુ જેહિં મિલહિં મહેસૂ૤ આન ઉપાયઁ ન મિટહિ કલેસૂ૤૤
નારદ બચન સગર્ભ સહેતૂ૤ સુંદર સબ ગુન નિધિ બૃષકેતૂ૤૤
અસ બિચારિ તુમ્હ તજહુ અસંકા૤ સબહિ ભાઁતિ સંકરુ અકલંકા૤૤
સુનિ પતિ બચન હરષિ મન માહીં૤ ગઈ તુરત ઉઠિ ગિરિજા પાહીં૤૤
ઉમહિ બિલોકિ નયન ભરે બારી૤ સહિત સનેહ ગોદ બૈઠારી૤૤
બારહિં બાર લેતિ ઉર લાઈ૤ ગદગદ કંઠ ન કછુ કહિ જાઈ૤૤
જગત માતુ સર્બગ્ય ભવાની૤ માતુ સુખદ બોલીં મૃદુ બાની૤૤
દો0-સુનહિ માતુ મૈં દીખ અસ સપન સુનાવઉઁ તોહિ૤
સુંદર ગૌર સુબિપ્રબર અસ ઉપદેસેઉ મોહિ૤૤72૤૤
–*–*–
કરહિ જાઇ તપુ સૈલકુમારી૤ નારદ કહા સો સત્ય બિચારી૤૤
માતુ પિતહિ પુનિ યહ મત ભાવા૤ તપુ સુખપ્રદ દુખ દોષ નસાવા૤૤
તપબલ રચઇ પ્રપંચ બિધાતા૤ તપબલ બિષ્નુ સકલ જગ ત્રાતા૤૤
તપબલ સંભુ કરહિં સંઘારા૤ તપબલ સેષુ ધરઇ મહિભારા૤૤
તપ અધાર સબ સૃષ્ટિ ભવાની૤ કરહિ જાઇ તપુ અસ જિયઁ જાની૤૤
સુનત બચન બિસમિત મહતારી૤ સપન સુનાયઉ ગિરિહિ હઁકારી૤૤
માતુ પિતુહિ બહુબિધિ સમુઝાઈ૤ ચલીં ઉમા તપ હિત હરષાઈ૤૤
પ્રિય પરિવાર પિતા અરુ માતા૤ ભએ બિકલ મુખ આવ ન બાતા૤૤
દો0-બેદસિરા મુનિ આઇ તબ સબહિ કહા સમુઝાઇ૤૤
પારબતી મહિમા સુનત રહે પ્રબોધહિ પાઇ૤૤73૤૤
–*–*–

ઉર ધરિ ઉમા પ્રાનપતિ ચરના૤ જાઇ બિપિન લાગીં તપુ કરના૤૤
અતિ સુકુમાર ન તનુ તપ જોગૂ૤ પતિ પદ સુમિરિ તજેઉ સબુ ભોગૂ૤૤
નિત નવ ચરન ઉપજ અનુરાગા૤ બિસરી દેહ તપહિં મનુ લાગા૤૤
સંબત સહસ મૂલ ફલ ખાએ૤ સાગુ ખાઇ સત બરષ ગવાઁએ૤૤
કછુ દિન ભોજનુ બારિ બતાસા૤ કિએ કઠિન કછુ દિન ઉપબાસા૤૤
બેલ પાતી મહિ પરઇ સુખાઈ૤ તીનિ સહસ સંબત સોઈ ખાઈ૤૤
પુનિ પરિહરે સુખાનેઉ પરના૤ ઉમહિ નામ તબ ભયઉ અપરના૤૤
દેખિ ઉમહિ તપ ખીન સરીરા૤ બ્રહ્મગિરા ભૈ ગગન ગભીરા૤૤
દો0-ભયઉ મનોરથ સુફલ તવ સુનુ ગિરિજાકુમારિ૤
પરિહરુ દુસહ કલેસ સબ અબ મિલિહહિં ત્રિપુરારિ૤૤74૤૤
–*–*–
અસ તપુ કાહુઁ ન કીન્હ ભવાની૤ ભઉ અનેક ધીર મુનિ ગ્યાની૤૤
અબ ઉર ધરહુ બ્રહ્મ બર બાની૤ સત્ય સદા સંતત સુચિ જાની૤૤
આવૈ પિતા બોલાવન જબહીં૤ હઠ પરિહરિ ઘર જાએહુ તબહીં૤૤
મિલહિં તુમ્હહિ જબ સપ્ત રિષીસા૤ જાનેહુ તબ પ્રમાન બાગીસા૤૤
સુનત ગિરા બિધિ ગગન બખાની૤ પુલક ગાત ગિરિજા હરષાની૤૤
ઉમા ચરિત સુંદર મૈં ગાવા૤ સુનહુ સંભુ કર ચરિત સુહાવા૤૤
જબ તેં સતી જાઇ તનુ ત્યાગા૤ તબ સેં સિવ મન ભયઉ બિરાગા૤૤
જપહિં સદા રઘુનાયક નામા૤ જહઁ તહઁ સુનહિં રામ ગુન ગ્રામા૤૤
દો0-ચિદાનન્દ સુખધામ સિવ બિગત મોહ મદ કામ૤
બિચરહિં મહિ ધરિ હૃદયઁ હરિ સકલ લોક અભિરામ૤૤75૤૤
–*–*–
કતહુઁ મુનિન્હ ઉપદેસહિં ગ્યાના૤ કતહુઁ રામ ગુન કરહિં બખાના૤૤
જદપિ અકામ તદપિ ભગવાના૤ ભગત બિરહ દુખ દુખિત સુજાના૤૤
એહિ બિધિ ગયઉ કાલુ બહુ બીતી૤ નિત નૈ હોઇ રામ પદ પ્રીતી૤૤
નૈમુ પ્રેમુ સંકર કર દેખા૤ અબિચલ હૃદયઁ ભગતિ કૈ રેખા૤૤
પ્રગટૈ રામુ કૃતગ્ય કૃપાલા૤ રૂપ સીલ નિધિ તેજ બિસાલા૤૤
બહુ પ્રકાર સંકરહિ સરાહા૤ તુમ્હ બિનુ અસ બ્રતુ કો નિરબાહા૤૤
બહુબિધિ રામ સિવહિ સમુઝાવા૤ પારબતી કર જન્મુ સુનાવા૤૤
અતિ પુનીત ગિરિજા કૈ કરની૤ બિસ્તર સહિત કૃપાનિધિ બરની૤૤
દો0-અબ બિનતી મમ સુનેહુ સિવ જૌં મો પર નિજ નેહુ૤
જાઇ બિબાહહુ સૈલજહિ યહ મોહિ માગેં દેહુ૤૤76૤૤
–*–*–

કહ સિવ જદપિ ઉચિત અસ નાહીં૤ નાથ બચન પુનિ મેટિ ન જાહીં૤૤
સિર ધરિ આયસુ કરિઅ તુમ્હારા૤ પરમ ધરમુ યહ નાથ હમારા૤૤
માતુ પિતા ગુર પ્રભુ કૈ બાની૤ બિનહિં બિચાર કરિઅ સુભ જાની૤૤
તુમ્હ સબ ભાઁતિ પરમ હિતકારી૤ અગ્યા સિર પર નાથ તુમ્હારી૤૤
પ્રભુ તોષેઉ સુનિ સંકર બચના૤ ભક્તિ બિબેક ધર્મ જુત રચના૤૤
કહ પ્રભુ હર તુમ્હાર પન રહેઊ૤ અબ ઉર રાખેહુ જો હમ કહેઊ૤૤
અંતરધાન ભએ અસ ભાષી૤ સંકર સોઇ મૂરતિ ઉર રાખી૤૤
તબહિં સપ્તરિષિ સિવ પહિં આએ૤ બોલે પ્રભુ અતિ બચન સુહાએ૤૤
દો0-પારબતી પહિં જાઇ તુમ્હ પ્રેમ પરિચ્છા લેહુ૤
ગિરિહિ પ્રેરિ પઠએહુ ભવન દૂરિ કરેહુ સંદેહુ૤૤77૤૤
–*–*–
રિષિન્હ ગૌરિ દેખી તહઁ કૈસી૤ મૂરતિમંત તપસ્યા જૈસી૤૤
બોલે મુનિ સુનુ સૈલકુમારી૤ કરહુ કવન કારન તપુ ભારી૤૤
કેહિ અવરાધહુ કા તુમ્હ ચહહૂ૤ હમ સન સત્ય મરમુ કિન કહહૂ૤૤
કહત બચત મનુ અતિ સકુચાઈ૤ હઁસિહહુ સુનિ હમારિ જ૜તાઈ૤૤
મનુ હઠ પરા ન સુનઇ સિખાવા૤ ચહત બારિ પર ભીતિ ઉઠાવા૤૤
નારદ કહા સત્ય સોઇ જાના૤ બિનુ પંખન્હ હમ ચહહિં ઉ૜ાના૤૤
દેખહુ મુનિ અબિબેકુ હમારા૤ ચાહિઅ સદા સિવહિ ભરતારા૤૤
દો0-સુનત બચન બિહસે રિષય ગિરિસંભવ તબ દેહ૤
નારદ કર ઉપદેસુ સુનિ કહહુ બસેઉ કિસુ ગેહ૤૤78૤૤
–*–*–
દચ્છસુતન્હ ઉપદેસેન્હિ જાઈ૤ તિન્હ ફિરિ ભવનુ ન દેખા આઈ૤૤
ચિત્રકેતુ કર ઘરુ ઉન ઘાલા૤ કનકકસિપુ કર પુનિ અસ હાલા૤૤
નારદ સિખ જે સુનહિં નર નારી૤ અવસિ હોહિં તજિ ભવનુ ભિખારી૤૤
મન કપટી તન સજ્જન ચીન્હા૤ આપુ સરિસ સબહી ચહ કીન્હા૤૤
તેહિ કેં બચન માનિ બિસ્વાસા૤ તુમ્હ ચાહહુ પતિ સહજ ઉદાસા૤૤
નિર્ગુન નિલજ કુબેષ કપાલી૤ અકુલ અગેહ દિગંબર બ્યાલી૤૤
કહહુ કવન સુખુ અસ બરુ પાએઁ૤ ભલ ભૂલિહુ ઠગ કે બૌરાએઁ૤૤
પંચ કહેં સિવઁ સતી બિબાહી૤ પુનિ અવડેરિ મરાએન્હિ તાહી૤૤
દો0-અબ સુખ સોવત સોચુ નહિ ભીખ માગિ ભવ ખાહિં૤
સહજ એકાકિન્હ કે ભવન કબહુઁ કિ નારિ ખટાહિં૤૤79૤૤
–*–*–
અજહૂઁ માનહુ કહા હમારા૤ હમ તુમ્હ કહુઁ બરુ નીક બિચારા૤૤
અતિ સુંદર સુચિ સુખદ સુસીલા૤ ગાવહિં બેદ જાસુ જસ લીલા૤૤
દૂષન રહિત સકલ ગુન રાસી૤ શ્રીપતિ પુર બૈકુંઠ નિવાસી૤૤
અસ બરુ તુમ્હહિ મિલાઉબ આની૤ સુનત બિહસિ કહ બચન ભવાની૤૤
સત્ય કહેહુ ગિરિભવ તનુ એહા૤ હઠ ન છૂટ છૂટૈ બરુ દેહા૤૤
કનકઉ પુનિ પષાન તેં હોઈ૤ જારેહુઁ સહજુ ન પરિહર સોઈ૤૤
નારદ બચન ન મૈં પરિહરઊઁ૤ બસઉ ભવનુ ઉજરઉ નહિં ડરઊઁ૤૤
ગુર કેં બચન પ્રતીતિ ન જેહી૤ સપનેહુઁ સુગમ ન સુખ સિધિ તેહી૤૤
દો0-મહાદેવ અવગુન ભવન બિષ્નુ સકલ ગુન ધામ૤
જેહિ કર મનુ રમ જાહિ સન તેહિ તેહી સન કામ૤૤80૤૤
–*–*–
જૌં તુમ્હ મિલતેહુ પ્રથમ મુનીસા૤ સુનતિઉઁ સિખ તુમ્હારિ ધરિ સીસા૤૤
અબ મૈં જન્મુ સંભુ હિત હારા૤ કો ગુન દૂષન કરૈ બિચારા૤૤
જૌં તુમ્હરે હઠ હૃદયઁ બિસેષી૤ રહિ ન જાઇ બિનુ કિએઁ બરેષી૤૤
તૌ કૌતુકિઅન્હ આલસુ નાહીં૤ બર કન્યા અનેક જગ માહીં૤૤
જન્મ કોટિ લગિ રગર હમારી૤ બરઉઁ સંભુ ન ત રહઉઁ કુઆરી૤૤
તજઉઁ ન નારદ કર ઉપદેસૂ૤ આપુ કહહિ સત બાર મહેસૂ૤૤
મૈં પા પરઉઁ કહઇ જગદંબા૤ તુમ્હ ગૃહ ગવનહુ ભયઉ બિલંબા૤૤
દેખિ પ્રેમુ બોલે મુનિ ગ્યાની૤ જય જય જગદંબિકે ભવાની૤૤
દો0-તુમ્હ માયા ભગવાન સિવ સકલ જગત પિતુ માતુ૤
નાઇ ચરન સિર મુનિ ચલે પુનિ પુનિ હરષત ગાતુ૤૤81૤૤
–*–*–
જાઇ મુનિન્હ હિમવંતુ પઠાએ૤ કરિ બિનતી ગિરજહિં ગૃહ લ્યાએ૤૤
બહુરિ સપ્તરિષિ સિવ પહિં જાઈ૤ કથા ઉમા કૈ સકલ સુનાઈ૤૤
ભએ મગન સિવ સુનત સનેહા૤ હરષિ સપ્તરિષિ ગવને ગેહા૤૤
મનુ થિર કરિ તબ સંભુ સુજાના૤ લગે કરન રઘુનાયક ધ્યાના૤૤
તારકુ અસુર ભયઉ તેહિ કાલા૤ ભુજ પ્રતાપ બલ તેજ બિસાલા૤૤
તેંહિ સબ લોક લોકપતિ જીતે૤ ભએ દેવ સુખ સંપતિ રીતે૤૤
અજર અમર સો જીતિ ન જાઈ૤ હારે સુર કરિ બિબિધ લરાઈ૤૤
તબ બિરંચિ સન જાઇ પુકારે૤ દેખે બિધિ સબ દેવ દુખારે૤૤
દો0-સબ સન કહા બુઝાઇ બિધિ દનુજ નિધન તબ હોઇ૤
સંભુ સુક્ર સંભૂત સુત એહિ જીતઇ રન સોઇ૤૤82૤૤
–*–*–
મોર કહા સુનિ કરહુ ઉપાઈ૤ હોઇહિ ઈસ્વર કરિહિ સહાઈ૤૤
સતીં જો તજી દચ્છ મખ દેહા૤ જનમી જાઇ હિમાચલ ગેહા૤૤
તેહિં તપુ કીન્હ સંભુ પતિ લાગી૤ સિવ સમાધિ બૈઠે સબુ ત્યાગી૤૤
જદપિ અહઇ અસમંજસ ભારી૤ તદપિ બાત એક સુનહુ હમારી૤૤
પઠવહુ કામુ જાઇ સિવ પાહીં૤ કરૈ છોભુ સંકર મન માહીં૤૤
તબ હમ જાઇ સિવહિ સિર નાઈ૤ કરવાઉબ બિબાહુ બરિઆઈ૤૤
એહિ બિધિ ભલેહિ દેવહિત હોઈ૤ મર અતિ નીક કહઇ સબુ કોઈ૤૤
અસ્તુતિ સુરન્હ કીન્હિ અતિ હેતૂ૤ પ્રગટેઉ બિષમબાન ઝષકેતૂ૤૤
દો0-સુરન્હ કહીં નિજ બિપતિ સબ સુનિ મન કીન્હ બિચાર૤
સંભુ બિરોધ ન કુસલ મોહિ બિહસિ કહેઉ અસ માર૤૤83૤૤
–*–*–
તદપિ કરબ મૈં કાજુ તુમ્હારા૤ શ્રુતિ કહ પરમ ધરમ ઉપકારા૤૤
પર હિત લાગિ તજઇ જો દેહી૤ સંતત સંત પ્રસંસહિં તેહી૤૤
અસ કહિ ચલેઉ સબહિ સિરુ નાઈ૤ સુમન ધનુષ કર સહિત સહાઈ૤૤
ચલત માર અસ હૃદયઁ બિચારા૤ સિવ બિરોધ ધ્રુવ મરનુ હમારા૤૤
તબ આપન પ્રભાઉ બિસ્તારા૤ નિજ બસ કીન્હ સકલ સંસારા૤૤
કોપેઉ જબહિ બારિચરકેતૂ૤ છન મહુઁ મિટે સકલ શ્રુતિ સેતૂ૤૤
બ્રહ્મચર્જ બ્રત સંજમ નાના૤ ધીરજ ધરમ ગ્યાન બિગ્યાના૤૤
સદાચાર જપ જોગ બિરાગા૤ સભય બિબેક કટકુ સબ ભાગા૤૤
છં0-ભાગેઉ બિબેક સહાય સહિત સો સુભટ સંજુગ મહિ મુરે૤
સદગ્રંથ પર્બત કંદરન્હિ મહુઁ જાઇ તેહિ અવસર દુરે૤૤
હોનિહાર કા કરતાર કો રખવાર જગ ખરભરુ પરા૤
દુઇ માથ કેહિ રતિનાથ જેહિ કહુઁ કોપિ કર ધનુ સરુ ધરા૤૤
દો0-જે સજીવ જગ અચર ચર નારિ પુરુષ અસ નામ૤
તે નિજ નિજ મરજાદ તજિ ભએ સકલ બસ કામ૤૤84૤૤
–*–*–
સબ કે હૃદયઁ મદન અભિલાષા૤ લતા નિહારિ નવહિં તરુ સાખા૤૤
નદીં ઉમગિ અંબુધિ કહુઁ ધાઈ૤ સંગમ કરહિં તલાવ તલાઈ૤૤
જહઁ અસિ દસા જ૜ન્હ કૈ બરની૤ કો કહિ સકઇ સચેતન કરની૤૤
પસુ પચ્છી નભ જલ થલચારી૤ ભએ કામબસ સમય બિસારી૤૤
મદન અંધ બ્યાકુલ સબ લોકા૤ નિસિ દિનુ નહિં અવલોકહિં કોકા૤૤
દેવ દનુજ નર કિંનર બ્યાલા૤ પ્રેત પિસાચ ભૂત બેતાલા૤૤
ઇન્હ કૈ દસા ન કહેઉઁ બખાની૤ સદા કામ કે ચેરે જાની૤૤
સિદ્ધ બિરક્ત મહામુનિ જોગી૤ તેપિ કામબસ ભએ બિયોગી૤૤
છં0-ભએ કામબસ જોગીસ તાપસ પાવઁરન્હિ કી કો કહૈ૤
દેખહિં ચરાચર નારિમય જે બ્રહ્મમય દેખત રહે૤૤
અબલા બિલોકહિં પુરુષમય જગુ પુરુષ સબ અબલામયં૤
દુઇ દંડ ભરિ બ્રહ્માંડ ભીતર કામકૃત કૌતુક અયં૤૤
સો0-ધરી ન કાહૂઁ ધિર સબકે મન મનસિજ હરે૤
જે રાખે રઘુબીર તે ઉબરે તેહિ કાલ મહુઁ૤૤85૤૤

ઉભય ઘરી અસ કૌતુક ભયઊ૤ જૌ લગિ કામુ સંભુ પહિં ગયઊ૤૤
સિવહિ બિલોકિ સસંકેઉ મારૂ૤ ભયઉ જથાથિતિ સબુ સંસારૂ૤૤
ભએ તુરત સબ જીવ સુખારે૤ જિમિ મદ ઉતરિ ગએઁ મતવારે૤૤
રુદ્રહિ દેખિ મદન ભય માના૤ દુરાધરષ દુર્ગમ ભગવાના૤૤
ફિરત લાજ કછુ કરિ નહિં જાઈ૤ મરનુ ઠાનિ મન રચેસિ ઉપાઈ૤૤
પ્રગટેસિ તુરત રુચિર રિતુરાજા૤ કુસુમિત નવ તરુ રાજિ બિરાજા૤૤
બન ઉપબન બાપિકા ત૜ાગા૤ પરમ સુભગ સબ દિસા બિભાગા૤૤
જહઁ તહઁ જનુ ઉમગત અનુરાગા૤ દેખિ મુએહુઁ મન મનસિજ જાગા૤૤
છં0-જાગઇ મનોભવ મુએહુઁ મન બન સુભગતા ન પરૈ કહી૤
સીતલ સુગંધ સુમંદ મારુત મદન અનલ સખા સહી૤૤
બિકસે સરન્હિ બહુ કંજ ગુંજત પુંજ મંજુલ મધુકરા૤
કલહંસ પિક સુક સરસ રવ કરિ ગાન નાચહિં અપછરા૤૤
દો0-સકલ કલા કરિ કોટિ બિધિ હારેઉ સેન સમેત૤
ચલી ન અચલ સમાધિ સિવ કોપેઉ હૃદયનિકેત૤૤86૤૤
–*–*–
દેખિ રસાલ બિટપ બર સાખા૤ તેહિ પર ચ૝ેઉ મદનુ મન માખા૤૤
સુમન ચાપ નિજ સર સંધાને૤ અતિ રિસ તાકિ શ્રવન લગિ તાને૤૤
છા૜ે બિષમ બિસિખ ઉર લાગે૤ છુટિ સમાધિ સંભુ તબ જાગે૤૤
ભયઉ ઈસ મન છોભુ બિસેષી૤ નયન ઉઘારિ સકલ દિસિ દેખી૤૤
સૌરભ પલ્લવ મદનુ બિલોકા૤ ભયઉ કોપુ કંપેઉ ત્રૈલોકા૤૤
તબ સિવઁ તીસર નયન ઉઘારા૤ ચિતવત કામુ ભયઉ જરિ છારા૤૤
હાહાકાર ભયઉ જગ ભારી૤ ડરપે સુર ભએ અસુર સુખારી૤૤
સમુઝિ કામસુખુ સોચહિં ભોગી૤ ભએ અકંટક સાધક જોગી૤૤
છં0-જોગિ અકંટક ભએ પતિ ગતિ સુનત રતિ મુરુછિત ભઈ૤
રોદતિ બદતિ બહુ ભાઁતિ કરુના કરતિ સંકર પહિં ગઈ૤
અતિ પ્રેમ કરિ બિનતી બિબિધ બિધિ જોરિ કર સન્મુખ રહી૤
પ્રભુ આસુતોષ કૃપાલ સિવ અબલા નિરખિ બોલે સહી૤૤
દો0-અબ તેં રતિ તવ નાથ કર હોઇહિ નામુ અનંગુ૤
બિનુ બપુ બ્યાપિહિ સબહિ પુનિ સુનુ નિજ મિલન પ્રસંગુ૤૤87૤૤
–*–*–
જબ જદુબંસ કૃષ્ન અવતારા૤ હોઇહિ હરન મહા મહિભારા૤૤
કૃષ્ન તનય હોઇહિ પતિ તોરા૤ બચનુ અન્યથા હોઇ ન મોરા૤૤
રતિ ગવની સુનિ સંકર બાની૤ કથા અપર અબ કહઉઁ બખાની૤૤
દેવન્હ સમાચાર સબ પાએ૤ બ્રહ્માદિક બૈકુંઠ સિધાએ૤૤
સબ સુર બિષ્નુ બિરંચિ સમેતા૤ ગએ જહાઁ સિવ કૃપાનિકેતા૤૤
પૃથક પૃથક તિન્હ કીન્હિ પ્રસંસા૤ ભએ પ્રસન્ન ચંદ્ર અવતંસા૤૤
બોલે કૃપાસિંધુ બૃષકેતૂ૤ કહહુ અમર આએ કેહિ હેતૂ૤૤
કહ બિધિ તુમ્હ પ્રભુ અંતરજામી૤ તદપિ ભગતિ બસ બિનવઉઁ સ્વામી૤૤
દો0-સકલ સુરન્હ કે હૃદયઁ અસ સંકર પરમ ઉછાહુ૤
નિજ નયનન્હિ દેખા ચહહિં નાથ તુમ્હાર બિબાહુ૤૤88૤૤
–*–*–
યહ ઉત્સવ દેખિઅ ભરિ લોચન૤ સોઇ કછુ કરહુ મદન મદ મોચન૤
કામુ જારિ રતિ કહુઁ બરુ દીન્હા૤ કૃપાસિંધુ યહ અતિ ભલ કીન્હા૤૤
સાસતિ કરિ પુનિ કરહિં પસાઊ૤ નાથ પ્રભુન્હ કર સહજ સુભાઊ૤૤
પારબતીં તપુ કીન્હ અપારા૤ કરહુ તાસુ અબ અંગીકારા૤૤
સુનિ બિધિ બિનય સમુઝિ પ્રભુ બાની૤ ઐસેઇ હોઉ કહા સુખુ માની૤૤
તબ દેવન્હ દુંદુભીં બજાઈં૤ બરષિ સુમન જય જય સુર સાઈ૤૤
અવસરુ જાનિ સપ્તરિષિ આએ૤ તુરતહિં બિધિ ગિરિભવન પઠાએ૤૤
પ્રથમ ગએ જહઁ રહી ભવાની૤ બોલે મધુર બચન છલ સાની૤૤
દો0-કહા હમાર ન સુનેહુ તબ નારદ કેં ઉપદેસ૤
અબ ભા ઝૂઠ તુમ્હાર પન જારેઉ કામુ મહેસ૤૤89૤૤
માસપારાયણ,તીસરા વિશ્રામ
–*–*–⏎
*[[શ્રી રામચરિત માનસ/ પહેલો વિશ્ચામ|પહેલો વિશ્ચામ]]
*[[શ્રી રામચરિત માનસ/ બીજો વિશ્ચામ|બીજો વિશ્ચામ]]
*[[શ્રી રામચરિત માનસ/ ત્રીજો વિશ્ચામ|ત્રીજો વિશ્ચામ]]
*[[શ્રી રામચરિત માનસ/ ચોથો વિશ્ચામ|ચોથો વિશ્ચામ]]
*[[શ્રી રામચરિત માનસ/ પાંચમો વિશ્ચામ|પાંચમો વિશ્ચામ]]
*[[શ્રી રામચરિત માનસ/ છઠ્ઠો વિશ્ચામ|છઠ્ઠો વિશ્ચામ]]
*[[શ્રી રામચરિત માનસ/ સાતમો વિશ્રામ|સાતમો વિશ્ચામ]]
*[[શ્રી રામચરિત માનસ/ આઠમો વિશ્રામ|આઠમો વિશ્ચામ]]
*[[શ્રી રામચરિત માનસ/ નવમો વિશ્રામ|નવમો વિશ્ચામ]]
*[[શ્રી રામચરિત માનસ/ દસમો વિશ્રામ|દસમો વિશ્ચામ]]
*[[શ્રી રામચરિત માનસ/ અગિયારમો વિશ્રામ|અગિયારમો વિશ્ચામ]]