Difference between revisions 15185 and 15186 on guwikisource

શ્રી રામચરિત માનસ/ પાંચમો વિશ્ચામ
<poem>⏎
સો0-સુનુ સુભ કથા ભવાનિ રામચરિતમાનસ બિમલ૤
કહા ભુસુંડિ બખાનિ સુના બિહગ નાયક ગરુડ૤૤120(ખ)૤૤
સો સંબાદ ઉદાર જેહિ બિધિ ભા આગેં કહબ૤
સુનહુ રામ અવતાર ચરિત પરમ સુંદર અનઘ૤૤120(ગ)૤૤
હરિ ગુન નામ અપાર કથા રૂપ અગનિત અમિત૤
મૈં નિજ મતિ અનુસાર કહઉઁ ઉમા સાદર સુનહુ૤૤120(ઘ૤૤
–*–*–
સુનુ ગિરિજા હરિચરિત સુહાએ૤ બિપુલ બિસદ નિગમાગમ ગાએ૤૤
હરિ અવતાર હેતુ જેહિ હોઈ૤ ઇદમિત્થં કહિ જાઇ ન સોઈ૤૤
રામ અતર્ક્ય બુદ્ધિ મન બાની૤ મત હમાર અસ સુનહિ સયાની૤૤
તદપિ સંત મુનિ બેદ પુરાના૤ જસ કછુ કહહિં સ્વમતિ અનુમાના૤૤
તસ મૈં સુમુખિ સુનાવઉઁ તોહી૤ સમુઝિ પરઇ જસ કારન મોહી૤૤
જબ જબ હોઇ ધરમ કૈ હાની૤ બાઢહિં અસુર અધમ અભિમાની૤૤
કરહિં અનીતિ જાઇ નહિં બરની૤ સીદહિં બિપ્ર ધેનુ સુર ધરની૤૤
તબ તબ પ્રભુ ધરિ બિબિધ સરીરા૤ હરહિ કૃપાનિધિ સજ્જન પીરા૤૤
દો0-અસુર મારિ થાપહિં સુરન્હ રાખહિં નિજ શ્રુતિ સેતુ૤
જગ બિસ્તારહિં બિસદ જસ રામ જન્મ કર હેતુ૤૤121૤૤
–*–*–
સોઇ જસ ગાઇ ભગત ભવ તરહીં૤ કૃપાસિંધુ જન હિત તનુ ધરહીં૤૤
રામ જનમ કે હેતુ અનેકા૤ પરમ બિચિત્ર એક તેં એકા૤૤
જનમ એક દુઇ કહઉઁ બખાની૤ સાવધાન સુનુ સુમતિ ભવાની૤૤
દ્વારપાલ હરિ કે પ્રિય દોઊ૤ જય અરુ બિજય જાન સબ કોઊ૤૤
બિપ્ર શ્રાપ તેં દૂનઉ ભાઈ૤ તામસ અસુર દેહ તિન્હ પાઈ૤૤
કનકકસિપુ અરુ હાટક લોચન૤ જગત બિદિત સુરપતિ મદ મોચન૤૤
બિજઈ સમર બીર બિખ્યાતા૤ ધરિ બરાહ બપુ એક નિપાતા૤૤
હોઇ નરહરિ દૂસર પુનિ મારા૤ જન પ્રહલાદ સુજસ બિસ્તારા૤૤
દો0-ભએ નિસાચર જાઇ તેઇ મહાબીર બલવાન૤
કુંભકરન રાવણ સુભટ સુર બિજઈ જગ જાન૤૤122 ૤
–*–*–
મુકુત ન ભએ હતે ભગવાના૤ તીનિ જનમ દ્વિજ બચન પ્રવાના૤૤
એક બાર તિન્હ કે હિત લાગી૤ ધરેઉ સરીર ભગત અનુરાગી૤૤
કસ્યપ અદિતિ તહાઁ પિતુ માતા૤ દસરથ કૌસલ્યા બિખ્યાતા૤૤
એક કલપ એહિ બિધિ અવતારા૤ ચરિત્ર પવિત્ર કિએ સંસારા૤૤
એક કલપ સુર દેખિ દુખારે૤ સમર જલંધર સન સબ હારે૤૤
સંભુ કીન્હ સંગ્રામ અપારા૤ દનુજ મહાબલ મરઇ ન મારા૤૤
પરમ સતી અસુરાધિપ નારી૤ તેહિ બલ તાહિ ન જિતહિં પુરારી૤૤
દો0-છલ કરિ ટારેઉ તાસુ બ્રત પ્રભુ સુર કારજ કીન્હ૤૤
જબ તેહિ જાનેઉ મરમ તબ શ્રાપ કોપ કરિ દીન્હ૤૤123૤૤
–*–*–
તાસુ શ્રાપ હરિ દીન્હ પ્રમાના૤ કૌતુકનિધિ કૃપાલ ભગવાના૤૤
તહાઁ જલંધર રાવન ભયઊ૤ રન હતિ રામ પરમ પદ દયઊ૤૤
એક જનમ કર કારન એહા૤ જેહિ લાગિ રામ ધરી નરદેહા૤૤
પ્રતિ અવતાર કથા પ્રભુ કેરી૤ સુનુ મુનિ બરની કબિન્હ ઘનેરી૤૤
નારદ શ્રાપ દીન્હ એક બારા૤ કલપ એક તેહિ લગિ અવતારા૤૤
ગિરિજા ચકિત ભઈ સુનિ બાની૤ નારદ બિષ્નુભગત પુનિ ગ્યાનિ૤૤
કારન કવન શ્રાપ મુનિ દીન્હા૤ કા અપરાધ રમાપતિ કીન્હા૤૤
યહ પ્રસંગ મોહિ કહહુ પુરારી૤ મુનિ મન મોહ આચરજ ભારી૤૤
દો0- બોલે બિહસિ મહેસ તબ ગ્યાની મૂ૝ ન કોઇ૤
જેહિ જસ રઘુપતિ કરહિં જબ સો તસ તેહિ છન હોઇ૤૤124(ક)૤૤
સો0-કહઉઁ રામ ગુન ગાથ ભરદ્વાજ સાદર સુનહુ૤
ભવ ભંજન રઘુનાથ ભજુ તુલસી તજિ માન મદ૤૤124(ખ)૤૤
–*–*–
હિમગિરિ ગુહા એક અતિ પાવનિ૤ બહ સમીપ સુરસરી સુહાવનિ૤૤
આશ્રમ પરમ પુનીત સુહાવા૤ દેખિ દેવરિષિ મન અતિ ભાવા૤૤
નિરખિ સૈલ સરિ બિપિન બિભાગા૤ ભયઉ રમાપતિ પદ અનુરાગા૤૤
સુમિરત હરિહિ શ્રાપ ગતિ બાધી૤ સહજ બિમલ મન લાગિ સમાધી૤૤
મુનિ ગતિ દેખિ સુરેસ ડેરાના૤ કામહિ બોલિ કીન્હ સમાના૤૤
સહિત સહાય જાહુ મમ હેતૂ૤ ચકેઉ હરષિ હિયઁ જલચરકેતૂ૤૤
સુનાસીર મન મહુઁ અસિ ત્રાસા૤ ચહત દેવરિષિ મમ પુર બાસા૤૤
જે કામી લોલુપ જગ માહીં૤ કુટિલ કાક ઇવ સબહિ ડેરાહીં૤૤
દો0-સુખ હા૜ લૈ ભાગ સઠ સ્વાન નિરખિ મૃગરાજ૤
છીનિ લેઇ જનિ જાન જ૜ તિમિ સુરપતિહિ ન લાજ૤૤125૤૤
–*–*–
તેહિ આશ્રમહિં મદન જબ ગયઊ૤ નિજ માયાઁ બસંત નિરમયઊ૤૤
કુસુમિત બિબિધ બિટપ બહુરંગા૤ કૂજહિં કોકિલ ગુંજહિ ભૃંગા૤૤
ચલી સુહાવનિ ત્રિબિધ બયારી૤ કામ કૃસાનુ બ૝ાવનિહારી૤૤
રંભાદિક સુરનારિ નબીના ૤ સકલ અસમસર કલા પ્રબીના૤૤
કરહિં ગાન બહુ તાન તરંગા૤ બહુબિધિ ક્રી૜હિ પાનિ પતંગા૤૤
દેખિ સહાય મદન હરષાના૤ કીન્હેસિ પુનિ પ્રપંચ બિધિ નાના૤૤
કામ કલા કછુ મુનિહિ ન બ્યાપી૤ નિજ ભયઁ ડરેઉ મનોભવ પાપી૤૤
સીમ કિ ચાઁપિ સકઇ કોઉ તાસુ૤ બ૜ રખવાર રમાપતિ જાસૂ૤૤
દો0- સહિત સહાય સભીત અતિ માનિ હારિ મન મૈન૤
ગહેસિ જાઇ મુનિ ચરન તબ કહિ સુઠિ આરત બૈન૤૤126૤૤
–*–*–
ભયઉ ન નારદ મન કછુ રોષા૤ કહિ પ્રિય બચન કામ પરિતોષા૤૤
નાઇ ચરન સિરુ આયસુ પાઈ૤ ગયઉ મદન તબ સહિત સહાઈ૤૤
મુનિ સુસીલતા આપનિ કરની૤ સુરપતિ સભાઁ જાઇ સબ બરની૤૤
સુનિ સબ કેં મન અચરજુ આવા૤ મુનિહિ પ્રસંસિ હરિહિ સિરુ નાવા૤૤
તબ નારદ ગવને સિવ પાહીં૤ જિતા કામ અહમિતિ મન માહીં૤૤
માર ચરિત સંકરહિં સુનાએ૤ અતિપ્રિય જાનિ મહેસ સિખાએ૤૤
બાર બાર બિનવઉઁ મુનિ તોહીં૤ જિમિ યહ કથા સુનાયહુ મોહીં૤૤
તિમિ જનિ હરિહિ સુનાવહુ કબહૂઁ૤ ચલેહુઁ પ્રસંગ દુરાએડુ તબહૂઁ૤૤
દો0-સંભુ દીન્હ ઉપદેસ હિત નહિં નારદહિ સોહાન૤
ભારદ્વાજ કૌતુક સુનહુ હરિ ઇચ્છા બલવાન૤૤127૤૤
–*–*–
રામ કીન્હ ચાહહિં સોઇ હોઈ૤ કરૈ અન્યથા અસ નહિં કોઈ૤૤
સંભુ બચન મુનિ મન નહિં ભાએ૤ તબ બિરંચિ કે લોક સિધાએ૤૤
એક બાર કરતલ બર બીના૤ ગાવત હરિ ગુન ગાન પ્રબીના૤૤
છીરસિંધુ ગવને મુનિનાથા૤ જહઁ બસ શ્રીનિવાસ શ્રુતિમાથા૤૤
હરષિ મિલે ઉઠિ રમાનિકેતા૤ બૈઠે આસન રિષિહિ સમેતા૤૤
બોલે બિહસિ ચરાચર રાયા૤ બહુતે દિનન કીન્હિ મુનિ દાયા૤૤
કામ ચરિત નારદ સબ ભાષે૤ જદ્યપિ પ્રથમ બરજિ સિવઁ રાખે૤૤
અતિ પ્રચંડ રઘુપતિ કૈ માયા૤ જેહિ ન મોહ અસ કો જગ જાયા૤૤
દો0-રૂખ બદન કરિ બચન મૃદુ બોલે શ્રીભગવાન ૤
તુમ્હરે સુમિરન તેં મિટહિં મોહ માર મદ માન૤૤128૤૤
–*–*–
સુનુ મુનિ મોહ હોઇ મન તાકેં૤ ગ્યાન બિરાગ હૃદય નહિં જાકે૤૤
બ્રહ્મચરજ બ્રત રત મતિધીરા૤ તુમ્હહિ કિ કરઇ મનોભવ પીરા૤૤
નારદ કહેઉ સહિત અભિમાના૤ કૃપા તુમ્હારિ સકલ ભગવાના૤૤
કરુનાનિધિ મન દીખ બિચારી૤ ઉર અંકુરેઉ ગરબ તરુ ભારી૤૤
બેગિ સો મૈ ડારિહઉઁ ઉખારી૤ પન હમાર સેવક હિતકારી૤૤
મુનિ કર હિત મમ કૌતુક હોઈ૤ અવસિ ઉપાય કરબિ મૈ સોઈ૤૤
તબ નારદ હરિ પદ સિર નાઈ૤ ચલે હૃદયઁ અહમિતિ અધિકાઈ૤૤
શ્રીપતિ નિજ માયા તબ પ્રેરી૤ સુનહુ કઠિન કરની તેહિ કેરી૤૤
દો0-બિરચેઉ મગ મહુઁ નગર તેહિં સત જોજન બિસ્તાર૤
શ્રીનિવાસપુર તેં અધિક રચના બિબિધ પ્રકાર૤૤129૤૤
–*–*–
બસહિં નગર સુંદર નર નારી૤ જનુ બહુ મનસિજ રતિ તનુધારી૤૤
તેહિં પુર બસઇ સીલનિધિ રાજા૤ અગનિત હય ગય સેન સમાજા૤૤
સત સુરેસ સમ બિભવ બિલાસા૤ રૂપ તેજ બલ નીતિ નિવાસા૤૤
બિસ્વમોહની તાસુ કુમારી૤ શ્રી બિમોહ જિસુ રૂપુ નિહારી૤૤
સોઇ હરિમાયા સબ ગુન ખાની૤ સોભા તાસુ કિ જાઇ બખાની૤૤
કરઇ સ્વયંબર સો નૃપબાલા૤ આએ તહઁ અગનિત મહિપાલા૤૤
મુનિ કૌતુકી નગર તેહિં ગયઊ૤ પુરબાસિન્હ સબ પૂછત ભયઊ૤૤
સુનિ સબ ચરિત ભૂપગૃહઁ આએ૤ કરિ પૂજા નૃપ મુનિ બૈઠાએ૤૤
દો0-આનિ દેખાઈ નારદહિ ભૂપતિ રાજકુમારિ૤
કહહુ નાથ ગુન દોષ સબ એહિ કે હૃદયઁ બિચારિ૤૤130૤૤
–*–*–
દેખિ રૂપ મુનિ બિરતિ બિસારી૤ બ૜ી બાર લગિ રહે નિહારી૤૤
લચ્છન તાસુ બિલોકિ ભુલાને૤ હૃદયઁ હરષ નહિં પ્રગટ બખાને૤૤
જો એહિ બરઇ અમર સોઇ હોઈ૤ સમરભૂમિ તેહિ જીત ન કોઈ૤૤
સેવહિં સકલ ચરાચર તાહી૤ બરઇ સીલનિધિ કન્યા જાહી૤૤
લચ્છન સબ બિચારિ ઉર રાખે૤ કછુક બનાઇ ભૂપ સન ભાષે૤૤
સુતા સુલચ્છન કહિ નૃપ પાહીં૤ નારદ ચલે સોચ મન માહીં૤૤
કરૌં જાઇ સોઇ જતન બિચારી૤ જેહિ પ્રકાર મોહિ બરૈ કુમારી૤૤
જપ તપ કછુ ન હોઇ તેહિ કાલા૤ હે બિધિ મિલઇ કવન બિધિ બાલા૤૤
દો0-એહિ અવસર ચાહિઅ પરમ સોભા રૂપ બિસાલ૤
જો બિલોકિ રીઝૈ કુઅઁરિ તબ મેલૈ જયમાલ૤૤131૤૤
–*–*–
હરિ સન માગૌં સુંદરતાઈ૤ હોઇહિ જાત ગહરુ અતિ ભાઈ૤૤
મોરેં હિત હરિ સમ નહિં કોઊ૤ એહિ અવસર સહાય સોઇ હોઊ૤૤
બહુબિધિ બિનય કીન્હિ તેહિ કાલા૤ પ્રગટેઉ પ્રભુ કૌતુકી કૃપાલા૤૤
પ્રભુ બિલોકિ મુનિ નયન જુ૜ાને૤ હોઇહિ કાજુ હિએઁ હરષાને૤૤
અતિ આરતિ કહિ કથા સુનાઈ૤ કરહુ કૃપા કરિ હોહુ સહાઈ૤૤
આપન રૂપ દેહુ પ્રભુ મોહી૤ આન ભાઁતિ નહિં પાવૌં ઓહી૤૤
જેહિ બિધિ નાથ હોઇ હિત મોરા૤ કરહુ સો બેગિ દાસ મૈં તોરા૤૤
નિજ માયા બલ દેખિ બિસાલા૤ હિયઁ હઁસિ બોલે દીનદયાલા૤૤
દો0-જેહિ બિધિ હોઇહિ પરમ હિત નારદ સુનહુ તુમ્હાર૤
સોઇ હમ કરબ ન આન કછુ બચન ન મૃષા હમાર૤૤132૤૤
–*–*–
કુપથ માગ રુજ બ્યાકુલ રોગી૤ બૈદ ન દેઇ સુનહુ મુનિ જોગી૤૤
એહિ બિધિ હિત તુમ્હાર મૈં ઠયઊ૤ કહિ અસ અંતરહિત પ્રભુ ભયઊ૤૤
માયા બિબસ ભએ મુનિ મૂ૝ા૤ સમુઝી નહિં હરિ ગિરા નિગૂ૝ા૤૤
ગવને તુરત તહાઁ રિષિરાઈ૤ જહાઁ સ્વયંબર ભૂમિ બનાઈ૤૤
નિજ નિજ આસન બૈઠે રાજા૤ બહુ બનાવ કરિ સહિત સમાજા૤૤
મુનિ મન હરષ રૂપ અતિ મોરેં૤ મોહિ તજિ આનહિ બારિહિ ન ભોરેં૤૤
મુનિ હિત કારન કૃપાનિધાના૤ દીન્હ કુરૂપ ન જાઇ બખાના૤૤
સો ચરિત્ર લખિ કાહુઁ ન પાવા૤ નારદ જાનિ સબહિં સિર નાવા૤૤

દો0-રહે તહાઁ દુઇ રુદ્ર ગન તે જાનહિં સબ ભેઉ૤
બિપ્રબેષ દેખત ફિરહિં પરમ કૌતુકી તેઉ૤૤133૤૤
–*–*–
જેંહિ સમાજ બૈંઠે મુનિ જાઈ૤ હૃદયઁ રૂપ અહમિતિ અધિકાઈ૤૤
તહઁ બૈઠ મહેસ ગન દોઊ૤ બિપ્રબેષ ગતિ લખઇ ન કોઊ૤૤
કરહિં કૂટિ નારદહિ સુનાઈ૤ નીકિ દીન્હિ હરિ સુંદરતાઈ૤૤
રીઝહિ રાજકુઅઁરિ છબિ દેખી૤ ઇન્હહિ બરિહિ હરિ જાનિ બિસેષી૤૤
મુનિહિ મોહ મન હાથ પરાએઁ૤ હઁસહિં સંભુ ગન અતિ સચુ પાએઁ૤૤
જદપિ સુનહિં મુનિ અટપટિ બાની૤ સમુઝિ ન પરઇ બુદ્ધિ ભ્રમ સાની૤૤
કાહુઁ ન લખા સો ચરિત બિસેષા૤ સો સરૂપ નૃપકન્યાઁ દેખા૤૤
મર્કટ બદન ભયંકર દેહી૤ દેખત હૃદયઁ ક્રોધ ભા તેહી૤૤
દો0-સખીં સંગ લૈ કુઅઁરિ તબ ચલિ જનુ રાજમરાલ૤
દેખત ફિરઇ મહીપ સબ કર સરોજ જયમાલ૤૤134૤૤
–*–*–
જેહિ દિસિ બૈઠે નારદ ફૂલી૤ સો દિસિ દેહિ ન બિલોકી ભૂલી૤૤
પુનિ પુનિ મુનિ ઉકસહિં અકુલાહીં૤ દેખિ દસા હર ગન મુસકાહીં૤૤
ધરિ નૃપતનુ તહઁ ગયઉ કૃપાલા૤ કુઅઁરિ હરષિ મેલેઉ જયમાલા૤૤
દુલહિનિ લૈ ગે લચ્છિનિવાસા૤ નૃપસમાજ સબ ભયઉ નિરાસા૤૤
મુનિ અતિ બિકલ મોંહઁ મતિ નાઠી૤ મનિ ગિરિ ગઈ છૂટિ જનુ ગાઁઠી૤૤
તબ હર ગન બોલે મુસુકાઈ૤ નિજ મુખ મુકુર બિલોકહુ જાઈ૤૤
અસ કહિ દોઉ ભાગે ભયઁ ભારી૤ બદન દીખ મુનિ બારિ નિહારી૤૤
બેષુ બિલોકિ ક્રોધ અતિ બા૝ા૤ તિન્હહિ સરાપ દીન્હ અતિ ગા૝ા૤૤
દો0-હોહુ નિસાચર જાઇ તુમ્હ કપટી પાપી દોઉ૤
હઁસેહુ હમહિ સો લેહુ ફલ બહુરિ હઁસેહુ મુનિ કોઉ૤૤135૤૤
–*–*–
પુનિ જલ દીખ રૂપ નિજ પાવા૤ તદપિ હૃદયઁ સંતોષ ન આવા૤૤
ફરકત અધર કોપ મન માહીં૤ સપદી ચલે કમલાપતિ પાહીં૤૤
દેહઉઁ શ્રાપ કિ મરિહઉઁ જાઈ૤ જગત મોર ઉપહાસ કરાઈ૤૤
બીચહિં પંથ મિલે દનુજારી૤ સંગ રમા સોઇ રાજકુમારી૤૤
બોલે મધુર બચન સુરસાઈં૤ મુનિ કહઁ ચલે બિકલ કી નાઈં૤૤
સુનત બચન ઉપજા અતિ ક્રોધા૤ માયા બસ ન રહા મન બોધા૤૤
પર સંપદા સકહુ નહિં દેખી૤ તુમ્હરેં ઇરિષા કપટ બિસેષી૤૤
મથત સિંધુ રુદ્રહિ બૌરાયહુ૤ સુરન્હ પ્રેરી બિષ પાન કરાયહુ૤૤
દો0-અસુર સુરા બિષ સંકરહિ આપુ રમા મનિ ચારુ૤
સ્વારથ સાધક કુટિલ તુમ્હ સદા કપટ બ્યવહારુ૤૤136૤૤
–*–*–
પરમ સ્વતંત્ર ન સિર પર કોઈ૤ ભાવઇ મનહિ કરહુ તુમ્હ સોઈ૤૤
ભલેહિ મંદ મંદેહિ ભલ કરહૂ૤ બિસમય હરષ ન હિયઁ કછુ ધરહૂ૤૤
ડહકિ ડહકિ પરિચેહુ સબ કાહૂ૤ અતિ અસંક મન સદા ઉછાહૂ૤૤
કરમ સુભાસુભ તુમ્હહિ ન બાધા૤ અબ લગિ તુમ્હહિ ન કાહૂઁ સાધા૤૤
ભલે ભવન અબ બાયન દીન્હા૤ પાવહુગે ફલ આપન કીન્હા૤૤
બંચેહુ મોહિ જવનિ ધરિ દેહા૤ સોઇ તનુ ધરહુ શ્રાપ મમ એહા૤૤
કપિ આકૃતિ તુમ્હ કીન્હિ હમારી૤ કરિહહિં કીસ સહાય તુમ્હારી૤૤
મમ અપકાર કીન્હી તુમ્હ ભારી૤ નારી બિરહઁ તુમ્હ હોબ દુખારી૤૤
દો0-શ્રાપ સીસ ધરી હરષિ હિયઁ પ્રભુ બહુ બિનતી કીન્હિ૤
નિજ માયા કૈ પ્રબલતા કરષિ કૃપાનિધિ લીન્હિ૤૤137૤૤
–*–*–
જબ હરિ માયા દૂરિ નિવારી૤ નહિં તહઁ રમા ન રાજકુમારી૤૤
તબ મુનિ અતિ સભીત હરિ ચરના૤ ગહે પાહિ પ્રનતારતિ હરના૤૤
મૃષા હોઉ મમ શ્રાપ કૃપાલા૤ મમ ઇચ્છા કહ દીનદયાલા૤૤
મૈં દુર્બચન કહે બહુતેરે૤ કહ મુનિ પાપ મિટિહિં કિમિ મેરે૤૤
જપહુ જાઇ સંકર સત નામા૤ હોઇહિ હૃદયઁ તુરંત બિશ્રામા૤૤
કોઉ નહિં સિવ સમાન પ્રિય મોરેં૤ અસિ પરતીતિ તજહુ જનિ ભોરેં૤૤
જેહિ પર કૃપા ન કરહિં પુરારી૤ સો ન પાવ મુનિ ભગતિ હમારી૤૤
અસ ઉર ધરિ મહિ બિચરહુ જાઈ૤ અબ ન તુમ્હહિ માયા નિઅરાઈ૤૤
દો0-બહુબિધિ મુનિહિ પ્રબોધિ પ્રભુ તબ ભએ અંતરધાન૤૤
સત્યલોક નારદ ચલે કરત રામ ગુન ગાન૤૤138૤૤
–*–*–
હર ગન મુનિહિ જાત પથ દેખી૤ બિગતમોહ મન હરષ બિસેષી૤૤
અતિ સભીત નારદ પહિં આએ૤ ગહિ પદ આરત બચન સુનાએ૤૤
હર ગન હમ ન બિપ્ર મુનિરાયા૤ બ૜ અપરાધ કીન્હ ફલ પાયા૤૤
શ્રાપ અનુગ્રહ કરહુ કૃપાલા૤ બોલે નારદ દીનદયાલા૤૤
નિસિચર જાઇ હોહુ તુમ્હ દોઊ૤ બૈભવ બિપુલ તેજ બલ હોઊ૤૤
ભુજબલ બિસ્વ જિતબ તુમ્હ જહિઆ૤ ધરિહહિં બિષ્નુ મનુજ તનુ તહિઆ૤
સમર મરન હરિ હાથ તુમ્હારા૤ હોઇહહુ મુકુત ન પુનિ સંસારા૤૤
ચલે જુગલ મુનિ પદ સિર નાઈ૤ ભએ નિસાચર કાલહિ પાઈ૤૤
દો0-એક કલપ એહિ હેતુ પ્રભુ લીન્હ મનુજ અવતાર૤
સુર રંજન સજ્જન સુખદ હરિ ભંજન ભુબિ ભાર૤૤139૤૤
–*–*–
એહિ બિધિ જનમ કરમ હરિ કેરે૤ સુંદર સુખદ બિચિત્ર ઘનેરે૤૤
કલપ કલપ પ્રતિ પ્રભુ અવતરહીં૤ ચારુ ચરિત નાનાબિધિ કરહીં૤૤
તબ તબ કથા મુનીસન્હ ગાઈ૤ પરમ પુનીત પ્રબંધ બનાઈ૤૤
બિબિધ પ્રસંગ અનૂપ બખાને૤ કરહિં ન સુનિ આચરજુ સયાને૤૤
હરિ અનંત હરિકથા અનંતા૤ કહહિં સુનહિં બહુબિધિ સબ સંતા૤૤
રામચંદ્ર કે ચરિત સુહાએ૤ કલપ કોટિ લગિ જાહિં ન ગાએ૤૤
યહ પ્રસંગ મૈં કહા ભવાની૤ હરિમાયાઁ મોહહિં મુનિ ગ્યાની૤૤
પ્રભુ કૌતુકી પ્રનત હિતકારી૤૤સેવત સુલભ સકલ દુખ હારી૤૤
સો0-સુર નર મુનિ કોઉ નાહિં જેહિ ન મોહ માયા પ્રબલ૤૤
અસ બિચારિ મન માહિં ભજિઅ મહામાયા પતિહિ૤૤140૤૤
અપર હેતુ સુનુ સૈલકુમારી૤ કહઉઁ બિચિત્ર કથા બિસ્તારી૤૤
જેહિ કારન અજ અગુન અરૂપા૤ બ્રહ્મ ભયઉ કોસલપુર ભૂપા૤૤
જો પ્રભુ બિપિન ફિરત તુમ્હ દેખા૤ બંધુ સમેત ધરેં મુનિબેષા૤૤
જાસુ ચરિત અવલોકિ ભવાની૤ સતી સરીર રહિહુ બૌરાની૤૤
અજહુઁ ન છાયા મિટતિ તુમ્હારી૤ તાસુ ચરિત સુનુ ભ્રમ રુજ હારી૤૤
લીલા કીન્હિ જો તેહિં અવતારા૤ સો સબ કહિહઉઁ મતિ અનુસારા૤૤
ભરદ્વાજ સુનિ સંકર બાની૤ સકુચિ સપ્રેમ ઉમા મુસકાની૤૤
લગે બહુરિ બરને બૃષકેતૂ૤ સો અવતાર ભયઉ જેહિ હેતૂ૤૤
દો0-સો મૈં તુમ્હ સન કહઉઁ સબુ સુનુ મુનીસ મન લાઈ૤૤
રામ કથા કલિ મલ હરનિ મંગલ કરનિ સુહાઇ૤૤141૤૤
–*–*–
સ્વાયંભૂ મનુ અરુ સતરૂપા૤ જિન્હ તેં ભૈ નરસૃષ્ટિ અનૂપા૤૤
દંપતિ ધરમ આચરન નીકા૤ અજહુઁ ગાવ શ્રુતિ જિન્હ કૈ લીકા૤૤
નૃપ ઉત્તાનપાદ સુત તાસૂ૤ ધ્રુવ હરિ ભગત ભયઉ સુત જાસૂ૤૤
લઘુ સુત નામ પ્રિય્રબ્રત તાહી૤ બેદ પુરાન પ્રસંસહિ જાહી૤૤
દેવહૂતિ પુનિ તાસુ કુમારી૤ જો મુનિ કર્દમ કૈ પ્રિય નારી૤૤
આદિદેવ પ્રભુ દીનદયાલા૤ જઠર ધરેઉ જેહિં કપિલ કૃપાલા૤૤
સાંખ્ય સાસ્ત્ર જિન્હ પ્રગટ બખાના૤ તત્વ બિચાર નિપુન ભગવાના૤૤
તેહિં મનુ રાજ કીન્હ બહુ કાલા૤ પ્રભુ આયસુ સબ બિધિ પ્રતિપાલા૤૤
સો0-હોઇ ન બિષય બિરાગ ભવન બસત ભા ચૌથપન૤
હૃદયઁ બહુત દુખ લાગ જનમ ગયઉ હરિભગતિ બિનુ૤૤142૤૤
બરબસ રાજ સુતહિ તબ દીન્હા૤ નારિ સમેત ગવન બન કીન્હા૤૤
તીરથ બર નૈમિષ બિખ્યાતા૤ અતિ પુનીત સાધક સિધિ દાતા૤૤
બસહિં તહાઁ મુનિ સિદ્ધ સમાજા૤ તહઁ હિયઁ હરષિ ચલેઉ મનુ રાજા૤૤
પંથ જાત સોહહિં મતિધીરા૤ ગ્યાન ભગતિ જનુ ધરેં સરીરા૤૤
પહુઁચે જાઇ ધેનુમતિ તીરા૤ હરષિ નહાને નિરમલ નીરા૤૤
આએ મિલન સિદ્ધ મુનિ ગ્યાની૤ ધરમ ધુરંધર નૃપરિષિ જાની૤૤
જહઁ જઁહ તીરથ રહે સુહાએ૤ મુનિન્હ સકલ સાદર કરવાએ૤૤
કૃસ સરીર મુનિપટ પરિધાના૤ સત સમાજ નિત સુનહિં પુરાના ૤
દો0-દ્વાદસ અચ્છર મંત્ર પુનિ જપહિં સહિત અનુરાગ૤
બાસુદેવ પદ પંકરુહ દંપતિ મન અતિ લાગ૤૤143૤૤
–*–*–
કરહિં અહાર સાક ફલ કંદા૤ સુમિરહિં બ્રહ્મ સચ્ચિદાનંદા૤૤
પુનિ હરિ હેતુ કરન તપ લાગે૤ બારિ અધાર મૂલ ફલ ત્યાગે૤૤
ઉર અભિલાષ નિંરંતર હોઈ૤ દેખઅ નયન પરમ પ્રભુ સોઈ૤૤
અગુન અખંડ અનંત અનાદી૤ જેહિ ચિંતહિં પરમારથબાદી૤૤
નેતિ નેતિ જેહિ બેદ નિરૂપા૤ નિજાનંદ નિરુપાધિ અનૂપા૤૤
સંભુ બિરંચિ બિષ્નુ ભગવાના૤ ઉપજહિં જાસુ અંસ તેં નાના૤૤
ઐસેઉ પ્રભુ સેવક બસ અહઈ૤ ભગત હેતુ લીલાતનુ ગહઈ૤૤
જૌં યહ બચન સત્ય શ્રુતિ ભાષા૤ તૌ હમાર પૂજહિ અભિલાષા૤૤
દો0-એહિ બિધિ બીતેં બરષ ષટ સહસ બારિ આહાર૤
સંબત સપ્ત સહસ્ત્ર પુનિ રહે સમીર અધાર૤૤144૤૤
–*–*–
બરષ સહસ દસ ત્યાગેઉ સોઊ૤ ઠા૝ે રહે એક પદ દોઊ૤૤
બિધિ હરિ તપ દેખિ અપારા૤ મનુ સમીપ આએ બહુ બારા૤૤
માગહુ બર બહુ ભાઁતિ લોભાએ૤ પરમ ધીર નહિં ચલહિં ચલાએ૤૤
અસ્થિમાત્ર હોઇ રહે સરીરા૤ તદપિ મનાગ મનહિં નહિં પીરા૤૤
પ્રભુ સર્બગ્ય દાસ નિજ જાની૤ ગતિ અનન્ય તાપસ નૃપ રાની૤૤
માગુ માગુ બરુ ભૈ નભ બાની૤ પરમ ગભીર કૃપામૃત સાની૤૤
મૃતક જિઆવનિ ગિરા સુહાઈ૤ શ્રબન રંધ્ર હોઇ ઉર જબ આઈ૤૤
હ્રષ્ટપુષ્ટ તન ભએ સુહાએ૤ માનહુઁ અબહિં ભવન તે આએ૤૤
દો0-શ્રવન સુધા સમ બચન સુનિ પુલક પ્રફુલ્લિત ગાત૤
બોલે મનુ કરિ દંડવત પ્રેમ ન હૃદયઁ સમાત૤૤145૤૤

–*–*–
સુનુ સેવક સુરતરુ સુરધેનુ૤ બિધિ હરિ હર બંદિત પદ રેનૂ૤૤
સેવત સુલભ સકલ સુખ દાયક૤ પ્રનતપાલ સચરાચર નાયક૤૤
જૌં અનાથ હિત હમ પર નેહૂ૤ તૌ પ્રસન્ન હોઇ યહ બર દેહૂ૤૤
જો સરૂપ બસ સિવ મન માહીં૤ જેહિ કારન મુનિ જતન કરાહીં૤૤
જો ભુસુંડિ મન માનસ હંસા૤ સગુન અગુન જેહિ નિગમ પ્રસંસા૤૤
દેખહિં હમ સો રૂપ ભરિ લોચન૤ કૃપા કરહુ પ્રનતારતિ મોચન૤૤
દંપતિ બચન પરમ પ્રિય લાગે૤ મુદુલ બિનીત પ્રેમ રસ પાગે૤૤
ભગત બછલ પ્રભુ કૃપાનિધાના૤ બિસ્વબાસ પ્રગટે ભગવાના૤૤
દો0-નીલ સરોરુહ નીલ મનિ નીલ નીરધર સ્યામ૤
લાજહિં તન સોભા નિરખિ કોટિ કોટિ સત કામ૤૤146૤૤
–*–*–
સરદ મયંક બદન છબિ સીંવા૤ ચારુ કપોલ ચિબુક દર ગ્રીવા૤૤
અધર અરુન રદ સુંદર નાસા૤ બિધુ કર નિકર બિનિંદક હાસા૤૤
નવ અબુંજ અંબક છબિ નીકી૤ ચિતવનિ લલિત ભાવઁતી જી કી૤૤
ભુકુટિ મનોજ ચાપ છબિ હારી૤ તિલક લલાટ પટલ દુતિકારી૤૤
કુંડલ મકર મુકુટ સિર ભ્રાજા૤ કુટિલ કેસ જનુ મધુપ સમાજા૤૤
ઉર શ્રીબત્સ રુચિર બનમાલા૤ પદિક હાર ભૂષન મનિજાલા૤૤
કેહરિ કંધર ચારુ જનેઉ૤ બાહુ બિભૂષન સુંદર તેઊ૤૤
કરિ કર સરિ સુભગ ભુજદંડા૤ કટિ નિષંગ કર સર કોદંડા૤૤
દો0-તડિત બિનિંદક પીત પટ ઉદર રેખ બર તીનિ૤૤
નાભિ મનોહર લેતિ જનુ જમુન ભવઁર છબિ છીનિ૤૤147૤૤
–*–*–
પદ રાજીવ બરનિ નહિ જાહીં૤ મુનિ મન મધુપ બસહિં જેન્હ માહીં૤૤
બામ ભાગ સોભતિ અનુકૂલા૤ આદિસક્તિ છબિનિધિ જગમૂલા૤૤
જાસુ અંસ ઉપજહિં ગુનખાની૤ અગનિત લચ્છિ ઉમા બ્રહ્માની૤૤
ભૃકુટિ બિલાસ જાસુ જગ હોઈ૤ રામ બામ દિસિ સીતા સોઈ૤૤
છબિસમુદ્ર હરિ રૂપ બિલોકી૤ એકટક રહે નયન પટ રોકી૤૤
ચિતવહિં સાદર રૂપ અનૂપા૤ તૃપ્તિ ન માનહિં મનુ સતરૂપા૤૤
હરષ બિબસ તન દસા ભુલાની૤ પરે દંડ ઇવ ગહિ પદ પાની૤૤
સિર પરસે પ્રભુ નિજ કર કંજા૤ તુરત ઉઠાએ કરુનાપુંજા૤૤
દો0-બોલે કૃપાનિધાન પુનિ અતિ પ્રસન્ન મોહિ જાનિ૤
માગહુ બર જોઇ ભાવ મન મહાદાનિ અનુમાનિ૤૤148૤૤
–*–*–
સુનિ પ્રભુ બચન જોરિ જુગ પાની૤ ધરિ ધીરજુ બોલી મૃદુ બાની૤૤
નાથ દેખિ પદ કમલ તુમ્હારે૤ અબ પૂરે સબ કામ હમારે૤૤
એક લાલસા બ૜િ ઉર માહી૤ સુગમ અગમ કહિ જાત સો નાહીં૤૤
તુમ્હહિ દેત અતિ સુગમ ગોસાઈં૤ અગમ લાગ મોહિ નિજ કૃપનાઈં૤૤
જથા દરિદ્ર બિબુધતરુ પાઈ૤ બહુ સંપતિ માગત સકુચાઈ૤૤
તાસુ પ્રભા જાન નહિં સોઈ૤ તથા હૃદયઁ મમ સંસય હોઈ૤૤
સો તુમ્હ જાનહુ અંતરજામી૤ પુરવહુ મોર મનોરથ સ્વામી૤૤
સકુચ બિહાઇ માગુ નૃપ મોહિ૤ મોરેં નહિં અદેય કછુ તોહી૤૤
દો0-દાનિ સિરોમનિ કૃપાનિધિ નાથ કહઉઁ સતિભાઉ૤૤
ચાહઉઁ તુમ્હહિ સમાન સુત પ્રભુ સન કવન દુરાઉ૤૤149૤૤
–*–*–
દેખિ પ્રીતિ સુનિ બચન અમોલે૤ એવમસ્તુ કરુનાનિધિ બોલે૤૤
આપુ સરિસ ખોજૌં કહઁ જાઈ૤ નૃપ તવ તનય હોબ મૈં આઈ૤૤
સતરૂપહિ બિલોકિ કર જોરેં૤ દેબિ માગુ બરુ જો રુચિ તોરે૤૤
જો બરુ નાથ ચતુર નૃપ માગા૤ સોઇ કૃપાલ મોહિ અતિ પ્રિય લાગા૤૤
પ્રભુ પરંતુ સુઠિ હોતિ ઢિઠાઈ૤ જદપિ ભગત હિત તુમ્હહિ સોહાઈ૤૤
તુમ્હ બ્રહ્માદિ જનક જગ સ્વામી૤ બ્રહ્મ સકલ ઉર અંતરજામી૤૤
અસ સમુઝત મન સંસય હોઈ૤ કહા જો પ્રભુ પ્રવાન પુનિ સોઈ૤૤
જે નિજ ભગત નાથ તવ અહહીં૤ જો સુખ પાવહિં જો ગતિ લહહીં૤૤
દો0-સોઇ સુખ સોઇ ગતિ સોઇ ભગતિ સોઇ નિજ ચરન સનેહુ૤૤
સોઇ બિબેક સોઇ રહનિ પ્રભુ હમહિ કૃપા કરિ દેહુ૤૤150૤૤
–*–*–
સુનુ મૃદુ ગૂ૝ રુચિર બર રચના૤ કૃપાસિંધુ બોલે મૃદુ બચના૤૤
જો કછુ રુચિ તુમ્હેર મન માહીં૤ મૈં સો દીન્હ સબ સંસય નાહીં૤૤
માતુ બિબેક અલોકિક તોરેં૤ કબહુઁ ન મિટિહિ અનુગ્રહ મોરેં ૤
બંદિ ચરન મનુ કહેઉ બહોરી૤ અવર એક બિનતિ પ્રભુ મોરી૤૤
સુત બિષઇક તવ પદ રતિ હોઊ૤ મોહિ બ૜ મૂ૝ કહૈ કિન કોઊ૤૤
મનિ બિનુ ફનિ જિમિ જલ બિનુ મીના૤ મમ જીવન તિમિ તુમ્હહિ અધીના૤૤
અસ બરુ માગિ ચરન ગહિ રહેઊ૤ એવમસ્તુ કરુનાનિધિ કહેઊ૤૤
અબ તુમ્હ મમ અનુસાસન માની૤ બસહુ જાઇ સુરપતિ રજધાની૤૤
સો0-તહઁ કરિ ભોગ બિસાલ તાત ગઉઁ કછુ કાલ પુનિ૤
હોઇહહુ અવધ ભુઆલ તબ મૈં હોબ તુમ્હાર સુત૤૤151૤૤
ઇચ્છામય નરબેષ સઁવારેં૤ હોઇહઉઁ પ્રગટ નિકેત તુમ્હારે૤૤
અંસન્હ સહિત દેહ ધરિ તાતા૤ કરિહઉઁ ચરિત ભગત સુખદાતા૤૤
જે સુનિ સાદર નર બ૜ભાગી૤ ભવ તરિહહિં મમતા મદ ત્યાગી૤૤
આદિસક્તિ જેહિં જગ ઉપજાયા૤ સોઉ અવતરિહિ મોરિ યહ માયા૤૤
પુરઉબ મૈં અભિલાષ તુમ્હારા૤ સત્ય સત્ય પન સત્ય હમારા૤૤
પુનિ પુનિ અસ કહિ કૃપાનિધાના૤ અંતરધાન ભએ ભગવાના૤૤
દંપતિ ઉર ધરિ ભગત કૃપાલા૤ તેહિં આશ્રમ નિવસે કછુ કાલા૤૤
સમય પાઇ તનુ તજિ અનયાસા૤ જાઇ કીન્હ અમરાવતિ બાસા૤૤
દો0-યહ ઇતિહાસ પુનીત અતિ ઉમહિ કહી બૃષકેતુ૤
ભરદ્વાજ સુનુ અપર પુનિ રામ જનમ કર હેતુ૤૤152૤૤
માસપારાયણ,પાઁચવાઁ વિશ્રામ
–*–*–