Difference between revisions 44623 and 44638 on guwikisource

< previous diff
next diff >
શ્રી રામચરિત માનસ/ પહેલો વિશ્ચામ
{{ભૂલશુદ્ધિ-બાકી}}
{{header
 | title      = [[શ્રી રામચરિત માનસ]]
 | author     = ગોસ્વામી તુલસીદાસ
 | translator = 
 | section    = પહેલો વિશ્ચામ
 | next       = [[શ્રી રામચરિત માનસ/૨. અયોધ્યા કાન્ડ|૨. અયોધ્યા કાન્ડ]]
 | notes      = 
(contracted; show full)હૃદય સિંધુ મતિ સીપ સમાના, સ્વાતિ સારદા કહહિં સુજાના ||૪||

જૌં બરષઇ બર બારિ બિચારૂ, હોહિં કબિત મુકુતામનિ ચારૂ ||૫||

'''દોહો'''

જુગુતિ બેધિ પુનિ પોહિઅહિં રામચરિત બર તાગ |
પહિરહિં સજ્જન બિમલ ઉર સોભા અતિ અનુરાગ ||
11૧૨||

–*–*–'''ચૌપાઈ'''⏎

જે જનમે કલિકાલ કરાલા, કરતબ બાયસ બેષ મરાલા ||
ચલત કુપંથ બેદ મગ છાઁડ઼ે, કપટ કલેવર કલિ મલ ભાઁડ઼ે ||૧||⏎

બંચક ભગત કહાઇ રામ કે, કિંકર કંચન કોહ કામ કે ||
તિન્હ મહઁ પ્રથમ રેખ જગ મોરી, ધીંગ ધરમધ્વજ ધંધક ધોરી ||૨||⏎

જૌં અપને અવગુન સબ કહઊઁ, બાઢ઼ઇ કથા પાર નહિં લહઊઁ ||
તાતે મૈં અતિ અલપ બખાને, થોરે મહુઁ જાનિહહિં સયાને ||૩|||⏎

સમુઝિ બિબિધિ બિધિ બિનતી મોરી, કોઉ ન કથા સુનિ દેઇહિ ખોરી ||
એતેહુ પર કરિહહિં જે અસંકા, મોહિ તે અધિક તે જડ઼ મતિ રંકા ||૪||⏎
⏎

કબિ ન હોઉઁ નહિં ચતુર કહાવઉઁ, મતિ અનુરૂપ રામ ગુન ગાવઉઁ ||
કહઁ રઘુપતિ કે ચરિત અપારા, કહઁ મતિ મોરિ નિરત સંસારા ||૫||⏎

જેહિં મારુત ગિરિ મેરુ ઉડ઼ાહીં, કહહુ તૂલ કેહિ લેખે માહીં ||
સમુઝત અમિત રામ પ્રભુતાઈ, કરત કથા મન અતિ કદરાઈ ||૬||

'''દોહો'''

સારદ સેસ મહેસ બિધિ આગમ નિગમ પુરાન |
નેતિ નેતિ કહિ જાસુ ગુન કરહિં નિરંતર ગાન ||12||

–*–*–'''ચૌપાઈ'''⏎

સબ જાનત પ્રભુ પ્રભુતા સોઈ, તદપિ કહેં બિનુ રહા ન કોઈ ||
તહાઁ બેદ અસ કારન રાખા, ભજન પ્રભાઉ ભાઁતિ બહુ ભાષા ||⏎
એક અનીહ અરૂપ અનામા, અજ સચ્ચિદાનંદ પર ધામા ||
બ્યાપક બિસ્વરૂપ ભગવાના, તેહિં ધરિ દેહ ચરિત કૃત નાના ||
સો કેવલ ભગતન હિત લાગી, પરમ કૃપાલ પ્રનત અનુરાગી ||
જેહિ જન પર મમતા અતિ છોહૂ, જેહિં કરુના કરિ કીન્હ ન કોહૂ ||
ગઈ બહોર ગરીબ નેવાજૂ, સરલ સબલ સાહિબ રઘુરાજૂ ||
બુધ બરનહિં હરિ જસ અસ જાની, કરહિ પુનીત સુફલ નિજ બાની ||
તેહિં બલ મૈં રઘુપતિ ગુન ગાથા, કહિહઉઁ નાઇ રામ પદ માથા ||
મુનિન્હ પ્રથમ હરિ કીરતિ ગાઈ, તેહિં મગ ચલત સુગમ મોહિ ભાઈ ||


'''દોહો'''

અતિ અપાર જે સરિત બર જૌં નૃપ સેતુ કરાહિં |
ચઢિ પિપીલિકઉ પરમ લઘુ બિનુ શ્રમ પારહિ જાહિં ||13||

એહિ પ્રકાર બલ મનહિ દેખાઈ, કરિહઉઁ રઘુપતિ કથા સુહાઈ ||
બ્યાસ આદિ કબિ પુંગવ નાના, જિન્હ સાદર હરિ સુજસ બખાના ||
ચરન કમલ બંદઉઁ તિન્હ કેરે, પુરવહુઁ સકલ મનોરથ મેરે ||
કલિ કે કબિન્હ કરઉઁ પરનામા, જિન્હ બરને રઘુપતિ ગુન ગ્રામા ||
જે પ્રાકૃત કબિ પરમ સયાને, ભાષાઁ જિન્હ હરિ ચરિત બખાને ||
ભએ જે અહહિં જે હોઇહહિં આગેં, પ્રનવઉઁ સબહિં કપટ સબ ત્યાગેં ||
હોહુ પ્રસન્ન દેહુ બરદાનૂ, સાધુ સમાજ ભનિતિ સનમાનૂ ||
જો પ્રબંધ બુધ નહિં આદરહીં, સો શ્રમ બાદિ બાલ કબિ કરહીં ||
કીરતિ ભનિતિ ભૂતિ ભલિ સોઈ, સુરસરિ સમ સબ કહઁ હિત હોઈ ||
રામ સુકીરતિ ભનિતિ ભદેસા, અસમંજસ અસ મોહિ અઁદેસા ||
તુમ્હરી કૃપા સુલભ સોઉ મોરે, સિઅનિ સુહાવનિ ટાટ પટોરે ||

'''દોહો'''

સરલ કબિત કીરતિ બિમલ સોઇ આદરહિં સુજાન |
સહજ બયર બિસરાઇ રિપુ જો સુનિ કરહિં બખાન ||14(ક)||

સો ન હોઇ બિનુ બિમલ મતિ મોહિ મતિ બલ અતિ થોર |
કરહુ કૃપા હરિ જસ કહઉઁ પુનિ પુનિ કરઉઁ નિહોર ||14(ખ)||

કબિ કોબિદ રઘુબર ચરિત માનસ મંજુ મરાલ |
બાલ બિનય સુનિ સુરુચિ લખિ મોપર હોહુ કૃપાલ ||14(ગ)||

–*–*–
સો0-

બંદઉઁ મુનિ પદ કંજુ રામાયન જેહિં નિરમયઉ |
સખર સુકોમલ મંજુ દોષ રહિત દૂષન સહિત ||14(ઘ)||

બંદઉઁ ચારિઉ બેદ ભવ બારિધિ બોહિત સરિસ |
જિન્હહિ ન સપનેહુઁ ખેદ બરનત રઘુબર બિસદ જસુ ||14(ઙ)||

બંદઉઁ બિધિ પદ રેનુ ભવ સાગર જેહિ કીન્હ જહઁ |
સંત સુધા સસિ ધેનુ પ્રગટે ખલ બિષ બારુની ||14(ચ)||

'''દોહો'''

બિબુધ બિપ્ર બુધ ગ્રહ ચરન બંદિ કહઉઁ કર જોરિ |
હોઇ પ્રસન્ન પુરવહુ સકલ મંજુ મનોરથ મોરિ ||14(છ)||

'''ચૌપાઈ'''

પુનિ બંદઉઁ સારદ સુરસરિતા૤ જુગલ પુનીત મનોહર ચરિતા૤૤
મજ્જન પાન પાપ હર એકા૤ કહત સુનત એક હર અબિબેકા૤૤
ગુર પિતુ માતુ મહેસ ભવાની૤ પ્રનવઉઁ દીનબંધુ દિન દાની૤૤
સેવક સ્વામિ સખા સિય પી કે૤ હિત નિરુપધિ સબ બિધિ તુલસીકે૤૤
કલિ બિલોકિ જગ હિત હર ગિરિજા૤ સાબર મંત્ર જાલ જિન્હ સિરિજા૤૤
અનમિલ આખર અરથ ન જાપૂ૤ પ્રગટ પ્રભાઉ મહેસ પ્રતાપૂ૤૤
સો ઉમેસ મોહિ પર અનુકૂલા૤ કરિહિં કથા મુદ મંગલ મૂલા૤૤
સુમિરિ સિવા સિવ પાઇ પસાઊ૤ બરનઉઁ રામચરિત ચિત ચાઊ૤૤
ભનિતિ મોરિ સિવ કૃપાઁ બિભાતી૤ સસિ સમાજ મિલિ મનહુઁ સુરાતી૤૤
જે એહિ કથહિ સનેહ સમેતા૤ કહિહહિં સુનિહહિં સમુઝિ સચેતા૤૤
હોઇહહિં રામ ચરન અનુરાગી૤ કલિ મલ રહિત સુમંગલ ભાગી૤૤
દો0-સપનેહુઁ સાચેહુઁ મોહિ પર જૌં હર ગૌરિ પસાઉ૤
તૌ ફુર હોઉ જો કહેઉઁ સબ ભાષા ભનિતિ પ્રભાઉ૤૤15૤૤
–*–*–
બંદઉઁ અવધ પુરી અતિ પાવનિ૤ સરજૂ સરિ કલિ કલુષ નસાવનિ૤૤
પ્રનવઉઁ પુર નર નારિ બહોરી૤ મમતા જિન્હ પર પ્રભુહિ ન થોરી૤૤
સિય નિંદક અઘ ઓઘ નસાએ૤ લોક બિસોક બનાઇ બસાએ૤૤
બંદઉઁ કૌસલ્યા દિસિ પ્રાચી૤ કીરતિ જાસુ સકલ જગ માચી૤૤
પ્રગટેઉ જહઁ રઘુપતિ સસિ ચારૂ૤ બિસ્વ સુખદ ખલ કમલ તુસારૂ૤૤
દસરથ રાઉ સહિત સબ રાની૤ સુકૃત સુમંગલ મૂરતિ માની૤૤
કરઉઁ પ્રનામ કરમ મન બાની૤ કરહુ કૃપા સુત સેવક જાની૤૤
જિન્હહિ બિરચિ બ૜ ભયઉ બિધાતા૤ મહિમા અવધિ રામ પિતુ માતા૤૤
સો0-બંદઉઁ અવધ ભુઆલ સત્ય પ્રેમ જેહિ રામ પદ૤
બિછુરત દીનદયાલ પ્રિય તનુ તૃન ઇવ પરિહરેઉ૤૤16૤૤
પ્રનવઉઁ પરિજન સહિત બિદેહૂ૤ જાહિ રામ પદ ગૂ૝ સનેહૂ૤૤
જોગ ભોગ મહઁ રાખેઉ ગોઈ૤ રામ બિલોકત પ્રગટેઉ સોઈ૤૤
પ્રનવઉઁ પ્રથમ ભરત કે ચરના૤ જાસુ નેમ બ્રત જાઇ ન બરના૤૤
રામ ચરન પંકજ મન જાસૂ૤ લુબુધ મધુપ ઇવ તજઇ ન પાસૂ૤૤
બંદઉઁ લછિમન પદ જલજાતા૤ સીતલ સુભગ ભગત સુખ દાતા૤૤
રઘુપતિ કીરતિ બિમલ પતાકા૤ દંડ સમાન ભયઉ જસ જાકા૤૤
સેષ સહસ્ત્રસીસ જગ કારન૤ જો અવતરેઉ ભૂમિ ભય ટારન૤૤
સદા સો સાનુકૂલ રહ મો પર૤ કૃપાસિંધુ સૌમિત્રિ ગુનાકર૤૤
રિપુસૂદન પદ કમલ નમામી૤ સૂર સુસીલ ભરત અનુગામી૤૤
મહાવીર બિનવઉઁ હનુમાના૤ રામ જાસુ જસ આપ બખાના૤૤
સો0-પ્રનવઉઁ પવનકુમાર ખલ બન પાવક ગ્યાનધન૤
જાસુ હૃદય આગાર બસહિં રામ સર ચાપ ધર૤૤17૤૤
કપિપતિ રીછ નિસાચર રાજા૤ અંગદાદિ જે કીસ સમાજા૤૤
બંદઉઁ સબ કે ચરન સુહાએ૤ અધમ સરીર રામ જિન્હ પાએ૤૤
રઘુપતિ ચરન ઉપાસક જેતે૤ ખગ મૃગ સુર નર અસુર સમેતે૤૤
બંદઉઁ પદ સરોજ સબ કેરે૤ જે બિનુ કામ રામ કે ચેરે૤૤
સુક સનકાદિ ભગત મુનિ નારદ૤ જે મુનિબર બિગ્યાન બિસારદ૤૤
પ્રનવઉઁ સબહિં ધરનિ ધરિ સીસા૤ કરહુ કૃપા જન જાનિ મુનીસા૤૤
જનકસુતા જગ જનનિ જાનકી૤ અતિસય પ્રિય કરુના નિધાન કી૤૤
તાકે જુગ પદ કમલ મનાવઉઁ૤ જાસુ કૃપાઁ નિરમલ મતિ પાવઉઁ૤૤
પુનિ મન બચન કર્મ રઘુનાયક૤ ચરન કમલ બંદઉઁ સબ લાયક૤૤
રાજિવનયન ધરેં ધનુ સાયક૤ ભગત બિપતિ ભંજન સુખ દાયક૤૤
દો0-ગિરા અરથ જલ બીચિ સમ કહિઅત ભિન્ન ન ભિન્ન૤
બદઉઁ સીતા રામ પદ જિન્હહિ પરમ પ્રિય ખિન્ન૤૤18૤૤
–*–*–
બંદઉઁ નામ રામ રઘુવર કો૤ હેતુ કૃસાનુ ભાનુ હિમકર કો૤૤
બિધિ હરિ હરમય બેદ પ્રાન સો૤ અગુન અનૂપમ ગુન નિધાન સો૤૤
મહામંત્ર જોઇ જપત મહેસૂ૤ કાસીં મુકુતિ હેતુ ઉપદેસૂ૤૤
મહિમા જાસુ જાન ગનરાઉ૤ પ્રથમ પૂજિઅત નામ પ્રભાઊ૤૤
જાન આદિકબિ નામ પ્રતાપૂ૤ ભયઉ સુદ્ધ કરિ ઉલટા જાપૂ૤૤
સહસ નામ સમ સુનિ સિવ બાની૤ જપિ જેઈ પિય સંગ ભવાની૤૤
હરષે હેતુ હેરિ હર હી કો૤ કિય ભૂષન તિય ભૂષન તી કો૤૤
નામ પ્રભાઉ જાન સિવ નીકો૤ કાલકૂટ ફલુ દીન્હ અમી કો૤૤
દો0-બરષા રિતુ રઘુપતિ ભગતિ તુલસી સાલિ સુદાસ૤૤
રામ નામ બર બરન જુગ સાવન ભાદવ માસ૤૤19૤૤
–*–*–
આખર મધુર મનોહર દોઊ૤ બરન બિલોચન જન જિય જોઊ૤૤
સુમિરત સુલભ સુખદ સબ કાહૂ૤ લોક લાહુ પરલોક નિબાહૂ૤૤
કહત સુનત સુમિરત સુઠિ નીકે૤ રામ લખન સમ પ્રિય તુલસી કે૤૤
બરનત બરન પ્રીતિ બિલગાતી૤ બ્રહ્મ જીવ સમ સહજ સઁઘાતી૤૤
નર નારાયન સરિસ સુભ્રાતા૤ જગ પાલક બિસેષિ જન ત્રાતા૤૤
ભગતિ સુતિય કલ કરન બિભૂષન૤ જગ હિત હેતુ બિમલ બિધુ પૂષન ૤
સ્વાદ તોષ સમ સુગતિ સુધા કે૤ કમઠ સેષ સમ ધર બસુધા કે૤૤
જન મન મંજુ કંજ મધુકર સે૤ જીહ જસોમતિ હરિ હલધર સે૤૤
દો0-એકુ છત્રુ એકુ મુકુટમનિ સબ બરનનિ પર જોઉ૤
તુલસી રઘુબર નામ કે બરન બિરાજત દોઉ૤૤20૤૤
–*–*–
સમુઝત સરિસ નામ અરુ નામી૤ પ્રીતિ પરસપર પ્રભુ અનુગામી૤૤
નામ રૂપ દુઇ ઈસ ઉપાધી૤ અકથ અનાદિ સુસામુઝિ સાધી૤૤
કો બ૜ છોટ કહત અપરાધૂ૤ સુનિ ગુન ભેદ સમુઝિહહિં સાધૂ૤૤
દેખિઅહિં રૂપ નામ આધીના૤ રૂપ ગ્યાન નહિં નામ બિહીના૤૤
રૂપ બિસેષ નામ બિનુ જાનેં૤ કરતલ ગત ન પરહિં પહિચાનેં૤૤
સુમિરિઅ નામ રૂપ બિનુ દેખેં૤ આવત હૃદયઁ સનેહ બિસેષેં૤૤
નામ રૂપ ગતિ અકથ કહાની૤ સમુઝત સુખદ ન પરતિ બખાની૤૤
અગુન સગુન બિચ નામ સુસાખી૤ ઉભય પ્રબોધક ચતુર દુભાષી૤૤
દો0-રામ નામ મનિદીપ ધરુ જીહ દેહરી દ્વાર૤
તુલસી ભીતર બાહેરહુઁ જૌં ચાહસિ ઉજિઆર૤૤21૤૤
–*–*–
નામ જીહઁ જપિ જાગહિં જોગી૤ બિરતિ બિરંચિ પ્રપંચ બિયોગી૤૤
બ્રહ્મસુખહિ અનુભવહિં અનૂપા૤ અકથ અનામય નામ ન રૂપા૤૤
જાના ચહહિં ગૂ૝ ગતિ જેઊ૤ નામ જીહઁ જપિ જાનહિં તેઊ૤૤
સાધક નામ જપહિં લય લાએઁ૤ હોહિં સિદ્ધ અનિમાદિક પાએઁ૤૤
જપહિં નામુ જન આરત ભારી૤ મિટહિં કુસંકટ હોહિં સુખારી૤૤
રામ ભગત જગ ચારિ પ્રકારા૤ સુકૃતી ચારિઉ અનઘ ઉદારા૤૤
ચહૂ ચતુર કહુઁ નામ અધારા૤ ગ્યાની પ્રભુહિ બિસેષિ પિઆરા૤૤
ચહુઁ જુગ ચહુઁ શ્રુતિ ના પ્રભાઊ૤ કલિ બિસેષિ નહિં આન ઉપાઊ૤૤
દો0-સકલ કામના હીન જે રામ ભગતિ રસ લીન૤
નામ સુપ્રેમ પિયૂષ હદ તિન્હહુઁ કિએ મન મીન૤૤22૤૤
–*–*–
અગુન સગુન દુઇ બ્રહ્મ સરૂપા૤ અકથ અગાધ અનાદિ અનૂપા૤૤
મોરેં મત બ૜ નામુ દુહૂ તેં૤ કિએ જેહિં જુગ નિજ બસ નિજ બૂતેં૤૤
પ્રો૝િ સુજન જનિ જાનહિં જન કી૤ કહઉઁ પ્રતીતિ પ્રીતિ રુચિ મન કી૤૤
એકુ દારુગત દેખિઅ એકૂ૤ પાવક સમ જુગ બ્રહ્મ બિબેકૂ૤૤
ઉભય અગમ જુગ સુગમ નામ તેં૤ કહેઉઁ નામુ બ૜ બ્રહ્મ રામ તેં૤૤
બ્યાપકુ એકુ બ્રહ્મ અબિનાસી૤ સત ચેતન ધન આનઁદ રાસી૤૤
અસ પ્રભુ હૃદયઁ અછત અબિકારી૤ સકલ જીવ જગ દીન દુખારી૤૤
નામ નિરૂપન નામ જતન તેં૤ સોઉ પ્રગટત જિમિ મોલ રતન તેં૤૤
દો0-નિરગુન તેં એહિ ભાઁતિ બ૜ નામ પ્રભાઉ અપાર૤
કહઉઁ નામુ બ૜ રામ તેં નિજ બિચાર અનુસાર૤૤23૤૤
–*–*–
રામ ભગત હિત નર તનુ ધારી૤ સહિ સંકટ કિએ સાધુ સુખારી૤૤
નામુ સપ્રેમ જપત અનયાસા૤ ભગત હોહિં મુદ મંગલ બાસા૤૤
રામ એક તાપસ તિય તારી૤ નામ કોટિ ખલ કુમતિ સુધારી૤૤
રિષિ હિત રામ સુકેતુસુતા કી૤ સહિત સેન સુત કીન્હ બિબાકી૤૤
સહિત દોષ દુખ દાસ દુરાસા૤ દલઇ નામુ જિમિ રબિ નિસિ નાસા૤૤
ભંજેઉ રામ આપુ ભવ ચાપૂ૤ ભવ ભય ભંજન નામ પ્રતાપૂ૤૤
દંડક બનુ પ્રભુ કીન્હ સુહાવન૤ જન મન અમિત નામ કિએ પાવન૤૤૤
નિસિચર નિકર દલે રઘુનંદન૤ નામુ સકલ કલિ કલુષ નિકંદન૤૤
દો0-સબરી ગીધ સુસેવકનિ સુગતિ દીન્હિ રઘુનાથ૤
નામ ઉધારે અમિત ખલ બેદ બિદિત ગુન ગાથ૤૤24૤૤
–*–*–
રામ સુકંઠ બિભીષન દોઊ૤ રાખે સરન જાન સબુ કોઊ૤૤
નામ ગરીબ અનેક નેવાજે૤ લોક બેદ બર બિરિદ બિરાજે૤૤
રામ ભાલુ કપિ કટકુ બટોરા૤ સેતુ હેતુ શ્રમુ કીન્હ ન થોરા૤૤
નામુ લેત ભવસિંધુ સુખાહીં૤ કરહુ બિચારુ સુજન મન માહીં૤૤
રામ સકુલ રન રાવનુ મારા૤ સીય સહિત નિજ પુર પગુ ધારા૤૤
રાજા રામુ અવધ રજધાની૤ ગાવત ગુન સુર મુનિ બર બાની૤૤
સેવક સુમિરત નામુ સપ્રીતી૤ બિનુ શ્રમ પ્રબલ મોહ દલુ જીતી૤૤
ફિરત સનેહઁ મગન સુખ અપનેં૤ નામ પ્રસાદ સોચ નહિં સપનેં૤૤
દો0-બ્રહ્મ રામ તેં નામુ બ૜ બર દાયક બર દાનિ૤
રામચરિત સત કોટિ મહઁ લિય મહેસ જિયઁ જાનિ૤૤25

માસપારાયણ, પહેલો વિશ્રામ૧||

એક અનીહ અરૂપ અનામા, અજ સચ્ચિદાનંદ પર ધામા ||
બ્યાપક બિસ્વરૂપ ભગવાના, તેહિં ધરિ દેહ ચરિત કૃત નાના ||૨||

સો કેવલ ભગતન હિત લાગી, પરમ કૃપાલ પ્રનત અનુરાગી ||
જેહિ જન પર મમતા અતિ છોહૂ, જેહિં કરુના કરિ કીન્હ ન કોહૂ ||૩||

ગઈ બહોર ગરીબ નેવાજૂ, સરલ સબલ સાહિબ રઘુરાજૂ ||
બુધ બરનહિં હરિ જસ અસ જાની, કરહિ પુનીત સુફલ નિજ બાની ||૪||

તેહિં બલ મૈં રઘુપતિ ગુન ગાથા, કહિહઉઁ નાઇ રામ પદ માથા ||
મુનિન્હ પ્રથમ હરિ કીરતિ ગાઈ, તેહિં મગ ચલત સુગમ મોહિ ભાઈ ||૫||


'''દોહો'''

અતિ અપાર જે સરિત બર જૌં નૃપ સેતુ કરાહિં |
ચઢિ પિપીલિકઉ પરમ લઘુ બિનુ શ્રમ પારહિ જાહિં ||13||

એહિ પ્રકાર બલ મનહિ દેખાઈ, કરિહઉઁ રઘુપતિ કથા સુહાઈ ||
બ્યાસ આદિ કબિ પુંગવ નાના, જિન્હ સાદર હરિ સુજસ બખાના ||૧||

ચરન કમલ બંદઉઁ તિન્હ કેરે, પુરવહુઁ સકલ મનોરથ મેરે ||
કલિ કે કબિન્હ કરઉઁ પરનામા, જિન્હ બરને રઘુપતિ ગુન ગ્રામા ||૨||

જે પ્રાકૃત કબિ પરમ સયાને, ભાષાઁ જિન્હ હરિ ચરિત બખાને ||
ભએ જે અહહિં જે હોઇહહિં આગેં, પ્રનવઉઁ સબહિં કપટ સબ ત્યાગેં ||૩||

હોહુ પ્રસન્ન દેહુ બરદાનૂ, સાધુ સમાજ ભનિતિ સનમાનૂ ||
જો પ્રબંધ બુધ નહિં આદરહીં, સો શ્રમ બાદિ બાલ કબિ કરહીં ||૪||

કીરતિ ભનિતિ ભૂતિ ભલિ સોઈ, સુરસરિ સમ સબ કહઁ હિત હોઈ ||
રામ સુકીરતિ ભનિતિ ભદેસા, અસમંજસ અસ મોહિ અઁદેસા ||૫|||

તુમ્હરી કૃપા સુલભ સોઉ મોરે, સિઅનિ સુહાવનિ ટાટ પટોરે ||૬||

'''દોહો'''

સરલ કબિત કીરતિ બિમલ સોઇ આદરહિં સુજાન |
સહજ બયર બિસરાઇ રિપુ જો સુનિ કરહિં બખાન ||૧૪(ક)||

સો ન હોઇ બિનુ બિમલ મતિ મોહિ મતિ બલ અતિ થોર |
કરહુ કૃપા હરિ જસ કહઉઁ પુનિ પુનિ કરઉઁ નિહોર ||૧૪(ખ)||

કબિ કોબિદ રઘુબર ચરિત માનસ મંજુ મરાલ |
બાલ બિનય સુનિ સુરુચિ લખિ મોપર હોહુ કૃપાલ ||૧૪(ગ)||

–*–*–
સો0-

બંદઉઁ મુનિ પદ કંજુ રામાયન જેહિં નિરમયઉ |
સખર સુકોમલ મંજુ દોષ રહિત દૂષન સહિત ||૧૪(ઘ)||

બંદઉઁ ચારિઉ બેદ ભવ બારિધિ બોહિત સરિસ |
જિન્હહિ ન સપનેહુઁ ખેદ બરનત રઘુબર બિસદ જસુ ||૧૪(ઙ)||

બંદઉઁ બિધિ પદ રેનુ ભવ સાગર જેહિ કીન્હ જહઁ |
સંત સુધા સસિ ધેનુ પ્રગટે ખલ બિષ બારુની ||૧૪(ચ)||

'''દોહો'''

બિબુધ બિપ્ર બુધ ગ્રહ ચરન બંદિ કહઉઁ કર જોરિ |
હોઇ પ્રસન્ન પુરવહુ સકલ મંજુ મનોરથ મોરિ ||14(છ)||

'''ચૌપાઈ'''

પુનિ બંદઉઁ સારદ સુરસરિતા, જુગલ પુનીત મનોહર ચરિતા ||
મજ્જન પાન પાપ હર એકા, કહત સુનત એક હર અબિબેકા ||૧||

ગુર પિતુ માતુ મહેસ ભવાની, પ્રનવઉઁ દીનબંધુ દિન દાની ||
સેવક સ્વામિ સખા સિય પી કે, હિત નિરુપધિ સબ બિધિ તુલસીકે ||૨||

કલિ બિલોકિ જગ હિત હર ગિરિજા, સાબર મંત્ર જાલ જિન્હ સિરિજા ||
અનમિલ આખર અરથ ન જાપૂ, પ્રગટ પ્રભાઉ મહેસ પ્રતાપૂ ||૩||

સો ઉમેસ મોહિ પર અનુકૂલા, કરિહિં કથા મુદ મંગલ મૂલા ||
સુમિરિ સિવા સિવ પાઇ પસાઊ, બરનઉઁ રામચરિત ચિત ચાઊ ||૪||

ભનિતિ મોરિ સિવ કૃપાઁ બિભાતી, સસિ સમાજ મિલિ મનહુઁ સુરાતી ||
જે એહિ કથહિ સનેહ સમેતા, કહિહહિં સુનિહહિં સમુઝિ સચેતા ||૫||

હોઇહહિં રામ ચરન અનુરાગી, કલિ મલ રહિત સુમંગલ ભાગી ||૬||

'''દોહો'''

સપનેહુઁ સાચેહુઁ મોહિ પર જૌં હર ગૌરિ પસાઉ |
તૌ ફુર હોઉ જો કહેઉઁ સબ ભાષા ભનિતિ પ્રભાઉ ||૧૫||

'''ચૌપાઈ'''

બંદઉઁ અવધ પુરી અતિ પાવનિ, સરજૂ સરિ કલિ કલુષ નસાવનિ ||
પ્રનવઉઁ પુર નર નારિ બહોરી, મમતા જિન્હ પર પ્રભુહિ ન થોરી ||૧||

સિય નિંદક અઘ ઓઘ નસાએ, લોક બિસોક બનાઇ બસાએ ||
બંદઉઁ કૌસલ્યા દિસિ પ્રાચી, કીરતિ જાસુ સકલ જગ માચી ||૨||

પ્રગટેઉ જહઁ રઘુપતિ સસિ ચારૂ, બિસ્વ સુખદ ખલ કમલ તુસારૂ || 
દસરથ રાઉ સહિત સબ રાની, સુકૃત સુમંગલ મૂરતિ માની ||૩||

કરઉઁ પ્રનામ કરમ મન બાની, કરહુ કૃપા સુત સેવક જાની ||
જિન્હહિ બિરચિ બડ઼ ભયઉ બિધાતા, મહિમા અવધિ રામ પિતુ માતા ||૪||

સો0-

બંદઉઁ અવધ ભુઆલ સત્ય પ્રેમ જેહિ રામ પદ |
બિછુરત દીનદયાલ પ્રિય તનુ તૃન ઇવ પરિહરેઉ ||૧૬||

પ્રનવઉઁ પરિજન સહિત બિદેહૂ, જાહિ રામ પદ ગૂઢ઼ સનેહૂ||
જોગ ભોગ મહઁ રાખેઉ ગોઈ, રામ બિલોકત પ્રગટેઉ સોઈ ||૧||

પ્રનવઉઁ પ્રથમ ભરત કે ચરના, જાસુ નેમ બ્રત જાઇ ન બરના ||
રામ ચરન પંકજ મન જાસૂ, લુબુધ મધુપ ઇવ તજઇ ન પાસૂ ||૨||

બંદઉઁ લછિમન પદ જલજાતા, સીતલ સુભગ ભગત સુખ દાતા ||
રઘુપતિ કીરતિ બિમલ પતાકા, દંડ સમાન ભયઉ જસ જાકા ||૩||

સેષ સહસ્ત્રસીસ જગ કારન, જો અવતરેઉ ભૂમિ ભય ટારન ||
સદા સો સાનુકૂલ રહ મો પર, કૃપાસિંધુ સૌમિત્રિ ગુનાકર ||૪||

રિપુસૂદન પદ કમલ નમામી, સૂર સુસીલ ભરત અનુગામી ||
મહાવીર બિનવઉઁ હનુમાના, રામ જાસુ જસ આપ બખાના ||૫||

સો0-

પ્રનવઉઁ પવનકુમાર ખલ બન પાવક ગ્યાનધન|
જાસુ હૃદય આગાર બસહિં રામ સર ચાપ ધર ||૧૭||

કપિપતિ રીછ નિસાચર રાજા, અંગદાદિ જે કીસ સમાજા ||
બંદઉઁ સબ કે ચરન સુહાએ, અધમ સરીર રામ જિન્હ પાએ ||૧||

રઘુપતિ ચરન ઉપાસક જેતે, ખગ મૃગ સુર નર અસુર સમેતે ||
બંદઉઁ પદ સરોજ સબ કેરે, જે બિનુ કામ રામ કે ચેરે ||૨||

સુક સનકાદિ ભગત મુનિ નારદ, જે મુનિબર બિગ્યાન બિસારદ ||
પ્રનવઉઁ સબહિં ધરનિ ધરિ સીસા, કરહુ કૃપા જન જાનિ મુનીસા ||૩||

જનકસુતા જગ જનનિ જાનકી, અતિસય પ્રિય કરુના નિધાન કી ||
તાકે જુગ પદ કમલ મનાવઉઁ, જાસુ કૃપાઁ નિરમલ મતિ પાવઉઁ ||૪||

પુનિ મન બચન કર્મ રઘુનાયક, ચરન કમલ બંદઉઁ સબ લાયક ||
રાજિવનયન ધરેં ધનુ સાયક, ભગત બિપતિ ભંજન સુખ દાયક ||૫||

'''દોહો'''

ગિરા અરથ જલ બીચિ સમ કહિઅત ભિન્ન ન ભિન્ન |
બદઉઁ સીતા રામ પદ જિન્હહિ પરમ પ્રિય ખિન્ન ||૧૮||

'''ચૌપાઈ'''

બંદઉઁ નામ રામ રઘુવર કો, હેતુ કૃસાનુ ભાનુ હિમકર કો ||
બિધિ હરિ હરમય બેદ પ્રાન સો, અગુન અનૂપમ ગુન નિધાન સો ||૧||

મહામંત્ર જોઇ જપત મહેસૂ, કાસીં મુકુતિ હેતુ ઉપદેસૂ ||
મહિમા જાસુ જાન ગનરાઉ, પ્રથમ પૂજિઅત નામ પ્રભાઊ ||૨||

જાન આદિકબિ નામ પ્રતાપૂ, ભયઉ સુદ્ધ કરિ ઉલટા જાપૂ ||
સહસ નામ સમ સુનિ સિવ બાની, જપિ જેઈ પિય સંગ ભવાની||૩||

હરષે હેતુ હેરિ હર હી કો, કિય ભૂષન તિય ભૂષન તી કો ||
નામ પ્રભાઉ જાન સિવ નીકો, કાલકૂટ ફલુ દીન્હ અમી કો ||૪||

'''દોહો'''

બરષા રિતુ રઘુપતિ ભગતિ તુલસી સાલિ સુદાસ ||
રામ નામ બર બરન જુગ સાવન ભાદવ માસ |||૧૯||

'''ચૌપાઈ'''

આખર મધુર મનોહર દોઊ, બરન બિલોચન જન જિય જોઊ ||
સુમિરત સુલભ સુખદ સબ કાહૂ, લોક લાહુ પરલોક નિબાહૂ ||૧||

કહત સુનત સુમિરત સુઠિ નીકે, રામ લખન સમ પ્રિય તુલસી કે ||
બરનત બરન પ્રીતિ બિલગાતી, બ્રહ્મ જીવ સમ સહજ સઁઘાતી ||૨||

નર નારાયન સરિસ સુભ્રાતા, જગ પાલક બિસેષિ જન ત્રાતા ||
ભગતિ સુતિય કલ કરન બિભૂષન, જગ હિત હેતુ બિમલ બિધુ પૂષન ||૩||

સ્વાદ તોષ સમ સુગતિ સુધા કે, કમઠ સેષ સમ ધર બસુધા કે ||
જન મન મંજુ કંજ મધુકર સે, જીહ જસોમતિ હરિ હલધર સે ||૪||

'''દોહો'''

એકુ છત્રુ એકુ મુકુટમનિ સબ બરનનિ પર જોઉ |
તુલસી રઘુબર નામ કે બરન બિરાજત દોઉ ||૨૦||

'''ચૌપાઈ'''

સમુઝત સરિસ નામ અરુ નામી, પ્રીતિ પરસપર પ્રભુ અનુગામી ||
નામ રૂપ દુઇ ઈસ ઉપાધી, અકથ અનાદિ સુસામુઝિ સાધી ||૧||

કો બડ઼ છોટ કહત અપરાધૂ, સુનિ ગુન ભેદ સમુઝિહહિં સાધૂ ||
દેખિઅહિં રૂપ નામ આધીના, રૂપ ગ્યાન નહિં નામ બિહીના ||૨||

રૂપ બિસેષ નામ બિનુ જાનેં, કરતલ ગત ન પરહિં પહિચાનેં ||
સુમિરિઅ નામ રૂપ બિનુ દેખેં, આવત હૃદયઁ સનેહ બિસેષેં ||૩||

નામ રૂપ ગતિ અકથ કહાની, સમુઝત સુખદ ન પરતિ બખાની ||
અગુન સગુન બિચ નામ સુસાખી, ઉભય પ્રબોધક ચતુર દુભાષી ||૪||

'''દોહો'''

રામ નામ મનિદીપ ધરુ જીહ દેહરી દ્વાર |
તુલસી ભીતર બાહેરહુઁ જૌં ચાહસિ ઉજિઆર ||૨૧||
 
'''ચૌપાઈ'''

નામ જીહઁ જપિ જાગહિં જોગી, બિરતિ બિરંચિ પ્રપંચ બિયોગી ||
બ્રહ્મસુખહિ અનુભવહિં અનૂપા, અકથ અનામય નામ ન રૂપા ||૧||

જાના ચહહિં ગૂઢ઼ ગતિ જેઊ, નામ જીહઁ જપિ જાનહિં તેઊ ||
સાધક નામ જપહિં લય લાએઁ, હોહિં સિદ્ધ અનિમાદિક પાએઁ ||૨||

જપહિં નામુ જન આરત ભારી, મિટહિં કુસંકટ હોહિં સુખારી ||
રામ ભગત જગ ચારિ પ્રકારા, સુકૃતી ચારિઉ અનઘ ઉદારા ||૩||

ચહૂ ચતુર કહુઁ નામ અધારા, ગ્યાની પ્રભુહિ બિસેષિ પિઆરા ||
ચહુઁ જુગ ચહુઁ શ્રુતિ ના પ્રભાઊ, કલિ બિસેષિ નહિં આન ઉપાઊ ||૪||

'''દોહો'''

સકલ કામના હીન જે રામ ભગતિ રસ લીન |
નામ સુપ્રેમ પિયૂષ હદ તિન્હહુઁ કિએ મન મીન ||૨૨||

'''ચૌપાઈ'''

અગુન સગુન દુઇ બ્રહ્મ સરૂપા, અકથ અગાધ અનાદિ અનૂપા ||
મોરેં મત બડ઼ નામુ દુહૂ તેં, કિએ જેહિં જુગ નિજ બસ નિજ બૂતેં ||૧||

પ્રોઢ઼િ સુજન જનિ જાનહિં જન કી, કહઉઁ પ્રતીતિ પ્રીતિ રુચિ મન કી ||
એકુ દારુગત દેખિઅ એકૂ, પાવક સમ જુગ બ્રહ્મ બિબેકૂ ||૨||

ઉભય અગમ જુગ સુગમ નામ તેં, કહેઉઁ નામુ બડ઼ બ્રહ્મ રામ તેં ||
બ્યાપકુ એકુ બ્રહ્મ અબિનાસી, સત ચેતન ધન આનઁદ રાસી ||૩||

અસ પ્રભુ હૃદયઁ અછત અબિકારી, સકલ જીવ જગ દીન દુખારી ||
નામ નિરૂપન નામ જતન તેં, સોઉ પ્રગટત જિમિ મોલ રતન તેં ||૪||

'''દોહો'''

નિરગુન તેં એહિ ભાઁતિ બડ઼ નામ પ્રભાઉ અપાર |
કહઉઁ નામુ બડ઼ રામ તેં નિજ બિચાર અનુસાર ||૨૩||

'''ચૌપાઈ'''

રામ ભગત હિત નર તનુ ધારી, સહિ સંકટ કિએ સાધુ સુખારી ||
નામુ સપ્રેમ જપત અનયાસા, ભગત હોહિં મુદ મંગલ બાસા ||૧||

રામ એક તાપસ તિય તારી, નામ કોટિ ખલ કુમતિ સુધારી ||
રિષિ હિત રામ સુકેતુસુતા કી, સહિત સેન સુત કીન્હ બિબાકી ||૨||

સહિત દોષ દુખ દાસ દુરાસા, દલઇ નામુ જિમિ રબિ નિસિ નાસા ||
ભંજેઉ રામ આપુ ભવ ચાપૂ, ભવ ભય ભંજન નામ પ્રતાપૂ ||૩||

દંડક બનુ પ્રભુ કીન્હ સુહાવન, જન મન અમિત નામ કિએ પાવન ||
નિસિચર નિકર દલે રઘુનંદન, નામુ સકલ કલિ કલુષ નિકંદન ||૪||

'''દોહો'''

સબરી ગીધ સુસેવકનિ સુગતિ દીન્હિ રઘુનાથ |
નામ ઉધારે અમિત ખલ બેદ બિદિત ગુન ગાથ ||૨૪||

'''ચૌપાઈ'''

રામ સુકંઠ બિભીષન દોઊ, રાખે સરન જાન સબુ કોઊ ||
નામ ગરીબ અનેક નેવાજે, લોક બેદ બર બિરિદ બિરાજે ||૧||

રામ ભાલુ કપિ કટકુ બટોરા, સેતુ હેતુ શ્રમુ કીન્હ ન થોરા ||
નામુ લેત ભવસિંધુ સુખાહીં, કરહુ બિચારુ સુજન મન માહીં ||૨||

રામ સકુલ રન રાવનુ મારા, સીય સહિત નિજ પુર પગુ ધારા ||
રાજા રામુ અવધ રજધાની, ગાવત ગુન સુર મુનિ બર બાની ||૩||

સેવક સુમિરત નામુ સપ્રીતી, બિનુ શ્રમ પ્રબલ મોહ દલુ જીતી ||
ફિરત સનેહઁ મગન સુખ અપનેં, નામ પ્રસાદ સોચ નહિં સપનેં ||૪||

'''દોહો'''

બ્રહ્મ રામ તેં નામુ બડ઼ બર દાયક બર દાનિ |
રામચરિત સત કોટિ મહઁ લિય મહેસ જિયઁ જાનિ ||૨૫||

'''''માસપારાયણ,'''''
 
                                                                 '''પહેલો વિશ્રામ'''