Difference between revisions 9060 and 9064 on guwikisource

{{ભૂલશુદ્ધિ-પૂર્ણ}}⏎
'''ફોજદા૦'''-(જમાદારને) હશે, તે ચોરને કચેરીમાં લાવો.

'''જમાદા૦'''-ખાવિંદ, ઓ ચલ સકે એસા નહિ હે. બોત આજારી હે.

'''ફોજદા૦'''-વારૂ, ખાટલામાં ઘાલીને લાવો.
:(જમાદાર તથા સિપાઇ બંને જઇને ખાટલામાં ઘાલીને ઉઅપર ચાદર ઓઢાડીને લાવે છે)

'''ફોજદા૦'''-પણે એક ખુણે ખાટલો મૂકો. (તેમ મૂકે છે.)

'''રંગલો૦'''-અરે! લઇ જાઓને પરભાર્યા મસાણમાં; નહિ તો આ કચેરીના લોકોને અભડાવશે.

'''જીવરા૦'''-(ઝીણા સ્વરે) અરે! મને મારી નાખ્યો રે બાપ !

'''રંગલો૦'''- આ મિથ્યાભિમાનનું ફળ.

'''જમાદા૦'''-(ધમકી દઇને) છાનામાના પડ રહે.

'''ફોજદા૦'''-તે શું કહે છે?

'''જમાદા૦'''-ઓ તો સાલા કહેતા હે કે મેરેકું માર ડાલા.

'''રંગલો૦'''-અરે ! સારાં નશીબ જાણને, કે આટલો જેીવતો રહ્યો છે. નહિ તો કાચી કેદમાંથી તો કંઇક પરભાર્યા મસાણમાં ગયેલા છે, તેનો પત્તોજ લાગ્યો નથી. 

'''ફોજદા૦'''-(શિરસ્તેદારને) કાંઇ ફીકર નહિ. જુબાની લેતાં પણ કદાપિ એમ બોલે, તો તે વાત લખવાની જરૂર નથી. કેમકે એ તો બધા ચોર લોકો એવું બોલવા શીખ્યા છે. કે, મુદ્દો કબુલ કરવા સારૂ મને માર માર્યો.

'''શિરસ્તે૦'''-રઘનાથભટ્ટ, પહેલી તમારી જુબાની લખાવો.

'''રઘના૦'''-અમારા કર્મ ફૂટ્યાં, હવે અમારી શી જુબાની લખાવવી છે?

'''રંગલો૦'''-હજી તો કર્મ ફુટવાનાં આગળ છે.

'''રઘના૦'''-આ હાથોહાથે ચોર પકડાયો છે, તો પણ અમારા ગરીબ માણસની ચોરીનો ક્યાં પત્તો લાગવાનો છે ! !

'''ફોજદા૦'''-મહારાજ, સમાલી જુબાની લખાવો, જો બેઅદબી 
બોલશો તો શિક્ષા મળથશે.

'''સોમના૦'''-સમય તો એવોજ છે, કે ઉલટો ચોર કોટવાળને દંડે.

'''શિરસ્તે૦'''-તમારૂં નામ રઘનાથભટ્ટ ?

'''રઘના૦'''-હા, મારૂં નામ રઘનાથભટ્ટ ? (તે લખે છે.)

'''શિરસ્તે૦'''-તમારા બાપુનું નામ ?

'''રઘના૦'''-મારા બાપુનું નામ અમથારામ.

'''શિરસ્તે૦'''-જાતે ખેડાવાળ, ગોમતીવાળ કે રોઢવાળ, કે પલેવાળ છો?

'''રઘના૦'''-અમે લાડુવાળ બ્રાહ્મણ છીએ. (હાથે લાડવો વાળી દેખાડે છે.)

'''શિરસ્તે૦'''-તમારી ઉમર કેટલા વરસની છે?

'''રઘના૦'''-આશરે પચાશ વર્ષ થયાં હશે. પછી દશવીશ આમ કે પછી દશવીશ આમ.

'''શિરસ્તે૦'''-તમારો ધર્મ ?

'''રઘના૦'''-મિષ્ટાનપંથીનો ધર્મ.

'''શિરસ્તે૦'''-શો ધંધો કરો છો?

'''રઘના૦'''-પત્રાળી ભરવાનો.

'''શિરસ્તે૦'''-કિયા મહોલ્લામાં રહો છો ?

'''રઘના૦'''-ઢેડપરીમાં 

'''શિરસ્તે૦'''-કહો કે પરમેશ્વર માથે રાખીને સાચેસાચું લખાવીશ.

'''રઘના૦'''-પરમેશ્વર માથે રાખીને આ રાજ્યના દસ્તુર પ્રમાણે 
સાચેસાચું લખાવીશ

'''શિરસ્તે૦'''-કહો કે જીુઠું લખાવું તો મને પરમેશ્વર પૂછે !

'''રઘના૦'''-જેવા તમને પરમેશ્વર પૂછે, એવો અમને પણ પરમેશ્વર પૂછે.

'''શિરસ્તે૦'''-કહો શી રીતે થયું ?

'''રઘના૦'''-ગઇ રાતે અમારા ઘરમાં ચોર પેઠા હતા.

'''શિરસ્તે૦'''-કેટલા ચોર હતા ?

'''રઘના૦'''-આશરે ચારપાંચ ચોર હતા, પણ ખરેખરો તો એકજ અમારા જોવામાં આવ્યો.

'''શિરસ્તે૦'''-પછી શું થયું ?

'''રંગલો૦'''-પછી શું થયું તે શું ? ખુબ હાથરસ લીધો.

'''સોમના૦'''-(રઘનાથભટ્ટના કાનમાં)(બૈાઇડીઓનું નામ દેશો નહિ, નહિ તો બાઇડિીઓને કરીમાં બોલાવશે.)

'''રઘના૦'''-પછી અમે બુમો પાડી, એટલે બીજા ચોર નાશી ગયા અને એક પકડાયો.

'''શિરસ્તે૦'''-કોણે પકડ્યો ?

'''રઘના૦'''-ચોકીના સિપાઇઓ આવી પહોંચ્યા તેઓએ પકડ્યો.

'''શિરસ્તે૦'''-ઘરમાં દીવો હતો કે અંધારું હતું ?

'''રઘના૦'''-અંધારૂં હતું. દીવો ઓલવાઇ ગયો હતો. 

'''રંગલો૦'''-એ તો અંધારે બહેરૂં કૂટાઇ ગયું.

'''શિરસ્તે૦'''-ક્યાંઇ ખાતર પાડ્યું છે કે ? ક્યાં થૈઇને પેઠોા ?

'''રઘના૦'''-ખાતર તો ક્યાંઇ પડેલું જણાતું નથી.

'''શિરસ્તે૦'''-સિપાઇ આવ્યા ત્યારે ખડકીનું બારણું બંધ હતું કે ઉઘાડું હતું કે ઉઘાડું હતું ?

'''રઘના૦'''-બારણું બંધ હતું, તે સિપાઇઓએ બારણું ઠોક્યું, એટલે અમારી ઘરવાળીએ-ના, ના, મેં જ ઉઘાડ્યું હતું.

'''રંગલો૦'''-જો જો, પરમેશ્વર માથે રાખીને સાચેસાચું બોલજો.

'''શિરસ્તે૦'''-ત્યારે ચોર કિયે રસ્તે થઇને નાશી ગયા ?

'''રઘના૦'''-તે તો અમને કાંઇ ખબર પડી નહિ.

'''રંગલો૦'''-નશીબમાંથી ઉતર્યા હતા, અને નશીબને રસ્તે ગયા.

'''શિરસ્તે૦'''-તમે ચોરને ઓળખી શકશો કે ?

'''રઘના૦'''-એમાં શું ઓળખવું છે ? સિપાઇઓ અમારા પકડી ગયા એજ તો. આ ખાટલામાં સૂતો છે તે.

'''રંગલો૦'''-હા, એને ફાંસી દેવાનો અત્યારે હુકમ કરો, તો રઘનાથભટ્ટ બહુ રાજી થાય.

'''શિરસ્તે૦'''-ત્યાં ખાટલા પાસે જઇને, એનું મોં જુઓ મોં જુઓ.

'''રઘના૦'''-રાતે અંધારામાં અમે ચોરનું મોં દીઠું નથી.

'''શિરસ્તે૦'''-ત્યાં જઇને જુઓ, કાંઈ પણ નિશાની બતાવી શકો છો ? 

'''રઘના૦'''-(ચોરનું મોં જોવા જાય છે.)

'''રંગલો૦'''-મશાલ પાસે રાખીને ખૂબ નિહાળીને જો જો ! લાવો બીજી બે ચાર મશાલો કરાવીશું? 

'''રઘના૦'''-(ચાદર ઉંચી કરી, મોં જોઇને) અરે! જીવરામભટ્ટ તમે ક્યાંથી?

'''રંગલો૦'''-ક્યાંથી તે ક્યાંથી ? ચિત્રલેખા જહરણ કરી લાવી.

'''જીવ૦'''- અરે મારા મિથ્યાભિમાને મને આ દશાએ પહોંચાડ્યો. હું હવે બેજા કોઇનો વાંક કાઢતો નથી.

'''રંઅલો૦'''- હવે સમજ્યો. આટલા દહાડા તો ખબર પડતી નહોતી.⏎
⏎
'''રઘના૦'''-(ફોજદારને) મહારાજ, આ તો અમારો જમાઇ છે તેનેજ ચોર લઈ ગયા હતા, બીજી કાંઇ જણાસ અમારી ચોરાઇ નથી.

'''ફોજદા૦'''-(શિરસ્તેદારને) હવે કેમ કરવું?

'''રંગલો૦'''-કેમ કરવું તે શું ? હવે શિરસ્તા પ્રમાણેજ તો.

'''શિરસ્તે૦'''-આ કામ અધરથી કહાડી નાંખવું પડશે. નહિ તો વળી એમાંથી સો લફરાં જાગે.

'''ફોજદા૦'''-એને ઘેર લઇ જવા દેશું કે?

'''રંગલો૦'''-અરે ! અહીં કચેરીમાં ખોરી ઘાલોને !

'''શિરસ્તે૦'''-ન લઇ દઇએ તો થોડી વારમાં મરી જાય એવો છે અને જો કામના કાગળો રાખીએ તો સાહેબ કહેશે કે જાહેર કર્યા વિના ઘેર કેમ જવા દીધો ?

'''ફોજદા૦'''-ખરી વાત છે, એમજ કરવું પડશે. વારૂ દફતદાઅર <ref> જ્યાં નાટક થતું હોય, ત્યાંના દફતરદારનું કે દિવાનજીનું નામ લેવું.</ref> સાહેબની સલાહ લેશું.

'''રંગલો૦'''-એમાં ગફલતદાર સાહેબની સલાહ શી લેવીજ છે  ?મારી સલાહ લ્યોને!

'''શિરસ્તે૦'''-એમાં દફતરદારની સલાહ લેવાની જરૂર નથી.

'''રંગલો૦'''-કાંઇ આવું કામ પહેલવહેલું નથી. દર મહિનામાં ચાર પાંચ કામ અધરથી ઉદાવવાં પડતાં હશે.

'''જમાદા૦'''-રાતે વો ક્યા કહેતાથા કે મેં રઘનાથભટ્ટકા જમાઇ હું લેકીન હમે જાના કે એ તો મિજાજમેં બોલતા હે.

'''ફોજદા૦'''-(રઘનાથભટ્ટને)જાઓ. હવે એનો ખાટલો તમારે ઘેર લઇ જાઓ.

'''રંગલો૦'''-કરજે વળી મિથ્યાભિમાન. રામ બોલો ભાઇ રામ! આવજો આ ગામના બ્રાહ્મણો, મારા જીવરામભટ્ટને મસાણ સુધી પહોંચાડવા. તમે રોતા રોઆ આવશો તો તમારા ઘરના માણાસ મરશે ત્યારે હું પણ રોતો રોતો મસાણ સુધી પહોંચાડવા આવીશ. (મશાલીને ) કેમ અલ્યા! તું આવીશ કે નહિ ? નહિ આવે તો પછી તરી ડોશી મરશે ત્યારે કોણ આવશે? 

'''શિરસ્તે૦'''-બચારાને જીવતાં મસાણમાં લઇ જવાની વાત શા વાસ્તે કરે છે ? હજી તો જીવે છે.

<center> ( પડદો પડ્યો. )

<--૦-->

'''ગાનારા ગાય છે.'''

</center>


==નોંધ==
{{reflist}}


(પૂર્ણ)