Revision 15192 of "શ્રી રામચરિત માનસ/ આઠમો વિશ્રામ" on guwikisource

<poem>
મુનિ પદ કમલ બંદિ દોઉ ભ્રાતા૤ ચલે લોક લોચન સુખ દાતા૤૤
બાલક બૃંદિ દેખિ અતિ સોભા૤ લગે સંગ લોચન મનુ લોભા૤૤
પીત બસન પરિકર કટિ ભાથા૤ ચારુ ચાપ સર સોહત હાથા૤૤
તન અનુહરત સુચંદન ખોરી૤ સ્યામલ ગૌર મનોહર જોરી૤૤
કેહરિ કંધર બાહુ બિસાલા૤ ઉર અતિ રુચિર નાગમનિ માલા૤૤
સુભગ સોન સરસીરુહ લોચન૤ બદન મયંક તાપત્રય મોચન૤૤
કાનન્હિ કનક ફૂલ છબિ દેહીં૤ ચિતવત ચિતહિ ચોરિ જનુ લેહીં૤૤
ચિતવનિ ચારુ ભૃકુટિ બર બાઁકી૤ તિલક રેખા સોભા જનુ ચાઁકી૤૤
દો0-રુચિર ચૌતનીં સુભગ સિર મેચક કુંચિત કેસ૤
નખ સિખ સુંદર બંધુ દોઉ સોભા સકલ સુદેસ૤૤219૤૤
–*–*–
દેખન નગરુ ભૂપસુત આએ૤ સમાચાર પુરબાસિન્હ પાએ૤૤
ધાએ ધામ કામ સબ ત્યાગી૤ મનહુ રંક નિધિ લૂટન લાગી૤૤
નિરખિ સહજ સુંદર દોઉ ભાઈ૤ હોહિં સુખી લોચન ફલ પાઈ૤૤
જુબતીં ભવન ઝરોખન્હિ લાગીં૤ નિરખહિં રામ રૂપ અનુરાગીં૤૤
કહહિં પરસપર બચન સપ્રીતી૤ સખિ ઇન્હ કોટિ કામ છબિ જીતી૤૤
સુર નર અસુર નાગ મુનિ માહીં૤ સોભા અસિ કહુઁ સુનિઅતિ નાહીં૤૤
બિષ્નુ ચારિ ભુજ બિઘિ મુખ ચારી૤ બિકટ બેષ મુખ પંચ પુરારી૤૤
અપર દેઉ અસ કોઉ ન આહી૤ યહ છબિ સખિ પટતરિઅ જાહી૤૤
દો0-બય કિસોર સુષમા સદન સ્યામ ગૌર સુખ ઘામ ૤
અંગ અંગ પર વારિઅહિં કોટિ કોટિ સત કામ૤૤220૤૤
–*–*–
કહહુ સખી અસ કો તનુધારી૤ જો ન મોહ યહ રૂપ નિહારી૤૤
કોઉ સપ્રેમ બોલી મૃદુ બાની૤ જો મૈં સુના સો સુનહુ સયાની૤૤
એ દોઊ દસરથ કે ઢોટા૤ બાલ મરાલન્હિ કે કલ જોટા૤૤
મુનિ કૌસિક મખ કે રખવારે૤ જિન્હ રન અજિર નિસાચર મારે૤૤
સ્યામ ગાત કલ કંજ બિલોચન૤ જો મારીચ સુભુજ મદુ મોચન૤૤
કૌસલ્યા સુત સો સુખ ખાની૤ નામુ રામુ ધનુ સાયક પાની૤૤
ગૌર કિસોર બેષુ બર કાછેં૤ કર સર ચાપ રામ કે પાછેં૤૤
લછિમનુ નામુ રામ લઘુ ભ્રાતા૤ સુનુ સખિ તાસુ સુમિત્રા માતા૤૤
દો0-બિપ્રકાજુ કરિ બંધુ દોઉ મગ મુનિબધૂ ઉધારિ૤
આએ દેખન ચાપમખ સુનિ હરષીં સબ નારિ૤૤221૤૤
–*–*–
દેખિ રામ છબિ કોઉ એક કહઈ૤ જોગુ જાનકિહિ યહ બરુ અહઈ૤૤
જૌ સખિ ઇન્હહિ દેખ નરનાહૂ૤ પન પરિહરિ હઠિ કરઇ બિબાહૂ૤૤
કોઉ કહ એ ભૂપતિ પહિચાને૤ મુનિ સમેત સાદર સનમાને૤૤
સખિ પરંતુ પનુ રાઉ ન તજઈ૤ બિધિ બસ હઠિ અબિબેકહિ ભજઈ૤૤
કોઉ કહ જૌં ભલ અહઇ બિધાતા૤ સબ કહઁ સુનિઅ ઉચિત ફલદાતા૤૤
તૌ જાનકિહિ મિલિહિ બરુ એહૂ૤ નાહિન આલિ ઇહાઁ સંદેહૂ૤૤
જૌ બિધિ બસ અસ બનૈ સઁજોગૂ૤ તૌ કૃતકૃત્ય હોઇ સબ લોગૂ૤૤
સખિ હમરેં આરતિ અતિ તાતેં૤ કબહુઁક એ આવહિં એહિ નાતેં૤૤
દો0-નાહિં ત હમ કહુઁ સુનહુ સખિ ઇન્હ કર દરસનુ દૂરિ૤
યહ સંઘટુ તબ હોઇ જબ પુન્ય પુરાકૃત ભૂરિ૤૤222૤૤
–*–*–
બોલી અપર કહેહુ સખિ નીકા૤ એહિં બિઆહ અતિ હિત સબહીં કા૤૤
કોઉ કહ સંકર ચાપ કઠોરા૤ એ સ્યામલ મૃદુગાત કિસોરા૤૤
સબુ અસમંજસ અહઇ સયાની૤ યહ સુનિ અપર કહઇ મૃદુ બાની૤૤
સખિ ઇન્હ કહઁ કોઉ કોઉ અસ કહહીં૤ બ૜ પ્રભાઉ દેખત લઘુ અહહીં૤૤
પરસિ જાસુ પદ પંકજ ધૂરી૤ તરી અહલ્યા કૃત અઘ ભૂરી૤૤
સો કિ રહિહિ બિનુ સિવધનુ તોરેં૤ યહ પ્રતીતિ પરિહરિઅ ન ભોરેં૤૤
જેહિં બિરંચિ રચિ સીય સઁવારી૤ તેહિં સ્યામલ બરુ રચેઉ બિચારી૤૤
તાસુ બચન સુનિ સબ હરષાનીં૤ ઐસેઇ હોઉ કહહિં મુદુ બાની૤૤
દો0-હિયઁ હરષહિં બરષહિં સુમન સુમુખિ સુલોચનિ બૃંદ૤
જાહિં જહાઁ જહઁ બંધુ દોઉ તહઁ તહઁ પરમાનંદ૤૤223૤૤
–*–*–
પુર પૂરબ દિસિ ગે દોઉ ભાઈ૤ જહઁ ધનુમખ હિત ભૂમિ બનાઈ૤૤
અતિ બિસ્તાર ચારુ ગચ ઢારી૤ બિમલ બેદિકા રુચિર સઁવારી૤૤
ચહુઁ દિસિ કંચન મંચ બિસાલા૤ રચે જહાઁ બેઠહિં મહિપાલા૤૤
તેહિ પાછેં સમીપ ચહુઁ પાસા૤ અપર મંચ મંડલી બિલાસા૤૤
કછુક ઊઁચિ સબ ભાઁતિ સુહાઈ૤ બૈઠહિં નગર લોગ જહઁ જાઈ૤૤
તિન્હ કે નિકટ બિસાલ સુહાએ૤ ધવલ ધામ બહુબરન બનાએ૤૤
જહઁ બૈંઠૈં દેખહિં સબ નારી૤ જથા જોગુ નિજ કુલ અનુહારી૤૤
પુર બાલક કહિ કહિ મૃદુ બચના૤ સાદર પ્રભુહિ દેખાવહિં રચના૤૤
દો0-સબ સિસુ એહિ મિસ પ્રેમબસ પરસિ મનોહર ગાત૤
તન પુલકહિં અતિ હરષુ હિયઁ દેખિ દેખિ દોઉ ભ્રાત૤૤224૤૤
–*–*–
સિસુ સબ રામ પ્રેમબસ જાને૤ પ્રીતિ સમેત નિકેત બખાને૤૤
નિજ નિજ રુચિ સબ લેંહિં બોલાઈ૤ સહિત સનેહ જાહિં દોઉ ભાઈ૤૤
રામ દેખાવહિં અનુજહિ રચના૤ કહિ મૃદુ મધુર મનોહર બચના૤૤
લવ નિમેષ મહઁ ભુવન નિકાયા૤ રચઇ જાસુ અનુસાસન માયા૤૤
ભગતિ હેતુ સોઇ દીનદયાલા૤ ચિતવત ચકિત ધનુષ મખસાલા૤૤
કૌતુક દેખિ ચલે ગુરુ પાહીં૤ જાનિ બિલંબુ ત્રાસ મન માહીં૤૤
જાસુ ત્રાસ ડર કહુઁ ડર હોઈ૤ ભજન પ્રભાઉ દેખાવત સોઈ૤૤
કહિ બાતેં મૃદુ મધુર સુહાઈં૤ કિએ બિદા બાલક બરિઆઈ૤૤
દો0-સભય સપ્રેમ બિનીત અતિ સકુચ સહિત દોઉ ભાઇ૤
ગુર પદ પંકજ નાઇ સિર બૈઠે આયસુ પાઇ૤૤225૤૤
–*–*–
નિસિ પ્રબેસ મુનિ આયસુ દીન્હા૤ સબહીં સંધ્યાબંદનુ કીન્હા૤૤
કહત કથા ઇતિહાસ પુરાની૤ રુચિર રજનિ જુગ જામ સિરાની૤૤
મુનિબર સયન કીન્હિ તબ જાઈ૤ લગે ચરન ચાપન દોઉ ભાઈ૤૤
જિન્હ કે ચરન સરોરુહ લાગી૤ કરત બિબિધ જપ જોગ બિરાગી૤૤
તેઇ દોઉ બંધુ પ્રેમ જનુ જીતે૤ ગુર પદ કમલ પલોટત પ્રીતે૤૤
બારબાર મુનિ અગ્યા દીન્હી૤ રઘુબર જાઇ સયન તબ કીન્હી૤૤
ચાપત ચરન લખનુ ઉર લાએઁ૤ સભય સપ્રેમ પરમ સચુ પાએઁ૤૤
પુનિ પુનિ પ્રભુ કહ સોવહુ તાતા૤ પૌ૝ે ધરિ ઉર પદ જલજાતા૤૤
દો0-ઉઠે લખન નિસિ બિગત સુનિ અરુનસિખા ધુનિ કાન૤૤
ગુર તેં પહિલેહિં જગતપતિ જાગે રામુ સુજાન૤૤226૤૤
–*–*–
સકલ સૌચ કરિ જાઇ નહાએ૤ નિત્ય નિબાહિ મુનિહિ સિર નાએ૤૤
સમય જાનિ ગુર આયસુ પાઈ૤ લેન પ્રસૂન ચલે દોઉ ભાઈ૤૤
ભૂપ બાગુ બર દેખેઉ જાઈ૤ જહઁ બસંત રિતુ રહી લોભાઈ૤૤
લાગે બિટપ મનોહર નાના૤ બરન બરન બર બેલિ બિતાના૤૤
નવ પલ્લવ ફલ સુમાન સુહાએ૤ નિજ સંપતિ સુર રૂખ લજાએ૤૤
ચાતક કોકિલ કીર ચકોરા૤ કૂજત બિહગ નટત કલ મોરા૤૤
મધ્ય બાગ સરુ સોહ સુહાવા૤ મનિ સોપાન બિચિત્ર બનાવા૤૤
બિમલ સલિલુ સરસિજ બહુરંગા૤ જલખગ કૂજત ગુંજત ભૃંગા૤૤
દો0-બાગુ ત૜ાગુ બિલોકિ પ્રભુ હરષે બંધુ સમેત૤
પરમ રમ્ય આરામુ યહુ જો રામહિ સુખ દેત૤૤227૤૤
–*–*–
ચહુઁ દિસિ ચિતઇ પૂઁછિ માલિગન૤ લગે લેન દલ ફૂલ મુદિત મન૤૤
તેહિ અવસર સીતા તહઁ આઈ૤ ગિરિજા પૂજન જનનિ પઠાઈ૤૤
સંગ સખીં સબ સુભગ સયાની૤ ગાવહિં ગીત મનોહર બાની૤૤
સર સમીપ ગિરિજા ગૃહ સોહા૤ બરનિ ન જાઇ દેખિ મનુ મોહા૤૤
મજ્જનુ કરિ સર સખિન્હ સમેતા૤ ગઈ મુદિત મન ગૌરિ નિકેતા૤૤
પૂજા કીન્હિ અધિક અનુરાગા૤ નિજ અનુરૂપ સુભગ બરુ માગા૤૤
એક સખી સિય સંગુ બિહાઈ૤ ગઈ રહી દેખન ફુલવાઈ૤૤
તેહિ દોઉ બંધુ બિલોકે જાઈ૤ પ્રેમ બિબસ સીતા પહિં આઈ૤૤
દો0-તાસુ દસા દેખિ સખિન્હ પુલક ગાત જલુ નૈન૤
કહુ કારનુ નિજ હરષ કર પૂછહિ સબ મૃદુ બૈન૤૤228૤૤
–*–*–
દેખન બાગુ કુઅઁર દુઇ આએ૤ બય કિસોર સબ ભાઁતિ સુહાએ૤૤
સ્યામ ગૌર કિમિ કહૌં બખાની૤ ગિરા અનયન નયન બિનુ બાની૤૤
સુનિ હરષીઁ સબ સખીં સયાની૤ સિય હિયઁ અતિ ઉતકંઠા જાની૤૤
એક કહઇ નૃપસુત તેઇ આલી૤ સુને જે મુનિ સઁગ આએ કાલી૤૤
જિન્હ નિજ રૂપ મોહની ડારી૤ કીન્હ સ્વબસ નગર નર નારી૤૤
બરનત છબિ જહઁ તહઁ સબ લોગૂ૤ અવસિ દેખિઅહિં દેખન જોગૂ૤૤
તાસુ વચન અતિ સિયહિ સુહાને૤ દરસ લાગિ લોચન અકુલાને૤૤
ચલી અગ્ર કરિ પ્રિય સખિ સોઈ૤ પ્રીતિ પુરાતન લખઇ ન કોઈ૤૤
દો0-સુમિરિ સીય નારદ બચન ઉપજી પ્રીતિ પુનીત૤૤
ચકિત બિલોકતિ સકલ દિસિ જનુ સિસુ મૃગી સભીત૤૤229૤૤
–*–*–
કંકન કિંકિનિ નૂપુર ધુનિ સુનિ૤ કહત લખન સન રામુ હૃદયઁ ગુનિ૤૤
માનહુઁ મદન દુંદુભી દીન્હી૤૤મનસા બિસ્વ બિજય કહઁ કીન્હી૤૤
અસ કહિ ફિરિ ચિતએ તેહિ ઓરા૤ સિય મુખ સસિ ભએ નયન ચકોરા૤૤
ભએ બિલોચન ચારુ અચંચલ૤ મનહુઁ સકુચિ નિમિ તજે દિગંચલ૤૤
દેખિ સીય સોભા સુખુ પાવા૤ હૃદયઁ સરાહત બચનુ ન આવા૤૤
જનુ બિરંચિ સબ નિજ નિપુનાઈ૤ બિરચિ બિસ્વ કહઁ પ્રગટિ દેખાઈ૤૤
સુંદરતા કહુઁ સુંદર કરઈ૤ છબિગૃહઁ દીપસિખા જનુ બરઈ૤૤
સબ ઉપમા કબિ રહે જુઠારી૤ કેહિં પટતરૌં બિદેહકુમારી૤૤
દો0-સિય સોભા હિયઁ બરનિ પ્રભુ આપનિ દસા બિચારિ૤
બોલે સુચિ મન અનુજ સન બચન સમય અનુહારિ૤૤230૤૤
–*–*–
તાત જનકતનયા યહ સોઈ૤ ધનુષજગ્ય જેહિ કારન હોઈ૤૤
પૂજન ગૌરિ સખીં લૈ આઈ૤ કરત પ્રકાસુ ફિરઇ ફુલવાઈ૤૤
જાસુ બિલોકિ અલોકિક સોભા૤ સહજ પુનીત મોર મનુ છોભા૤૤
સો સબુ કારન જાન બિધાતા૤ ફરકહિં સુભદ અંગ સુનુ ભ્રાતા૤૤
રઘુબંસિન્હ કર સહજ સુભાઊ૤ મનુ કુપંથ પગુ ધરઇ ન કાઊ૤૤
મોહિ અતિસય પ્રતીતિ મન કેરી૤ જેહિં સપનેહુઁ પરનારિ ન હેરી૤૤
જિન્હ કૈ લહહિં ન રિપુ રન પીઠી૤ નહિં પાવહિં પરતિય મનુ ડીઠી૤૤
મંગન લહહિ ન જિન્હ કૈ નાહીં૤ તે નરબર થોરે જગ માહીં૤૤
દો0-કરત બતકહિ અનુજ સન મન સિય રૂપ લોભાન૤
મુખ સરોજ મકરંદ છબિ કરઇ મધુપ ઇવ પાન૤૤231૤૤
–*–*–
ચિતવહિ ચકિત ચહૂઁ દિસિ સીતા૤ કહઁ ગએ નૃપકિસોર મનુ ચિંતા૤૤
જહઁ બિલોક મૃગ સાવક નૈની૤ જનુ તહઁ બરિસ કમલ સિત શ્રેની૤૤
લતા ઓટ તબ સખિન્હ લખાએ૤ સ્યામલ ગૌર કિસોર સુહાએ૤૤
દેખિ રૂપ લોચન લલચાને૤ હરષે જનુ નિજ નિધિ પહિચાને૤૤
થકે નયન રઘુપતિ છબિ દેખેં૤ પલકન્હિહૂઁ પરિહરીં નિમેષેં૤૤
અધિક સનેહઁ દેહ ભૈ ભોરી૤ સરદ સસિહિ જનુ ચિતવ ચકોરી૤૤
લોચન મગ રામહિ ઉર આની૤ દીન્હે પલક કપાટ સયાની૤૤
જબ સિય સખિન્હ પ્રેમબસ જાની૤ કહિ ન સકહિં કછુ મન સકુચાની૤૤
દો0-લતાભવન તેં પ્રગટ ભે તેહિ અવસર દોઉ ભાઇ૤
નિકસે જનુ જુગ બિમલ બિધુ જલદ પટલ બિલગાઇ૤૤232૤૤
–*–*–
સોભા સીવઁ સુભગ દોઉ બીરા૤ નીલ પીત જલજાભ સરીરા૤૤
મોરપંખ સિર સોહત નીકે૤ ગુચ્છ બીચ બિચ કુસુમ કલી કે૤૤
ભાલ તિલક શ્રમબિંદુ સુહાએ૤ શ્રવન સુભગ ભૂષન છબિ છાએ૤૤
બિકટ ભૃકુટિ કચ ઘૂઘરવારે૤ નવ સરોજ લોચન રતનારે૤૤
ચારુ ચિબુક નાસિકા કપોલા૤ હાસ બિલાસ લેત મનુ મોલા૤૤
મુખછબિ કહિ ન જાઇ મોહિ પાહીં૤ જો બિલોકિ બહુ કામ લજાહીં૤૤
ઉર મનિ માલ કંબુ કલ ગીવા૤ કામ કલભ કર ભુજ બલસીંવા૤૤
સુમન સમેત બામ કર દોના૤ સાવઁર કુઅઁર સખી સુઠિ લોના૤૤
દો0-કેહરિ કટિ પટ પીત ધર સુષમા સીલ નિધાન૤
દેખિ ભાનુકુલભૂષનહિ બિસરા સખિન્હ અપાન૤૤233૤૤
–*–*–
ધરિ ધીરજુ એક આલિ સયાની૤ સીતા સન બોલી ગહિ પાની૤૤
બહુરિ ગૌરિ કર ધ્યાન કરેહૂ૤ ભૂપકિસોર દેખિ કિન લેહૂ૤૤
સકુચિ સીયઁ તબ નયન ઉઘારે૤ સનમુખ દોઉ રઘુસિંઘ નિહારે૤૤
નખ સિખ દેખિ રામ કૈ સોભા૤ સુમિરિ પિતા પનુ મનુ અતિ છોભા૤૤
પરબસ સખિન્હ લખી જબ સીતા૤ ભયઉ ગહરુ સબ કહહિ સભીતા૤૤
પુનિ આઉબ એહિ બેરિઆઁ કાલી૤ અસ કહિ મન બિહસી એક આલી૤૤
ગૂ૝ ગિરા સુનિ સિય સકુચાની૤ ભયઉ બિલંબુ માતુ ભય માની૤૤
ધરિ બ૜િ ધીર રામુ ઉર આને૤ ફિરિ અપનપઉ પિતુબસ જાને૤૤
દો0-દેખન મિસ મૃગ બિહગ તરુ ફિરઇ બહોરિ બહોરિ૤
નિરખિ નિરખિ રઘુબીર છબિ બા૝ઇ પ્રીતિ ન થોરિ૤૤ 234૤૤
–*–*–
જાનિ કઠિન સિવચાપ બિસૂરતિ૤ ચલી રાખિ ઉર સ્યામલ મૂરતિ૤૤
પ્રભુ જબ જાત જાનકી જાની૤ સુખ સનેહ સોભા ગુન ખાની૤૤
પરમ પ્રેમમય મૃદુ મસિ કીન્હી૤ ચારુ ચિત ભીતીં લિખ લીન્હી૤૤
ગઈ ભવાની ભવન બહોરી૤ બંદિ ચરન બોલી કર જોરી૤૤
જય જય ગિરિબરરાજ કિસોરી૤ જય મહેસ મુખ ચંદ ચકોરી૤૤
જય ગજ બદન ષ૜ાનન માતા૤ જગત જનનિ દામિનિ દુતિ ગાતા૤૤
નહિં તવ આદિ મધ્ય અવસાના૤ અમિત પ્રભાઉ બેદુ નહિં જાના૤૤
ભવ ભવ બિભવ પરાભવ કારિનિ૤ બિસ્વ બિમોહનિ સ્વબસ બિહારિનિ૤૤
દો0-પતિદેવતા સુતીય મહુઁ માતુ પ્રથમ તવ રેખ૤
મહિમા અમિત ન સકહિં કહિ સહસ સારદા સેષ૤૤235૤૤
–*–*–

સેવત તોહિ સુલભ ફલ ચારી૤ બરદાયની પુરારિ પિઆરી૤૤
દેબિ પૂજિ પદ કમલ તુમ્હારે૤ સુર નર મુનિ સબ હોહિં સુખારે૤૤
મોર મનોરથુ જાનહુ નીકેં૤ બસહુ સદા ઉર પુર સબહી કેં૤૤
કીન્હેઉઁ પ્રગટ ન કારન તેહીં૤ અસ કહિ ચરન ગહે બૈદેહીં૤૤
બિનય પ્રેમ બસ ભઈ ભવાની૤ ખસી માલ મૂરતિ મુસુકાની૤૤
સાદર સિયઁ પ્રસાદુ સિર ધરેઊ૤ બોલી ગૌરિ હરષુ હિયઁ ભરેઊ૤૤
સુનુ સિય સત્ય અસીસ હમારી૤ પૂજિહિ મન કામના તુમ્હારી૤૤
નારદ બચન સદા સુચિ સાચા૤ સો બરુ મિલિહિ જાહિં મનુ રાચા૤૤
છં0-મનુ જાહિં રાચેઉ મિલિહિ સો બરુ સહજ સુંદર સાઁવરો૤
કરુના નિધાન સુજાન સીલુ સનેહુ જાનત રાવરો૤૤
એહિ ભાઁતિ ગૌરિ અસીસ સુનિ સિય સહિત હિયઁ હરષીં અલી૤
તુલસી ભવાનિહિ પૂજિ પુનિ પુનિ મુદિત મન મંદિર ચલી૤૤
સો0-જાનિ ગૌરિ અનુકૂલ સિય હિય હરષુ ન જાઇ કહિ૤
મંજુલ મંગલ મૂલ બામ અંગ ફરકન લગે૤૤236૤૤
હૃદયઁ સરાહત સીય લોનાઈ૤ ગુર સમીપ ગવને દોઉ ભાઈ૤૤
રામ કહા સબુ કૌસિક પાહીં૤ સરલ સુભાઉ છુઅત છલ નાહીં૤૤
સુમન પાઇ મુનિ પૂજા કીન્હી૤ પુનિ અસીસ દુહુ ભાઇન્હ દીન્હી૤૤
સુફલ મનોરથ હોહુઁ તુમ્હારે૤ રામુ લખનુ સુનિ ભએ સુખારે૤૤
કરિ ભોજનુ મુનિબર બિગ્યાની૤ લગે કહન કછુ કથા પુરાની૤૤
બિગત દિવસુ ગુરુ આયસુ પાઈ૤ સંધ્યા કરન ચલે દોઉ ભાઈ૤૤
પ્રાચી દિસિ સસિ ઉયઉ સુહાવા૤ સિય મુખ સરિસ દેખિ સુખુ પાવા૤૤
બહુરિ બિચારુ કીન્હ મન માહીં૤ સીય બદન સમ હિમકર નાહીં૤૤
દો0-જનમુ સિંધુ પુનિ બંધુ બિષુ દિન મલીન સકલંક૤
સિય મુખ સમતા પાવ કિમિ ચંદુ બાપુરો રંક૤૤237૤૤
–*–*–
ઘટઇ બ૝ઇ બિરહનિ દુખદાઈ૤ ગ્રસઇ રાહુ નિજ સંધિહિં પાઈ૤૤
કોક સિકપ્રદ પંકજ દ્રોહી૤ અવગુન બહુત ચંદ્રમા તોહી૤૤
બૈદેહી મુખ પટતર દીન્હે૤ હોઇ દોષ બ૜ અનુચિત કીન્હે૤૤
સિય મુખ છબિ બિધુ બ્યાજ બખાની૤ ગુરુ પહિં ચલે નિસા બ૜િ જાની૤૤
કરિ મુનિ ચરન સરોજ પ્રનામા૤ આયસુ પાઇ કીન્હ બિશ્રામા૤૤
બિગત નિસા રઘુનાયક જાગે૤ બંધુ બિલોકિ કહન અસ લાગે૤૤
ઉદઉ અરુન અવલોકહુ તાતા૤ પંકજ કોક લોક સુખદાતા૤૤
બોલે લખનુ જોરિ જુગ પાની૤ પ્રભુ પ્રભાઉ સૂચક મૃદુ બાની૤૤
દો0-અરુનોદયઁ સકુચે કુમુદ ઉડગન જોતિ મલીન૤
જિમિ તુમ્હાર આગમન સુનિ ભએ નૃપતિ બલહીન૤૤238૤૤
–*–*–
નૃપ સબ નખત કરહિં ઉજિઆરી૤ ટારિ ન સકહિં ચાપ તમ ભારી૤૤
કમલ કોક મધુકર ખગ નાના૤ હરષે સકલ નિસા અવસાના૤૤
ઐસેહિં પ્રભુ સબ ભગત તુમ્હારે૤ હોઇહહિં ટૂટેં ધનુષ સુખારે૤૤
ઉયઉ ભાનુ બિનુ શ્રમ તમ નાસા૤ દુરે નખત જગ તેજુ પ્રકાસા૤૤
રબિ નિજ ઉદય બ્યાજ રઘુરાયા૤ પ્રભુ પ્રતાપુ સબ નૃપન્હ દિખાયા૤૤
તવ ભુજ બલ મહિમા ઉદઘાટી૤ પ્રગટી ધનુ બિઘટન પરિપાટી૤૤
બંધુ બચન સુનિ પ્રભુ મુસુકાને૤ હોઇ સુચિ સહજ પુનીત નહાને૤૤
નિત્યક્રિયા કરિ ગુરુ પહિં આએ૤ ચરન સરોજ સુભગ સિર નાએ૤૤
સતાનંદુ તબ જનક બોલાએ૤ કૌસિક મુનિ પહિં તુરત પઠાએ૤૤
જનક બિનય તિન્હ આઇ સુનાઈ૤ હરષે બોલિ લિએ દોઉ ભાઈ૤૤
દો0-સતાનંદûપદ બંદિ પ્રભુ બૈઠે ગુર પહિં જાઇ૤
ચલહુ તાત મુનિ કહેઉ તબ પઠવા જનક બોલાઇ૤૤239૤૤
–*–*–
સીય સ્વયંબરુ દેખિઅ જાઈ૤ ઈસુ કાહિ ધૌં દેઇ બ૜ાઈ૤૤
લખન કહા જસ ભાજનુ સોઈ૤ નાથ કૃપા તવ જાપર હોઈ૤૤
હરષે મુનિ સબ સુનિ બર બાની૤ દીન્હિ અસીસ સબહિં સુખુ માની૤૤
પુનિ મુનિબૃંદ સમેત કૃપાલા૤ દેખન ચલે ધનુષમખ સાલા૤૤
રંગભૂમિ આએ દોઉ ભાઈ૤ અસિ સુધિ સબ પુરબાસિન્હ પાઈ૤૤
ચલે સકલ ગૃહ કાજ બિસારી૤ બાલ જુબાન જરઠ નર નારી૤૤
દેખી જનક ભીર ભૈ ભારી૤ સુચિ સેવક સબ લિએ હઁકારી૤૤
તુરત સકલ લોગન્હ પહિં જાહૂ૤ આસન ઉચિત દેહૂ સબ કાહૂ૤૤
દો0-કહિ મૃદુ બચન બિનીત તિન્હ બૈઠારે નર નારિ૤
ઉત્તમ મધ્યમ નીચ લઘુ નિજ નિજ થલ અનુહારિ૤૤240૤૤
–*–*–
રાજકુઅઁર તેહિ અવસર આએ૤ મનહુઁ મનોહરતા તન છાએ૤૤
ગુન સાગર નાગર બર બીરા૤ સુંદર સ્યામલ ગૌર સરીરા૤૤
રાજ સમાજ બિરાજત રૂરે૤ ઉડગન મહુઁ જનુ જુગ બિધુ પૂરે૤૤
જિન્હ કેં રહી ભાવના જૈસી૤ પ્રભુ મૂરતિ તિન્હ દેખી તૈસી૤૤
દેખહિં રૂપ મહા રનધીરા૤ મનહુઁ બીર રસુ ધરેં સરીરા૤૤
ડરે કુટિલ નૃપ પ્રભુહિ નિહારી૤ મનહુઁ ભયાનક મૂરતિ ભારી૤૤
રહે અસુર છલ છોનિપ બેષા૤ તિન્હ પ્રભુ પ્રગટ કાલસમ દેખા૤૤
પુરબાસિન્હ દેખે દોઉ ભાઈ૤ નરભૂષન લોચન સુખદાઈ૤૤
દો0-નારિ બિલોકહિં હરષિ હિયઁ નિજ નિજ રુચિ અનુરૂપ૤
જનુ સોહત સિંગાર ધરિ મૂરતિ પરમ અનૂપ૤૤241૤૤
–*–*–
બિદુષન્હ પ્રભુ બિરાટમય દીસા૤ બહુ મુખ કર પગ લોચન સીસા૤૤
જનક જાતિ અવલોકહિં કૈસૈં૤ સજન સગે પ્રિય લાગહિં જૈસેં૤૤
સહિત બિદેહ બિલોકહિં રાની૤ સિસુ સમ પ્રીતિ ન જાતિ બખાની૤૤
જોગિન્હ પરમ તત્વમય ભાસા૤ સાંત સુદ્ધ સમ સહજ પ્રકાસા૤૤
હરિભગતન્હ દેખે દોઉ ભ્રાતા૤ ઇષ્ટદેવ ઇવ સબ સુખ દાતા૤૤
રામહિ ચિતવ ભાયઁ જેહિ સીયા૤ સો સનેહુ સુખુ નહિં કથનીયા૤૤
ઉર અનુભવતિ ન કહિ સક સોઊ૤ કવન પ્રકાર કહૈ કબિ કોઊ૤૤
એહિ બિધિ રહા જાહિ જસ ભાઊ૤ તેહિં તસ દેખેઉ કોસલરાઊ૤૤
દો0-રાજત રાજ સમાજ મહુઁ કોસલરાજ કિસોર૤
સુંદર સ્યામલ ગૌર તન બિસ્વ બિલોચન ચોર૤૤242૤૤
–*–*–
સહજ મનોહર મૂરતિ દોઊ૤ કોટિ કામ ઉપમા લઘુ સોઊ૤૤
સરદ ચંદ નિંદક મુખ નીકે૤ નીરજ નયન ભાવતે જી કે૤૤
ચિતવત ચારુ માર મનુ હરની૤ ભાવતિ હૃદય જાતિ નહીં બરની૤૤
કલ કપોલ શ્રુતિ કુંડલ લોલા૤ ચિબુક અધર સુંદર મૃદુ બોલા૤૤
કુમુદબંધુ કર નિંદક હાઁસા૤ ભૃકુટી બિકટ મનોહર નાસા૤૤
ભાલ બિસાલ તિલક ઝલકાહીં૤ કચ બિલોકિ અલિ અવલિ લજાહીં૤૤
પીત ચૌતનીં સિરન્હિ સુહાઈ૤ કુસુમ કલીં બિચ બીચ બનાઈં૤૤
રેખેં રુચિર કંબુ કલ ગીવાઁ૤ જનુ ત્રિભુવન સુષમા કી સીવાઁ૤૤
દો0-કુંજર મનિ કંઠા કલિત ઉરન્હિ તુલસિકા માલ૤
બૃષભ કંધ કેહરિ ઠવનિ બલ નિધિ બાહુ બિસાલ૤૤243૤૤
–*–*–
કટિ તૂનીર પીત પટ બાઁધે૤ કર સર ધનુષ બામ બર કાઁધે૤૤
પીત જગ્ય ઉપબીત સુહાએ૤ નખ સિખ મંજુ મહાછબિ છાએ૤૤
દેખિ લોગ સબ ભએ સુખારે૤ એકટક લોચન ચલત ન તારે૤૤
હરષે જનકુ દેખિ દોઉ ભાઈ૤ મુનિ પદ કમલ ગહે તબ જાઈ૤૤
કરિ બિનતી નિજ કથા સુનાઈ૤ રંગ અવનિ સબ મુનિહિ દેખાઈ૤૤
જહઁ જહઁ જાહિ કુઅઁર બર દોઊ૤ તહઁ તહઁ ચકિત ચિતવ સબુ કોઊ૤૤
નિજ નિજ રુખ રામહિ સબુ દેખા૤ કોઉ ન જાન કછુ મરમુ બિસેષા૤૤
ભલિ રચના મુનિ નૃપ સન કહેઊ૤ રાજાઁ મુદિત મહાસુખ લહેઊ૤૤
દો0-સબ મંચન્હ તે મંચુ એક સુંદર બિસદ બિસાલ૤
મુનિ સમેત દોઉ બંધુ તહઁ બૈઠારે મહિપાલ૤૤244૤૤
–*–*–
પ્રભુહિ દેખિ સબ નૃપ હિઁયઁ હારે૤ જનુ રાકેસ ઉદય ભએઁ તારે૤૤
અસિ પ્રતીતિ સબ કે મન માહીં૤ રામ ચાપ તોરબ સક નાહીં૤૤
બિનુ ભંજેહુઁ ભવ ધનુષુ બિસાલા૤ મેલિહિ સીય રામ ઉર માલા૤૤
અસ બિચારિ ગવનહુ ઘર ભાઈ૤ જસુ પ્રતાપુ બલુ તેજુ ગવાઁઈ૤૤
બિહસે અપર ભૂપ સુનિ બાની૤ જે અબિબેક અંધ અભિમાની૤૤
તોરેહુઁ ધનુષુ બ્યાહુ અવગાહા૤ બિનુ તોરેં કો કુઅઁરિ બિઆહા૤૤
એક બાર કાલઉ કિન હોઊ૤ સિય હિત સમર જિતબ હમ સોઊ૤૤
યહ સુનિ અવર મહિપ મુસકાને૤ ધરમસીલ હરિભગત સયાને૤૤
સો0-સીય બિઆહબિ રામ ગરબ દૂરિ કરિ નૃપન્હ કે૤૤
જીતિ કો સક સંગ્રામ દસરથ કે રન બાઁકુરે૤૤245૤૤
બ્યર્થ મરહુ જનિ ગાલ બજાઈ૤ મન મોદકન્હિ કિ ભૂખ બુતાઈ૤૤
સિખ હમારિ સુનિ પરમ પુનીતા૤ જગદંબા જાનહુ જિયઁ સીતા૤૤
જગત પિતા રઘુપતિહિ બિચારી૤ ભરિ લોચન છબિ લેહુ નિહારી૤૤
સુંદર સુખદ સકલ ગુન રાસી૤ એ દોઉ બંધુ સંભુ ઉર બાસી૤૤
સુધા સમુદ્ર સમીપ બિહાઈ૤ મૃગજલુ નિરખિ મરહુ કત ધાઈ૤૤
કરહુ જાઇ જા કહુઁ જોઈ ભાવા૤ હમ તૌ આજુ જનમ ફલુ પાવા૤૤
અસ કહિ ભલે ભૂપ અનુરાગે૤ રૂપ અનૂપ બિલોકન લાગે૤૤
દેખહિં સુર નભ ચ૝ે બિમાના૤ બરષહિં સુમન કરહિં કલ ગાના૤૤
દો0-જાનિ સુઅવસરુ સીય તબ પઠઈ જનક બોલાઈ૤
ચતુર સખીં સુંદર સકલ સાદર ચલીં લવાઈં૤૤246૤૤
–*–*–
સિય સોભા નહિં જાઇ બખાની૤ જગદંબિકા રૂપ ગુન ખાની૤૤
ઉપમા સકલ મોહિ લઘુ લાગીં૤ પ્રાકૃત નારિ અંગ અનુરાગીં૤૤
સિય બરનિઅ તેઇ ઉપમા દેઈ૤ કુકબિ કહાઇ અજસુ કો લેઈ૤૤
જૌ પટતરિઅ તીય સમ સીયા૤ જગ અસિ જુબતિ કહાઁ કમનીયા૤૤
ગિરા મુખર તન અરધ ભવાની૤ રતિ અતિ દુખિત અતનુ પતિ જાની૤૤
બિષ બારુની બંધુ પ્રિય જેહી૤ કહિઅ રમાસમ કિમિ બૈદેહી૤૤
જૌ છબિ સુધા પયોનિધિ હોઈ૤ પરમ રૂપમય કચ્છપ સોઈ૤૤
સોભા રજુ મંદરુ સિંગારૂ૤ મથૈ પાનિ પંકજ નિજ મારૂ૤૤
દો0-એહિ બિધિ ઉપજૈ લચ્છિ જબ સુંદરતા સુખ મૂલ૤
તદપિ સકોચ સમેત કબિ કહહિં સીય સમતૂલ૤૤247૤૤
–*–*–
ચલિં સંગ લૈ સખીં સયાની૤ ગાવત ગીત મનોહર બાની૤૤
સોહ નવલ તનુ સુંદર સારી૤ જગત જનનિ અતુલિત છબિ ભારી૤૤
ભૂષન સકલ સુદેસ સુહાએ૤ અંગ અંગ રચિ સખિન્હ બનાએ૤૤
રંગભૂમિ જબ સિય પગુ ધારી૤ દેખિ રૂપ મોહે નર નારી૤૤
હરષિ સુરન્હ દુંદુભીં બજાઈ૤ બરષિ પ્રસૂન અપછરા ગાઈ૤૤
પાનિ સરોજ સોહ જયમાલા૤ અવચટ ચિતએ સકલ ભુઆલા૤૤
સીય ચકિત ચિત રામહિ ચાહા૤ ભએ મોહબસ સબ નરનાહા૤૤
મુનિ સમીપ દેખે દોઉ ભાઈ૤ લગે લલકિ લોચન નિધિ પાઈ૤૤
દો0-ગુરજન લાજ સમાજુ બ૜ દેખિ સીય સકુચાનિ૤૤
લાગિ બિલોકન સખિન્હ તન રઘુબીરહિ ઉર આનિ૤૤248૤૤
–*–*–
રામ રૂપુ અરુ સિય છબિ દેખેં૤ નર નારિન્હ પરિહરીં નિમેષેં૤૤
સોચહિં સકલ કહત સકુચાહીં૤ બિધિ સન બિનય કરહિં મન માહીં૤૤
હરુ બિધિ બેગિ જનક જ૜તાઈ૤ મતિ હમારિ અસિ દેહિ સુહાઈ૤૤
બિનુ બિચાર પનુ તજિ નરનાહુ૤ સીય રામ કર કરૈ બિબાહૂ૤૤
જગ ભલ કહહિ ભાવ સબ કાહૂ૤ હઠ કીન્હે અંતહુઁ ઉર દાહૂ૤૤
એહિં લાલસાઁ મગન સબ લોગૂ૤ બરુ સાઁવરો જાનકી જોગૂ૤૤
તબ બંદીજન જનક બૌલાએ૤ બિરિદાવલી કહત ચલિ આએ૤૤
કહ નૃપ જાઇ કહહુ પન મોરા૤ ચલે ભાટ હિયઁ હરષુ ન થોરા૤૤
દો0-બોલે બંદી બચન બર સુનહુ સકલ મહિપાલ૤
પન બિદેહ કર કહહિં હમ ભુજા ઉઠાઇ બિસાલ૤૤249૤૤
–*–*–
નૃપ ભુજબલ બિધુ સિવધનુ રાહૂ૤ ગરુઅ કઠોર બિદિત સબ કાહૂ૤૤
રાવનુ બાનુ મહાભટ ભારે૤ દેખિ સરાસન ગવઁહિં સિધારે૤૤
સોઇ પુરારિ કોદંડુ કઠોરા૤ રાજ સમાજ આજુ જોઇ તોરા૤૤
ત્રિભુવન જય સમેત બૈદેહી૤૤બિનહિં બિચાર બરઇ હઠિ તેહી૤૤
સુનિ પન સકલ ભૂપ અભિલાષે૤ ભટમાની અતિસય મન માખે૤૤
પરિકર બાઁધિ ઉઠે અકુલાઈ૤ ચલે ઇષ્ટદેવન્હ સિર નાઈ૤૤
તમકિ તાકિ તકિ સિવધનુ ધરહીં૤ ઉઠઇ ન કોટિ ભાઁતિ બલુ કરહીં૤૤
જિન્હ કે કછુ બિચારુ મન માહીં૤ ચાપ સમીપ મહીપ ન જાહીં૤૤
દો0-તમકિ ધરહિં ધનુ મૂ૝ નૃપ ઉઠઇ ન ચલહિં લજાઇ૤
મનહુઁ પાઇ ભટ બાહુબલુ અધિકુ અધિકુ ગરુઆઇ૤૤250૤૤
–*–*–
ભૂપ સહસ દસ એકહિ બારા૤ લગે ઉઠાવન ટરઇ ન ટારા૤૤
ડગઇ ન સંભુ સરાસન કૈસેં૤ કામી બચન સતી મનુ જૈસેં૤૤
સબ નૃપ ભએ જોગુ ઉપહાસી૤ જૈસેં બિનુ બિરાગ સંન્યાસી૤૤
કીરતિ બિજય બીરતા ભારી૤ ચલે ચાપ કર બરબસ હારી૤૤
શ્રીહત ભએ હારિ હિયઁ રાજા૤ બૈઠે નિજ નિજ જાઇ સમાજા૤૤
નૃપન્હ બિલોકિ જનકુ અકુલાને૤ બોલે બચન રોષ જનુ સાને૤૤
દીપ દીપ કે ભૂપતિ નાના૤ આએ સુનિ હમ જો પનુ ઠાના૤૤
દેવ દનુજ ધરિ મનુજ સરીરા૤ બિપુલ બીર આએ રનધીરા૤૤
દો0-કુઅઁરિ મનોહર બિજય બ૜િ કીરતિ અતિ કમનીય૤
પાવનિહાર બિરંચિ જનુ રચેઉ ન ધનુ દમનીય૤૤251૤૤
–*–*–
કહહુ કાહિ યહુ લાભુ ન ભાવા૤ કાહુઁ ન સંકર ચાપ ચ૝ાવા૤૤
રહઉ ચ૝ાઉબ તોરબ ભાઈ૤ તિલુ ભરિ ભૂમિ ન સકે છ૜ાઈ૤૤
અબ જનિ કોઉ માખૈ ભટ માની૤ બીર બિહીન મહી મૈં જાની૤૤
તજહુ આસ નિજ નિજ ગૃહ જાહૂ૤ લિખા ન બિધિ બૈદેહિ બિબાહૂ૤૤
સુકૃત જાઇ જૌં પનુ પરિહરઊઁ૤ કુઅઁરિ કુઆરિ રહઉ કા કરઊઁ૤૤
જો જનતેઉઁ બિનુ ભટ ભુબિ ભાઈ૤ તૌ પનુ કરિ હોતેઉઁ ન હઁસાઈ૤૤
જનક બચન સુનિ સબ નર નારી૤ દેખિ જાનકિહિ ભએ દુખારી૤૤
માખે લખનુ કુટિલ ભઇઁ ભૌંહેં૤ રદપટ ફરકત નયન રિસૌંહેં૤૤
દો0-કહિ ન સકત રઘુબીર ડર લગે બચન જનુ બાન૤
નાઇ રામ પદ કમલ સિરુ બોલે ગિરા પ્રમાન૤૤252૤૤
–*–*–
રઘુબંસિન્હ મહુઁ જહઁ કોઉ હોઈ૤ તેહિં સમાજ અસ કહઇ ન કોઈ૤૤
કહી જનક જસિ અનુચિત બાની૤ બિદ્યમાન રઘુકુલ મનિ જાની૤૤
સુનહુ ભાનુકુલ પંકજ ભાનૂ૤ કહઉઁ સુભાઉ ન કછુ અભિમાનૂ૤૤
જૌ તુમ્હારિ અનુસાસન પાવૌં૤ કંદુક ઇવ બ્રહ્માંડ ઉઠાવૌં૤૤
કાચે ઘટ જિમિ ડારૌં ફોરી૤ સકઉઁ મેરુ મૂલક જિમિ તોરી૤૤
તવ પ્રતાપ મહિમા ભગવાના૤ કો બાપુરો પિનાક પુરાના૤૤
નાથ જાનિ અસ આયસુ હોઊ૤ કૌતુકુ કરૌં બિલોકિઅ સોઊ૤૤
કમલ નાલ જિમિ ચાફ ચ૝ાવૌં૤ જોજન સત પ્રમાન લૈ ધાવૌં૤૤
દો0-તોરૌં છત્રક દંડ જિમિ તવ પ્રતાપ બલ નાથ૤
જૌં ન કરૌં પ્રભુ પદ સપથ કર ન ધરૌં ધનુ ભાથ૤૤253૤૤
–*–*–
લખન સકોપ બચન જે બોલે૤ ડગમગાનિ મહિ દિગ્ગજ ડોલે૤૤
સકલ લોક સબ ભૂપ ડેરાને૤ સિય હિયઁ હરષુ જનકુ સકુચાને૤૤
ગુર રઘુપતિ સબ મુનિ મન માહીં૤ મુદિત ભએ પુનિ પુનિ પુલકાહીં૤૤
સયનહિં રઘુપતિ લખનુ નેવારે૤ પ્રેમ સમેત નિકટ બૈઠારે૤૤
બિસ્વામિત્ર સમય સુભ જાની૤ બોલે અતિ સનેહમય બાની૤૤
ઉઠહુ રામ ભંજહુ ભવચાપા૤ મેટહુ તાત જનક પરિતાપા૤૤
સુનિ ગુરુ બચન ચરન સિરુ નાવા૤ હરષુ બિષાદુ ન કછુ ઉર આવા૤૤
ઠા૝ે ભએ ઉઠિ સહજ સુભાએઁ૤ ઠવનિ જુબા મૃગરાજુ લજાએઁ૤૤
દો0-ઉદિત ઉદયગિરિ મંચ પર રઘુબર બાલપતંગ૤
બિકસે સંત સરોજ સબ હરષે લોચન ભૃંગ૤૤254૤૤
–*–*–
નૃપન્હ કેરિ આસા નિસિ નાસી૤ બચન નખત અવલી ન પ્રકાસી૤૤
માની મહિપ કુમુદ સકુચાને૤ કપટી ભૂપ ઉલૂક લુકાને૤૤
ભએ બિસોક કોક મુનિ દેવા૤ બરિસહિં સુમન જનાવહિં સેવા૤૤
ગુર પદ બંદિ સહિત અનુરાગા૤ રામ મુનિન્હ સન આયસુ માગા૤૤
સહજહિં ચલે સકલ જગ સ્વામી૤ મત્ત મંજુ બર કુંજર ગામી૤૤
ચલત રામ સબ પુર નર નારી૤ પુલક પૂરિ તન ભએ સુખારી૤૤
બંદિ પિતર સુર સુકૃત સઁભારે૤ જૌં કછુ પુન્ય પ્રભાઉ હમારે૤૤
તૌ સિવધનુ મૃનાલ કી નાઈં૤ તોરહુઁ રામ ગનેસ ગોસાઈં૤૤
દો0-રામહિ પ્રેમ સમેત લખિ સખિન્હ સમીપ બોલાઇ૤
સીતા માતુ સનેહ બસ બચન કહઇ બિલખાઇ૤૤255૤૤
–*–*–
સખિ સબ કૌતુક દેખનિહારે૤ જેઠ કહાવત હિતૂ હમારે૤૤
કોઉ ન બુઝાઇ કહઇ ગુર પાહીં૤ એ બાલક અસિ હઠ ભલિ નાહીં૤૤
રાવન બાન છુઆ નહિં ચાપા૤ હારે સકલ ભૂપ કરિ દાપા૤૤
સો ધનુ રાજકુઅઁર કર દેહીં૤ બાલ મરાલ કિ મંદર લેહીં૤૤
ભૂપ સયાનપ સકલ સિરાની૤ સખિ બિધિ ગતિ કછુ જાતિ ન જાની૤૤
બોલી ચતુર સખી મૃદુ બાની૤ તેજવંત લઘુ ગનિઅ ન રાની૤૤
કહઁ કુંભજ કહઁ સિંધુ અપારા૤ સોષેઉ સુજસુ સકલ સંસારા૤૤
રબિ મંડલ દેખત લઘુ લાગા૤ ઉદયઁ તાસુ તિભુવન તમ ભાગા૤૤
દો0-મંત્ર પરમ લઘુ જાસુ બસ બિધિ હરિ હર સુર સર્બ૤
મહામત્ત ગજરાજ કહુઁ બસ કર અંકુસ ખર્બ૤૤256૤૤
–*–*–
કામ કુસુમ ધનુ સાયક લીન્હે૤ સકલ ભુવન અપને બસ કીન્હે૤૤
દેબિ તજિઅ સંસઉ અસ જાની૤ ભંજબ ધનુષ રામુ સુનુ રાની૤૤
સખી બચન સુનિ ભૈ પરતીતી૤ મિટા બિષાદુ બ૝ી અતિ પ્રીતી૤૤
તબ રામહિ બિલોકિ બૈદેહી૤ સભય હૃદયઁ બિનવતિ જેહિ તેહી૤૤
મનહીં મન મનાવ અકુલાની૤ હોહુ પ્રસન્ન મહેસ ભવાની૤૤
કરહુ સફલ આપનિ સેવકાઈ૤ કરિ હિતુ હરહુ ચાપ ગરુઆઈ૤૤
ગનનાયક બરદાયક દેવા૤ આજુ લગેં કીન્હિઉઁ તુઅ સેવા૤૤
બાર બાર બિનતી સુનિ મોરી૤ કરહુ ચાપ ગુરુતા અતિ થોરી૤૤
દો0-દેખિ દેખિ રઘુબીર તન સુર મનાવ ધરિ ધીર૤૤
ભરે બિલોચન પ્રેમ જલ પુલકાવલી સરીર૤૤257૤૤
–*–*–
નીકેં નિરખિ નયન ભરિ સોભા૤ પિતુ પનુ સુમિરિ બહુરિ મનુ છોભા૤૤
અહહ તાત દારુનિ હઠ ઠાની૤ સમુઝત નહિં કછુ લાભુ ન હાની૤૤
સચિવ સભય સિખ દેઇ ન કોઈ૤ બુધ સમાજ બ૜ અનુચિત હોઈ૤૤
કહઁ ધનુ કુલિસહુ ચાહિ કઠોરા૤ કહઁ સ્યામલ મૃદુગાત કિસોરા૤૤
બિધિ કેહિ ભાઁતિ ધરૌં ઉર ધીરા૤ સિરસ સુમન કન બેધિઅ હીરા૤૤
સકલ સભા કૈ મતિ ભૈ ભોરી૤ અબ મોહિ સંભુચાપ ગતિ તોરી૤૤
નિજ જ૜તા લોગન્હ પર ડારી૤ હોહિ હરુઅ રઘુપતિહિ નિહારી૤૤
અતિ પરિતાપ સીય મન માહી૤ લવ નિમેષ જુગ સબ સય જાહીં૤૤
દો0-પ્રભુહિ ચિતઇ પુનિ ચિતવ મહિ રાજત લોચન લોલ૤
ખેલત મનસિજ મીન જુગ જનુ બિધુ મંડલ ડોલ૤૤258૤૤
–*–*–
ગિરા અલિનિ મુખ પંકજ રોકી૤ પ્રગટ ન લાજ નિસા અવલોકી૤૤
લોચન જલુ રહ લોચન કોના૤ જૈસે પરમ કૃપન કર સોના૤૤
સકુચી બ્યાકુલતા બ૜િ જાની૤ ધરિ ધીરજુ પ્રતીતિ ઉર આની૤૤
તન મન બચન મોર પનુ સાચા૤ રઘુપતિ પદ સરોજ ચિતુ રાચા૤૤
તૌ ભગવાનુ સકલ ઉર બાસી૤ કરિહિં મોહિ રઘુબર કૈ દાસી૤૤
જેહિ કેં જેહિ પર સત્ય સનેહૂ૤ સો તેહિ મિલઇ ન કછુ સંહેહૂ૤૤
પ્રભુ તન ચિતઇ પ્રેમ તન ઠાના૤ કૃપાનિધાન રામ સબુ જાના૤૤
સિયહિ બિલોકિ તકેઉ ધનુ કૈસે૤ ચિતવ ગરુરુ લઘુ બ્યાલહિ જૈસે૤૤
દો0-લખન લખેઉ રઘુબંસમનિ તાકેઉ હર કોદંડુ૤
પુલકિ ગાત બોલે બચન ચરન ચાપિ બ્રહ્માંડુ૤૤259૤૤
–*–*–
દિસકુંજરહુ કમઠ અહિ કોલા૤ ધરહુ ધરનિ ધરિ ધીર ન ડોલા૤૤
રામુ ચહહિં સંકર ધનુ તોરા૤ હોહુ સજગ સુનિ આયસુ મોરા૤૤
ચાપ સપીપ રામુ જબ આએ૤ નર નારિન્હ સુર સુકૃત મનાએ૤૤
સબ કર સંસઉ અરુ અગ્યાનૂ૤ મંદ મહીપન્હ કર અભિમાનૂ૤૤
ભૃગુપતિ કેરિ ગરબ ગરુઆઈ૤ સુર મુનિબરન્હ કેરિ કદરાઈ૤૤
સિય કર સોચુ જનક પછિતાવા૤ રાનિન્હ કર દારુન દુખ દાવા૤૤
સંભુચાપ બડ બોહિતુ પાઈ૤ ચઢે જાઇ સબ સંગુ બનાઈ૤૤
રામ બાહુબલ સિંધુ અપારૂ૤ ચહત પારુ નહિ કોઉ ક૜હારૂ૤૤
દો0-રામ બિલોકે લોગ સબ ચિત્ર લિખે સે દેખિ૤
ચિતઈ સીય કૃપાયતન જાની બિકલ બિસેષિ૤૤260૤૤
–*–*–
દેખી બિપુલ બિકલ બૈદેહી૤ નિમિષ બિહાત કલપ સમ તેહી૤૤
તૃષિત બારિ બિનુ જો તનુ ત્યાગા૤ મુએઁ કરઇ કા સુધા ત૜ાગા૤૤
કા બરષા સબ કૃષી સુખાનેં૤ સમય ચુકેં પુનિ કા પછિતાનેં૤૤
અસ જિયઁ જાનિ જાનકી દેખી૤ પ્રભુ પુલકે લખિ પ્રીતિ બિસેષી૤૤
ગુરહિ પ્રનામુ મનહિ મન કીન્હા૤ અતિ લાઘવઁ ઉઠાઇ ધનુ લીન્હા૤૤
દમકેઉ દામિનિ જિમિ જબ લયઊ૤ પુનિ નભ ધનુ મંડલ સમ ભયઊ૤૤
લેત ચ૝ાવત ખૈંચત ગા૝ેં૤ કાહુઁ ન લખા દેખ સબુ ઠા૝ેં૤૤
તેહિ છન રામ મધ્ય ધનુ તોરા૤ ભરે ભુવન ધુનિ ઘોર કઠોરા૤૤
છં0-ભરે ભુવન ઘોર કઠોર રવ રબિ બાજિ તજિ મારગુ ચલે૤
ચિક્કરહિં દિગ્ગજ ડોલ મહિ અહિ કોલ કૂરુમ કલમલે૤૤
સુર અસુર મુનિ કર કાન દીન્હેં સકલ બિકલ બિચારહીં૤
કોદંડ ખંડેઉ રામ તુલસી જયતિ બચન ઉચારહી૤૤
સો0-સંકર ચાપુ જહાજુ સાગરુ રઘુબર બાહુબલુ૤
બૂ૜ સો સકલ સમાજુ ચ૝ા જો પ્રથમહિં મોહ બસ૤૤261૤૤
પ્રભુ દોઉ ચાપખંડ મહિ ડારે૤ દેખિ લોગ સબ ભએ સુખારે૤૤

કોસિકરુપ પયોનિધિ પાવન૤ પ્રેમ બારિ અવગાહુ સુહાવન૤૤
રામરૂપ રાકેસુ નિહારી૤ બ૝ત બીચિ પુલકાવલિ ભારી૤૤
બાજે નભ ગહગહે નિસાના૤ દેવબધૂ નાચહિં કરિ ગાના૤૤
બ્રહ્માદિક સુર સિદ્ધ મુનીસા૤ પ્રભુહિ પ્રસંસહિ દેહિં અસીસા૤૤
બરિસહિં સુમન રંગ બહુ માલા૤ ગાવહિં કિંનર ગીત રસાલા૤૤
રહી ભુવન ભરિ જય જય બાની૤ ધનુષભંગ ધુનિ જાત ન જાની૤૤
મુદિત કહહિં જહઁ તહઁ નર નારી૤ ભંજેઉ રામ સંભુધનુ ભારી૤૤
દો0-બંદી માગધ સૂતગન બિરુદ બદહિં મતિધીર૤
કરહિં નિછાવરિ લોગ સબ હય ગય ધન મનિ ચીર૤૤262૤૤
–*–*–
ઝાઁઝિ મૃદંગ સંખ સહનાઈ૤ ભેરિ ઢોલ દુંદુભી સુહાઈ૤૤
બાજહિં બહુ બાજને સુહાએ૤ જહઁ તહઁ જુબતિન્હ મંગલ ગાએ૤૤
સખિન્હ સહિત હરષી અતિ રાની૤ સૂખત ધાન પરા જનુ પાની૤૤
જનક લહેઉ સુખુ સોચુ બિહાઈ૤ પૈરત થકેં થાહ જનુ પાઈ૤૤
શ્રીહત ભએ ભૂપ ધનુ ટૂટે૤ જૈસેં દિવસ દીપ છબિ છૂટે૤૤
સીય સુખહિ બરનિઅ કેહિ ભાઁતી૤ જનુ ચાતકી પાઇ જલુ સ્વાતી૤૤
રામહિ લખનુ બિલોકત કૈસેં૤ સસિહિ ચકોર કિસોરકુ જૈસેં૤૤
સતાનંદ તબ આયસુ દીન્હા૤ સીતાઁ ગમનુ રામ પહિં કીન્હા૤૤
દો0-સંગ સખીં સુદંર ચતુર ગાવહિં મંગલચાર૤
ગવની બાલ મરાલ ગતિ સુષમા અંગ અપાર૤૤263૤૤
–*–*–
સખિન્હ મધ્ય સિય સોહતિ કૈસે૤ છબિગન મધ્ય મહાછબિ જૈસેં૤૤
કર સરોજ જયમાલ સુહાઈ૤ બિસ્વ બિજય સોભા જેહિં છાઈ૤૤
તન સકોચુ મન પરમ ઉછાહૂ૤ ગૂ૝ પ્રેમુ લખિ પરઇ ન કાહૂ૤૤
જાઇ સમીપ રામ છબિ દેખી૤ રહિ જનુ કુઁઅરિ ચિત્ર અવરેખી૤૤
ચતુર સખીં લખિ કહા બુઝાઈ૤ પહિરાવહુ જયમાલ સુહાઈ૤૤
સુનત જુગલ કર માલ ઉઠાઈ૤ પ્રેમ બિબસ પહિરાઇ ન જાઈ૤૤
સોહત જનુ જુગ જલજ સનાલા૤ સસિહિ સભીત દેત જયમાલા૤૤
ગાવહિં છબિ અવલોકિ સહેલી૤ સિયઁ જયમાલ રામ ઉર મેલી૤૤
સો0-રઘુબર ઉર જયમાલ દેખિ દેવ બરિસહિં સુમન૤
સકુચે સકલ ભુઆલ જનુ બિલોકિ રબિ કુમુદગન૤૤264૤૤
પુર અરુ બ્યોમ બાજને બાજે૤ ખલ ભએ મલિન સાધુ સબ રાજે૤૤
સુર કિંનર નર નાગ મુનીસા૤ જય જય જય કહિ દેહિં અસીસા૤૤
નાચહિં ગાવહિં બિબુધ બધૂટીં૤ બાર બાર કુસુમાંજલિ છૂટીં૤૤
જહઁ તહઁ બિપ્ર બેદધુનિ કરહીં૤ બંદી બિરદાવલિ ઉચ્ચરહીં૤૤
મહિ પાતાલ નાક જસુ બ્યાપા૤ રામ બરી સિય ભંજેઉ ચાપા૤૤
કરહિં આરતી પુર નર નારી૤ દેહિં નિછાવરિ બિત્ત બિસારી૤૤
સોહતિ સીય રામ કૈ જૌરી૤ છબિ સિંગારુ મનહુઁ એક ઠોરી૤૤
સખીં કહહિં પ્રભુપદ ગહુ સીતા૤ કરતિ ન ચરન પરસ અતિ ભીતા૤૤
દો0-ગૌતમ તિય ગતિ સુરતિ કરિ નહિં પરસતિ પગ પાનિ૤
મન બિહસે રઘુબંસમનિ પ્રીતિ અલૌકિક જાનિ૤૤265૤૤
–*–*–
તબ સિય દેખિ ભૂપ અભિલાષે૤ કૂર કપૂત મૂ૝ મન માખે૤૤
ઉઠિ ઉઠિ પહિરિ સનાહ અભાગે૤ જહઁ તહઁ ગાલ બજાવન લાગે૤૤
લેહુ છ૜ાઇ સીય કહ કોઊ૤ ધરિ બાઁધહુ નૃપ બાલક દોઊ૤૤
તોરેં ધનુષુ ચા૜ નહિં સરઈ૤ જીવત હમહિ કુઅઁરિ કો બરઈ૤૤
જૌં બિદેહુ કછુ કરૈ સહાઈ૤ જીતહુ સમર સહિત દોઉ ભાઈ૤૤
સાધુ ભૂપ બોલે સુનિ બાની૤ રાજસમાજહિ લાજ લજાની૤૤
બલુ પ્રતાપુ બીરતા બ૜ાઈ૤ નાક પિનાકહિ સંગ સિધાઈ૤૤
સોઇ સૂરતા કિ અબ કહુઁ પાઈ૤ અસિ બુધિ તૌ બિધિ મુહઁ મસિ લાઈ૤૤
દો0-દેખહુ રામહિ નયન ભરિ તજિ ઇરિષા મદુ કોહુ૤
લખન રોષુ પાવકુ પ્રબલ જાનિ સલભ જનિ હોહુ૤૤266૤૤
–*–*–
બૈનતેય બલિ જિમિ ચહ કાગૂ૤ જિમિ સસુ ચહૈ નાગ અરિ ભાગૂ૤૤
જિમિ ચહ કુસલ અકારન કોહી૤ સબ સંપદા ચહૈ સિવદ્રોહી૤૤
લોભી લોલુપ કલ કીરતિ ચહઈ૤ અકલંકતા કિ કામી લહઈ૤૤
હરિ પદ બિમુખ પરમ ગતિ ચાહા૤ તસ તુમ્હાર લાલચુ નરનાહા૤૤
કોલાહલુ સુનિ સીય સકાની૤ સખીં લવાઇ ગઈં જહઁ રાની૤૤
રામુ સુભાયઁ ચલે ગુરુ પાહીં૤ સિય સનેહુ બરનત મન માહીં૤૤
રાનિન્હ સહિત સોચબસ સીયા૤ અબ ધૌં બિધિહિ કાહ કરનીયા૤૤
ભૂપ બચન સુનિ ઇત ઉત તકહીં૤ લખનુ રામ ડર બોલિ ન સકહીં૤૤
દો0-અરુન નયન ભૃકુટી કુટિલ ચિતવત નૃપન્હ સકોપ૤
મનહુઁ મત્ત ગજગન નિરખિ સિંઘકિસોરહિ ચોપ૤૤267૤૤
–*–*–
ખરભરુ દેખિ બિકલ પુર નારીં૤ સબ મિલિ દેહિં મહીપન્હ ગારીં૤૤
તેહિં અવસર સુનિ સિવ ધનુ ભંગા૤ આયસુ ભૃગુકુલ કમલ પતંગા૤૤
દેખિ મહીપ સકલ સકુચાને૤ બાજ ઝપટ જનુ લવા લુકાને૤૤
ગૌરિ સરીર ભૂતિ ભલ ભ્રાજા૤ ભાલ બિસાલ ત્રિપુંડ બિરાજા૤૤
સીસ જટા સસિબદનુ સુહાવા૤ રિસબસ કછુક અરુન હોઇ આવા૤૤
ભૃકુટી કુટિલ નયન રિસ રાતે૤ સહજહુઁ ચિતવત મનહુઁ રિસાતે૤૤
બૃષભ કંધ ઉર બાહુ બિસાલા૤ ચારુ જનેઉ માલ મૃગછાલા૤૤
કટિ મુનિ બસન તૂન દુઇ બાઁધેં૤ ધનુ સર કર કુઠારુ કલ કાઁધેં૤૤
દો0-સાંત બેષુ કરની કઠિન બરનિ ન જાઇ સરુપ૤
ધરિ મુનિતનુ જનુ બીર રસુ આયઉ જહઁ સબ ભૂપ૤૤268૤૤
–*–*–
દેખત ભૃગુપતિ બેષુ કરાલા૤ ઉઠે સકલ ભય બિકલ ભુઆલા૤૤
પિતુ સમેત કહિ કહિ નિજ નામા૤ લગે કરન સબ દંડ પ્રનામા૤૤
જેહિ સુભાયઁ ચિતવહિં હિતુ જાની૤ સો જાનઇ જનુ આઇ ખુટાની૤૤
જનક બહોરિ આઇ સિરુ નાવા૤ સીય બોલાઇ પ્રનામુ કરાવા૤૤
આસિષ દીન્હિ સખીં હરષાનીં૤ નિજ સમાજ લૈ ગઈ સયાનીં૤૤
બિસ્વામિત્રુ મિલે પુનિ આઈ૤ પદ સરોજ મેલે દોઉ ભાઈ૤૤
રામુ લખનુ દસરથ કે ઢોટા૤ દીન્હિ અસીસ દેખિ ભલ જોટા૤૤
રામહિ ચિતઇ રહે થકિ લોચન૤ રૂપ અપાર માર મદ મોચન૤૤
દો0-બહુરિ બિલોકિ બિદેહ સન કહહુ કાહ અતિ ભીર૤૤
પૂછત જાનિ અજાન જિમિ બ્યાપેઉ કોપુ સરીર૤૤269૤૤
–*–*–
સમાચાર કહિ જનક સુનાએ૤ જેહિ કારન મહીપ સબ આએ૤૤
સુનત બચન ફિરિ અનત નિહારે૤ દેખે ચાપખંડ મહિ ડારે૤૤
અતિ રિસ બોલે બચન કઠોરા૤ કહુ જ૜ જનક ધનુષ કૈ તોરા૤૤
બેગિ દેખાઉ મૂ૝ ન ત આજૂ૤ ઉલટઉઁ મહિ જહઁ લહિ તવ રાજૂ૤૤
અતિ ડરુ ઉતરુ દેત નૃપુ નાહીં૤ કુટિલ ભૂપ હરષે મન માહીં૤૤
સુર મુનિ નાગ નગર નર નારી૤૤સોચહિં સકલ ત્રાસ ઉર ભારી૤૤
મન પછિતાતિ સીય મહતારી૤ બિધિ અબ સઁવરી બાત બિગારી૤૤
ભૃગુપતિ કર સુભાઉ સુનિ સીતા૤ અરધ નિમેષ કલપ સમ બીતા૤૤
દો0-સભય બિલોકે લોગ સબ જાનિ જાનકી ભીરુ૤
હૃદયઁ ન હરષુ બિષાદુ કછુ બોલે શ્રીરઘુબીરુ૤૤270૤૤
માસપારાયણ, નવાઁ વિશ્રામ