Revision 15444 of "શ્રી રામચરિત માનસ/ બાવીસમો વિશ્રામ" on guwikisource

શ્રી ગણેશાય નમઃ<br>
શ્રી જાનકીવલ્લભો વિજયતે<br>
શ્રી રામચરિતમાનસ<br>
-<br>
તૃતીય સોપાન<br>
(અરણ્યકાણ્ડ)<br>
શ્લોક<br>
મૂલં ધર્મતરોર્વિવેકજલધેઃ પૂર્ણેન્દુમાનન્દદં<br>
વૈરાગ્યામ્બુજભાસ્કરં હ્યઘઘનધ્વાન્તાપહં તાપહમ્૤<br>
મોહામ્ભોધરપૂગપાટનવિધૌ સ્વઃસમ્ભવં શઙ્કરં<br>
વન્દે બ્રહ્મકુલં કલંકશમનં શ્રીરામભૂપપ્રિયમ્૥૧૥<br>
સાન્દ્રાનન્દપયોદસૌભગતનું પીતામ્બરં સુન્દરં<br>
પાણૌ બાણશરાસનં કટિલસત્તૂણીરભારં વરમ્<br>
રાજીવાયતલોચનં ધૃતજટાજૂટેન સંશોભિતં<br>
સીતાલક્ષ્મણસંયુતં પથિગતં રામાભિરામં ભજે૥૨૥<br>
<br>
'''સોરઠા'''- -ઉમા રામ ગુન ગૂઢ઼ પંડિત મુનિ પાવહિં બિરતિ૤<br>
પાવહિં મોહ બિમૂઢ઼ જે હરિ બિમુખ ન ધર્મ રતિ૥<br>
પુર નર ભરત પ્રીતિ મૈં ગાઈ૤ મતિ અનુરૂપ અનૂપ સુહાઈ૥<br>
અબ પ્રભુ ચરિત સુનહુ અતિ પાવન૤ કરત જે બન સુર નર મુનિ ભાવન૥<br>
એક બાર ચુનિ કુસુમ સુહાએ૤ નિજ કર ભૂષન રામ બનાએ૥<br>
સીતહિ પહિરાએ પ્રભુ સાદર૤ બૈઠે ફટિક સિલા પર સુંદર૥<br>
સુરપતિ સુત ધરિ બાયસ બેષા૤ સઠ ચાહત રઘુપતિ બલ દેખા૥<br>
જિમિ પિપીલિકા સાગર થાહા૤ મહા મંદમતિ પાવન ચાહા૥<br>
સીતા ચરન ચૌંચ હતિ ભાગા૤ મૂઢ઼ મંદમતિ કારન કાગા૥<br>
ચલા રુધિર રઘુનાયક જાના૤ સીંક ધનુષ સાયક સંધાના૥<br>
<br>
'''દોહા'''- અતિ કૃપાલ રઘુનાયક સદા દીન પર નેહ૤<br>
તા સન આઇ કીન્હ છલુ મૂરખ અવગુન ગેહ૥૧૥<br>
પ્રેરિત મંત્ર બ્રહ્મસર ધાવા૤ ચલા ભાજિ બાયસ ભય પાવા૥<br>
ધરિ નિજ રુપ ગયઉ પિતુ પાહીં૤ રામ બિમુખ રાખા તેહિ નાહીં૥<br>
ભા નિરાસ ઉપજી મન ત્રાસા૤ જથા ચક્ર ભય રિષિ દુર્બાસા૥<br>
બ્રહ્મધામ સિવપુર સબ લોકા૤ ફિરા શ્રમિત બ્યાકુલ ભય સોકા૥<br>
કાહૂઁ બૈઠન કહા ન ઓહી૤ રાખિ કો સકઇ રામ કર દ્રોહી૥<br>
માતુ મૃત્યુ પિતુ સમન સમાના૤ સુધા હોઇ બિષ સુનુ હરિજાના૥<br>
મિત્ર કરઇ સત રિપુ કૈ કરની૤ તા કહઁ બિબુધનદી બૈતરની૥<br>
સબ જગુ તાહિ અનલહુ તે તાતા૤ જો રઘુબીર બિમુખ સુનુ ભ્રાતા૥<br>
નારદ દેખા બિકલ જયંતા૤ લાગિ દયા કોમલ ચિત સંતા૥<br>
પઠવા તુરત રામ પહિં તાહી૤ કહેસિ પુકારિ પ્રનત હિત પાહી૥<br>
આતુર સભય ગહેસિ પદ જાઈ૤ ત્રાહિ ત્રાહિ દયાલ રઘુરાઈ૥<br>
અતુલિત બલ અતુલિત પ્રભુતાઈ૤ મૈં મતિમંદ જાનિ નહિં પાઈ૥<br>
નિજ કૃત કર્મ જનિત ફલ પાયઉઁ૤ અબ પ્રભુ પાહિ સરન તકિ આયઉઁ૥<br>
સુનિ કૃપાલ અતિ આરત બાની૤ એકનયન કરિ તજા ભવાની૥<br>
<br>
'''સોરઠા'''- -કીન્હ મોહ બસ દ્રોહ જદ્યપિ તેહિ કર બધ ઉચિત૤<br>
પ્રભુ છાડ઼ેઉ કરિ છોહ કો કૃપાલ રઘુબીર સમ૥૨૥<br>
રઘુપતિ ચિત્રકૂટ બસિ નાના૤ ચરિત કિએ શ્રુતિ સુધા સમાના૥<br>
બહુરિ રામ અસ મન અનુમાના૤ હોઇહિ ભીર સબહિં મોહિ જાના૥<br>
સકલ મુનિન્હ સન બિદા કરાઈ૤ સીતા સહિત ચલે દ્વૌ ભાઈ૥<br>
અત્રિ કે આશ્રમ જબ પ્રભુ ગયઊ૤ સુનત મહામુનિ હરષિત ભયઊ૥<br>
પુલકિત ગાત અત્રિ ઉઠિ ધાએ૤ દેખિ રામુ આતુર ચલિ આએ૥<br>
કરત દંડવત મુનિ ઉર લાએ૤ પ્રેમ બારિ દ્વૌ જન અન્હવાએ૥<br>
દેખિ રામ છબિ નયન જુડ઼ાને૤ સાદર નિજ આશ્રમ તબ આને૥<br>
કરિ પૂજા કહિ બચન સુહાએ૤ દિએ મૂલ ફલ પ્રભુ મન ભાએ૥<br>
<br>
'''સોરઠા'''- -પ્રભુ આસન આસીન ભરિ લોચન સોભા નિરખિ૤<br>
મુનિબર પરમ પ્રબીન જોરિ પાનિ અસ્તુતિ કરત૥૩૥<br>
<br>
'''છંદ'''- નમામિ ભક્ત વત્સલં૤ કૃપાલુ શીલ કોમલં૥<br>
ભજામિ તે પદાંબુજં૤ અકામિનાં સ્વધામદં૥<br>
નિકામ શ્યામ સુંદરં૤ ભવામ્બુનાથ મંદરં૥<br>
પ્રફુલ્લ કંજ લોચનં૤ મદાદિ દોષ મોચનં૥<br>
પ્રલંબ બાહુ વિક્રમં૤ પ્રભોઽપ્રમેય વૈભવં૥<br>
નિષંગ ચાપ સાયકં૤ ધરં ત્રિલોક નાયકં૥<br>
દિનેશ વંશ મંડનં૤ મહેશ ચાપ ખંડનં૥<br>
મુનીંદ્ર સંત રંજનં૤ સુરારિ વૃંદ ભંજનં૥<br>
મનોજ વૈરિ વંદિતં૤ અજાદિ દેવ સેવિતં૥<br>
વિશુદ્ધ બોધ વિગ્રહં૤ સમસ્ત દૂષણાપહં૥<br>
નમામિ ઇંદિરા પતિં૤ સુખાકરં સતાં ગતિં૥<br>
ભજે સશક્તિ સાનુજં૤ શચી પતિં પ્રિયાનુજં૥<br>
ત્વદંઘ્રિ મૂલ યે નરાઃ૤ ભજંતિ હીન મત્સરા૥<br>
પતંતિ નો ભવાર્ણવે૤ વિતર્ક વીચિ સંકુલે૥<br>
વિવિક્ત વાસિનઃ સદા૤ ભજંતિ મુક્તયે મુદા૥<br>
નિરસ્ય ઇંદ્રિયાદિકં૤ પ્રયાંતિ તે ગતિં સ્વકં૥<br>
તમેકમભ્દુતં પ્રભું૤ નિરીહમીશ્વરં વિભું૥<br>
જગદ્ગુરું ચ શાશ્વતં૤ તુરીયમેવ કેવલં૥<br>
ભજામિ ભાવ વલ્લભં૤ કુયોગિનાં સુદુર્લભં૥<br>
સ્વભક્ત કલ્પ પાદપં૤ સમં સુસેવ્યમન્વહં૥<br>
અનૂપ રૂપ ભૂપતિં૤ નતોઽહમુર્વિજા પતિં૥<br>
પ્રસીદ મે નમામિ તે૤ પદાબ્જ ભક્તિ દેહિ મે૥<br>
પઠંતિ યે સ્તવં ઇદં૤ નરાદરેણ તે પદં૥<br>
વ્રજંતિ નાત્ર સંશયં૤ ત્વદીય ભક્તિ સંયુતા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- બિનતી કરિ મુનિ નાઇ સિરુ કહ કર જોરિ બહોરિ૤<br>
ચરન સરોરુહ નાથ જનિ કબહુઁ તજૈ મતિ મોરિ૥૪૥<br>
<br>
અનુસુઇયા કે પદ ગહિ સીતા૤ મિલી બહોરિ સુસીલ બિનીતા૥<br>
રિષિપતિની મન સુખ અધિકાઈ૤ આસિષ દેઇ નિકટ બૈઠાઈ૥<br>
દિબ્ય બસન ભૂષન પહિરાએ૤ જે નિત નૂતન અમલ સુહાએ૥<br>
કહ રિષિબધૂ સરસ મૃદુ બાની૤ નારિધર્મ કછુ બ્યાજ બખાની૥<br>
માતુ પિતા ભ્રાતા હિતકારી૤ મિતપ્રદ સબ સુનુ રાજકુમારી૥<br>
અમિત દાનિ ભર્તા બયદેહી૤ અધમ સો નારિ જો સેવ ન તેહી૥<br>
ધીરજ ધર્મ મિત્ર અરુ નારી૤ આપદ કાલ પરિખિઅહિં ચારી૥<br>
બૃદ્ધ રોગબસ જડ઼ ધનહીના૤ અધં બધિર ક્રોધી અતિ દીના૥<br>
ઐસેહુ પતિ કર કિએઁ અપમાના૤ નારિ પાવ જમપુર દુખ નાના૥<br>
એકઇ ધર્મ એક બ્રત નેમા૤ કાયઁ બચન મન પતિ પદ પ્રેમા૥<br>
જગ પતિ બ્રતા ચારિ બિધિ અહહિં૤ બેદ પુરાન સંત સબ કહહિં૥<br>
ઉત્તમ કે અસ બસ મન માહીં૤ સપનેહુઁ આન પુરુષ જગ નાહીં૥<br>
મધ્યમ પરપતિ દેખઇ કૈસેં૤ ભ્રાતા પિતા પુત્ર નિજ જૈંસેં૥<br>
ધર્મ બિચારિ સમુઝિ કુલ રહઈ૤ સો નિકિષ્ટ ત્રિય શ્રુતિ અસ કહઈ૥<br>
બિનુ અવસર ભય તેં રહ જોઈ૤ જાનેહુ અધમ નારિ જગ સોઈ૥<br>
પતિ બંચક પરપતિ રતિ કરઈ૤ રૌરવ નરક કલ્પ સત પરઈ૥<br>
છન સુખ લાગિ જનમ સત કોટિ૤ દુખ ન સમુઝ તેહિ સમ કો ખોટી૥<br>
બિનુ શ્રમ નારિ પરમ ગતિ લહઈ૤ પતિબ્રત ધર્મ છાડ઼િ છલ ગહઈ૥<br>
પતિ પ્રતિકુલ જનમ જહઁ જાઈ૤ બિધવા હોઈ પાઈ તરુનાઈ૥<br>
<br>
'''સોરઠા'''- -સહજ અપાવનિ નારિ પતિ સેવત સુભ ગતિ લહઇ૤<br>
જસુ ગાવત શ્રુતિ ચારિ અજહુ તુલસિકા હરિહિ પ્રિય૥૫ક૥<br>
સનુ સીતા તવ નામ સુમિર નારિ પતિબ્રત કરહિ૤<br>
તોહિ પ્રાનપ્રિય રામ કહિઉઁ કથા સંસાર હિત૥૫ખ૥<br>
સુનિ જાનકીં પરમ સુખુ પાવા૤ સાદર તાસુ ચરન સિરુ નાવા૥<br>
તબ મુનિ સન કહ કૃપાનિધાના૤ આયસુ હોઇ જાઉઁ બન આના૥<br>
સંતત મો પર કૃપા કરેહૂ૤ સેવક જાનિ તજેહુ જનિ નેહૂ૥<br>
ધર્મ ધુરંધર પ્રભુ કૈ બાની૤ સુનિ સપ્રેમ બોલે મુનિ ગ્યાની૥<br>
જાસુ કૃપા અજ સિવ સનકાદી૤ ચહત સકલ પરમારથ બાદી૥<br>
તે તુમ્હ રામ અકામ પિઆરે૤ દીન બંધુ મૃદુ બચન ઉચારે૥<br>
અબ જાની મૈં શ્રી ચતુરાઈ૤ ભજી તુમ્હહિ સબ દેવ બિહાઈ૥<br>
જેહિ સમાન અતિસય નહિં કોઈ૤ તા કર સીલ કસ ન અસ હોઈ૥<br>
કેહિ બિધિ કહૌં જાહુ અબ સ્વામી૤ કહહુ નાથ તુમ્હ અંતરજામી૥<br>
અસ કહિ પ્રભુ બિલોકિ મુનિ ધીરા૤ લોચન જલ બહ પુલક સરીરા૥<br>
<br>
'''છંદ'''- તન પુલક નિર્ભર પ્રેમ પુરન નયન મુખ પંકજ દિએ૤<br>
મન ગ્યાન ગુન ગોતીત પ્રભુ મૈં દીખ જપ તપ કા કિએ૥<br>
જપ જોગ ધર્મ સમૂહ તેં નર ભગતિ અનુપમ પાવઈ૤<br>
રધુબીર ચરિત પુનીત નિસિ દિન દાસ તુલસી ગાવઈ૥<br>
<br>
'''દોહા'''- કલિમલ સમન દમન મન રામ સુજસ સુખમૂલ૤<br>
સાદર સુનહિ જે તિન્હ પર રામ રહહિં અનુકૂલ૥૬(ક)૥<br>
<br>
'''સોરઠા'''- -કઠિન કાલ મલ કોસ ધર્મ ન ગ્યાન ન જોગ જપ૤<br>
પરિહરિ સકલ ભરોસ રામહિ ભજહિં તે ચતુર નર૥૬(ખ)૥<br>
<br>
મુનિ પદ કમલ નાઇ કરિ સીસા૤ ચલે બનહિ સુર નર મુનિ ઈસા૥<br>
આગે રામ અનુજ પુનિ પાછેં૤ મુનિ બર બેષ બને અતિ કાછેં૥<br>
ઉમય બીચ શ્રી સોહઇ કૈસી૤ બ્રહ્મ જીવ બિચ માયા જૈસી૥<br>
સરિતા બન ગિરિ અવઘટ ઘાટા૤ પતિ પહિચાની દેહિં બર બાટા૥<br>
જહઁ જહઁ જાહિ દેવ રઘુરાયા૤ કરહિં મેધ તહઁ તહઁ નભ છાયા૥<br>
મિલા અસુર બિરાધ મગ જાતા૤ આવતહીં રઘુવીર નિપાતા૥<br>
તુરતહિં રુચિર રૂપ તેહિં પાવા૤ દેખિ દુખી નિજ ધામ પઠાવા૥<br>
પુનિ આએ જહઁ મુનિ સરભંગા૤ સુંદર અનુજ જાનકી સંગા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- દેખી રામ મુખ પંકજ મુનિબર લોચન ભૃંગ૤<br>
સાદર પાન કરત અતિ ધન્ય જન્મ સરભંગ૥૭૥<br>
<br>
કહ મુનિ સુનુ રઘુબીર કૃપાલા૤ સંકર માનસ રાજમરાલા૥<br>
જાત રહેઉઁ બિરંચિ કે ધામા૤ સુનેઉઁ શ્રવન બન ઐહહિં રામા૥<br>
ચિતવત પંથ રહેઉઁ દિન રાતી૤ અબ પ્રભુ દેખિ જુડ઼ાની છાતી૥<br>
નાથ સકલ સાધન મૈં હીના૤ કીન્હી કૃપા જાનિ જન દીના૥<br>
સો કછુ દેવ ન મોહિ નિહોરા૤ નિજ પન રાખેઉ જન મન ચોરા૥<br>
તબ લગિ રહહુ દીન હિત લાગી૤ જબ લગિ મિલૌં તુમ્હહિ તનુ ત્યાગી૥<br>
જોગ જગ્ય જપ તપ બ્રત કીન્હા૤ પ્રભુ કહઁ દેઇ ભગતિ બર લીન્હા૥<br>
એહિ બિધિ સર રચિ મુનિ સરભંગા૤ બૈઠે હૃદયઁ છાડ઼િ સબ સંગા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- સીતા અનુજ સમેત પ્રભુ નીલ જલદ તનુ સ્યામ૤<br>
મમ હિયઁ બસહુ નિરંતર સગુનરુપ શ્રીરામ૥૮૥<br>
<br>
અસ કહિ જોગ અગિનિ તનુ જારા૤ રામ કૃપાઁ બૈકુંઠ સિધારા૥<br>
તાતે મુનિ હરિ લીન ન ભયઊ૤ પ્રથમહિં ભેદ ભગતિ બર લયઊ૥<br>
રિષિ નિકાય મુનિબર ગતિ દેખિ૤ સુખી ભએ નિજ હૃદયઁ બિસેષી૥<br>
અસ્તુતિ કરહિં સકલ મુનિ બૃંદા૤ જયતિ પ્રનત હિત કરુના કંદા૥<br>
પુનિ રઘુનાથ ચલે બન આગે૤ મુનિબર બૃંદ બિપુલ સઁગ લાગે૥<br>
અસ્થિ સમૂહ દેખિ રઘુરાયા૤ પૂછી મુનિન્હ લાગિ અતિ દાયા૥<br>
જાનતહુઁ પૂછિઅ કસ સ્વામી૤ સબદરસી તુમ્હ અંતરજામી૥<br>
નિસિચર નિકર સકલ મુનિ ખાએ૤ સુનિ રઘુબીર નયન જલ છાએ૥<br>
<br>
'''દોહા'''- નિસિચર હીન કરઉઁ મહિ ભુજ ઉઠાઇ પન કીન્હ૤<br>
સકલ મુનિન્હ કે આશ્રમન્હિ જાઇ જાઇ સુખ દીન્હ૥૯૥<br>
<br>
મુનિ અગસ્તિ કર સિષ્ય સુજાના૤ નામ સુતીછન રતિ ભગવાના૥<br>
મન ક્રમ બચન રામ પદ સેવક૤ સપનેહુઁ આન ભરોસ ન દેવક૥<br>
પ્રભુ આગવનુ શ્રવન સુનિ પાવા૤ કરત મનોરથ આતુર ધાવા૥<br>
હે બિધિ દીનબંધુ રઘુરાયા૤ મો સે સઠ પર કરિહહિં દાયા૥<br>
સહિત અનુજ મોહિ રામ ગોસાઈ૤ મિલિહહિં નિજ સેવક કી નાઈ૥<br>
મોરે જિયઁ ભરોસ દૃઢ઼ નાહીં૤ ભગતિ બિરતિ ન ગ્યાન મન માહીં૥<br>
નહિં સતસંગ જોગ જપ જાગા૤ નહિં દૃઢ઼ ચરન કમલ અનુરાગા૥<br>
એક બાનિ કરુનાનિધાન કી૤ સો પ્રિય જાકેં ગતિ ન આન કી૥<br>
હોઇહૈં સુફલ આજુ મમ લોચન૤ દેખિ બદન પંકજ ભવ મોચન૥<br>
નિર્ભર પ્રેમ મગન મુનિ ગ્યાની૤ કહિ ન જાઇ સો દસા ભવાની૥<br>
દિસિ અરુ બિદિસિ પંથ નહિં સૂઝા૤ કો મૈં ચલેઉઁ કહાઁ નહિં બૂઝા૥<br>
કબહુઁક ફિરિ પાછેં પુનિ જાઈ૤ કબહુઁક નૃત્ય કરઇ ગુન ગાઈ૥<br>
અબિરલ પ્રેમ ભગતિ મુનિ પાઈ૤ પ્રભુ દેખૈં તરુ ઓટ લુકાઈ૥<br>
અતિસય પ્રીતિ દેખિ રઘુબીરા૤ પ્રગટે હૃદયઁ હરન ભવ ભીરા૥<br>
મુનિ મગ માઝ અચલ હોઇ બૈસા૤ પુલક સરીર પનસ ફલ જૈસા૥<br>
તબ રઘુનાથ નિકટ ચલિ આએ૤ દેખિ દસા નિજ જન મન ભાએ૥<br>
મુનિહિ રામ બહુ ભાઁતિ જગાવા૤ જાગ ન ધ્યાનજનિત સુખ પાવા૥<br>
ભૂપ રૂપ તબ રામ દુરાવા૤ હૃદયઁ ચતુર્ભુજ રૂપ દેખાવા૥<br>
મુનિ અકુલાઇ ઉઠા તબ કૈસેં૤ બિકલ હીન મનિ ફનિ બર જૈસેં૥<br>
આગેં દેખિ રામ તન સ્યામા૤ સીતા અનુજ સહિત સુખ ધામા૥<br>
પરેઉ લકુટ ઇવ ચરનન્હિ લાગી૤ પ્રેમ મગન મુનિબર બડ઼ભાગી૥<br>
ભુજ બિસાલ ગહિ લિએ ઉઠાઈ૤ પરમ પ્રીતિ રાખે ઉર લાઈ૥<br>
મુનિહિ મિલત અસ સોહ કૃપાલા૤ કનક તરુહિ જનુ ભેંટ તમાલા૥<br>
રામ બદનુ બિલોક મુનિ ઠાઢ઼ા૤ માનહુઁ ચિત્ર માઝ લિખિ કાઢ઼ા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- તબ મુનિ હૃદયઁ ધીર ધીર ગહિ પદ બારહિં બાર૤<br>
નિજ આશ્રમ પ્રભુ આનિ કરિ પૂજા બિબિધ પ્રકાર૥૧૦૥<br>
<br>
કહ મુનિ પ્રભુ સુનુ બિનતી મોરી૤ અસ્તુતિ કરૌં કવન બિધિ તોરી૥<br>
મહિમા અમિત મોરિ મતિ થોરી૤ રબિ સન્મુખ ખદ્યોત અઁજોરી૥<br>
શ્યામ તામરસ દામ શરીરં૤ જટા મુકુટ પરિધન મુનિચીરં૥<br>
પાણિ ચાપ શર કટિ તૂણીરં૤ નૌમિ નિરંતર શ્રીરઘુવીરં૥<br>
મોહ વિપિન ઘન દહન કૃશાનુઃ૤ સંત સરોરુહ કાનન ભાનુઃ૥<br>
નિશિચર કરિ વરૂથ મૃગરાજઃ૤ ત્રાતુ સદા નો ભવ ખગ બાજઃ૥<br>
અરુણ નયન રાજીવ સુવેશં૤ સીતા નયન ચકોર નિશેશં૥<br>
હર હ્રદિ માનસ બાલ મરાલં૤ નૌમિ રામ ઉર બાહુ વિશાલં૥<br>
સંશય સર્પ ગ્રસન ઉરગાદઃ૤ શમન સુકર્કશ તર્ક વિષાદઃ૥<br>
ભવ ભંજન રંજન સુર યૂથઃ૤ ત્રાતુ સદા નો કૃપા વરૂથઃ૥<br>
નિર્ગુણ સગુણ વિષમ સમ રૂપં૤ જ્ઞાન ગિરા ગોતીતમનૂપં૥<br>
અમલમખિલમનવદ્યમપારં૤ નૌમિ રામ ભંજન મહિ ભારં૥<br>
ભક્ત કલ્પપાદપ આરામઃ૤ તર્જન ક્રોધ લોભ મદ કામઃ૥<br>
અતિ નાગર ભવ સાગર સેતુઃ૤ ત્રાતુ સદા દિનકર કુલ કેતુઃ૥<br>
અતુલિત ભુજ પ્રતાપ બલ ધામઃ૤ કલિ મલ વિપુલ વિભંજન નામઃ૥<br>
ધર્મ વર્મ નર્મદ ગુણ ગ્રામઃ૤ સંતત શં તનોતુ મમ રામઃ૥<br>
જદપિ બિરજ બ્યાપક અબિનાસી૤ સબ કે હૃદયઁ નિરંતર બાસી૥<br>
તદપિ અનુજ શ્રી સહિત ખરારી૤ બસતુ મનસિ મમ કાનનચારી૥<br>
જે જાનહિં તે જાનહુઁ સ્વામી૤ સગુન અગુન ઉર અંતરજામી૥<br>
જો કોસલ પતિ રાજિવ નયના૤ કરઉ સો રામ હૃદય મમ અયના૤<br>
અસ અભિમાન જાઇ જનિ ભોરે૤ મૈં સેવક રઘુપતિ પતિ મોરે૥<br>
સુનિ મુનિ બચન રામ મન ભાએ૤ બહુરિ હરષિ મુનિબર ઉર લાએ૥<br>
પરમ પ્રસન્ન જાનુ મુનિ મોહી૤ જો બર માગહુ દેઉ સો તોહી૥<br>
મુનિ કહ મૈ બર કબહુઁ ન જાચા૤ સમુઝિ ન પરઇ ઝૂઠ કા સાચા૥<br>
તુમ્હહિ નીક લાગૈ રઘુરાઈ૤ સો મોહિ દેહુ દાસ સુખદાઈ૥<br>
અબિરલ ભગતિ બિરતિ બિગ્યાના૤ હોહુ સકલ ગુન ગ્યાન નિધાના૥<br>
પ્રભુ જો દીન્હ સો બરુ મૈં પાવા૤ અબ સો દેહુ મોહિ જો ભાવા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- અનુજ જાનકી સહિત પ્રભુ ચાપ બાન ધર રામ૤<br>
મમ હિય ગગન ઇંદુ ઇવ બસહુ સદા નિહકામ૥૧૧૥<br>
<br>
એવમસ્તુ કરિ રમાનિવાસા૤ હરષિ ચલે કુભંજ રિષિ પાસા૥<br>
બહુત દિવસ ગુર દરસન પાએઁ૤ ભએ મોહિ એહિં આશ્રમ આએઁ૥<br>
અબ પ્રભુ સંગ જાઉઁ ગુર પાહીં૤ તુમ્હ કહઁ નાથ નિહોરા નાહીં૥<br>
દેખિ કૃપાનિધિ મુનિ ચતુરાઈ૤ લિએ સંગ બિહસૈ દ્વૌ ભાઈ૥<br>
પંથ કહત નિજ ભગતિ અનૂપા૤ મુનિ આશ્રમ પહુઁચે સુરભૂપા૥<br>
તુરત સુતીછન ગુર પહિં ગયઊ૤ કરિ દંડવત કહત અસ ભયઊ૥<br>
નાથ કૌસલાધીસ કુમારા૤ આએ મિલન જગત આધારા૥<br>
રામ અનુજ સમેત બૈદેહી૤ નિસિ દિનુ દેવ જપત હહુ જેહી૥<br>
સુનત અગસ્તિ તુરત ઉઠિ ધાએ૤ હરિ બિલોકિ લોચન જલ છાએ૥<br>
મુનિ પદ કમલ પરે દ્વૌ ભાઈ૤ રિષિ અતિ પ્રીતિ લિએ ઉર લાઈ૥<br>
સાદર કુસલ પૂછિ મુનિ ગ્યાની૤ આસન બર બૈઠારે આની૥<br>
પુનિ કરિ બહુ પ્રકાર પ્રભુ પૂજા૤ મોહિ સમ ભાગ્યવંત નહિં દૂજા૥<br>
જહઁ લગિ રહે અપર મુનિ બૃંદા૤ હરષે સબ બિલોકિ સુખકંદા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- મુનિ સમૂહ મહઁ બૈઠે સન્મુખ સબ કી ઓર૤<br>
સરદ ઇંદુ તન ચિતવત માનહુઁ નિકર ચકોર૥૧૨૥<br>
<br>
તબ રઘુબીર કહા મુનિ પાહીં૤ તુમ્હ સન પ્રભુ દુરાવ કછુ નાહી૥<br>
તુમ્હ જાનહુ જેહિ કારન આયઉઁ૤ તાતે તાત ન કહિ સમુઝાયઉઁ૥<br>
અબ સો મંત્ર દેહુ પ્રભુ મોહી૤ જેહિ પ્રકાર મારૌં મુનિદ્રોહી૥<br>
મુનિ મુસકાને સુનિ પ્રભુ બાની૤ પૂછેહુ નાથ મોહિ કા જાની૥<br>
તુમ્હરેઇઁ ભજન પ્રભાવ અઘારી૤ જાનઉઁ મહિમા કછુક તુમ્હારી૥<br>
ઊમરિ તરુ બિસાલ તવ માયા૤ ફલ બ્રહ્માંડ અનેક નિકાયા૥<br>
જીવ ચરાચર જંતુ સમાના૤ ભીતર બસહિ ન જાનહિં આના૥<br>
તે ફલ ભચ્છક કઠિન કરાલા૤ તવ ભયઁ ડરત સદા સોઉ કાલા૥<br>
તે તુમ્હ સકલ લોકપતિ સાઈં૤ પૂઁછેહુ મોહિ મનુજ કી નાઈં૥<br>
યહ બર માગઉઁ કૃપાનિકેતા૤ બસહુ હૃદયઁ શ્રી અનુજ સમેતા૥<br>
અબિરલ ભગતિ બિરતિ સતસંગા૤ ચરન સરોરુહ પ્રીતિ અભંગા૥<br>
જદ્યપિ બ્રહ્મ અખંડ અનંતા૤ અનુભવ ગમ્ય ભજહિં જેહિ સંતા૥<br>
અસ તવ રૂપ બખાનઉઁ જાનઉઁ૤ ફિરિ ફિરિ સગુન બ્રહ્મ રતિ માનઉઁ૥<br>
સંતત દાસન્હ દેહુ બડ઼ાઈ૤ તાતેં મોહિ પૂઁછેહુ રઘુરાઈ૥<br>
હૈ પ્રભુ પરમ મનોહર ઠાઊઁ૤ પાવન પંચબટી તેહિ નાઊઁ૥<br>
દંડક બન પુનીત પ્રભુ કરહૂ૤ ઉગ્ર સાપ મુનિબર કર હરહૂ૥<br>
બાસ કરહુ તહઁ રઘુકુલ રાયા૤ કીજે સકલ મુનિન્હ પર દાયા૥<br>
ચલે રામ મુનિ આયસુ પાઈ૤ તુરતહિં પંચબટી નિઅરાઈ૥<br>
<br>
'''દોહા'''- ગીધરાજ સૈં ભૈંટ ભઇ બહુ બિધિ પ્રીતિ બઢ઼ાઇ૥<br>
ગોદાવરી નિકટ પ્રભુ રહે પરન ગૃહ છાઇ૥૧૩૥<br>
<br>
જબ તે રામ કીન્હ તહઁ બાસા૤ સુખી ભએ મુનિ બીતી ત્રાસા૥<br>
ગિરિ બન નદીં તાલ છબિ છાએ૤ દિન દિન પ્રતિ અતિ હૌહિં સુહાએ૥<br>
ખગ મૃગ બૃંદ અનંદિત રહહીં૤ મધુપ મધુર ગંજત છબિ લહહીં૥<br>
સો બન બરનિ ન સક અહિરાજા૤ જહાઁ પ્રગટ રઘુબીર બિરાજા૥<br>
એક બાર પ્રભુ સુખ આસીના૤ લછિમન બચન કહે છલહીના૥<br>
સુર નર મુનિ સચરાચર સાઈં૤ મૈં પૂછઉઁ નિજ પ્રભુ કી નાઈ૥<br>
મોહિ સમુઝાઇ કહહુ સોઇ દેવા૤ સબ તજિ કરૌં ચરન રજ સેવા૥<br>
કહહુ ગ્યાન બિરાગ અરુ માયા૤ કહહુ સો ભગતિ કરહુ જેહિં દાયા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- ઈસ્વર જીવ ભેદ પ્રભુ સકલ કહૌ સમુઝાઇ૥<br>
જાતેં હોઇ ચરન રતિ સોક મોહ ભ્રમ જાઇ૥૧૪૥<br>
<br>
થોરેહિ મહઁ સબ કહઉઁ બુઝાઈ૤ સુનહુ તાત મતિ મન ચિત લાઈ૥<br>
મૈં અરુ મોર તોર તૈં માયા૤ જેહિં બસ કીન્હે જીવ નિકાયા૥<br>
ગો ગોચર જહઁ લગિ મન જાઈ૤ સો સબ માયા જાનેહુ ભાઈ૥<br>
તેહિ કર ભેદ સુનહુ તુમ્હ સોઊ૤ બિદ્યા અપર અબિદ્યા દોઊ૥<br>
એક દુષ્ટ અતિસય દુખરૂપા૤ જા બસ જીવ પરા ભવકૂપા૥<br>
એક રચઇ જગ ગુન બસ જાકેં૤ પ્રભુ પ્રેરિત નહિં નિજ બલ તાકેં૥<br>
ગ્યાન માન જહઁ એકઉ નાહીં૤ દેખ બ્રહ્મ સમાન સબ માહી૥<br>
કહિઅ તાત સો પરમ બિરાગી૤ તૃન સમ સિદ્ધિ તીનિ ગુન ત્યાગી૥<br>
<br>
'''દોહા'''- માયા ઈસ ન આપુ કહુઁ જાન કહિઅ સો જીવ૤<br>
બંધ મોચ્છ પ્રદ સર્બપર માયા પ્રેરક સીવ૥૧૫૥<br>
<br>
ધર્મ તેં બિરતિ જોગ તેં ગ્યાના૤ ગ્યાન મોચ્છપ્રદ બેદ બખાના૥<br>
જાતેં બેગિ દ્રવઉઁ મૈં ભાઈ૤ સો મમ ભગતિ ભગત સુખદાઈ૥<br>
સો સુતંત્ર અવલંબ ન આના૤ તેહિ આધીન ગ્યાન બિગ્યાના૥<br>
ભગતિ તાત અનુપમ સુખમૂલા૤ મિલઇ જો સંત હોઇઁ અનુકૂલા૥<br>
ભગતિ કિ સાધન કહઉઁ બખાની૤ સુગમ પંથ મોહિ પાવહિં પ્રાની૥<br>
પ્રથમહિં બિપ્ર ચરન અતિ પ્રીતી૤ નિજ નિજ કર્મ નિરત શ્રુતિ રીતી૥<br>
એહિ કર ફલ પુનિ બિષય બિરાગા૤ તબ મમ ધર્મ ઉપજ અનુરાગા૥<br>
શ્રવનાદિક નવ ભક્તિ દૃઢ઼ાહીં૤ મમ લીલા રતિ અતિ મન માહીં૥<br>
સંત ચરન પંકજ અતિ પ્રેમા૤ મન ક્રમ બચન ભજન દૃઢ઼ નેમા૥<br>
ગુરુ પિતુ માતુ બંધુ પતિ દેવા૤ સબ મોહિ કહઁ જાને દૃઢ઼ સેવા૥<br>
મમ ગુન ગાવત પુલક સરીરા૤ ગદગદ ગિરા નયન બહ નીરા૥<br>
કામ આદિ મદ દંભ ન જાકેં૤ તાત નિરંતર બસ મૈં તાકેં૥<br>
<br>
'''દોહા'''- બચન કર્મ મન મોરિ ગતિ ભજનુ કરહિં નિઃકામ૥<br>
તિન્હ કે હૃદય કમલ મહુઁ કરઉઁ સદા બિશ્રામ૥૧૬૥<br>
<br>
ભગતિ જોગ સુનિ અતિ સુખ પાવા૤ લછિમન પ્રભુ ચરનન્હિ સિરુ નાવા૥<br>
એહિ બિધિ ગએ કછુક દિન બીતી૤ કહત બિરાગ ગ્યાન ગુન નીતી૥<br>
સૂપનખા રાવન કૈ બહિની૤ દુષ્ટ હૃદય દારુન જસ અહિની૥<br>
પંચબટી સો ગઇ એક બારા૤ દેખિ બિકલ ભઇ જુગલ કુમારા૥<br>
ભ્રાતા પિતા પુત્ર ઉરગારી૤ પુરુષ મનોહર નિરખત નારી૥<br>
હોઇ બિકલ સક મનહિ ન રોકી૤ જિમિ રબિમનિ દ્રવ રબિહિ બિલોકી૥<br>
રુચિર રુપ ધરિ પ્રભુ પહિં જાઈ૤ બોલી બચન બહુત મુસુકાઈ૥<br>
તુમ્હ સમ પુરુષ ન મો સમ નારી૤ યહ સઁજોગ બિધિ રચા બિચારી૥<br>
મમ અનુરૂપ પુરુષ જગ માહીં૤ દેખેઉઁ ખોજિ લોક તિહુ નાહીં૥<br>
તાતે અબ લગિ રહિઉઁ કુમારી૤ મનુ માના કછુ તુમ્હહિ નિહારી૥<br>
સીતહિ ચિતઇ કહી પ્રભુ બાતા૤ અહઇ કુઆર મોર લઘુ ભ્રાતા૥<br>
ગઇ લછિમન રિપુ ભગિની જાની૤ પ્રભુ બિલોકિ બોલે મૃદુ બાની૥<br>
સુંદરિ સુનુ મૈં ઉન્હ કર દાસા૤ પરાધીન નહિં તોર સુપાસા૥<br>
પ્રભુ સમર્થ કોસલપુર રાજા૤ જો કછુ કરહિં ઉનહિ સબ છાજા૥<br>
સેવક સુખ ચહ માન ભિખારી૤ બ્યસની ધન સુભ ગતિ બિભિચારી૥<br>
લોભી જસુ ચહ ચાર ગુમાની૤ નભ દુહિ દૂધ ચહત એ પ્રાની૥<br>
પુનિ ફિરિ રામ નિકટ સો આઈ૤ પ્રભુ લછિમન પહિં બહુરિ પઠાઈ૥<br>
લછિમન કહા તોહિ સો બરઈ૤ જો તૃન તોરિ લાજ પરિહરઈ૥<br>
તબ ખિસિઆનિ રામ પહિં ગઈ૤ રૂપ ભયંકર પ્રગટત ભઈ૥<br>
સીતહિ સભય દેખિ રઘુરાઈ૤ કહા અનુજ સન સયન બુઝાઈ૥<br>
<br>
'''દોહા'''- લછિમન અતિ લાઘવઁ સો નાક કાન બિનુ કીન્હિ૤<br>
તાકે કર રાવન કહઁ મનૌ ચુનૌતી દીન્હિ૥૧૭૥<br>
<br>
નાક કાન બિનુ ભઇ બિકરારા૤ જનુ સ્ત્રવ સૈલ ગૈરુ કૈ ધારા૥<br>
ખર દૂષન પહિં ગઇ બિલપાતા૤ ધિગ ધિગ તવ પૌરુષ બલ ભ્રાતા૥<br>
તેહિ પૂછા સબ કહેસિ બુઝાઈ૤ જાતુધાન સુનિ સેન બનાઈ૥<br>
ધાએ નિસિચર નિકર બરૂથા૤ જનુ સપચ્છ કજ્જલ ગિરિ જૂથા૥<br>
નાના બાહન નાનાકારા૤ નાનાયુધ ધર ઘોર અપારા૥<br>
સુપનખા આગેં કરિ લીની૤ અસુભ રૂપ શ્રુતિ નાસા હીની૥<br>
અસગુન અમિત હોહિં ભયકારી૤ ગનહિં ન મૃત્યુ બિબસ સબ ઝારી૥<br>
ગર્જહિ તર્જહિં ગગન ઉડ઼ાહીં૤ દેખિ કટકુ ભટ અતિ હરષાહીં૥<br>
કોઉ કહ જિઅત ધરહુ દ્વૌ ભાઈ૤ ધરિ મારહુ તિય લેહુ છડ઼ાઈ૥<br>
ધૂરિ પૂરિ નભ મંડલ રહા૤ રામ બોલાઇ અનુજ સન કહા૥<br>
લૈ જાનકિહિ જાહુ ગિરિ કંદર૤ આવા નિસિચર કટકુ ભયંકર૥<br>
રહેહુ સજગ સુનિ પ્રભુ કૈ બાની૤ ચલે સહિત શ્રી સર ધનુ પાની૥<br>
દેખિ રામ રિપુદલ ચલિ આવા૤ બિહસિ કઠિન કોદંડ ચઢ઼ાવા૥<br>
<br>
'''છંદ'''- કોદંડ કઠિન ચઢ઼ાઇ સિર જટ જૂટ બાઁધત સોહ ક્યોં૤<br>
મરકત સયલ પર લરત દામિનિ કોટિ સોં જુગ ભુજગ જ્યોં૥<br>
કટિ કસિ નિષંગ બિસાલ ભુજ ગહિ ચાપ બિસિખ સુધારિ કૈ૥<br>
ચિતવત મનહુઁ મૃગરાજ પ્રભુ ગજરાજ ઘટા નિહારિ કૈ૥<br>
<br>
'''સોરઠા'''- -આઇ ગએ બગમેલ ધરહુ ધરહુ ધાવત સુભટ૤<br>
જથા બિલોકિ અકેલ બાલ રબિહિ ઘેરત દનુજ૥૧૮૥<br>
પ્રભુ બિલોકિ સર સકહિં ન ડારી૤ થકિત ભઈ રજનીચર ધારી૥<br>
સચિવ બોલિ બોલે ખર દૂષન૤ યહ કોઉ નૃપબાલક નર ભૂષન૥<br>
નાગ અસુર સુર નર મુનિ જેતે૤ દેખે જિતે હતે હમ કેતે૥<br>
હમ ભરિ જન્મ સુનહુ સબ ભાઈ૤ દેખી નહિં અસિ સુંદરતાઈ૥<br>
જદ્યપિ ભગિની કીન્હ કુરૂપા૤ બધ લાયક નહિં પુરુષ અનૂપા૥<br>
દેહુ તુરત નિજ નારિ દુરાઈ૤ જીઅત ભવન જાહુ દ્વૌ ભાઈ૥<br>
મોર કહા તુમ્હ તાહિ સુનાવહુ૤ તાસુ બચન સુનિ આતુર આવહુ૥<br>
દૂતન્હ કહા રામ સન જાઈ૤ સુનત રામ બોલે મુસકાઈ૥<br>
હમ છત્રી મૃગયા બન કરહીં૤ તુમ્હ સે ખલ મૃગ ખૌજત ફિરહીં૥<br>
રિપુ બલવંત દેખિ નહિં ડરહીં૤ એક બાર કાલહુ સન લરહીં૥<br>
જદ્યપિ મનુજ દનુજ કુલ ઘાલક૤ મુનિ પાલક ખલ સાલક બાલક૥<br>
જૌં ન હોઇ બલ ઘર ફિરિ જાહૂ૤ સમર બિમુખ મૈં હતઉઁ ન કાહૂ૥<br>
રન ચઢ઼િ કરિઅ કપટ ચતુરાઈ૤ રિપુ પર કૃપા પરમ કદરાઈ૥<br>
દૂતન્હ જાઇ તુરત સબ કહેઊ૤ સુનિ ખર દૂષન ઉર અતિ દહેઊ૥<br>
છં-ઉર દહેઉ કહેઉ કિ ધરહુ ધાએ બિકટ ભટ રજનીચરા૤<br>
સર ચાપ તોમર સક્તિ સૂલ કૃપાન પરિઘ પરસુ ધરા૥<br>
પ્રભુ કીન્હ ધનુષ ટકોર પ્રથમ કઠોર ઘોર ભયાવહા૤<br>
ભએ બધિર બ્યાકુલ જાતુધાન ન ગ્યાન તેહિ અવસર રહા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- સાવધાન હોઇ ધાએ જાનિ સબલ આરાતિ૤<br>
લાગે બરષન રામ પર અસ્ત્ર સસ્ત્ર બહુ ભાઁતિ૥૧૯(ક)૥<br>
તિન્હ કે આયુધ તિલ સમ કરિ કાટે રઘુબીર૤<br>
તાનિ સરાસન શ્રવન લગિ પુનિ છાઁડ઼ે નિજ તીર૥૧૯(ખ)૥<br>
<br>
'''છંદ'''- તબ ચલે જાન બબાન કરાલ૤ ફુંકરત જનુ બહુ બ્યાલ૥<br>
કોપેઉ સમર શ્રીરામ૤ ચલે બિસિખ નિસિત નિકામ૥<br>
અવલોકિ ખરતર તીર૤ મુરિ ચલે નિસિચર બીર૥<br>
ભએ ક્રુદ્ધ તીનિઉ ભાઇ૤ જો ભાગિ રન તે જાઇ૥<br>
તેહિ બધબ હમ નિજ પાનિ૤ ફિરે મરન મન મહુઁ ઠાનિ૥<br>
આયુધ અનેક પ્રકાર૤ સનમુખ તે કરહિં પ્રહાર૥<br>
રિપુ પરમ કોપે જાનિ૤ પ્રભુ ધનુષ સર સંધાનિ૥<br>
છાઁડ઼ે બિપુલ નારાચ૤ લગે કટન બિકટ પિસાચ૥<br>
ઉર સીસ ભુજ કર ચરન૤ જહઁ તહઁ લગે મહિ પરન૥<br>
ચિક્કરત લાગત બાન૤ ધર પરત કુધર સમાન૥<br>
ભટ કટત તન સત ખંડ૤ પુનિ ઉઠત કરિ પાષંડ૥<br>
નભ ઉડ઼ત બહુ ભુજ મુંડ૤ બિનુ મૌલિ ધાવત રુંડ૥<br>
ખગ કંક કાક સૃગાલ૤ કટકટહિં કઠિન કરાલ૥<br>
<br>
'''છંદ'''- કટકટહિં જ઼ંબુક ભૂત પ્રેત પિસાચ ખર્પર સંચહીં૤<br>
બેતાલ બીર કપાલ તાલ બજાઇ જોગિનિ નંચહીં૥<br>
રઘુબીર બાન પ્રચંડ ખંડહિં ભટન્હ કે ઉર ભુજ સિરા૤<br>
જહઁ તહઁ પરહિં ઉઠિ લરહિં ધર ધરુ ધરુ કરહિં ભયકર ગિરા૥<br>
અંતાવરીં ગહિ ઉડ઼ત ગીધ પિસાચ કર ગહિ ધાવહીં૥<br>
સંગ્રામ પુર બાસી મનહુઁ બહુ બાલ ગુડ઼ી ઉડ઼ાવહીં૥<br>
મારે પછારે ઉર બિદારે બિપુલ ભટ કહઁરત પરે૤<br>
અવલોકિ નિજ દલ બિકલ ભટ તિસિરાદિ ખર દૂષન ફિરે૥<br>
સર સક્તિ તોમર પરસુ સૂલ કૃપાન એકહિ બારહીં૤<br>
કરિ કોપ શ્રીરઘુબીર પર અગનિત નિસાચર ડારહીં૥<br>
પ્રભુ નિમિષ મહુઁ રિપુ સર નિવારિ પચારિ ડારે સાયકા૤<br>
દસ દસ બિસિખ ઉર માઝ મારે સકલ નિસિચર નાયકા૥<br>
મહિ પરત ઉઠિ ભટ ભિરત મરત ન કરત માયા અતિ ઘની૤<br>
સુર ડરત ચૌદહ સહસ પ્રેત બિલોકિ એક અવધ ધની૥<br>
સુર મુનિ સભય પ્રભુ દેખિ માયાનાથ અતિ કૌતુક કર્ યો૤<br>
દેખહિ પરસપર રામ કરિ સંગ્રામ રિપુદલ લરિ મર્ યો૥<br>
<br>
'''દોહા'''- રામ રામ કહિ તનુ તજહિં પાવહિં પદ નિર્બાન૤<br>
કરિ ઉપાય રિપુ મારે છન મહુઁ કૃપાનિધાન૥૨૦(ક)૥<br>
હરષિત બરષહિં સુમન સુર બાજહિં ગગન નિસાન૤<br>
અસ્તુતિ કરિ કરિ સબ ચલે સોભિત બિબિધ બિમાન૥૨૦(ખ)૥<br>
<br>
જબ રઘુનાથ સમર રિપુ જીતે૤ સુર નર મુનિ સબ કે ભય બીતે૥<br>
તબ લછિમન સીતહિ લૈ આએ૤ પ્રભુ પદ પરત હરષિ ઉર લાએ૤<br>
સીતા ચિતવ સ્યામ મૃદુ ગાતા૤ પરમ પ્રેમ લોચન ન અઘાતા૥<br>
પંચવટીં બસિ શ્રીરઘુનાયક૤ કરત ચરિત સુર મુનિ સુખદાયક૥<br>
ધુઆઁ દેખિ ખરદૂષન કેરા૤ જાઇ સુપનખાઁ રાવન પ્રેરા૥<br>
બોલિ બચન ક્રોધ કરિ ભારી૤ દેસ કોસ કૈ સુરતિ બિસારી૥<br>
કરસિ પાન સોવસિ દિનુ રાતી૤ સુધિ નહિં તવ સિર પર આરાતી૥<br>
રાજ નીતિ બિનુ ધન બિનુ ધર્મા૤ હરિહિ સમર્પે બિનુ સતકર્મા૥<br>
બિદ્યા બિનુ બિબેક ઉપજાએઁ૤ શ્રમ ફલ પઢ઼ે કિએઁ અરુ પાએઁ૥<br>
સંગ તે જતી કુમંત્ર તે રાજા૤ માન તે ગ્યાન પાન તેં લાજા૥<br>
પ્રીતિ પ્રનય બિનુ મદ તે ગુની૤ નાસહિ બેગિ નીતિ અસ સુની૥<br>
<br>
'''સોરઠા'''- -રિપુ રુજ પાવક પાપ પ્રભુ અહિ ગનિઅ ન છોટ કરિ૤<br>
અસ કહિ બિબિધ બિલાપ કરિ લાગી રોદન કરન૥૨૧(ક)૥<br>
<br>
'''દોહા'''- સભા માઝ પરિ બ્યાકુલ બહુ પ્રકાર કહ રોઇ૤<br>
તોહિ જિઅત દસકંધર મોરિ કિ અસિ ગતિ હોઇ૥૨૧(ખ)૥<br>
<br>
સુનત સભાસદ ઉઠે અકુલાઈ૤ સમુઝાઈ ગહિ બાહઁ ઉઠાઈ૥<br>
કહ લંકેસ કહસિ નિજ બાતા૤ કેઁઇઁ તવ નાસા કાન નિપાતા૥<br>
અવધ નૃપતિ દસરથ કે જાએ૤ પુરુષ સિંઘ બન ખેલન આએ૥<br>
સમુઝિ પરી મોહિ ઉન્હ કૈ કરની૤ રહિત નિસાચર કરિહહિં ધરની૥<br>
જિન્હ કર ભુજબલ પાઇ દસાનન૤ અભય ભએ બિચરત મુનિ કાનન૥<br>
દેખત બાલક કાલ સમાના૤ પરમ ધીર ધન્વી ગુન નાના૥<br>
અતુલિત બલ પ્રતાપ દ્વૌ ભ્રાતા૤ ખલ બધ રત સુર મુનિ સુખદાતા૥<br>
સોભાધામ રામ અસ નામા૤ તિન્હ કે સંગ નારિ એક સ્યામા૥<br>
રુપ રાસિ બિધિ નારિ સઁવારી૤ રતિ સત કોટિ તાસુ બલિહારી૥<br>
તાસુ અનુજ કાટે શ્રુતિ નાસા૤ સુનિ તવ ભગિનિ કરહિં પરિહાસા૥<br>
ખર દૂષન સુનિ લગે પુકારા૤ છન મહુઁ સકલ કટક ઉન્હ મારા૥<br>
ખર દૂષન તિસિરા કર ઘાતા૤ સુનિ દસસીસ જરે સબ ગાતા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- સુપનખહિ સમુઝાઇ કરિ બલ બોલેસિ બહુ ભાઁતિ૤<br>
ગયઉ ભવન અતિ સોચબસ નીદ પરઇ નહિં રાતિ૥૨૨૥<br>
<br>
સુર નર અસુર નાગ ખગ માહીં૤ મોરે અનુચર કહઁ કોઉ નાહીં૥<br>
ખર દૂષન મોહિ સમ બલવંતા૤ તિન્હહિ કો મારઇ બિનુ ભગવંતા૥<br>
સુર રંજન ભંજન મહિ ભારા૤ જૌં ભગવંત લીન્હ અવતારા૥<br>
તૌ મૈ જાઇ બૈરુ હઠિ કરઊઁ૤ પ્રભુ સર પ્રાન તજેં ભવ તરઊઁ૥<br>
હોઇહિ ભજનુ ન તામસ દેહા૤ મન ક્રમ બચન મંત્ર દૃઢ઼ એહા૥<br>
જૌં નરરુપ ભૂપસુત કોઊ૤ હરિહઉઁ નારિ જીતિ રન દોઊ૥<br>
ચલા અકેલ જાન ચઢિ તહવાઁ૤ બસ મારીચ સિંધુ તટ જહવાઁ૥<br>
ઇહાઁ રામ જસિ જુગુતિ બનાઈ૤ સુનહુ ઉમા સો કથા સુહાઈ૥<br>
<br>
'''દોહા'''- લછિમન ગએ બનહિં જબ લેન મૂલ ફલ કંદ૤<br>
જનકસુતા સન બોલે બિહસિ કૃપા સુખ બૃંદ૥૨૩૥<br>
<br>
સુનહુ પ્રિયા બ્રત રુચિર સુસીલા૤ મૈં કછુ કરબિ લલિત નરલીલા૥<br>
તુમ્હ પાવક મહુઁ કરહુ નિવાસા૤ જૌ લગિ કરૌં નિસાચર નાસા૥<br>
જબહિં રામ સબ કહા બખાની૤ પ્રભુ પદ ધરિ હિયઁ અનલ સમાની૥<br>
નિજ પ્રતિબિંબ રાખિ તહઁ સીતા૤ તૈસઇ સીલ રુપ સુબિનીતા૥<br>
લછિમનહૂઁ યહ મરમુ ન જાના૤ જો કછુ ચરિત રચા ભગવાના૥<br>
દસમુખ ગયઉ જહાઁ મારીચા૤ નાઇ માથ સ્વારથ રત નીચા૥<br>
નવનિ નીચ કૈ અતિ દુખદાઈ૤ જિમિ અંકુસ ધનુ ઉરગ બિલાઈ૥<br>
ભયદાયક ખલ કૈ પ્રિય બાની૤ જિમિ અકાલ કે કુસુમ ભવાની૥<br>
<br>
'''દોહા'''- કરિ પૂજા મારીચ તબ સાદર પૂછી બાત૤<br>
કવન હેતુ મન બ્યગ્ર અતિ અકસર આયહુ તાત૥૨૪૥<br>
<br>
દસમુખ સકલ કથા તેહિ આગેં૤ કહી સહિત અભિમાન અભાગેં૥<br>
હોહુ કપટ મૃગ તુમ્હ છલકારી૤ જેહિ બિધિ હરિ આનૌ નૃપનારી૥<br>
તેહિં પુનિ કહા સુનહુ દસસીસા૤ તે નરરુપ ચરાચર ઈસા૥<br>
તાસોં તાત બયરુ નહિં કીજે૤ મારેં મરિઅ જિઆએઁ જીજૈ૥<br>
મુનિ મખ રાખન ગયઉ કુમારા૤ બિનુ ફર સર રઘુપતિ મોહિ મારા૥<br>
સત જોજન આયઉઁ છન માહીં૤ તિન્હ સન બયરુ કિએઁ ભલ નાહીં૥<br>
ભઇ મમ કીટ ભૃંગ કી નાઈ૤ જહઁ તહઁ મૈં દેખઉઁ દોઉ ભાઈ૥<br>
જૌં નર તાત તદપિ અતિ સૂરા૤ તિન્હહિ બિરોધિ ન આઇહિ પૂરા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- જેહિં તાડ઼કા સુબાહુ હતિ ખંડેઉ હર કોદંડ૥<br>
ખર દૂષન તિસિરા બધેઉ મનુજ કિ અસ બરિબંડ૥૨૫૥<br>
<br>
જાહુ ભવન કુલ કુસલ બિચારી૤ સુનત જરા દીન્હિસિ બહુ ગારી૥<br>
ગુરુ જિમિ મૂઢ઼ કરસિ મમ બોધા૤ કહુ જગ મોહિ સમાન કો જોધા૥<br>
તબ મારીચ હૃદયઁ અનુમાના૤ નવહિ બિરોધેં નહિં કલ્યાના૥<br>
સસ્ત્રી મર્મી પ્રભુ સઠ ધની૤ બૈદ બંદિ કબિ ભાનસ ગુની૥<br>
ઉભય ભાઁતિ દેખા નિજ મરના૤ તબ તાકિસિ રઘુનાયક સરના૥<br>
ઉતરુ દેત મોહિ બધબ અભાગેં૤ કસ ન મરૌં રઘુપતિ સર લાગેં૥<br>
અસ જિયઁ જાનિ દસાનન સંગા૤ ચલા રામ પદ પ્રેમ અભંગા૥<br>
મન અતિ હરષ જનાવ ન તેહી૤ આજુ દેખિહઉઁ પરમ સનેહી૥<br>
<br>
'''છંદ'''- નિજ પરમ પ્રીતમ દેખિ લોચન સુફલ કરિ સુખ પાઇહૌં૤<br>
શ્રી સહિત અનુજ સમેત કૃપાનિકેત પદ મન લાઇહૌં૥<br>
નિર્બાન દાયક ક્રોધ જા કર ભગતિ અબસહિ બસકરી૤<br>
નિજ પાનિ સર સંધાનિ સો મોહિ બધિહિ સુખસાગર હરી૥<br>
<br>
'''દોહા'''- મમ પાછેં ધર ધાવત ધરેં સરાસન બાન૤<br>
ફિરિ ફિરિ પ્રભુહિ બિલોકિહઉઁ ધન્ય ન મો સમ આન૥૨૬૥<br>
<br>
તેહિ બન નિકટ દસાનન ગયઊ૤ તબ મારીચ કપટમૃગ ભયઊ૥<br>
અતિ બિચિત્ર કછુ બરનિ ન જાઈ૤ કનક દેહ મનિ રચિત બનાઈ૥<br>
સીતા પરમ રુચિર મૃગ દેખા૤ અંગ અંગ સુમનોહર બેષા૥<br>
સુનહુ દેવ રઘુબીર કૃપાલા૤ એહિ મૃગ કર અતિ સુંદર છાલા૥<br>
સત્યસંધ પ્રભુ બધિ કરિ એહી૤ આનહુ ચર્મ કહતિ બૈદેહી૥<br>
તબ રઘુપતિ જાનત સબ કારન૤ ઉઠે હરષિ સુર કાજુ સઁવારન૥<br>
મૃગ બિલોકિ કટિ પરિકર બાઁધા૤ કરતલ ચાપ રુચિર સર સાઁધા૥<br>
પ્રભુ લછિમનિહિ કહા સમુઝાઈ૤ ફિરત બિપિન નિસિચર બહુ ભાઈ૥<br>
સીતા કેરિ કરેહુ રખવારી૤ બુધિ બિબેક બલ સમય બિચારી૥<br>
પ્રભુહિ બિલોકિ ચલા મૃગ ભાજી૤ ધાએ રામુ સરાસન સાજી૥<br>
નિગમ નેતિ સિવ ધ્યાન ન પાવા૤ માયામૃગ પાછેં સો ધાવા૥<br>
કબહુઁ નિકટ પુનિ દૂરિ પરાઈ૤ કબહુઁક પ્રગટઇ કબહુઁ છપાઈ૥<br>
પ્રગટત દુરત કરત છલ ભૂરી૤ એહિ બિધિ પ્રભુહિ ગયઉ લૈ દૂરી૥<br>
તબ તકિ રામ કઠિન સર મારા૤ ધરનિ પરેઉ કરિ ઘોર પુકારા૥<br>
લછિમન કર પ્રથમહિં લૈ નામા૤ પાછેં સુમિરેસિ મન મહુઁ રામા૥<br>
પ્રાન તજત પ્રગટેસિ નિજ દેહા૤ સુમિરેસિ રામુ સમેત સનેહા૥<br>
અંતર પ્રેમ તાસુ પહિચાના૤ મુનિ દુર્લભ ગતિ દીન્હિ સુજાના૥<br>
<br>
'''દોહા'''- બિપુલ સુમન સુર બરષહિં ગાવહિં પ્રભુ ગુન ગાથ૤<br>
નિજ પદ દીન્હ અસુર કહુઁ દીનબંધુ રઘુનાથ૥૨૭૥<br>
<br>
ખલ બધિ તુરત ફિરે રઘુબીરા૤ સોહ ચાપ કર કટિ તૂનીરા૥<br>
આરત ગિરા સુની જબ સીતા૤ કહ લછિમન સન પરમ સભીતા૥<br>
જાહુ બેગિ સંકટ અતિ ભ્રાતા૤ લછિમન બિહસિ કહા સુનુ માતા૥<br>
ભૃકુટિ બિલાસ સૃષ્ટિ લય હોઈ૤ સપનેહુઁ સંકટ પરઇ કિ સોઈ૥<br>
મરમ બચન જબ સીતા બોલા૤ હરિ પ્રેરિત લછિમન મન ડોલા૥<br>
બન દિસિ દેવ સૌંપિ સબ કાહૂ૤ ચલે જહાઁ રાવન સસિ રાહૂ૥<br>
સૂન બીચ દસકંધર દેખા૤ આવા નિકટ જતી કેં બેષા૥<br>
જાકેં ડર સુર અસુર ડેરાહીં૤ નિસિ ન નીદ દિન અન્ન ન ખાહીં૥<br>
સો દસસીસ સ્વાન કી નાઈ૤ ઇત ઉત ચિતઇ ચલા ભડ઼િહાઈ૥<br>
ઇમિ કુપંથ પગ દેત ખગેસા૤ રહ ન તેજ બુધિ બલ લેસા૥<br>
નાના બિધિ કરિ કથા સુહાઈ૤ રાજનીતિ ભય પ્રીતિ દેખાઈ૥<br>
કહ સીતા સુનુ જતી ગોસાઈં૤ બોલેહુ બચન દુષ્ટ કી નાઈં૥<br>
તબ રાવન નિજ રૂપ દેખાવા૤ ભઈ સભય જબ નામ સુનાવા૥<br>
કહ સીતા ધરિ ધીરજુ ગાઢ઼ા૤ આઇ ગયઉ પ્રભુ રહુ ખલ ઠાઢ઼ા૥<br>
જિમિ હરિબધુહિ છુદ્ર સસ ચાહા૤ ભએસિ કાલબસ નિસિચર નાહા૥<br>
સુનત બચન દસસીસ રિસાના૤ મન મહુઁ ચરન બંદિ સુખ માના૥<br>
<br>
'''દોહા'''- ક્રોધવંત તબ રાવન લીન્હિસિ રથ બૈઠાઇ૤<br>
ચલા ગગનપથ આતુર ભયઁ રથ હાઁકિ ન જાઇ૥૨૮૥<br>
<br>
હા જગ એક બીર રઘુરાયા૤ કેહિં અપરાધ બિસારેહુ દાયા૥<br>
આરતિ હરન સરન સુખદાયક૤ હા રઘુકુલ સરોજ દિનનાયક૥<br>
હા લછિમન તુમ્હાર નહિં દોસા૤ સો ફલુ પાયઉઁ કીન્હેઉઁ રોસા૥<br>
બિબિધ બિલાપ કરતિ બૈદેહી૤ ભૂરિ કૃપા પ્રભુ દૂરિ સનેહી૥<br>
બિપતિ મોરિ કો પ્રભુહિ સુનાવા૤ પુરોડાસ ચહ રાસભ ખાવા૥<br>
સીતા કૈ બિલાપ સુનિ ભારી૤ ભએ ચરાચર જીવ દુખારી૥<br>
ગીધરાજ સુનિ આરત બાની૤ રઘુકુલતિલક નારિ પહિચાની૥<br>
અધમ નિસાચર લીન્હે જાઈ૤ જિમિ મલેછ બસ કપિલા ગાઈ૥<br>
સીતે પુત્રિ કરસિ જનિ ત્રાસા૤ કરિહઉઁ જાતુધાન કર નાસા૥<br>
ધાવા ક્રોધવંત ખગ કૈસેં૤ છૂટઇ પબિ પરબત કહુઁ જૈસે૥<br>
રે રે દુષ્ટ ઠાઢ઼ કિન હોહી૤ નિર્ભય ચલેસિ ન જાનેહિ મોહી૥<br>
આવત દેખિ કૃતાંત સમાના૤ ફિરિ દસકંધર કર અનુમાના૥<br>
કી મૈનાક કિ ખગપતિ હોઈ૤ મમ બલ જાન સહિત પતિ સોઈ૥<br>
જાના જરઠ જટાયૂ એહા૤ મમ કર તીરથ છાઁડ઼િહિ દેહા૥<br>
સુનત ગીધ ક્રોધાતુર ધાવા૤ કહ સુનુ રાવન મોર સિખાવા૥<br>
તજિ જાનકિહિ કુસલ ગૃહ જાહૂ૤ નાહિં ત અસ હોઇહિ બહુબાહૂ૥<br>
રામ રોષ પાવક અતિ ઘોરા૤ હોઇહિ સકલ સલભ કુલ તોરા૥<br>
ઉતરુ ન દેત દસાનન જોધા૤ તબહિં ગીધ ધાવા કરિ ક્રોધા૥<br>
ધરિ કચ બિરથ કીન્હ મહિ ગિરા૤ સીતહિ રાખિ ગીધ પુનિ ફિરા૥<br>
ચૌચન્હ મારિ બિદારેસિ દેહી૤ દંડ એક ભઇ મુરુછા તેહી૥<br>
તબ સક્રોધ નિસિચર ખિસિઆના૤ કાઢ઼ેસિ પરમ કરાલ કૃપાના૥<br>
કાટેસિ પંખ પરા ખગ ધરની૤ સુમિરિ રામ કરિ અદભુત કરની૥<br>
સીતહિ જાનિ ચઢ઼ાઇ બહોરી૤ ચલા ઉતાઇલ ત્રાસ ન થોરી૥<br>
કરતિ બિલાપ જાતિ નભ સીતા૤ બ્યાધ બિબસ જનુ મૃગી સભીતા૥<br>
ગિરિ પર બૈઠે કપિન્હ નિહારી૤ કહિ હરિ નામ દીન્હ પટ ડારી૥<br>
એહિ બિધિ સીતહિ સો લૈ ગયઊ૤ બન અસોક મહઁ રાખત ભયઊ૥<br>
<br>
'''દોહા'''- હારિ પરા ખલ બહુ બિધિ ભય અરુ પ્રીતિ દેખાઇ૤<br>
તબ અસોક પાદપ તર રાખિસિ જતન કરાઇ૥૨૯(ક)૥<br>
નવાન્હપારાયણ, છઠા વિશ્રામ<br>
જેહિ બિધિ કપટ કુરંગ સઁગ ધાઇ ચલે શ્રીરામ૤<br>
સો છબિ સીતા રાખિ ઉર રટતિ રહતિ હરિનામ૥૨૯(ખ)૥<br>
<br>
રઘુપતિ અનુજહિ આવત દેખી૤ બાહિજ ચિંતા કીન્હિ બિસેષી૥<br>
જનકસુતા પરિહરિહુ અકેલી૤ આયહુ તાત બચન મમ પેલી૥<br>
નિસિચર નિકર ફિરહિં બન માહીં૤ મમ મન સીતા આશ્રમ નાહીં૥<br>
ગહિ પદ કમલ અનુજ કર જોરી૤ કહેઉ નાથ કછુ મોહિ ન ખોરી૥<br>
અનુજ સમેત ગએ પ્રભુ તહવાઁ૤ ગોદાવરિ તટ આશ્રમ જહવાઁ૥<br>
આશ્રમ દેખિ જાનકી હીના૤ ભએ બિકલ જસ પ્રાકૃત દીના૥<br>
હા ગુન ખાનિ જાનકી સીતા૤ રૂપ સીલ બ્રત નેમ પુનીતા૥<br>
લછિમન સમુઝાએ બહુ ભાઁતી૤ પૂછત ચલે લતા તરુ પાઁતી૥<br>
હે ખગ મૃગ હે મધુકર શ્રેની૤ તુમ્હ દેખી સીતા મૃગનૈની૥<br>
ખંજન સુક કપોત મૃગ મીના૤ મધુપ નિકર કોકિલા પ્રબીના૥<br>
કુંદ કલી દાડ઼િમ દામિની૤ કમલ સરદ સસિ અહિભામિની૥<br>
બરુન પાસ મનોજ ધનુ હંસા૤ ગજ કેહરિ નિજ સુનત પ્રસંસા૥<br>
શ્રીફલ કનક કદલિ હરષાહીં૤ નેકુ ન સંક સકુચ મન માહીં૥<br>
સુનુ જાનકી તોહિ બિનુ આજૂ૤ હરષે સકલ પાઇ જનુ રાજૂ૥<br>
કિમિ સહિ જાત અનખ તોહિ પાહીં ૤ પ્રિયા બેગિ પ્રગટસિ કસ નાહીં૥<br>
એહિ બિધિ ખૌજત બિલપત સ્વામી૤ મનહુઁ મહા બિરહી અતિ કામી૥<br>
પૂરનકામ રામ સુખ રાસી૤ મનુજ ચરિત કર અજ અબિનાસી૥<br>
આગે પરા ગીધપતિ દેખા૤ સુમિરત રામ ચરન જિન્હ રેખા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- કર સરોજ સિર પરસેઉ કૃપાસિંધુ રધુબીર૥<br>
નિરખિ રામ છબિ ધામ મુખ બિગત ભઈ સબ પીર૥૩૦૥<br>
<br>
તબ કહ ગીધ બચન ધરિ ધીરા ૤ સુનહુ રામ ભંજન ભવ ભીરા૥<br>
નાથ દસાનન યહ ગતિ કીન્હી૤ તેહિ ખલ જનકસુતા હરિ લીન્હી૥<br>
લૈ દચ્છિન દિસિ ગયઉ ગોસાઈ૤ બિલપતિ અતિ કુરરી કી નાઈ૥<br>
દરસ લાગી પ્રભુ રાખેંઉઁ પ્રાના૤ ચલન ચહત અબ કૃપાનિધાના૥<br>
રામ કહા તનુ રાખહુ તાતા૤ મુખ મુસકાઇ કહી તેહિં બાતા૥<br>
જા કર નામ મરત મુખ આવા૤ અધમઉ મુકુત હોઈ શ્રુતિ ગાવા૥<br>
સો મમ લોચન ગોચર આગેં૤ રાખૌં દેહ નાથ કેહિ ખાઁગેઁ૥<br>
જલ ભરિ નયન કહહિઁ રઘુરાઈ૤ તાત કર્મ નિજ તે ગતિં પાઈ૥<br>
પરહિત બસ જિન્હ કે મન માહીઁ૤ તિન્હ કહુઁ જગ દુર્લભ કછુ નાહીઁ૥<br>
તનુ તજિ તાત જાહુ મમ ધામા૤ દેઉઁ કાહ તુમ્હ પૂરનકામા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- સીતા હરન તાત જનિ કહહુ પિતા સન જાઇ૥<br>
જૌઁ મૈઁ રામ ત કુલ સહિત કહિહિ દસાનન આઇ૥૩૧૥<br>
<br>
ગીધ દેહ તજિ ધરિ હરિ રુપા૤ ભૂષન બહુ પટ પીત અનૂપા૥<br>
સ્યામ ગાત બિસાલ ભુજ ચારી૤ અસ્તુતિ કરત નયન ભરિ બારી૥<br>
<br>
'''છંદ'''- જય રામ રૂપ અનૂપ નિર્ગુન સગુન ગુન પ્રેરક સહી૤<br>
દસસીસ બાહુ પ્રચંડ ખંડન ચંડ સર મંડન મહી૥<br>
પાથોદ ગાત સરોજ મુખ રાજીવ આયત લોચનં૤<br>
નિત નૌમિ રામુ કૃપાલ બાહુ બિસાલ ભવ ભય મોચનં૥૧૥<br>
બલમપ્રમેયમનાદિમજમબ્યક્તમેકમગોચરં૤<br>
ગોબિંદ ગોપર દ્વંદ્વહર બિગ્યાનઘન ધરનીધરં૥<br>
જે રામ મંત્ર જપંત સંત અનંત જન મન રંજનં૤<br>
નિત નૌમિ રામ અકામ પ્રિય કામાદિ ખલ દલ ગંજનં૥૨૤<br>
જેહિ શ્રુતિ નિરંજન બ્રહ્મ બ્યાપક બિરજ અજ કહિ ગાવહીં૥<br>
કરિ ધ્યાન ગ્યાન બિરાગ જોગ અનેક મુનિ જેહિ પાવહીં૥<br>
સો પ્રગટ કરુના કંદ સોભા બૃંદ અગ જગ મોહઈ૤<br>
મમ હૃદય પંકજ ભૃંગ અંગ અનંગ બહુ છબિ સોહઈ૥૩૥<br>
જો અગમ સુગમ સુભાવ નિર્મલ અસમ સમ સીતલ સદા૤<br>
પસ્યંતિ જં જોગી જતન કરિ કરત મન ગો બસ સદા૥<br>
સો રામ રમા નિવાસ સંતત દાસ બસ ત્રિભુવન ધની૤<br>
મમ ઉર બસઉ સો સમન સંસૃતિ જાસુ કીરતિ પાવની૥૪૥<br>
<br>
'''દોહા'''- અબિરલ ભગતિ માગિ બર ગીધ ગયઉ હરિધામ૤<br>
તેહિ કી ક્રિયા જથોચિત નિજ કર કીન્હી રામ૥૩૨૥<br>
<br>
કોમલ ચિત અતિ દીનદયાલા૤ કારન બિનુ રઘુનાથ કૃપાલા૥<br>
ગીધ અધમ ખગ આમિષ ભોગી૤ ગતિ દીન્હિ જો જાચત જોગી૥<br>
સુનહુ ઉમા તે લોગ અભાગી૤ હરિ તજિ હોહિં બિષય અનુરાગી૥<br>
પુનિ સીતહિ ખોજત દ્વૌ ભાઈ૤ ચલે બિલોકત બન બહુતાઈ૥<br>
સંકુલ લતા બિટપ ઘન કાનન૤ બહુ ખગ મૃગ તહઁ ગજ પંચાનન૥<br>
આવત પંથ કબંધ નિપાતા૤ તેહિં સબ કહી સાપ કૈ બાતા૥<br>
દુરબાસા મોહિ દીન્હી સાપા૤ પ્રભુ પદ પેખિ મિટા સો પાપા૥<br>
સુનુ ગંધર્બ કહઉઁ મૈ તોહી૤ મોહિ ન સોહાઇ બ્રહ્મકુલ દ્રોહી૥<br>
<br>
'''દોહા'''- મન ક્રમ બચન કપટ તજિ જો કર ભૂસુર સેવ૤<br>
મોહિ સમેત બિરંચિ સિવ બસ તાકેં સબ દેવ૥૩૩૥<br>
<br>
સાપત તાડ઼ત પરુષ કહંતા૤ બિપ્ર પૂજ્ય અસ ગાવહિં સંતા૥<br>
પૂજિઅ બિપ્ર સીલ ગુન હીના૤ સૂદ્ર ન ગુન ગન ગ્યાન પ્રબીના૥<br>
કહિ નિજ ધર્મ તાહિ સમુઝાવા૤ નિજ પદ પ્રીતિ દેખિ મન ભાવા૥<br>
રઘુપતિ ચરન કમલ સિરુ નાઈ૤ ગયઉ ગગન આપનિ ગતિ પાઈ૥<br>
તાહિ દેઇ ગતિ રામ ઉદારા૤ સબરી કેં આશ્રમ પગુ ધારા૥<br>
સબરી દેખિ રામ ગૃહઁ આએ૤ મુનિ કે બચન સમુઝિ જિયઁ ભાએ૥<br>
સરસિજ લોચન બાહુ બિસાલા૤ જટા મુકુટ સિર ઉર બનમાલા૥<br>
સ્યામ ગૌર સુંદર દોઉ ભાઈ૤ સબરી પરી ચરન લપટાઈ૥<br>
પ્રેમ મગન મુખ બચન ન આવા૤ પુનિ પુનિ પદ સરોજ સિર નાવા૥<br>
સાદર જલ લૈ ચરન પખારે૤ પુનિ સુંદર આસન બૈઠારે૥<br>
<br>
'''દોહા'''- કંદ મૂલ ફલ સુરસ અતિ દિએ રામ કહુઁ આનિ૤<br>
પ્રેમ સહિત પ્રભુ ખાએ બારંબાર બખાનિ૥૩૪૥<br>
<br>
પાનિ જોરિ આગેં ભઇ ઠાઢ઼ી૤ પ્રભુહિ બિલોકિ પ્રીતિ અતિ બાઢ઼ી૥<br>
કેહિ બિધિ અસ્તુતિ કરૌ તુમ્હારી૤ અધમ જાતિ મૈં જડ઼મતિ ભારી૥<br>
અધમ તે અધમ અધમ અતિ નારી૤ તિન્હ મહઁ મૈં મતિમંદ અઘારી૥<br>
કહ રઘુપતિ સુનુ ભામિનિ બાતા૤ માનઉઁ એક ભગતિ કર નાતા૥<br>
જાતિ પાઁતિ કુલ ધર્મ બડ઼ાઈ૤ ધન બલ પરિજન ગુન ચતુરાઈ૥<br>
ભગતિ હીન નર સોહઇ કૈસા૤ બિનુ જલ બારિદ દેખિઅ જૈસા૥<br>
નવધા ભગતિ કહઉઁ તોહિ પાહીં૤ સાવધાન સુનુ ધરુ મન માહીં૥<br>
પ્રથમ ભગતિ સંતન્હ કર સંગા૤ દૂસરિ રતિ મમ કથા પ્રસંગા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- ગુર પદ પંકજ સેવા તીસરિ ભગતિ અમાન૤<br>
ચૌથિ ભગતિ મમ ગુન ગન કરઇ કપટ તજિ ગાન૥૩૫૥<br>
<br>
મંત્ર જાપ મમ દૃઢ઼ બિસ્વાસા૤ પંચમ ભજન સો બેદ પ્રકાસા૥<br>
છઠ દમ સીલ બિરતિ બહુ કરમા૤ નિરત નિરંતર સજ્જન ધરમા૥<br>
સાતવઁ સમ મોહિ મય જગ દેખા૤ મોતેં સંત અધિક કરિ લેખા૥<br>
આઠવઁ જથાલાભ સંતોષા૤ સપનેહુઁ નહિં દેખઇ પરદોષા૥<br>
નવમ સરલ સબ સન છલહીના૤ મમ ભરોસ હિયઁ હરષ ન દીના૥<br>
નવ મહુઁ એકઉ જિન્હ કે હોઈ૤ નારિ પુરુષ સચરાચર કોઈ૥<br>
સોઇ અતિસય પ્રિય ભામિનિ મોરે૤ સકલ પ્રકાર ભગતિ દૃઢ઼ તોરેં૥<br>
જોગિ બૃંદ દુરલભ ગતિ જોઈ૤ તો કહુઁ આજુ સુલભ ભઇ સોઈ૥<br>
મમ દરસન ફલ પરમ અનૂપા૤ જીવ પાવ નિજ સહજ સરૂપા૥<br>
જનકસુતા કઇ સુધિ ભામિની૤ જાનહિ કહુ કરિબરગામિની૥<br>
પંપા સરહિ જાહુ રઘુરાઈ૤ તહઁ હોઇહિ સુગ્રીવ મિતાઈ૥<br>
સો સબ કહિહિ દેવ રઘુબીરા૤ જાનતહૂઁ પૂછહુ મતિધીરા૥<br>
બાર બાર પ્રભુ પદ સિરુ નાઈ૤ પ્રેમ સહિત સબ કથા સુનાઈ૥<br>
<br>
'''છંદ'''- કહિ કથા સકલ બિલોકિ હરિ મુખ હૃદયઁ પદ પંકજ ધરે૤<br>
તજિ જોગ પાવક દેહ હરિ પદ લીન ભઇ જહઁ નહિં ફિરે૥<br>
નર બિબિધ કર્મ અધર્મ બહુ મત સોકપ્રદ સબ ત્યાગહૂ૤<br>
બિસ્વાસ કરિ કહ દાસ તુલસી રામ પદ અનુરાગહૂ૥<br>
<br>
'''દોહા'''- જાતિ હીન અઘ જન્મ મહિ મુક્ત કીન્હિ અસિ નારિ૤<br>
મહામંદ મન સુખ ચહસિ ઐસે પ્રભુહિ બિસારિ૥૩૬૥<br>
<br>
ચલે રામ ત્યાગા બન સોઊ૤ અતુલિત બલ નર કેહરિ દોઊ૥<br>
બિરહી ઇવ પ્રભુ કરત બિષાદા૤ કહત કથા અનેક સંબાદા૥<br>
લછિમન દેખુ બિપિન કઇ સોભા૤ દેખત કેહિ કર મન નહિં છોભા૥<br>
નારિ સહિત સબ ખગ મૃગ બૃંદા૤ માનહુઁ મોરિ કરત હહિં નિંદા૥<br>
હમહિ દેખિ મૃગ નિકર પરાહીં૤ મૃગીં કહહિં તુમ્હ કહઁ ભય નાહીં૥<br>
તુમ્હ આનંદ કરહુ મૃગ જાએ૤ કંચન મૃગ ખોજન એ આએ૥<br>
સંગ લાઇ કરિનીં કરિ લેહીં૤ માનહુઁ મોહિ સિખાવનુ દેહીં૥<br>
સાસ્ત્ર સુચિંતિત પુનિ પુનિ દેખિઅ૤ ભૂપ સુસેવિત બસ નહિં લેખિઅ૥<br>
રાખિઅ નારિ જદપિ ઉર માહીં૤ જુબતી સાસ્ત્ર નૃપતિ બસ નાહીં૥<br>
દેખહુ તાત બસંત સુહાવા૤ પ્રિયા હીન મોહિ ભય ઉપજાવા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- બિરહ બિકલ બલહીન મોહિ જાનેસિ નિપટ અકેલ૤<br>
સહિત બિપિન મધુકર ખગ મદન કીન્હ બગમેલ૥૩૭(ક)૥<br>
દેખિ ગયઉ ભ્રાતા સહિત તાસુ દૂત સુનિ બાત૤<br>
ડેરા કીન્હેઉ મનહુઁ તબ કટકુ હટકિ મનજાત૥૩૭(ખ)૥<br>
<br>
બિટપ બિસાલ લતા અરુઝાની૤ બિબિધ બિતાન દિએ જનુ તાની૥<br>
કદલિ તાલ બર ધુજા પતાકા૤ દૈખિ ન મોહ ધીર મન જાકા૥<br>
બિબિધ ભાઁતિ ફૂલે તરુ નાના૤ જનુ બાનૈત બને બહુ બાના૥<br>
કહુઁ કહુઁ સુન્દર બિટપ સુહાએ૤ જનુ ભટ બિલગ બિલગ હોઇ છાએ૥<br>
કૂજત પિક માનહુઁ ગજ માતે૤ ઢેક મહોખ ઊઁટ બિસરાતે૥<br>
મોર ચકોર કીર બર બાજી૤ પારાવત મરાલ સબ તાજી૥<br>
તીતિર લાવક પદચર જૂથા૤ બરનિ ન જાઇ મનોજ બરુથા૥<br>
રથ ગિરિ સિલા દુંદુભી ઝરના૤ ચાતક બંદી ગુન ગન બરના૥<br>
મધુકર મુખર ભેરિ સહનાઈ૤ ત્રિબિધ બયારિ બસીઠીં આઈ૥<br>
ચતુરંગિની સેન સઁગ લીન્હેં૤ બિચરત સબહિ ચુનૌતી દીન્હેં૥<br>
લછિમન દેખત કામ અનીકા૤ રહહિં ધીર તિન્હ કૈ જગ લીકા૥<br>
એહિ કેં એક પરમ બલ નારી૤ તેહિ તેં ઉબર સુભટ સોઇ ભારી૥<br>
<br>
'''દોહા'''- તાત તીનિ અતિ પ્રબલ ખલ કામ ક્રોધ અરુ લોભ૤<br>
મુનિ બિગ્યાન ધામ મન કરહિં નિમિષ મહુઁ છોભ૥૩૮(ક)૥<br>
લોભ કેં ઇચ્છા દંભ બલ કામ કેં કેવલ નારિ૤<br>
ક્રોધ કે પરુષ બચન બલ મુનિબર કહહિં બિચારિ૥૩૮(ખ)૥<br>
<br>
ગુનાતીત સચરાચર સ્વામી૤ રામ ઉમા સબ અંતરજામી૥<br>
કામિન્હ કૈ દીનતા દેખાઈ૤ ધીરન્હ કેં મન બિરતિ દૃઢ઼ાઈ૥<br>
ક્રોધ મનોજ લોભ મદ માયા૤ છૂટહિં સકલ રામ કીં દાયા૥<br>
સો નર ઇંદ્રજાલ નહિં ભૂલા૤ જા પર હોઇ સો નટ અનુકૂલા૥<br>
ઉમા કહઉઁ મૈં અનુભવ અપના૤ સત હરિ ભજનુ જગત સબ સપના૥<br>
પુનિ પ્રભુ ગએ સરોબર તીરા૤ પંપા નામ સુભગ ગંભીરા૥<br>
સંત હૃદય જસ નિર્મલ બારી૤ બાઁધે ઘાટ મનોહર ચારી૥<br>
જહઁ તહઁ પિઅહિં બિબિધ મૃગ નીરા૤ જનુ ઉદાર ગૃહ જાચક ભીરા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- પુરઇનિ સબન ઓટ જલ બેગિ ન પાઇઅ મર્મ૤<br>
માયાછન્ન ન દેખિઐ જૈસે નિર્ગુન બ્રહ્મ૥૩૯(ક)૥<br>
સુખિ મીન સબ એકરસ અતિ અગાધ જલ માહિં૤<br>
જથા ધર્મસીલન્હ કે દિન સુખ સંજુત જાહિં૥૩૯(ખ)૥<br>
<br>
બિકસે સરસિજ નાના રંગા૤ મધુર મુખર ગુંજત બહુ ભૃંગા૥<br>
બોલત જલકુક્કુટ કલહંસા૤ પ્રભુ બિલોકિ જનુ કરત પ્રસંસા૥<br>
ચક્રવાક બક ખગ સમુદાઈ૤ દેખત બનઇ બરનિ નહિં જાઈ૥<br>
સુન્દર ખગ ગન ગિરા સુહાઈ૤ જાત પથિક જનુ લેત બોલાઈ૥<br>
તાલ સમીપ મુનિન્હ ગૃહ છાએ૤ ચહુ દિસિ કાનન બિટપ સુહાએ૥<br>
ચંપક બકુલ કદંબ તમાલા૤ પાટલ પનસ પરાસ રસાલા૥<br>
નવ પલ્લવ કુસુમિત તરુ નાના૤ ચંચરીક પટલી કર ગાના૥<br>
સીતલ મંદ સુગંધ સુભાઊ૤ સંતત બહઇ મનોહર બાઊ૥<br>
કુહૂ કુહૂ કોકિલ ધુનિ કરહીં૤ સુનિ રવ સરસ ધ્યાન મુનિ ટરહીં૥<br>
<br>
'''દોહા'''- ફલ ભારન નમિ બિટપ સબ રહે ભૂમિ નિઅરાઇ૤<br>
પર ઉપકારી પુરુષ જિમિ નવહિં સુસંપતિ પાઇ૥૪૦૥<br>
<br>
દેખિ રામ અતિ રુચિર તલાવા૤ મજ્જનુ કીન્હ પરમ સુખ પાવા૥<br>
દેખી સુંદર તરુબર છાયા૤ બૈઠે અનુજ સહિત રઘુરાયા૥<br>
તહઁ પુનિ સકલ દેવ મુનિ આએ૤ અસ્તુતિ કરિ નિજ ધામ સિધાએ૥<br>
બૈઠે પરમ પ્રસન્ન કૃપાલા૤ કહત અનુજ સન કથા રસાલા૥<br>
બિરહવંત ભગવંતહિ દેખી૤ નારદ મન ભા સોચ બિસેષી૥<br>
મોર સાપ કરિ અંગીકારા૤ સહત રામ નાના દુખ ભારા૥<br>
ઐસે પ્રભુહિ બિલોકઉઁ જાઈ૤ પુનિ ન બનિહિ અસ અવસરુ આઈ૥<br>
યહ બિચારિ નારદ કર બીના૤ ગએ જહાઁ પ્રભુ સુખ આસીના૥<br>
ગાવત રામ ચરિત મૃદુ બાની૤ પ્રેમ સહિત બહુ ભાઁતિ બખાની૥<br>
કરત દંડવત લિએ ઉઠાઈ૤ રાખે બહુત બાર ઉર લાઈ૥<br>
સ્વાગત પૂઁછિ નિકટ બૈઠારે૤ લછિમન સાદર ચરન પખારે૥<br>
<br>
'''દોહા'''- નાના બિધિ બિનતી કરિ પ્રભુ પ્રસન્ન જિયઁ જાનિ૤<br>
નારદ બોલે બચન તબ જોરિ સરોરુહ પાનિ૥૪૧૥<br>
<br>
સુનહુ ઉદાર સહજ રઘુનાયક૤ સુંદર અગમ સુગમ બર દાયક૥<br>
દેહુ એક બર માગઉઁ સ્વામી૤ જદ્યપિ જાનત અંતરજામી૥<br>
જાનહુ મુનિ તુમ્હ મોર સુભાઊ૤ જન સન કબહુઁ કિ કરઉઁ દુરાઊ૥<br>
કવન બસ્તુ અસિ પ્રિય મોહિ લાગી૤ જો મુનિબર ન સકહુ તુમ્હ માગી૥<br>
જન કહુઁ કછુ અદેય નહિં મોરેં૤ અસ બિસ્વાસ તજહુ જનિ ભોરેં૥<br>
તબ નારદ બોલે હરષાઈ ૤ અસ બર માગઉઁ કરઉઁ ઢિઠાઈ૥<br>
જદ્યપિ પ્રભુ કે નામ અનેકા૤ શ્રુતિ કહ અધિક એક તેં એકા૥<br>
રામ સકલ નામન્હ તે અધિકા૤ હોઉ નાથ અઘ ખગ ગન બધિકા૥<br>
<br>
'''દોહા'''- રાકા રજની ભગતિ તવ રામ નામ સોઇ સોમ૤<br>
અપર નામ ઉડગન બિમલ બસુહુઁ ભગત ઉર બ્યોમ૥૪૨(ક)૥<br>
એવમસ્તુ મુનિ સન કહેઉ કૃપાસિંધુ રઘુનાથ૤<br>
તબ નારદ મન હરષ અતિ પ્રભુ પદ નાયઉ માથ૥૪૨(ખ)૥<br>
<br>
અતિ પ્રસન્ન રઘુનાથહિ જાની૤ પુનિ નારદ બોલે મૃદુ બાની૥<br>
રામ જબહિં પ્રેરેઉ નિજ માયા૤ મોહેહુ મોહિ સુનહુ રઘુરાયા૥<br>
તબ બિબાહ મૈં ચાહઉઁ કીન્હા૤ પ્રભુ કેહિ કારન કરૈ ન દીન્હા૥<br>
સુનુ મુનિ તોહિ કહઉઁ સહરોસા૤ ભજહિં જે મોહિ તજિ સકલ ભરોસા૥<br>
કરઉઁ સદા તિન્હ કૈ રખવારી૤ જિમિ બાલક રાખઇ મહતારી૥<br>
ગહ સિસુ બચ્છ અનલ અહિ ધાઈ૤ તહઁ રાખઇ જનની અરગાઈ૥<br>
પ્રૌઢ઼ ભએઁ તેહિ સુત પર માતા૤ પ્રીતિ કરઇ નહિં પાછિલિ બાતા૥<br>
મોરે પ્રૌઢ઼ તનય સમ ગ્યાની૤ બાલક સુત સમ દાસ અમાની૥<br>
જનહિ મોર બલ નિજ બલ તાહી૤ દુહુ કહઁ કામ ક્રોધ રિપુ આહી૥<br>
યહ બિચારિ પંડિત મોહિ ભજહીં૤ પાએહુઁ ગ્યાન ભગતિ નહિં તજહીં૥<br>
<br>
'''દોહા'''- કામ ક્રોધ લોભાદિ મદ પ્રબલ મોહ કૈ ધારિ૤<br>
તિન્હ મહઁ અતિ દારુન દુખદ માયારૂપી નારિ૥૪૩૥<br>
<br>
સુનિ મુનિ કહ પુરાન શ્રુતિ સંતા૤ મોહ બિપિન કહુઁ નારિ બસંતા૥<br>
જપ તપ નેમ જલાશ્રય ઝારી૤ હોઇ ગ્રીષમ સોષઇ સબ નારી૥<br>
કામ ક્રોધ મદ મત્સર ભેકા૤ ઇન્હહિ હરષપ્રદ બરષા એકા૥<br>
દુર્બાસના કુમુદ સમુદાઈ૤ તિન્હ કહઁ સરદ સદા સુખદાઈ૥<br>
ધર્મ સકલ સરસીરુહ બૃંદા૤ હોઇ હિમ તિન્હહિ દહઇ સુખ મંદા૥<br>
પુનિ મમતા જવાસ બહુતાઈ૤ પલુહઇ નારિ સિસિર રિતુ પાઈ૥<br>
પાપ ઉલૂક નિકર સુખકારી૤ નારિ નિબિડ઼ રજની અઁધિઆરી૥<br>
બુધિ બલ સીલ સત્ય સબ મીના૤ બનસી સમ ત્રિય કહહિં પ્રબીના૥<br>
<br>
'''દોહા'''- અવગુન મૂલ સૂલપ્રદ પ્રમદા સબ દુખ ખાનિ૤<br>
તાતે કીન્હ નિવારન મુનિ મૈં યહ જિયઁ જાનિ૥૪૪૥<br>
<br>
સુનિ રઘુપતિ કે બચન સુહાએ૤ મુનિ તન પુલક નયન ભરિ આએ૥<br>
કહહુ કવન પ્રભુ કૈ અસિ રીતી૤ સેવક પર મમતા અરુ પ્રીતી૥<br>
જે ન ભજહિં અસ પ્રભુ ભ્રમ ત્યાગી૤ ગ્યાન રંક નર મંદ અભાગી૥<br>
પુનિ સાદર બોલે મુનિ નારદ૤ સુનહુ રામ બિગ્યાન બિસારદ૥<br>
સંતન્હ કે લચ્છન રઘુબીરા૤ કહહુ નાથ ભવ ભંજન ભીરા૥<br>
સુનુ મુનિ સંતન્હ કે ગુન કહઊઁ૤ જિન્હ તે મૈં ઉન્હ કેં બસ રહઊઁ૥<br>
ષટ બિકાર જિત અનઘ અકામા૤ અચલ અકિંચન સુચિ સુખધામા૥<br>
અમિતબોધ અનીહ મિતભોગી૤ સત્યસાર કબિ કોબિદ જોગી૥<br>
સાવધાન માનદ મદહીના૤ ધીર ધર્મ ગતિ પરમ પ્રબીના૥<br>
<br>
'''દોહા'''- ગુનાગાર સંસાર દુખ રહિત બિગત સંદેહ૥<br>
તજિ મમ ચરન સરોજ પ્રિય તિન્હ કહુઁ દેહ ન ગેહ૥૪૫૥<br>
<br>
નિજ ગુન શ્રવન સુનત સકુચાહીં૤ પર ગુન સુનત અધિક હરષાહીં૥<br>
સમ સીતલ નહિં ત્યાગહિં નીતી૤ સરલ સુભાઉ સબહિં સન પ્રીતી૥<br>
જપ તપ બ્રત દમ સંજમ નેમા૤ ગુરુ ગોબિંદ બિપ્ર પદ પ્રેમા૥<br>
શ્રદ્ધા છમા મયત્રી દાયા૤ મુદિતા મમ પદ પ્રીતિ અમાયા૥<br>
બિરતિ બિબેક બિનય બિગ્યાના૤ બોધ જથારથ બેદ પુરાના૥<br>
દંભ માન મદ કરહિં ન કાઊ૤ ભૂલિ ન દેહિં કુમારગ પાઊ૥<br>
ગાવહિં સુનહિં સદા મમ લીલા૤ હેતુ રહિત પરહિત રત સીલા૥<br>
મુનિ સુનુ સાધુન્હ કે ગુન જેતે૤ કહિ ન સકહિં સારદ શ્રુતિ તેતે૥<br>
<br>
'''છંદ'''- કહિ સક ન સારદ સેષ નારદ સુનત પદ પંકજ ગહે૤<br>
અસ દીનબંધુ કૃપાલ અપને ભગત ગુન નિજ મુખ કહે૥<br>
સિરુ નાહ બારહિં બાર ચરનન્હિ બ્રહ્મપુર નારદ ગએ૥<br>
તે ધન્ય તુલસીદાસ આસ બિહાઇ જે હરિ રઁગ રઁએ૥<br>
<br>
'''દોહા'''- રાવનારિ જસુ પાવન ગાવહિં સુનહિં જે લોગ૤<br>
રામ ભગતિ દૃઢ઼ પાવહિં બિનુ બિરાગ જપ જોગ૥૪૬(ક)૥<br>
દીપ સિખા સમ જુબતિ તન મન જનિ હોસિ પતંગ૤<br>
ભજહિ રામ તજિ કામ મદ કરહિ સદા સતસંગ૥૪૬(ખ)૥<br>
<br>
માસપારાયણ, બાઈસવાઁ વિશ્રામ<br>
<br>
ઇતિ શ્રીમદ્રામચરિતમાનસે સકલકલિકલુષવિધ્વંસને<br>
તૃતીયઃ સોપાનઃ સમાપ્તઃ૤<br>
(અરણ્યકાણ્ડ સમાપ્ત)<br>