Difference between revisions 856084 and 861698 on hywiki

== Հաղթանակ զբոսայգու հերոսների ծառուղի ==

[[1985]] թվականի մայիսին, [[Նացիստական Գերմանիա|նացիստական Գերմանիայի]] դեմ տարած հաղթանակի 40 ամյակի առթիվ [[Երևան]]ի [[Հաղթանակի զբսայգի|«Հաղթանակ»]] զբոսայգում բացվեց «Հերոսների ծառուղի»։ Տուֆակերտ կոթողների վրա փորագրված են [[Հայաստան]]ի այն զավակների անունները, որոնք պատերազմից առաջ, պատերազմի ընթացքում  և պատերազմից հետո արժանացել են [[Խորհրդային Միության հերոսի կոչում|Խորհրդային Միության հերոսի կոչման]], ովքեր պարգևատրվել են «Փառքի» երեք աստիճանի շքանշաններով։

=== Առաջին կոթող ===
Առաջին կոթողի վրա փորագրված  են Խորհրդային Միության կրկնակի հերոսների անունները և հերոսի կոչման տարեթվերը.

* [[Հովհաննես Բաղրամյան|Բաղրամյան Հովհաննես Քրիստափորի]] — 1944, 1977
* [[Նելսոն Ստեփանյան|Ստեփանյան Նելսոն Գևորգի]] — 1942, 1945

=== Երկրորդ կոթող ===

'''[[1940|1940 թվական]]''' <br />
* Հայրապետյան Գրիգորի Միքայելի
* Մինասյան Իսահակ Մարկոսի
* Պարսեղով Միքայել Արտեմի
* Սիմոնյան Կարապետ Սիմոնի 

'''[[1942|1942 թվական]]''' <br />
* Միքայելյան Խաչատուր Բեգլարի
* Մկրտումով Սամսոն Մովսեսի
* Չափճախով Լազար Սերգեյի

'''[[1943|1943 թվական]]''' <br />
* Բալայան Գարեգին Շեգիի
* Գրիգորյան Սերգեյ Վարդանի
* Դուդ Կալուկա Մինովիչ
* Իոննեսյան Վլադիմիր Աբրահամի
* Կալուստով Գրիգորի Շահումի
* Կարապետյան Ասքանազ Գևորգի
* Ղազարյան Անդրանիկ Հակոբի
* Մադոյան Ղուկաս Կարապետի
* Միքայելյան Գեդեոն Հայրապետի
* Մուրադյան Անդրանիկ Հակոբի 
* Շահումյան Իվան Կոստանտինի
* Պողոսյան Արամայիս Սարգսի 
* Սարգսյան Վասիլի Նադոնի
* Սարկիսով Ֆեոդոր Իսայու

'''[[1944|1944 թվական]]''' <br />
* Աղամիրով Գոգա Գրիգորի
* Այրիև Արման Թևանի
* Անտինյան Ավագ ՎԱրդանի
* Առաքելյան Սուրեն Սմբատի
* Ասրյան Աշոտ Մինասի

=== Երրորդ կոթող ===

'''[[1944|1944 թվական]]''' <br />
* Ասլամազաշվիլի Սուրեն Արտեմի
* Ավետիսյան Հունան Մկրտչի
* Արզումանյան Գառնիկ Սերգեյի
* Բաբաջանյան Համազասպ Խաչատուրի
* Բաղիրով Ռուբեն Քրիստափորի
* Բոստանջյան Միհրան Միհրանի
* Բուռնազյան Սերգեյ Ավդեի
* Գալուստաշվիլի Սոկրատ Ալեքսեյի
* Գարանյան Երվանդ Գևորգի
* Դանիելյանց Երեմ Իվանի
* Գաբրիելյան Երեմ Իվանի
* Իսրայելյան Լիպարիտ Միրզոյի
* Կասպարյան Սուրեն Հակոբի
* Կասպարով Աշոտ Ջուհմուդի
* Կարախանյան Ջահան Սարգսի
* Հակոբյան Ռուբեն Ղազարի
* Հակոբյանց Գեորգի Թամրազի
* Հարությունով Միքայիլ (Մուշեղ) Սաղաթելի
* Ղազարյան Հմայակ Լևոնի
* Մելքոնյան Անդրեյ Խաչիկի
* Մուստաֆաև Խըդր Հասանօղլի
* Պետրոսյան Սուրեն Գրիգորի
* Սարկիսով Արամայիս Ասատուրի
* Սարխոշև Սերգեյ Աբրամովիչ

'''[[1945|1945 թվական]]''' <br />
* Ամատունի Աշոտ Հաբեթի
* Առուստամով Սերգեյ Արկադիի

=== Չորրորդ կոթող ===

'''[[1945|1945 թվական]]''' <br />
* Ավագյան Ղազարոս Ավետի
* Ավթանդիլյան Թեմիկ Ավանեսի 
* Բաբայան Աղվան Նահապետի
* Բաբայան Հմայակ Գրիգորի
* Բաղդասարյան Սիմոն Կարապետի 
* Բաղյան Գրիգորի Կարապետի
* Բոնդարև Իվան Իվանովիչ
* Դարբինյան Նշան Ավագի
* Եղիազարյան Թադևոս Արշակի
* Զաքարյան Վաղինակ Սիմոնի
* Լևոնյան Վահիկ Հմայակի
* Խաչատրյան Խորեն Արմենակի
* Խաջև Կոստանտին Իլյիչ
* Կանստանտինով Գարուշ Սերգեյի
* Հարությունյան Այդին Հարությունի
* Ղազարյան Աշխարհբեկ Սարգսի
* Ղազարյան Աշոտ Վաղարշակի
* Մանուկյան Անդրանիկ Ալեքսանդրի
* Մարտիրոսյան Սարգիս Սողոմոնի
* Մելեթյան Հարություն Ռուբենի
* Մկրտչյան Հարություն Ռուբենի
* Մնացականով Ալեքսանդր Սիդորի
* Մունդուկով Ալեքսանդր Իոսիֆի
* Յազիջյան Դավիթ Սիսակի
* Յավրումյան Վլադիմիր Հակոբի
* Նագուլյան Մարտիրոս Կարապետի
* Նազարով Կանստանտին Ալեքսանդրի{{Երկրի Ինֆո
|native_name = ''Suomen tasavalta''<br />Ֆինլանդիայի Հանրապետություն
|common_name = Ֆինլանդիայի
|image_flag  = Flag of Finland.svg
|image_coat  = Coat of arms of Finland.svg
|image_map   = EU-Finland.svg
|national_anthem    = ''Maamme''
|official_languages = [[ֆիններեն]]
|capital            = [[Հելսինկի]]
|government_type    =
|leader_titles      =
|leader_names       =
|largest_city       = Հելսինկի
|area               = 338,145
|percent_water      = 9.4
|population_estimate      = 5,238,460
|population_estimate_year = 2007
|population_census        = 5,181,115
|population_census_year   = 2000
|population_density       = 16
|population_densitymi²    = 40
|sovereignty_type         = Անկախություն
|established_events       =
|established_dates        =
|currency       = [[Եվրո]]
|currency_code  = EUR
|time_zone      =
|utc_offset     = +2
|time_zone_DST  =
|utc_offset_DST = +3
|cctld          = [[.fi]]
|calling_code   = 358
|}}

'''Ֆինլանդիա''' ([[ֆինլանդերեն|ֆինլ.]]` ''Suomi'', [[շվեդերեն|շվեդ.]]` ''Finland'', պաշտոնապես '''Ֆինլանդիայի Հանրապետություն''', [[ֆինլանդերեն|ֆինլ.]]` ''Suomen tasavalta'', [[շվեդերեն|շվեդ.]]` ''Republiken Finland''<ref name="ССГН">[http://slovari.yandex.ru/dict/geography/article/geo/geo3/geo-5061.htm Финляндия в Словаре современных географических названий] {{V|21|10|2009}}</ref>)) պետություն [[Հյուսիսային Եվրոպա]]յում։ Ափերը ողողվում են [[Բալթիկ ծով]]ի ջրերով։
Երկիրը Ֆինլանդիա են անվանել շվեդները, որոնք երկար դարեր տիրում էին նրան։ Ֆիններն իրենց երկիրն անվանում են Սուոմի, որ նշանակում է Ճահիճների ու լճերի երկիր։ Իրոք, նրա տարածքի 1/3-ը ճահճապատ է, իսկ լճերի թիվը շուրջ 6 հազար է (տարածքի 10 %-ը)։ Կան շատ փոքր լճեր, կան և այնպիսիները, որոնց կենտրոնից ափերը չեն երևում։ Լճերն իրար միացնող գետերի վրա կառուցված են ջրէկներ։ Ձնհալից հետո լճերով ու գետերով անտառանյութ են լաստառաքում։ Ֆինլանդիայի ծովափը խիստ կտրտված է փոքրիկ կըղզյակներով հարուստ ծովախորշերով։

Երկրի տարածքի 70 %-ը ծածկված է սոճու և եղևնու անտառներով։ Աճում է նաև կեչի։ Անտառներում կան աղվես, նապաստակ, սկյուռ, կնգում, հանդիպում են արջ, գայլ, լուսան։ Գետերը, լճերը, ծովափնյա ջրերը հարուստ են ձկներով: Բնական լանդշաֆտները պահպանելու նպատակով ստեղծվել են արգելոցներ, ազգային պարկեր:
Երկրի ընդերքից արդյունահանում են երկաթի ու պղնձի հանքաքար: Հարուստ է բնական շինանյութերով՝ գրանիտով, կավով, ավազով և, իհարկե, անտառանյութով: 
XII–XIV դարերում Ֆինլանդիան գտնվում էր Շվեդիայի տիրապետության տակ: 1808–09 թթ-ին ռուս-շվեդական պատերազմից հետո Ֆինլանդիան միացվեց Ռուսաստանին, որի կազմում ուներ ինքնավարության որոշակի իրավունքներ: 1917 թ-ից Ֆինլանդիան անկախ պետություն է: 
Բնակչության ավելի քան 93 %-ը ֆիններ (ինքնանվանումը՝ սուոմալայսետ) են, 6 %-ը՝ շվեդներ:
Խոշոր քաղաք-նավահանգիստներ են Հելսինկին, Տուրկուն, Կոտկան: Մայրաքաղաք Հելսինկիում հաճախ են տեղի ունենում միջազգային կարևոր հանդիպումներ, կոնֆերանսներ, առավել հայտնի է Մարդու իրավունքների պաշտպանության Հելսինկյան միջազգային միությունը, որի քարտուղարությունը գտնվում է Վիեննայում:
Ֆինլանդիան զարգացած երկիր է, բնակչության կենսամակարդակի ցուցանիշով մտնում է աշխարհի պետությունների առաջին տասնյակի մեջ: 
Անտառը Ֆինլանդիայի գլխավոր հարստությունն է: Երկրում արտադրվում է գրեթե այն ամենը, ինչ կարելի է պատրաստել փայտից՝ կահույք, արհեստական մետաքս, թաղանթանյութ, ստվարաթուղթ, թուղթ (ֆիննական թուղթն իր բարձր որակով հայտնի է ամբողջ աշխարհում): 
Ֆինլանդիայում զարգացած են նաև մետաղաձուլությունը, մեքենաշինությունը, նավաշինությունը: Տնտեսության արդեն ձևավորված (ավանդական) ճյուղերին զուգահեռ ստեղծվել են նորերը՝ մալուխի, մեքենաների, սարքավորումների, էլեկտրատեխնիկական սարքերի, ծովային նավերի: Էլեկտրատեխնիկական, էլեկտրոնային արտադրությունները խիստ համակենտրոնացած են: Խոշոր արդյունաբերական ընկերությունը «Նոկիան» է:
Մշակում են գարի, աշորա, ցորեն և, նույնիսկ, շաքարի ճակնդեղ: Սակայն գյուղատնտեսության գլխավոր ճյուղը կաթնատու անասնաբուծությունն է: Բլրալանջերը, ճահիճները, լճափերը լավ արոտավայրեր են: 
Ֆինների համար դահուկները ոչ միայն սպորտի, այլև հաղորդակցության տարածված միջոց են: Այդ երկրում հաճախ են անցկացվում հոկեյի (մականախաղ), դահուկավազքի, չմշկավազքի միջազգային մրցումներ: 
Ֆիններեն առաջին տպագիր գիրքը տպագրվել է XVI դարում, Այբբենարանը՝ 1542 թ-ին, Նոր կտակարանը՝ 1548 թ-ին, ողջ աշխարհում հայտնի «Կալեվալա» ազգային էպոսը՝ 1835 թ-ին: Դեռ 1686 թ-ին Ֆինլանդիայում ընդունվել է օրենք, որով պարտավորեցվել է 7 տարեկանից կարդալ սովորելը: 
Հանրահայտ են գրողներ Միքայել Ագրիկոլան, Էլիաս Լենրոտը, Ֆրանս Էմիլ Սիլլապյաան, կոմպոզիտոր Յան Սիբելիուսը, կենսաքիմիկոս Արթուրի Վիրտանեն, պետական-քաղաքական գործիչներ Ուրհո Կեկկոնեն, Մաարտի Ահտիսաարին, վազորդ Պավո Նարմին և ուրիշներ:
Ֆինլանդիայում հայերի թիվը չի անցնում մի քանի հարյուրից: Նրանք բնակվում են մայրաքաղաքում, Տուրկու և Տամպերե քաղաքներում:

== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}

{{geo-stub}}
{{Եվրոպական երկրներ}}
{{Կաղապար:Եվրոպական միության անդամ երկրներ}}
[[Կատեգորիա:Եվրոպական երկրներ]]

<!-- Այլ լեզուներ -->
{{Link FA|de}}
{{Link FA|sk}}
{{Link FA|th}}
{{Link GA|ar}}
{{Link GA|is}}
{{Link GA|lt}}
{{Link GA|zh-classical}}

[[ab:Суоми]]
[[ace:Finlandia]]
[[af:Finland]]
[[als:Finnland]]
[[am:ፊንላንድ]]
[[an:Finlandia]]
[[ang:Finnland]]
[[ar:فنلندا]]
[[arc:ܦܝܢܠܢܕ]]
[[arz:فينلاندا]]
[[ast:Finlandia]]
[[ay:Phini suyu]]
[[az:Finlandiya]]
[[ba:Финляндия]]
[[bar:Finnland]]
[[bat-smg:Soumėjė]]
[[bcl:Finlandya]]
[[be:Фінляндыя]]
[[be-x-old:Фінляндыя]]
[[bg:Финландия]]
[[bi:Finland]]
[[bm:Finland]]
[[bn:ফিনল্যান্ড]]
[[bo:ཧྥིན་ལན།]]
[[bpy:ফিনল্যান্ড]]
[[br:Finland]]
[[bs:Finska]]
[[ca:Finlàndia]]
[[cdo:Hŭng-làng]]
[[ce:Финлянди]]
[[ceb:Finlandia]]
[[chr:ᏫᏂᎳᏂ]]
[[ckb:فینلاند]]
[[co:Finlandia]]
[[crh:Finlandiya]]
[[cs:Finsko]]
[[csb:Fińskô]]
[[cu:Соумь]]
[[cv:Финлянди]]
[[cy:Y Ffindir]]
[[da:Finland]]
[[de:Finnland]]
[[diq:Finlanda]]
[[dsb:Finska]]
[[dv:ފިންލޭންޑު]]
[[dz:ཕིན་ལེནཌ་]]
[[ee:Finland]]
[[el:Φινλανδία]]
[[en:Finland]]
[[eo:Finnlando]]
[[es:Finlandia]]
[[et:Soome]]
[[eu:Finlandia]]
[[fa:فنلاند]]
[[fi:Suomi]]
[[fiu-vro:Soomõ]]
[[fo:Finnland]]
[[fr:Finlande]]
[[frp:Finlande]]
[[frr:Finlönj]]
[[fur:Finlande]]
[[fy:Finlân]]
[[ga:An Fhionlainn]]
[[gag:Finlandiya]]
[[gan:芬蘭]]
[[gd:Suòmaidh]]
[[gl:Finlandia - Suomi]]
[[gn:Hĩlandia]]
[[got:𐍆𐌹𐌽𐌽𐌰𐌻𐌰𐌽𐌳]]
[[gu:ફીનલેંડ]]
[[gv:Finnlynn]]
[[hak:Fûn-làn]]
[[haw:Pinilana]]
[[he:פינלנד]]
[[hi:फ़िनलैण्ड]]
[[hif:Finland]]
[[hr:Finska]]
[[hsb:Finska]]
[[ht:Fenlann]]
[[hu:Finnország]]
[[ia:Finlandia]]
[[id:Finlandia]]
[[ie:Finland]]
[[ig:Finland]]
[[ilo:Pinlandia]]
[[io:Finlando]]
[[is:Finnland]]
[[it:Finlandia]]
[[ja:フィンランド]]
[[jbo:gugdrsu,omi]]
[[jv:Finlandia]]
[[ka:ფინეთი]]
[[kaa:Finlyandiya]]
[[kbd:Финлэнд]]
[[kg:Finlandi]]
[[ki:Finland]]
[[kk:Финляндия]]
[[kl:Finlandi]]
[[kn:ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]]
[[ko:핀란드]]
[[koi:Суоми]]
[[krc:Финляндия]]
[[ku:Fînland]]
[[kv:Суоми Му]]
[[kw:Pow Finn]]
[[ky:Финляндия]]
[[la:Finnia]]
[[lad:Finlandia]]
[[lb:Finnland]]
[[lez:Финляндия]]
[[lg:Finilandi]]
[[li:Finland]]
[[lij:Finlandia]]
[[lmo:Finlandia]]
[[ln:Finilanda]]
[[lt:Suomija]]
[[ltg:Suomeja]]
[[lv:Somija]]
[[mdf:Суоми мастор]]
[[mg:Finlandy]]
[[mhr:Суоми]]
[[mi:Hinerangi]]
[[mk:Финска]]
[[ml:ഫിൻലാന്റ്]]
[[mn:Финланд]]
[[mr:फिनलंड]]
[[mrj:Финлянди]]
[[ms:Finland]]
[[mt:Finlandja]]
[[my:ဖင်လန်နိုင်ငံ]]
[[myv:Суоми Мастор]]
[[na:Pinrand]]
[[nah:Fintlālpan]]
[[nds:Finnland]]
[[nds-nl:Finlaand]]
[[ne:फिनल्याण्ड]]
[[new:फिनल्यान्ड]]
[[nl:Finland]]
[[nn:Finland]]
[[no:Finland]]
[[nov:Finlande]]
[[nrm:Fînlande]]
[[nv:Nahoditsʼǫʼłání]]
[[oc:Finlàndia]]
[[or:ଫିନଲ୍ୟାଣ୍ଡ]]
[[os:Финлянди]]
[[pam:Pinlandya]]
[[pap:Finlandia]]
[[pcd:Finlinde]]
[[pih:Finland]]
[[pl:Finlandia]]
[[pms:Finlandia]]
[[pnb:فنلینڈ]]
[[pnt:Φινλανδία]]
[[ps:فېنلانډ]]
[[pt:Finlândia]]
[[qu:Phinsuyu]]
[[rm:Finlanda]]
[[rmy:Finland]]
[[ro:Finlanda]]
[[roa-rup:Finlanda]]
[[roa-tara:Finlandie]]
[[ru:Финляндия]]
[[rue:Фіньско]]
[[rw:Finilande]]
[[sa:फिन्लैंड]]
[[sah:Финляндия]]
[[sc:Finlandia]]
[[scn:Finlandia]]
[[sco:Finland]]
[[se:Suopma]]
[[sh:Finska]]
[[si:ෆින්ලන්තය]]
[[simple:Finland]]
[[sk:Fínsko]]
[[sl:Finska]]
[[sm:Finalagi]]
[[so:Finland]]
[[sq:Finlanda]]
[[sr:Финска]]
[[srn:Finland]]
[[ss:IFini]]
[[st:Finland]]
[[stq:Finlound]]
[[su:Finlandia]]
[[sv:Finland]]
[[sw:Ufini]]
[[szl:Finlandyjo]]
[[ta:பின்லாந்து]]
[[te:ఫిన్‌లాండ్]]
[[tet:Finlándia]]
[[tg:Финланд]]
[[th:ประเทศฟินแลนด์]]
[[tk:Finlýandiýa]]
[[tl:Pinlandiya]]
[[tpi:Pinlan]]
[[tr:Finlandiya]]
[[tt:Finlândiä]]
[[udm:Финляндия]]
[[ug:فىنلاندىيە]]
[[uk:Фінляндія]]
[[ur:فن لینڈ]]
[[uz:Finlandiya]]
[[vec:Finlandia]]
[[vep:Suomenma]]
[[vi:Phần Lan]]
[[vls:Finland]]
[[vo:Suomiyän]]
[[wa:Finlande]]
[[war:Finlandya]]
[[wo:Finlaand]]
[[wuu:芬兰]]
[[xal:Суһомудин Орн]]
[[xmf:ფინეთი]]
[[yi:פינלאנד]]
[[yo:Fínlándì]]
[[za:Finlan]]
[[zea:Finland]]
[[zh:芬兰]]
[[zh-classical:芬蘭]]
[[zh-min-nan:Suomi]]
[[zh-yue:芬蘭]]
[[zu:IFinlandi]]