Difference between revisions 897119 and 909977 on hywiki

< previous diff
Գրիգոր Պըլտեան
{{refimprove}}
'''Գրիգոր Պըլտեան''' ― , (Krikor Beledian, (ծն. [[1945]]), սփիւռքահայ գրող, բանաստեղծ եւև բանասէր։ 

== Կեանքը ==

Գրիգոր Պըլտեան ծնած է 1945-ին [[Պէյրութ]]ի մօտակայ թաղերէն՝ Հայաշէնի մէջ: Նախնական կրթութիւնը ստացած է թաղի «Թորգոմեան» վարժարանը, ապա անցած է Նշան Փալանջեան ճեմարան, զոր աւարտած է 1964ին: Հետեւած է փիլիսոփայութեան դասընթացքներուն [[Պէյրութ]]ի «Էքօլ տէ Լէթր» հաստատութեան մէջ: 
1967ին մեկնած է [[Փարիզ]]: 1973ին ստացած է փիլիսոփայութեան իր դոկտորան՝ [[Փարիզի համալսարան|Սորպոնի]] համալսարանէն: Դոկտորայի առաջին աշխատութիւնը պատրաստած է [[Մարթին Հայտըկէր]]ի «Գեղագիտութեան զանցումը» նիւթին շուրջ: Ամբողջ տասնամեակ մը զբաղած է լրագրութեամբ ֆրանսական մամուլին մէջ: 1978էն սկսեալ հայոց լեզուի եւև գրականութեան դասախօս է [[Փարիզ]]ի Արեւևելեան լեզուներու հիմնարկին մէջ: Շուրջ քսան տարի դասաւանդած է [[գրաբար]] եւև մատենագիտութիւն [[Լիոն]]ի Աստուածաբանական համալսարանը: 
Կ'ապրի եւև կը ստեղծագործէ [[Փարիզ]]:

== Գրական Գործունէութիւնը==

[[Փարիզ]] մեկնելէն մէկ տարի առաջ՝ 1966ին, [[Գրիգոր Շահինեան]]ի եւև [[Յարութիւն Քիւրքճեան]]ի հետ կը հիմնէ «[[Ահեկան]]» գրական եռամսեան: Այս գրական հանդէսին կ’անդրադառնայ [[Մինաս Թէօլէօլեան]]՝ ըսելով. «[[Ահեկան]]»ի ներկայութիւնը շարժում մը ստեղծած է [[լիբանանահայ]] երիտասարդութեան մէջ դէպի արդիական արուեստ»:<ref>[http://www.asbarez.com/arm/2009/01/23/56087]</ref>

Իր առաջին գիրքը՝ «Տեղագրութիւն քանդուող քաղաքի մը համար»՝ ազդուած [[Պէյրութ]]ի պատերազմէն, լոյս կը տեսնէ 1976ին, [[Փասատինա]], եւև երկրորդ հրատարակութեամբ՝ 1997ին, [[Կլէնտէյլ]]: 
Հետագայ տարիներուն [[Փարիզ]]ի մէջ կը կազմաւորուին իր հատորները՝ բանաստեղծական, գրաքննադատական եւև արձակ գեղարուեստական: Պըլտեանի հրատարակուած բանաստեղծական գիրքերն են՝ «Հատուածներ սենեակի մասին» (1978, Պէյրութ), «Հակաքերթուած» (1979, [[Լոս Անճելըս]]), «Վայրեր» (1983, [[Փարիզ]]), «Մանտրաներ» (1986, [[Փարիզ]]), «Էր» (1992, [[Երեւևան]]), «Հատուածներ հօր» (1993, [[Երեւևան]]), «Ելք» (1993, [[Փարիզ]]): 
«Հատուածներ սենեակի մասին»ը, Պըլտեանի գրեթէ բոլոր գիրքերուն նման, կ'անցնի «գրեթէ աննշմար» <ref>[Զաքարեան, Նորվան Եպիսկոպոս.''Յաղագս Գրիգոր Պըլտեանի Քերթողութեան''. Glendale: Alco Printing Company, 1987]</ref>
Իսկ գրաքննադատական գործերու շարքէն կարելի է նշել «Տրամ»ը (1980, [[Պէյրութ]]), «Գրիգոր Նարեկացի, լեզուի սահմաններուն մէջ» (1985, [[Վենետիկ]]), «Կրակէ շրջանակը» (1988, [[Անթիլիաս]]), «Մարտ» (1997, [[Անթիլիաս]]), «Դէպի մեծ փոխաբերութիւն» (1999, [[Փարիզ]]), «Զրոյցներ բանաստեղծութեան մասին» (1999, [[Երեւևան]]), «Ի գործ արկանել» (2003, [[Մոնթրէալ]]), «Երկխօսութիւն Նարեկացիի հետ» (2008, [[Երեւևան]]): 
Մամուլի տակ ունի «Հայկական Ֆութուրիզմ» գիրքը, [[Երեւևան]]: 
Պըլտեանը գեղարուեստական առաջին [[արձակ]]ը սկսած է «Սեմեր»ով (1997, [[Հալէպ]]) եւև յաջորդաբար լոյս տեսած են շարքէն՝ «Հարուածը» (1998, [[Պէյրութ]]), «Նշան» (2000, [[Կլէնտէյլ]]), «Պատկերը» (2003, [[Կլէնտէյլ]]), «Անունը լեզուիս տակ» (2003, [[Փարիզ]]), «Երկուք» (2006, [[Կլէնտէյլ]]): 
Աշխատակցած է զանազան գրական հանդէսներու, որոնց շարքին են՝ «[[Ազդակ]]» ([[Պէյրութ]]), «[[Բագին]]» ([[Պէյրութ]]), «[[Բազմավեպ|Բազմավէպ]]» ([[Վենետիկ]]), «[[Բաց Նամակ]]» ([[Կլէնտէյլ]]), «Գարուն» ([[Երեւևան]]), «[[Ի դէպ]]» ([[Կլէնտէյլ]]), «Ինքնագիր» ([[Երեւևան]]), «[[Կամ]]» ([[Լոս Անճելըս]]), «[[Կայք]]» ([[Փարիզ]]), «Հանդէս» ([[Թեհրան]]), «[[Յառաջ, Միտք եւև Արուեստ]]» ([[Փարիզ]]): Ան նաեւև հրատարակած է բազմաթիւ յօդուածներ օտարագիր մամուլի մէջ, որուն շարքին են՝ «[[Armenian Review]]», «Le Croquant», «Les temps modernes», «Raft», «Revue des deux mondes», «Zeitschrift fur Genozidforshung»: 
Ան ունի Ֆրանսերէն լեզուով հետեւևեալ հրատարակութիւնները՝ «Les Armeniens», (1994 [[Պրիւքսէլ]]), «Objets & Debris», (1978, [[Փարիզ]]), «Cinquante ans de Litterature Armenienne en France», (2001, [[Փարիզ]]): 
Գրիգոր Պըլտեան իր հրատարակած արձակ ու չափածոյ երկերով կ’արծարծէ գրական, գեղագիտական, իմաստասիրական խնդիրներ՝ բոլորն ալ առնչուած հայ մշակոյթի ինքնութեան ու մասնաւորապէս լեզուին. Պըլտեանի գրականութիւնը կարեւևոր դեր ունի [[արեւևմտահայերէն]] լեզուի զարգացման մէջ:

== Ստեղծագործութիւնները ==
===Բանաստեղծական երկեր===
*'''Տեղագրութիւն քանդուող քաղաքի մը համար''', հրատարակուած 1976ին Փասատինա
*'''Տեղագրութիւն  քանդուող քաղաքի մը համար''', հրատարակուած 1997ին Գլենդէյլ
*'''Հատուածներ սենեակի մասին''', հրատարակուած 1978ին Պէյրութ
*'''Հակաքերթուած''', հրատարակուած 1979ին Լոս Անճելըսին
*'''Վայրեր''', հրատարակուած 1983ին Փարիզ
*'''Մանտրաներ''', հրատարակուած 1986ին Փարիզ
*'''Էր''', հրատարակուած 1992ին Երեւևան
*'''Հատուածներ հօր''', հրատարակուած 1993ին Երեւևան
*'''Ելք''', հրատարակուած 1993ին Փարիզ

===գրաքննադատական գործեր===
*'''Տրամ''', հրատարակուած 1980ին Պէյրութ
*'''Գրիգոր Նարեկացի լեզուի սահմաններուն մէջ''', հրատարակուած 1985ին Վենետիկ
*'''Կրակէ շրջանակը''', հրատարակուած 1988ին Անթիլիաս
*'''Մարտ''', հրատարակուած 1997ին Անթիլիաս
*'''Դէպի մեծ փոխաբերութիւն''', հրատարակուած 1999ին Փարիզ
*'''Զրոյցներ բանաստեղծութեան մասին''', հրատարակուած 1999ին Երեւևան
*'''Ի գործ արկանել''', հրատարակուած 2003ին Մոնթրէալ
*'''Երկխօսութիւն Նարեկացիի հետ''', հրատարակուած 2008ին Երեւևան

===Վէպ /արձակ գրութիւններ===
*'''Սեմեր''', հրատարակուած 1997ին Հալէպ
*'''Հարուածը''', հրատարակուած  1998ին Պէյրութ
*'''Նշան''', հրատարակուած  2000ին Կլէնտէյլ
*'''Պատկերը''', հրատարակուած  2003ին Կլէնտէյլ
*'''Անունը լեզուիս տակ''', հրատարակուած 2003ին Փարիզ
*'''Երկուք''', հրատարակուած 2006ին Կլէնտէյլ

==Նշումներ==
<references/>

==Յղումներ==
* [http://www.armeniapedia.org/index.php?title=Krikor_Beledian Entry] on Armeniapedia
* [http://www.acam-france.org/bibliographie/auteur.php?cle=beledian-krikor Interviews and bibliography] hosted by ACAM, Association Culturelle Arménienne de Marne-la-Vallée (France) {{fr}}
* http://www.asbarez.com/arm/2009/01/23/56087

{{DEFAULTSORT:Պըլտեան, Գրիգոր}}
[[Կատեգորիա:1945 ծնունդներ]]
[[Կատեգորիա:Ֆրանսահայեր]]
[[Կատեգորիա:Բեյրութ քաղաքում ծնվածներ]]
[[Կատեգորիա:Արևմտահայ բանաստեղծներ]]
[[Կատեգորիա:Արևմտահայ արձակագիրներ]]
[[Կատեգորիա:Ֆրանսահայ գրականագետներ]]
[[Կատեգորիա:Ֆրանսահայ արձակագիրներ]]
[[Կատեգորիա:Ֆրանսահայ բանաստեղծներ]]
[[Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Արևմտահայերեն հոդվածներ]]

[[en:Krikor Beledian]]
[[fr:Krikor Beledian]]