Difference between revisions 721938 and 721941 on iowiki{{Revizo}} {{Linguo| |Nomo_en_Ido = Aragoniana linguo |Nomo_linguo = Aragonés |Parolata_en= Aragono |Regioni_di_mondo = [[Europa Ocidentala]] |Tota_parolanti = {{formatnum:10000}} |Rango = (contracted; show full) En ula okazioni, ol ne facas manko l'artiklo: * ''Casa nuestra ye cerqueta d'aquí''. Kun ulu substantivi referinta a proxima parenci, on uzas anke la kurta formo dil posesivo, qua ne iras akompanita di artiklo: * ''Mi pai; tu mai''. ==== Pr onomi ==== ===== Adverbiala pronomi ===== La aragona, kiel multaj latinidaj lingvoj, konservas las latinaj formoj ENDE kaj IBI en la adverbialaj pronomoj: e''n/ne'' kaj ''bi/i/ie''. ===== Diakrona gramatika evoluado ===== Inverse ke en la hispana, la latina -B- restas en la imperfekta de indikativo en la dua kaj tria konjugacio: ''teniba'' (angl. "he had", hisp. ''tenía'', Kat. ''tenia'', Okc. ''teniá/tienèva'', Gal. ''tiña'', Port. ''tinha'')⏎ ⏎ ⏎ 'Aragoniana, kam multa latinida lingui, konservas la latina formi ENDE ed IBI en l'adverbiala pronomi: ''en/ne'' e ''bi/i/ie''. ===== Diakrona gramatika evoluado ===== Inverse ke en la Hispaniana, la Latina -B- restas en la imperfekta di indikativo en la duesma e triesma konjugado: ''teniba'' (angl. "he had", hisp. ''tenía'', Kat. ''tenia'', Okc. ''teniá/tienèva'', Gal. ''tiña'', Port. ''tinha'') == Ortografio == L'Aragonana linguo hava tri ortografii: # Ortografio di l'Akademio di l'Aragonana Linguo. # Ortografio dil Socio di Aragona Linguistiko # Grafika normi di Hueska ye 1987 <center> {|border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- ! colspan="4"| Komparo inter la tri ortografii di l'Aragonana |- ! [[Fonemo|Fonemi]] ! Ortografio di l'Akademio di l'Aragonana Linguo ! Grafika normi di Hueska ye 1987 ! Ortografio dil SAL |- |style="background: #f9f9f9; "|/a/ |style="background: #f9f9f9; "|'''a''' |style="background: #f9f9f9; "|'''a''' |style="background: #f9f9f9; "|'''a''' |- |style="background: #f9f9f9; "|/b/ |style="background: #f9f9f9; "|'''b, v''' laux la latina etimologio.<br />Ex: ''bien, servicio, val, activo, cantaba, debant'' |style="background: #f9f9f9; "|'''b'''<br />Ex: ''bien, serbizio, bal, autibo, cantaba, debán'' |style="background: #f9f9f9; "|'''b, v''' laux la latinida etimologio, kiel en kataluna kaj okcitana.<br />Ex: ''bien, servício, val, activo, cantava, devant'' |- |style="background: #f9f9f9; "|/k/ |style="background: #f9f9f9; "| * '''c''' * '''qu''' antaux ''e, i'' |style="background: #f9f9f9; "| * '''c''' * '''qu''' antaux ''e, i'' |style="background: #f9f9f9; "| * '''c''' * '''qu''' antaux ''e, i'' |- |style="background: #f9f9f9; "|/kw/ |style="background: #f9f9f9; "|Se gxi estas etimologika 'q', kiel en la kataluna kaj iom en la okcitana: * '''qu''' antaux ''a, o''. * '''qü''' antaux ''e, i''. <br />Ex: ''quan, qüestión''. |style="background: #f9f9f9; "|'''cu''' kiel en la hispana<br />Ex: ''cuan, cuestión'' |style="background: #f9f9f9; "|Se gxi estas etimologia 'q', kiel en la kataluna kaj iom en la okcitana: * '''qu''' antaux ''a, o''. * '''qü''' antaux ''e, i''. <br />Ex: ''quan, qüestion''. |- |style="background: #f9f9f9; "|/tʃ/ |style="background: #f9f9f9; "|'''ch'''<br />Ex: ''chaminera, minchar, chusticia, cheografía'' |style="background: #f9f9f9; "|'''ch'''<br />Ex: ''chaminera, minchar, chustizia, cheografía'' |style="background: #f9f9f9; "| * '''ch'''. * '''j''' ('''g''' antaux ''e, i'') laux la etimologio, kiel en kataluna kaj okcitana.<br />Ex: ''chaminera, minjar, justícia, geografia'' |- |style="background: #f9f9f9; "|/d/ |style="background: #f9f9f9; "|'''d''' |style="background: #f9f9f9; "|'''d''' |style="background: #f9f9f9; "|'''d''' |- |style="background: #f9f9f9; "|/e/ |style="background: #f9f9f9; "|'''e''' |style="background: #f9f9f9; "|'''e''' |style="background: #f9f9f9; "|'''e''' |- |style="background: #f9f9f9; "|/f/ |style="background: #f9f9f9; "|'''f''' |style="background: #f9f9f9; "|'''f''' |style="background: #f9f9f9; "|'''f''' |- |style="background: #f9f9f9; "|/g/ |style="background: #f9f9f9; "| * '''g''' * '''gu''' antaux ''e, i'' |style="background: #f9f9f9; "| * '''g''' * '''gu''' antaux ''e, i'' |style="background: #f9f9f9; "| * '''g''' * '''gu''' antaux ''e, i'' |- |style="background: #f9f9f9; "|/gw/ |style="background: #f9f9f9; "| * '''gu''' antaux ''a, o'' * '''gü''' antaux ''e, i'' |style="background: #f9f9f9; "| * '''gu''' antaux ''a, o'' * '''gü''' antaux ''e, i'' |style="background: #f9f9f9; "| * '''gu''' antaux ''a, o'' * '''gü''' antaux ''e, i'' |- |style="background: #f9f9f9; "|''h'' etimologia, muta post la latina |style="background: #f9f9f9; "|Skribita laux la etimologio.<br />Ex: ''historia'', ''hibierno'' |style="background: #f9f9f9; "|Non skribite.<br />Ex: ''istoria'',''ibierno'' |style="background: #f9f9f9; "|Skribita kiel mezepoka aragona kaj kataluna.<br />Ex: ''história'',''hivierno'' |- |style="background: #f9f9f9; "|/i/ |style="background: #f9f9f9; "|'''i''' |style="background: #f9f9f9; "|'''i''' |style="background: #f9f9f9; "|'''i''' |- |style="background: #f9f9f9; "|/l/ |style="background: #f9f9f9; "|'''l''' |style="background: #f9f9f9; "|'''l''' |style="background: #f9f9f9; "|'''l''' |- |style="background: #f9f9f9; "|/ʎ/ |style="background: #f9f9f9; "|'''ll''' |style="background: #f9f9f9; "|'''ll''' |style="background: #f9f9f9; "|'''ll''' |- |style="background: #f9f9f9; "|/m/ |style="background: #f9f9f9; "|'''m''' |style="background: #f9f9f9; "|'''m''' |style="background: #f9f9f9; "|'''m''' |- |style="background: #f9f9f9; "|/n/ |style="background: #f9f9f9; "|'''n''' |style="background: #f9f9f9; "|'''n''' |style="background: #f9f9f9; "|'''n''' |- |style="background: #f9f9f9; "|/ɲ/ |style="background: #f9f9f9; "|'''ny''' kiel en la mezepoka aragona kaj kataluna<br />Ex: ''anyada'' |style="background: #f9f9f9; "|'''ñ''' kiel en la hispana<br />Ex: ''añada'' |style="background: #f9f9f9; "|'''ny''' kiel en la mezepoka aragona kaj kataluna<br />Ex: ''anyada'' |- |style="background: #f9f9f9; "|/o/ |style="background: #f9f9f9; "|'''o''' |style="background: #f9f9f9; "|'''o''' |style="background: #f9f9f9; "|'''o''' |- |style="background: #f9f9f9; "|/p/ |style="background: #f9f9f9; "|'''p''' |style="background: #f9f9f9; "|'''p''' |style="background: #f9f9f9; "|'''p''' |- |style="background: #f9f9f9; "|/r/ |style="background: #f9f9f9; "|'''r''' |style="background: #f9f9f9; "|'''r''' |style="background: #f9f9f9; "|'''r''' |- |style="background: #f9f9f9; "|/rr/ |style="background: #f9f9f9; "| * '''rr''' * '''r-''' komenca |style="background: #f9f9f9; "| * '''rr''' * '''r-''' komenca |style="background: #f9f9f9; "| * '''rr''' * '''r-''' komenca |- |style="background: #f9f9f9; "|/s/ |style="background: #f9f9f9; "|'''s''' (ankaux inter du vokaloj, neniam ''ss*'') |style="background: #f9f9f9; "|'''s''' (ankaux inter du vokaloj, neniam ''ss*'') |style="background: #f9f9f9; "|'''s''' (ankaux inter du vokaloj, neniam ''ss*'') |- |style="background: #f9f9f9; "|/t/ |style="background: #f9f9f9; "|'''t''' |style="background: #f9f9f9; "|'''t''' |style="background: #f9f9f9; "|'''t''' |- |style="background: #f9f9f9; "|''-t'' malkomence etimologia, muta en la aragona nuntempa |style="background: #f9f9f9; "|Skribita kiel en la mezepoka aragona, en la kataluna kaj en la okcitana.<br />Ex: ''sociedat, debant, chent'' |style="background: #f9f9f9; "|Ne skribita.<br />Ex: ''soziedá, debán, chen'' |style="background: #f9f9f9; "|Skribita kiel en la mezepoka aragona, en la kataluna kaj en la okcitana.<br />Ex: ''sociedat, devant, gent'' |- |style="background: #f9f9f9; "|/u, w/ |style="background: #f9f9f9; "|'''u''' |style="background: #f9f9f9; "|'''u''' |style="background: #f9f9f9; "|'''u''' |- |style="background: #f9f9f9; "|/jʃ/ (orientaj dialektoj)<br />/ʃ/} (okcidentaj dialektoj) |style="background: #f9f9f9; "|'''ix''' kiel grafía apogo por cxiuj dialektoj<br />Ex: ''baixo'' |style="background: #f9f9f9; "|'''x'''<br />Ex: ''baxo'' |style="background: #f9f9f9; "| * '''ix''' (orientaj dialektoj). * '''x''' (okcidentaj dialektoj). <br />Ex: ''baixo'' (orienta) = ''baxo'' (okcidenta) |- |style="background: #f9f9f9; "|{{IPA|/j/}} |style="background: #f9f9f9; "| * '''y''' komenca kaj inter du vokaloj * '''i''' en aliaj kasoj |style="background: #f9f9f9; "| * '''y''' komenca kaj inter du vokaloj * '''i'''en aliaj kasoj |style="background: #f9f9f9; "| * '''y''' komenca kaj inter du vokaloj * '''i''' en aliaj kasoj |- |style="background: #f9f9f9; "|{{IPA|/θ/}} |style="background: #f9f9f9; "| * '''z''' antaux ''a, o, u''. * '''c''' antaux ''e, i'' (en internaciaj formadoj kaj iaj paroloj de greka aux araba origino). * '''z''' en fina posicio (sed '''tz''' kiel grafio en pluraloj kaj verbaj formoj el ''t+s'' ke en benaska faras '''ts'''). <br />Ex: ''zona, Provenza, fetz, centro, servicio, realizar, verdatz''. |style="background: #f9f9f9; "|'''z'''<br />Ex: ''zona, Probenza, fez, zentro, serbizio, realizar, berdaz''. |style="background: #f9f9f9; "| * '''z''' antaux ''a, o, u'', en komenca posico. * '''ç''' antaux ''a, o, u'', en interna posicio. * '''z''' en fina posicio. * '''c''' antaux''e, i''. * '''z''' en la internaciaj formacioj<br />Ex: ''zona, Provença, fez, centro, servício, realizar, verdaz''. |- |style="background: #f9f9f9; "|Cultismos |style="background: #f9f9f9; "|Gxi ne estas notataj la asimilado tendencoj.<br />Ex: ''dialecto, extension'' kaj ''lexico''. |style="background: #f9f9f9; "|Se notan as tendencias a l'asimilación.<br />Ex: ''dialeuto, estensión'' sed ''lecsico''. |style="background: #f9f9f9; "|Gxi ne estas notataj cxiaj tendencoj al asimilado.<br />Ex: ''dialecto, extension'' kaj ''lexico''. |- |style="background: #f9f9f9; "|Notado de la tonika akcento ('''en nigro''' en la ekzemploj) |style="background: #f9f9f9; "|Hispana modelo, sole en akutaj, gxi permesas ne akcentuado.<br />Ex: * ''hist'''o'''ria, gr'''a'''cia, serv'''i'''cio'' * ''mitoloch'''í'''a, cheograf'''í'''a, Mar'''í'''a, r'''í'''o'' * ''atenci'''ó'''n'' * ''ch'''o'''ven, cant'''a'''ban'' |style="background: #f9f9f9; "|Hispana modelo.<br />Ex: * ''ist'''o'''ria, gr'''a'''zia, serb'''i'''zio'' * ''mitoloch'''í'''a, cheograf'''í'''a, Mar'''í'''a, r'''í'''o'' * ''atenzi'''ó'''n'' * ''ch'''o'''ben, cant'''a'''ban'' |style="background: #f9f9f9; "|Portugala, kataluna kaj okcitana modelo.<br />Ex: * ''hist'''ó'''ria, gr'''á'''cia, serv'''í'''cio'' * ''mitolog'''i'''a, geograf'''i'''a, Mar'''i'''a, r'''i'''o'' * ''atenci'''o'''n'' * ''j'''o'''ven, cant'''a'''van'' |} </center> (contracted; show full)[[tet:Lia-aragonés]] [[th:ภาษาอารากอน]] [[tr:Aragonca]] [[ug:ئاراگون تىلى]] [[uk:Арагонська мова]] [[vi:Tiếng Aragon]] [[wuu:阿拉贡语]] [[zh:阿拉贡语]] All content in the above text box is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike license Version 4 and was originally sourced from https://io.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=721941.
![]() ![]() This site is not affiliated with or endorsed in any way by the Wikimedia Foundation or any of its affiliates. In fact, we fucking despise them.
|