Difference between revisions 938216 and 945009 on iowiki

< previous diff
next diff >
Republiko Macedonia
{{Por altra senco|historiala regiono di Macedonia|[[Macedonia (historio)|Macedonia]]}}
{{Landi
| Nomo   = Republiko di Norda-Macedonia
| Lokala_nomo   = Република Северна Македонија<br />Republika Makedonija
| Flago   = Flag of the Republic of Macedonia.svg
| Blazono   = Coat_of_arms_of_the_Republic_of_Macedonia.svg
| Imajo_mapo   = Europe location MKD.png
| Chefurbo   = [[Skopje]]
| Lojanti_chefurbo   = {{formatnum:668518}}<ref>[http://skopje.com/page.php?id=48 Skopje - capital of the Republic of Macedonia]</ref> ([[2006]])
| Precipua_urbo   = [[Skopje]]
| Oficala_lingui   =  [[Macedoniana linguo|Macedoniana]]<ref>Noto:[[Albaniana linguo|Albaniana]] esas parolata en westo di lando, kun Macedoniana. [[Turkiana linguo|Turkiana]], [[Aromaniana linguo|Aromaniana]] e [[Serbiana linguo|Serbiana]] anke esas parolata en kelka regioni</ref>
| Guvernerio   = [[Republiko]]
| Nomo_listo_chefo_stato         = Listo pri prezidanti di la Republiko Norda-Macedonia
| Titulo_chefo_stato             = Prezidanto
| Chefo_di_stato                 = [[Gjorge Ivanov]]
| Nomo_listo_chefo_guverno   = Listo pri chefministri di la Republiko Norda-Macedonia
| Titulo_chefo_guverno       = Chefministro
| chefo_guverno              = [[Zoran Zaev]]
| Surfaco   = {{formatnum:25713}}
| Rango_surfaco   = 148
| Surfaco_aquo   = 1,9
| Habitanti             = {{formatnum:2114550}}
| Rango_habitanti  = 142
| Yaro                 = 2009
| Denseso di habitantaro   = 82,2
| Reto_kodo   = .mk
| Nomo_himno   = ''Denes Nad Makedonija''
| Pekunio   = [[Dinaro di Macedonia]]
| Religii     = [[kristanismo]], 64%
}}
'''Norda-Macedonia''', oficale '''Republiko di Norda-Macedonia''' ('''FYROM'o ''Makedonia''), esas lando en sud-estal [[Europa]]. Lua vicina landi esas [[Kosovo]] nord-weste, [[Serbia]] norde, [[Bulgaria]] este, [[Grekia]] sude, ed [[Albania]] weste.

'''Bazala fakti pri la Republiko Fakti fundamentala di Norda-Macedonia.'''
=== Historio ===
{{PA|Historio di Republiko Norda-Macedonia}}
Dum l'[[Antiqueso]] granda parto di la teritorio di nuna Republiko Norda-Macedonia esis parto di la rejio di Peonia, populo qua originis de [[Trakia]]<ref>Bauer, Susan Wise: The History of the Ancient World: From the Earliest Accounts to the Fall of Rome (2007), ISBN 0-393-05974-X, page 518: "... Italy); to the north, Thracian tribes known collectively as the Paeonians."</ref>, ma anke de [[Iliria]] e Dardania. En [[336 aK]] [[Filip 2ma di Macedonia|Filip 2ma]] konquestis [[Supra Macedonia]], inkluzite la regiono di nuna Republiko Norda-Macedonia<ref>[http://books.google.com/books?id=ppbuavUZKEwC&pg=PA187&dq=dardania+today+republic+of+macedonia&lr=&hl=bg#PPA14,M1 ''Who are the Macedonians?'' C. Hurst & Co. Publishers, 2000, ISBN 1-85065-534-0, p. 14</ref>. Lua filiulo, [[Alexandros la Magna]] konquestis la cetera regiono.

Dum la [[Mezepoko]] la regiono subisis influi de [[Bizancana Imperio]] e de [[slavi]]. Dum la [[10ma yarcento]] la regiono divenis la centro di l'[[Unesma Bulgarian imperio]], sub la guvernerio di caro [[Samuil la 1ma di Bulgaria|Samuil la 1ma]]. Nova chef-urbo establisesis en [[Ohrid]].

Dum l'unesma duimo di la [[15ma yarcento]] [[Otoman imperio|Otomani]] konquestis la regiono, qua divenis parto di Otoman imperio dum preske 500 yari. Dum Otomana dominacajo, la regiono koloniigesis da Turki, qui divenis signifikanta minoritato. Dum l'Otomana administrado, [[Skopje]] e Monastir (nune Bitola) divenis chef-urbi di separita regioni.

[[Serbia]] kaptis la regiono dum l'[[unesma Balkana milito]] en [[1912]]. Dum Serbiana guvernerio, la regiono ne havis autonomio. Pos l'[[unesma mondomilito]] Serbia divenis parto di [[Rejio di Serbi, Kroati e Sloveni]]. En [[1929]] la rejio rinomizesis Rejio di Yugoslavia.

Pos plebicito, Republiko Norda-Macedonia divenis nedependanta de [[Yugoslavia]] ye la [[8ma di septembro]] [[1991]]. Lando ne subisis interna milito pos nedependo, kontraste kun l'altra ex-Yugoslaviana republiki.

Ye 11 januaro 2019, la parlamento Macedoniana konkordis chanjar la nomo di la lando a ''Republiko di Norda-Macedonia''<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-46846231 |title=la parlamento Macedoniana konkordis chanjar la nomo |publisher=Bbc.com |date= |accessdate=2019-01-14}}</ref> Ye 25 januaro 2019, la parlamento Grekiana votis por aceptar la nomo-chanjo per 153 voti por e 146 kontre.<ref>{{cite web |title=Voto historial fixigas la Macedoniana nomo |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-47002865 |website=BBC |date=25 januaro 2019 |quote=Macedonia and Greece: Vote settles 27-year name dispute}}</ref>⏎
⏎
=== Politiko ===
{{PA|Macedoniana nacionalismo}}
Republiko Norda-Macedonia esas parlamentala [[republiko]]. La prezidanto elektesas dal populo por 5 yari. La [[Parlamento]] havas unika chambro e kompozesas da 120 membri, qui elektesas dal populo por 4 yari. La nuna [[konstituco]] adoptesis en [[2001]]<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1659132.stm BBC NEWS|Europe|Macedonia adopts new Constitution]</ref>.

=== Geografio ===
[[Arkivo:R.o.Macedonia topography.svg|thumb|left|200px|Topografiala mapo di Republiko Norda-Macedonia kun lua precipua urbi.]]
Republiko Norda-Macedonia esas lando senlitora. Ol reprezentas 35,5% de la historiala regiono di [[Macedonia (historio)|Macedonia]]. Lando havas 62 km di frontieri kun [[Serbia]] en nordo, 148 km kun [[Bulgaria]] en esto, 228 km kun [[Grekia]] en sudo, 151 km kun [[Albania]] en westo e 159 km kun [[Kosovo]] en nord-westo. Lando esas ordinare montoza, e [[Monto Korab]], kun {{formatnum:2764}} metri di [[altitudo]] en la frontiero kun Albania esas lua maxim alta monto.

Lua [[klimato]] esas transito inter [[Mediteranea klimato|Mediteranea]] e [[kontinentala klimato|kontinentala]]. La mezvalora [[pluvozeso]] varias de {{formatnum:1700}} mm an la montoza regioni del westo til nur 500 mm an la sudesto.

=== Ekonomio ===
{{PA|Ekonomio di Republiko Norda-Macedonia}}

=== Demografio ===
[[Arkivo:Macedonia ethnic2002 03.png|thumb|250px|Etniala mapo di la Republiko Norda-Macedonia en 2002.]]
[[Arkivo:Женско оро на Македонки муслиманки во Г.Косоврасти 03.JPG|thumb|left|250px|Mohamedana Macedoniani dansas en la vilajo Gorno Kosovrasti.]]
Segun la [[demografiala kontado]] di 2002, Republiko Norda-Macedonia havis {{formatnum:2022547}} habitanti.<ref name="stat.gov.mk">{{cite web|title=Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Macedonia, 2002&nbsp;– Book XIII, Skopje, 2005.|publisher=State Statistical Office of the Republic of Macedonia|url=http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf |accessdate= 10ma di februaro 2016}}</ref> La maxim multa (64,18%) esas Macedoniani. [[Albania|Albani]] esis 25,17% de la habitantaro, Turki esis 3,85%, cigani esis 2,66%, Serbi esis 1,78%, e 2,36% apartenis ad altra etnii<ref name="stat.gov.mk"/>. Segun statistiki por 2009, cirkume 58% de la habitantaro vivis en urbi.

L'oficala linguo di la lando esas [[Macedoniana linguo|Macedoniana]], linguo multe simila a [[Bulgariana linguo|Bulgariana]]. [[Albaniana linguo|Albaniana]], [[Romani linguo|Romani]], [[Turka linguo|Turka]] ed altra lingui ank esas parolata.

La [[religio]] kun la maxima nombro di adepti esas [[Ortodoxa Kristanismo]], praktikata da 64,8% de la habitantaro. Mohamedani esas 33,33%, altra Kristani esas 0,4%, e la cetera 1,5% praktikas altra religii o havas nula religio.

=== Kulturo ===
[[Macedoniana linguo]] esas la precipua linguo di la lando, proxim ad [[Bulgariana linguo]]. Altra importanta lingui parolata en la lando esas [[Albaniana linguo|Albaniana]] e Bulgariana.

[[Futbalo]] e [[handbalo]]* esas la maxim populara sporti en la Republiko Norda-Macedonia.

=== Noti e referi ===
{{reflist}}
{{commons|Македонија|Republiko Norda-Macedonia}}
{{Yugoslavia}}
{{EU-stati}}

[[Kategorio:Republiko Norda-Macedonia| ]]