Difference between revisions 966746 and 966747 on iowiki

< previous diff
next diff >
Norda Macedonia
{{Por altra senco|historiala Macedonia, del [[Antiqueso]]|[[Macedonia (Antiqueso)|Macedonia]]}}
{{Landi
| Nomo                    = Republiko di Norda Macedonia
| Lokala_nomo             = Република Северна Македонија
| Flago                   = Flag of the Republic of Macedonia.svg
| Blazono                 = Coat of arms of North Macedonia.svg
| Imajo_mapo              = Europe location MKD.png
| Chefurbo                = [[Skopje]]
| Habitanti_chefurbo      = {{formatnum:668518}}<ref>[http://skopje.com/page.php?id=48 Skopje - capital of the Republic of Macedonia]</ref> (2006)
| Precipua_urbo           = [[Skopje]]
(contracted; show full)

[[Serbia]] kaptis la regiono dum l'[[unesma Balkana milito]] en [[1912]]. Dum Serbiana guvernerio, la regiono ne havis autonomeso. Pos l'[[unesma mondomilito]] Serbia divenis parto di [[Rejio di Serbi, Kroati e Sloveni]]. En [[1929]] la rejio rinomizesis 
"[[Yugoslavia|Rejio di Yugoslavia]]".

Pos plebicito, Norda Macedonia nedependanteskis de [[Yugoslavia]] ye la [[8ma di septembro]] [[1991]]. Lando ne subisis interna milito pos nedependo, kontraste kun l'altra ex-Yugoslaviana republiki.

Ye la 11ma di januaro 2019, la parlamento Macedoniana konkordis pri chanjar la nomo di la lando a ''Republiko di Norda Macedonia''.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-46846231 |title=la parlamento Macedoniana konkordis chanjar la nomo |publisher=Bbc.com |date= |accessdate=2019-01-14}}</ref> Ye la [[25ma di januaro]] [[2019]], la parlamento Greka votis por aceptar la nomo-chanjo per 153 yes-voti kontre 146 no-voti.<ref>{{cite web |title=Macedonia and Greece: Vote settles 27-year name dispute⏎
⏎
|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-47002865 |websitepublisher=BBC |date=25ma di januaro 2019 |language={{en}}}}</ref>

Ye la 27ma di marto 2020, Norda Macedonia divenis oficiale membro dieskis la [[Nord-Atlantikal Uniono]] kom 30ma membra lando.

== Politiko ==
{{PA|Macedoniana nacionalismo}}
Norda Macedonia esas parlamentala [[republiko]]. La prezidanto elektesas dal populo por 5 yari. La funcioni dil prezidanto esas nur ceremoniala, e la [[chefo di guvernerio]] esas la [[chefministro]]. Lu selektesas l'altra ministri.

La [[Parlamento]] havas unika chambro e povas havar de 120 til 140 membri, qui elektesas dal populo por 4 yari, elektita per proporcionala reprezento de 6 elektala distrikti. Tri ek la membri de la parlamento reprezentas la diasporo di Norda Macedonia.

[[Judiciala povo]] exercesas da la korti, di qui la maxim alta esas la Supera Judiciala korto, la Konstitucala korto e la Judiciala konsilistaro di la Republiko. La [[konstituco]] di la lando adoptesis en 1993, ed emendesis en 2001.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1659132.stm BBC NEWS|Europe|Macedonia adopts new Constitution]</ref> Ol limitizas la povi di la guvernerii centrala, e lokala. 

== Geografio ==
[[Arkivo:R.o.Macedonia topography.svg|thumb|left|200px|Topografiala mapo di Norda Macedonia kun lua precipua urbi.]]
Norda Macedonia esas lando senlitora. Ol reprezentas 35,5% de la historiala regiono di [[Macedonia (Antiqueso)|Macedonia]]. La lando havas 62 km di frontieri kun [[Serbia]] norde, 148 km kun [[Bulgaria]] este, 228 km kun [[Grekia]] sude, 151 km kun [[Albania]] weste e 159 km kun [[Kosovo]] nord-weste. La lando esas ordinare montoza, e lua maxim alta monto esas [[Monto Korab]], kunhavanta {{formatnum:2764}} metri di [[altitudo]] en la frontiero kun Albania esas lua maxim alta monto.

Lua [[klimato]] esas transito inter [[Mediteranea klimato|Mediteranea]] e [[kontinentala klimato|kontinentala]]. La mezavalora [[pluvo-quanto]] varias de {{formatnum:1700}} mm an la montoza regioni del westoe til nur 500 mm an la sud-westoe.

[[Egea maro|Egeana]] baseno esas la precipua de la lando, kovranta 87% ek la surfaco di la lando. La precipua fluvii di la lando esas Vardar (qua ank esas importanta fluvio di [[Grekia]]) e Pčinja, enfluanto de Vardar qua naskas en Serbia. Ol esas longa de 135 km, di qui 83 fluas en Norda Macedonia.

== Ekonomio ==
{{PA|Ekonomio di Norda Macedonia}}

== Demografio ==
[[Arkivo:Macedonia ethnic2002 03.png|thumb|250px|Etniala mapo di Norda Macedonia en 2002.]]
[[Arkivo:Женско оро на Македонки муслиманки во Г.Косоврасти 03.JPG|thumb|left|250px|Mohamedana Macedoniani dansas en la vilajo Gorno Kosovrasti.]]
Segun la [[demografiala kontado]] di 2002, Norda Macedonia havis {{formatnum:2022547}} habitanti.<ref name="stat.gov.mk">{{cite web|title=Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Macedonia, 2002&nbsp;- Book XIII, Skopje, 2005.|publisher=State Statistical Office of the Republic of Macedonia|url=http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf |accessdate= 10ma di februaro 2016}}</ref> La maxim multa (64,18%) esas Macedoniani. [[Albania|Albani]] esis 25,17% de la habitantaro, Turki esis 3,85%, cigani esis 2,66%, Serbi esis 1,78%, e 2,36% apartenis ad altra etnii<ref name="stat.gov.mk"/>. Segun statistiki por 2009, cirkume 58% de la habitantaro vivis en urbi.

L'oficala linguo di la lando esas [[Macedoniana linguo|Macedoniana]], linguo multe simila a [[Bulgariana linguo|Bulgariana]]. [[Albaniana linguo|Albaniana]], [[Romani linguo|Romani]], [[Turka linguo|Turka]] ed altra lingui ank esas parolata.

La [[religio]] kun la maxima nombro di adepti esas [[Ortodoxa Kristanismo]], praktikata da 64,8% de la habitantaro. Mohamedani esas 33,33%, altra Kristani esas 0,4%, e la cetera 1,5% praktikas altra religii o havas nula religio.

== Kulturo ==
[[Norda Macedoniana linguo]] esas la precipua linguo di la lando, proxim ad [[Bulgariana linguo]]. Altra importanta lingui parolata en la lando esas [[Albaniana linguo|Albaniana]] e Bulgariana havas richa kulturo, kun distingiva arto, [[arkitekturo]], [[poezio]] e muziko. La lando havas diversa anciena religiala loki, nun protektata, e multa [[fresko|freski]] piktita inter la 11ma e la 16ma yarcenti. La [[folkloro|folklorala]] [[muziko]] influesis da kirka muziko Bizancana.

La [[koquoarto]] influesis precipue da Mediteranea ed Otomana koquoarti, e min-multa grade, da Germana, Italiana e Hungara koquoarti. Ol uzas multa lakturi, [[vino]] ed alkoholala drinkaji produktata lokale, exemple ''rakia''.

[[Futbalo]] e, [[handbalo]]* e [[basketbalo]] esas la maxim populara sporti en la Norda Macedonia. Dum someri, eventas natala maratono 

== Noti e referi ==
{{reflist}}
{{commons|Македонија|Norda Macedonia}}
{{Yugoslavia}}
{{EU-stati}}
{{Stati en Europa}}

[[Kategorio:Norda Macedonia| ]]