Revision 724591 of "Uzanto:Chabi1/Linguistiko" on iowiki

Ica pagino esas kreita por klasifikar la lingui dil mondo.

== Linguari en [[Afrika]] e Sud-west [[Azia]] ==

=== Nijeriana-Kongana linguaro ===

Konsistas ek plu kam 1000 lingui. Ica linguaro konsideresas ankore hipotezala.

*Benue-Kongo lingui
**[[Bantuana lingui]] ([[Swahili-linguo|Swahili]], Ruanda, Luganda, Kongo, [[Ndebele-linguo|Ndebele]], [[Xosa-linguo|Xosa]], Zulu)
** Kwan lingui (Yoruba, [[Ibo-linguo|Ibo]], Akan)
** Volta lingui (Mosi)
** Atlantikala lingui (Fulani)
* Nilo-Saharana linguaro (100 lingui) (Nubia). Poziciono di ca linguo-grupo ne esas unsenca. Olu povas esar propra linguaro.
* Koi-san lingui (50 lingui) (San, Koi, Nama)

Videz Wikipedio en la [http://sw.wikipedia.org Swahili], [http://xh.wikipedia.org Xosa], [http://zu.wikipedia.org Zulu]

=== Afro-Aziana linguaro ===

Konsistas ek 280 lingui.
* Semida lingui ([[Arabiana linguo|Arabiana]], [[Hebreana linguo|Hebreana]], [[Maltana linguo|Maltana]], [[Amhara linguo|Amhara]], [[Tigrinya linguo|Tigrinya]], Asiria, Aramea (mortinta), Akad (mortinta))
* Kushiana lingui ([[Somaliana linguo|Somaliana]], [[Oromo linguo|Oromo]])
* Berberiana lingui (Tamasheka)
* Chadiana lingui ([[Hausa linguo|Hausa]])

Videz Wikipedio en [http://ar.wikipedia.org Arabia], [http://he.wikipedia.org Hebrea], [http://mt.wikipedia.org Maltana]

== Linguari en [[Amerika]] ==

=== Nord-Amerikana lingui ===

* Eskimoana lingui (Yupik, Inuit, Aleut)
* Atabaska lingui (30 lingui) (Navaho, Apashi, forsan anke Tlingit)
* Algonkin lingui (30 lingui) (Arapaho, Negra-Pedo, Kree, Cheyene, Mohikana, Ojibwa, Potawatomi)
* Irokesa lingui
* Siu (Angle: sioux) lingui
* Penuti lingui
* Hoka lingui

=== Centr-Amerikana lingui ===
* Uto-azteka lingui (30 lingui) (Komanche, Hopi, Paiute, Shoshone, Azteka (= Nahuatl))
* Mayana lingui
* Otomi-Mangue lingui (Mixteka, Zapoteka)

Videz Wikipedio en [http://nah.wikipedia.org Nahuatl].

=== Sud-Amerikana lingui ===
* [[Kechuana linguo|Kechua]]
* [[Aymarana linguo|Aymara]]
* Tupi lingui ([[Guarani linguo|Guarani]])
* Mapuche (= Araukana)
* Arawak lingui
* Karibiana lingui (45 lingui)
* Pano lingui (35 lingui)
* Tukano lingui (25 lingui)
* Ge lingui (20 lingui)

Videz Wikipedio en [http://ay.wikipedia.org Aymara], [http://gn.wikipedia.org Guarani], [http://qu.wikipedia.org Kechua].

== Linguari en [[Eurazia]] ==

=== [[Altaika linguaro]] ===

=== [[Indo-Europana linguaro]] ===
# [[Armeniana linguo|Armeniana]]
# Indo-Irana (Aryana) lingui (93 lingui)
#* Hindiana lingui (48 lingui)
#** Cigana
#** Sinhalesa-Malediva lingui ([[Sinhalesa linguo|Sinhalesa]], Malediva, Vedda)
#** Nordal-Hindiana lingui
#*** Dardana grupo (16 lingui, ex. Bashkari, Wotapuri, Dameli, Dumaki, Phalura, [[Kashmiri linguo|Kashmiri]])
#*** Westala grupo (Marathi, [[Konkani linguo|Konkani]], Sindhi, Lahnda)
#*** Intera grupo (16 lingui, ex. [[Pundjabi linguo|Pundjabi]], Banjari, Malvi, Gudjarati, [[Hindi linguo|Hindi]], Urdu, Garhwali, Kumauni)
#*** Estal-intera grupo ([[Nepali linguo|Nepali]], Awadhi, 3 Bihari-lingui)
#*** Estala grupo (Oridja, [[Bengali linguo|Bengali]], Assamesi)
#* Nuristana lingui (Ashkun, Kalasha-ala, Kati, Tregami, Wasiweri)
#* Irana lingui (40 lingui)
#** Estala grupo (12 lingui, ex. [[Osetiana linguo|Osetiana]], [[Pashto linguo|Pashto]], Wahi, Mundji, Shughni, Parachi, Ormuri)
#** Westala grupo (28 lingui, ex. Yazdi, Gilaki, Talish, Baluchi, Kirmandji, [[Kurdiana linguo|Kurdiana]], Farsi (= [[Persiana linguo|Persiana]], [[Tajika linguo|Tajika]], Tati)
# [[Albaniana linguo|Albaniana]]
# [[Grekiana linguo|Grekiana]]
# [[Latinida linguo|Romana lingui]] (17 lingui)
#* [[Sardiniana linguo|Sardiniana]]
#* Estala grupo ([[Rumaniana linguo|Rumaniana]], Istromaniana, Megleromaniana, Aromaniana)
#* Westala grupo
#** [[Italiana linguo|Italiana]]
#** Retoromaniana (Friulia, Ladin, Romansh)
#** Gala-Ibera-Romana lingui ([[Franciana linguo|Franciana]], [[Ocitaniana linguo|Ocitaniana]], Frankoprovencalana (=[[Arpitana linguo|Arpitana]]), [[Kataluniana linguo|Kataluniana]], [[Hispaniana linguo|Hispaniana]], Ladina, [[Galisiana linguo|Galisiana]], [[Portugalana linguo|Portugalana]])
# Kelta lingui ([[Gaelana linguo|Irlandana (=Gaelana)]], Gela (= [[Skotiana linguo|Skotiana]]), [[Bretona linguo|Bretona]], Kimri (= [[Walsana linguo|Walsana]]))
# [[Germana lingui]] (12 lingui)
#* Nordala grupo ([[Daniana linguo|Daniana]], [[Suediana linguo|Suediana]], [[Norvegiana linguo|Norvegiana]], [[Islandana linguo|Islandana]], [[Faerana linguo|Faerana]])
#* Westala grupo ([[Germaniana linguo|Germaniana]], [[Yiddisha linguo|Yiddisha]], [[Luxemburgiana linguo|Luxemburgiana]], [[Holandana linguo|Holandana]], [[Afrikansa linguo|Afrikansa]], [[Frisa linguo|Frisa]], [[Angliana linguo|Angliana]])
# Balta-Slava lingui (15 lingui)
#* Balta lingui ([[Latviana linguo|Latviana]], [[Lituaniana linguo|Lituaniana]])
#* [[Slava lingui]]
#** Estala grupo ([[Rusiana linguo|Rusiana]], [[Bielarusiana linguo|Bielarusiana]], [[Ukrainiana linguo|Ukrainiana]])
#** Westala grupo ([[Poloniana linguo|Poloniana]], Kashuba, Sorbiana, [[Chekiana linguo|Chekiana]], [[Slovakiana linguo|Slovakiana]]), Sileziana.
#** Sudala grupo ([[Bulgariana linguo|Bulgariana]], [[kroatiana linguo|Kroatiana]], [[Macedoniana linguo|Macedoniana]], [[Montenegrana linguo|Montenegrana]], [[Serbiana linguo|Serbiana]] (Serbo-Kroatiana†), [[Sloveniana linguo|Sloveniana]])

=== [[Uralika linguaro]] ===

=== Kaukaziana lingui ===

La Kaukaziana linguaro konsistas ek 40 lingui, qui parolesas en mikra areo en [[Kaukazo]].

* Nordal-westala grupo (Abkaziana, Kabardi, Adyge)
* Nordal-estala grupo (Checheniana, Dagestaniana)
* Sudala grupo (Kartvela lingui) (Gruziana)

Videz Wikipedio en [http://ka.wikipedia.org Gruziana].

=== Dravidana lingui ===

Dravidana lingui esas por exemplo Telugu, Tamil, Kanada, Malayalam.

Videz Wikipedio en [http://ml.wikipedia.org Malayalam], [http://ta.wikipedia.org Tamili].

=== Izolita (senparenta) lingui ===

Senparenta lingui en Eurazia esas:
* Baskiana (en Hispania e Francia)
* Burushaskiana (en Kashmir, Pakistan)
* Sumerana (mortinta, en Mesopotamia)

Videz Wikipedio en [http://eu.wikipedia.org Baska].

== Linguari di Estal-Azia ed [[Oceania]] ==

=== Chino-Tibetana linguaro ===

Chino-Tibetana lingui forsan formacas linguaro di 250 lingui. Altralatere onu dicas ke [[Chiniana linguo|Chiniana]] e Tibetian-Burmana esus diferenta linguari.

* Chiniana brancho ([[Mandarina linguo|Mandarina]], [[Kantoniana linguo|Kantoniana]], Min, Haka, Wu)
* Tibetana-Burmana brancho

Videz Wikipedio en [http://my.wikipedia.org Burmana], [http://zh.wikipedia.org/ Chiniana], [http://bo.wikipedia.org Tibetana].

=== Tai lingui ===

Tai lingui esas por exemplo [[Tai linguo|Tai]] e [[Lao linguo|Lao]]. La poziciono di Tai lingui ne esas certena. Altri konsideras ke li esus Chino-Tibetana lingui, altri ke li esus Austronesiana lingui.

Videz Wikipedio en [http://lo.wikipedia.org Lao], [http://th.wikipedia.org Tai].

=== Mon-kmer lingui ===

Mon-kmer lingui esas por exemplo Kmer e [[Vietnama linguo|Vietnama]].

Videz Wikipedio en [http://km.wikipedia.org Kmer], [http://vi.wikipedia.org Vietnam]

=== Austroneziana linguaro ===

Austroneziana (Malaya-Polineziana) linguaro konsistas ek 1000 lingui.

* Westala grupo (500 lingui) (Javana, Sundana, [[Malaya linguo|Malayana]] (= [[Indoneziana linguo|Bahasa Indoneziana]]), Tagaloga (= Filipino, Pilipino), Cebuana, Ilocana, Malagasa)
* Estala (Oceanika) grupo (Tahiti, Tonga, Samoa, Maori, Havayi, Fidji)

Videz Wikipedio en [http://ms.wikipedia.org Bahasa Melayuana], [http://id.wikipedia.org Indoneziana], [http://tl.wikipedia.org Tagaloga].

=== Lingui en [[Nova-Guinea]] ===

En Nova-Guinea parolesas 1000 lingui ma lia parenteso esas ne-certa. Linguari en Nova-Guinea – relative mikra areo – esas 60.

=== Australiana lingui ===

Australiana lingui parolesas en [[Australia]]. Pama-Nyungan linguaro esas linguaro di aboriginal Australiani. Esas 250 lingui, por exemplo Warlpiri ed Aranda.

=== Izolita (senparenta) lingui ===

Senparenta lingui en Estal-Azia esas:
* [[Ainuana linguo|Ainuana]] (en Japonia)
* [[Japoniana linguo|Japoniana]]
* [[Koreana linguo|Koreana]]

Koreana e Japoniana havas kelka komuna traiti kam [[Altaika linguaro|Altaika lingui]].