Revision 957236 of "Norda Macedonia" on iowiki

{{Por altra senco|historiala Macedonia, del [[Antiqueso]]|[[Macedonia (Antiqueso)|Macedonia]]}}
{{Landi
| Nomo                    = Republiko di Norda Macedonia
| Lokala_nomo             = Република Северна Македонија
| Flago                   = Flag of the Republic of Macedonia.svg
| Blazono                 = Coat of arms of North Macedonia.svg
| Imajo_mapo              = Europe location MKD.png
| Chefurbo                = [[Skopje]]
| Habitanti_chefurbo      = {{formatnum:668518}}<ref>[http://skopje.com/page.php?id=48 Skopje - capital of the Republic of Macedonia]</ref> (2006)
| Precipua_urbo           = [[Skopje]]
| Oficala_lingui          = [[Macedoniana linguo|Macedoniana]]<ref>Noto:[[Albaniana linguo|Albaniana]] esas parolata en westo di lando, kun Macedoniana. [[Turkiana linguo|Turkiana]], [[Aromaniana linguo|Aromaniana]] e [[Serbiana linguo|Serbiana]] anke esas parolata en kelka regioni</ref>
| Guvernerio              = [[Republiko]]
| Nomo_listo_chefo_stato  = Listo pri prezidanti di Norda Macedonia
| Titulo_chefo_stato      = Prezidanto
| Chefo_di_stato          = [[Stevo Pendarovski]]
| Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Norda Macedonia
| Titulo_chefo_guverno    = Chefministro
| chefo_guverno           = [[Oliver Spasovski]]
| Surfaco                 = {{formatnum:25713}}
| Rango_surfaco           = 148
| Surfaco_aquo            = 1,9
| Habitanti               = {{formatnum:2103721}}<ref name="cia-wf">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html |title=CIA World Factbook – Macedonia |publisher=CIA|accessdate=23ma di aprilo 2018}}</ref>
| Rango_habitanti         = 142
| Yaro                    = 2017
| Denseso di habitantaro  = 80,1
| Reto_kodexo             = .mk
| Nomo_himno              = ''Denes Nad Makedonija''
| Pekunio                 = [[Dinaro di Norda Macedonia]]
| Religii                 = [[kristanismo]], 64%
}}
'''Norda Macedonia''', oficale '''Republiko di Norda Macedonia''', esas lando jacanta en sud-estal [[Europa]]. Lu havas kom vicini [[Kosovo]] nord-weste, [[Serbia]] norde, [[Bulgaria]] este, [[Grekia]] sude, ed [[Albania]] weste.
== Historio ==
{{PA|Historio di Norda Macedonia}}
Dum l'[[Antiqueso]] granda parto di la teritorio di nuna Norda Macedonia esis parto di la rejio Peonia, di qua la populo originis de [[Trakia]],<ref>Bauer, Susan Wise: The History of the Ancient World: From the Earliest Accounts to the Fall of Rome (2007), ISBN 0-393-05974-X, page 518: "... Italy); to the north, Thracian tribes known collectively as the Paeonians."</ref> ma anke de [[Iliria]] e Dardania. En [[336 aK]] [[Filip la 2ma di Macedonia|Filip la 2ma]] konquestis Supra Macedonia, inkluzite la regiono di nuna Norda Macedonia<ref>[http://books.google.com/books?id=ppbuavUZKEwC&pg=PA187&dq=dardania+today+republic+of+macedonia&lr=&hl=bg#PPA14,M1 ''Who are the Macedonians?'' C. Hurst & Co. Publishers, 2000, ISBN 1-85065-534-0, p. 14</ref>. Lua filiulo, [[Alexandros la Magna]] konquestis la cetera regiono.

Dum [[Mezepoko]] la regiono subisis influi de [[Bizancana Imperio]] e de [[slavi]]. Dum la [[10ma yarcento]] la regiono divenis centro dil [[Unesma Bulgara imperio]], sub la guvernerio di caro [[Samuil la 1ma di Bulgaria|Samuil la 1ma]]. Nova chefurbo establisesis en [[Ohrid]].

Dum l'unesma duimo di la [[15ma yarcento]] [[Otoman imperio|Otomani]] konquestis la regiono, qua divenis parto di Otoman imperio dum preske 500 yari. Dum Otomana dominacado, la regiono koloniigesis da Turki, qui divenis signifikanta minoritato. Dum l'Otomana administrado, [[Skopje]] e Monastir (nun Bitola) divenis chefurbi di separita regioni.

[[Serbia]] kaptis la regiono dum l'[[unesma Balkana milito]] en [[1912]]. Dum Serbiana guvernerio, la regiono ne havis autonomeso. Pos l'[[unesma mondomilito]] Serbia divenis parto di [[Rejio di Serbi, Kroati e Sloveni]]. En [[1929]] la rejio rinomizesis Rejio di Yugoslavia.

Pos plebicito, Norda Macedonia nedependanteskis de [[Yugoslavia]] ye la [[8ma di septembro]] [[1991]]. Lando ne subisis interna milito pos nedependo, kontraste kun l'altra ex-Yugoslaviana republiki.

Ye la 11ma di januaro 2019, la parlamento Macedoniana konkordis chanjar la nomo di la lando a ''Republiko di Norda Macedonia''.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-46846231 |title=la parlamento Macedoniana konkordis chanjar la nomo |publisher=Bbc.com |date= |accessdate=2019-01-14}}</ref> Ye la [[25ma di januaro]] [[2019]], la parlamento Greka votis por aceptar la nomo-chanjo per 153 yes-voti kontre 146 no-voti.<ref>{{cite web |title=Macedonia and Greece: Vote settles 27-year name dispute
|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-47002865 |website=BBC |date=25ma di januaro 2019 |language={{en}}}}</ref>

Ye la 27ma di marto 2020, Norda Macedonia divenis oficiale membro di la [[Nord-Atlantikal Uniono]] kom 30ma membra lando.

== Politiko ==
{{PA|Macedoniana nacionalismo}}
Norda Macedonia esas parlamentala [[republiko]]. La prezidanto elektesas dal populo por 5 yari. La funcioni dil prezidanto esas nur ceremoniala, e la [[chefo di guvernerio]] esas la [[chefministro]].

La [[Parlamento]] havas unika chambro e havas 120 membri, qui elektesas dal populo por 4 yari. La nuna [[konstituco]] adoptesis en [[2001]]<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1659132.stm BBC NEWS|Europe|Macedonia adopts new Constitution]</ref>.

== Geografio ==
[[Arkivo:R.o.Macedonia topography.svg|thumb|left|200px|Topografiala mapo di Norda Macedonia kun lua precipua urbi.]]
Norda Macedonia esas lando senlitora. Ol reprezentas 35,5% de la historiala regiono di [[Macedonia (Antiqueso)|Macedonia]]. La lando havas 62 km di frontieri kun [[Serbia]] norde, 148 km kun [[Bulgaria]] este, 228 km kun [[Grekia]] sude, 151 km kun [[Albania]] weste e 159 km kun [[Kosovo]] nord-weste. La lando esas ordinare montoza, e [[Monto Korab]], kun {{formatnum:2764}} metri di [[altitudo]] en la frontiero kun Albania esas lua maxim alta monto.

Lua [[klimato]] esas transito inter [[Mediteranea klimato|Mediteranea]] e [[kontinentala klimato|kontinentala]]. La mezvalora [[pluvo-quanto]] varias de {{formatnum:1700}} mm an la montoza regioni del westo til nur 500 mm an la sudesto.

La precipua fluvii di la lando esas Vardar (qua ank esas importanta fluvio di [[Grekia]]) e Pčinja, enfluanto de Vardar qua naskas en Serbia. Ol esas longa de 135 km, di qui 83 en Norda Macedonia.

== Ekonomio ==
{{PA|Ekonomio di Norda Macedonia}}

== Demografio ==
[[Arkivo:Macedonia ethnic2002 03.png|thumb|250px|Etniala mapo di Norda Macedonia en 2002.]]
[[Arkivo:Женско оро на Македонки муслиманки во Г.Косоврасти 03.JPG|thumb|left|250px|Mohamedana Macedoniani dansas en la vilajo Gorno Kosovrasti.]]
Segun la [[demografiala kontado]] di 2002, Norda Macedonia havis {{formatnum:2022547}} habitanti.<ref name="stat.gov.mk">{{cite web|title=Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Macedonia, 2002&nbsp;- Book XIII, Skopje, 2005.|publisher=State Statistical Office of the Republic of Macedonia|url=http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf |accessdate= 10ma di februaro 2016}}</ref> La maxim multa (64,18%) esas Macedoniani. [[Albania|Albani]] esis 25,17% de la habitantaro, Turki esis 3,85%, cigani esis 2,66%, Serbi esis 1,78%, e 2,36% apartenis ad altra etnii<ref name="stat.gov.mk"/>. Segun statistiki por 2009, cirkume 58% de la habitantaro vivis en urbi.

L'oficala linguo di la lando esas [[Macedoniana linguo|Macedoniana]], linguo multe simila a [[Bulgariana linguo|Bulgariana]]. [[Albaniana linguo|Albaniana]], [[Romani linguo|Romani]], [[Turka linguo|Turka]] ed altra lingui ank esas parolata.

La [[religio]] kun la maxima nombro di adepti esas [[Ortodoxa Kristanismo]], praktikata da 64,8% de la habitantaro. Mohamedani esas 33,33%, altra Kristani esas 0,4%, e la cetera 1,5% praktikas altra religii o havas nula religio.

== Kulturo ==
[[Macedoniana linguo]] esas la precipua linguo di la lando, proxim ad [[Bulgariana linguo]]. Altra importanta lingui parolata en la lando esas [[Albaniana linguo|Albaniana]] e Bulgariana.

[[Futbalo]] e [[handbalo]]* esas la maxim populara sporti en la Norda Macedonia.

== Noti e referi ==
{{reflist}}
{{commons|Македонија|Norda Macedonia}}
{{Yugoslavia}}
{{EU-stati}}
{{Stati en Europa}}

[[Kategorio:Norda Macedonia| ]]