'''Haywanlar sistematikası''' - biologiya ilimi o'z-ara uqsaslıgı ha'm tuwısqanlıg'ına tiykarlang'an tiykarda organizmlerdi ayırım toparlar - taksonlarg'a ajıratıp u'yrenedi.
Haywanlardı taksonlarg'a ajıratıw menen sistematika ilimi shug'ıllanadı. Haywanlar sistematikasında tiykarg'ı taksonlar tip, klass, tuqımlas, tuwıs ha'm tu'rden ibarat. Bir tu'rge kiriwshi haywanlardın' du'zilisi ha'm o'mir keshiriw ta'rizi bir-birine uqsas bolıp, ulıwma arealdı iyeleydi. Belgili tur ozinin' morfologiyalıq, fiziologiyalıq, ekologiyalıq ha'm na'sillik qa'siyetleri menen basqa tu'rlerden parq qıladı. Bir turdin' individleri bir-biri menen erkin shag'ılısadı ha'm olardın' a'wladı ko'beygish boladı.
Bir qansha ulıwma belgileri menen bir-birine usas bolg'an tu'rler bir tuwısqa, tuwıslar tuqımlasqa, tuqımlaslar toparlarg'a, toparlar bolsa klasslarg'a, klasslar tiplerge birlestiriledi. Ha'zir 24 tip bar.
Haywanatlar du'nyası bir kletkalılar ha'm ko'p kletkalılar genje du'nyalarına ajıratıladı. Bunnan tısqarı tu'rli taksonlar ushın aralıq taksonlarda kirgizgen. Olar takson atamasınan aldın "ulken" yamasa "genje" sozlerin qosıp isletiledi. Mısalı genje tip, genje tur h.t.b.
'''No'menklatura qag'ıydaları.''' Tu'rlerdin' atı binar no'menklaturag'a muwapıq latın imlasında eki atama menen belgilenedi. Olardan birinshisi tuwıs ataması bas ha'rip penen, ekinshisi turdin' atı kishi ha'rip penen jazıladı. Tu'rler adamlardın' familiyası menen atalatug'ın bolsa, er adam familiyasınan keyin "i", xayal kisi familiyasınan "e" qosımshası (mısalı: ivanovi yaki ivanovae dep) jazıladı.
Turden joqarı taksonlar ataması tek bir soz benen korsetiledi. Mısalı: Diptera, Insecta h.b.
Eger tuwısı belgili, biraq tu'ri belgisiz bolsa, tuwıstan keyin sp. (species-tu'r) dep jazıp qoyıladı. Tekserilip atırg'an haywan usı tuwısqa kiriwshi barlıq tu'rlerden parq qılsa tuwıs atamasınan keyin sp.n. (species-nova - taza tu'r) belgisi jazıladı.
[[Kategoriya:Haywanlar]]
[[af:Wetenskaplike klassifikasie]]
[[an:Clasificación scientifica]]
[[ang:Cræftlicu endebyrdung]]
[[ar:تصنيف حيوي]]
[[as:জীৱবৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন]]
[[ast:Clasificación biolóxica]]
[[az:Bioloji təsnifat]]
[[ba:Биологик систематика]]
[[bat-smg:Muokslėnė klasėfėkacėjė]]
[[be:Біялагічная сістэматыка]]
[[be-x-old:Біялягічная клясыфікацыя]]
[[bg:Класификация на организмите]]
[[bn:জীববৈজ্ঞানিক শ্রেণীবিন্যাস]]
[[bs:Naučna klasifikacija]]
[[ca:Classificació científica]]
[[cs:Biologická klasifikace]]
[[cy:Dosbarthiad gwyddonol]]
[[da:Videnskabeligt artsnavn]]
[[de:Taxonomie#Taxonomie in der Biologie]]
[[el:Συστηματική ταξινόμηση]]
[[en:Biological classification]]
[[eo:Biologia klasado]]
[[es:Clasificación biológica]]
[[eu:Sailkapen zientifiko]]
[[fa:طبقهبندی علمی جانداران]]
[[fi:Tieteellinen luokittelu]]
[[fr:Classification scientifique des espèces]]
[[frr:Taksonomii faan diarten an plaanten]]
[[ga:Aicmiú eolaíoch]]
[[gl:Clasificación científica]]
[[got:𐍄𐌴𐍅𐌰𐌽𐍉𐌼𐌾𐌰]]
[[he:מיון עולם הטבע]]
[[hi:जीववैज्ञानिक वर्गीकरण]]
[[hif:Scientific classification]]
[[hr:Taksonomske klasifikacije]]
[[hu:Rendszertan (biológia)]]
[[hy:Կենդանի օրգանիզմների դասակարգում]]
[[ia:Classification scientific]]
[[id:Klasifikasi ilmiah]]
[[io:Ciencala klasifikuro di speci]]
[[is:Vísindaleg flokkun]]
[[it:Classificazione scientifica]]
[[ja:生物の分類]]
[[ka:ბიოლოგიური კლასიფიკაცია]]
[[kbd:Биологиэ систематикэ]]
[[km:Biological classification]]
[[kn:ಜೈವಿಕ ವಿಂಗಡಣೆ]]
[[ko:생물 분류]]
[[ku:Dabeşandina biyolojîk]]
[[ky:Биологиялык классификация]]
[[la:Classificatio biologica]]
[[lmo:Clasificasiù scentìfica]]
[[lt:Mokslinė klasifikacija]]
[[lv:Organismu klasifikācija]]
[[mhr:Биологий классификаций]]
[[ml:ശാസ്ത്രീയ വർഗ്ഗീകരണം]]
[[mn:Биологийн ангилал]]
[[mr:जैविक वर्गीकरण]]
[[ms:Pengelasan biologi]]
[[my:ဇီဝဆိုင်ရာ အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်း]]
[[nl:Taxonomie#Taxonomie in de biologie]]
[[nn:Biologisk klassifisering]]
[[no:Biologisk klassifikasjon]]
[[nov:Siential klasifikatione]]
[[oc:Classificacion scientifica]]
[[pa:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਣ]]
[[pl:Klasyfikacja biologiczna]]
[[pnb:جیون ٹولی بنانا]]
[[pt:Classificação científica]]
[[qu:Mitan kamay katiguriya]]
[[ro:Clasificare științifică]]
[[ru:Биологическая систематика]]
[[rue:Біолоґічна класіфікація]]
[[sah:Биология классификацията]]
[[sc:Classificatzione sientìfica]]
[[scn:Classificazzioni scintìfica]]
[[sh:Taksonomske kategorije]]
[[simple:Biological classification]]
[[sk:Vedecká klasifikácia]]
[[sl:Znanstvena klasifikacija živih bitij]]
[[sr:Таксономске категорије]]
[[sv:Vetenskapligt namn]]
[[sw:Uainishaji wa kisayansi]]
[[ta:உயிரியல் வகைப்பாடு]]
[[th:การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์]]
[[tk:Biologik sistematika]]
[[tl:Pag-uuring pambiyolohiya]]
[[to:Fakafaʻafaʻahinga fakasaienisi]]
[[tr:Bilimsel sınıflandırma]]
[[tt:Биологик классификация]]
[[uk:Біологічна класифікація]]
[[ur:جماعت بندی]]
[[uz:Biologik klassifikatsiya]]
[[vec:Clasificasion sientìfega]]
[[vi:Phân loại sinh học]]
[[wa:Sincieus rindjmint do vicant]]
[[war:Biyolohika nga pagarangay]]
[[zh:生物分類法]]
[[zh-min-nan:Seng-bu̍t-ha̍k hun-lūi]]
[[zh-yue:物種分類]]
This site is not affiliated with or endorsed in any way by the Wikimedia Foundation or any of its affiliates. In fact, we fucking despise them.
|
