Difference between revisions 2304155 and 2354508 on kawiki

{{მრავალმნიშვნელოვნება}}
{{ვიკიფიცირება}}
{{მიკერძოებული}}

ქართულ მეცნიერულ ლიტერატურაში ტერმინისა და ცნების „ერი“ შესახებ ორი განსხვავებული მოსაზრებაა.

===მოსაზრება 1===
ქართული ტერმინი და ცნება „ერი“ ზუსტად იგივეა, რაც ევროპულ ენებში და კერძოდ ინგლისურში მიღებული "nation".

ამის გავრცობა...

===მოსაზრება 2===

მეორე მოსაზრებით ქართულში უნდა გაიმიჯნოს ცნებები და ტერმინები „ერი“ და „ნაცია“. ეს მოსაზრება პირველად წამოყენებული იქნა ი.სტალინის ნაშრომის „[http://www.google.com/search?hl=ka&q=stalin+%22national+question%22&btnG=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90 მარქსიზმი და ნაციონალური საკითხი]“ ქართული თარგმანის საგანგებო ქართულ წინასიტყვაობაში და შემდეგ განავითარა აკად.პ.გუგუშვილმა. პ.გუგუშვილის აზრით ტერმინი „ერი“ ეთნო-კულტურული დატვირთვის მატარებელია (მაგ.: ჯიში, ჯილაგი, მოდგმა, ეთნოსი), ხოლო - ტემინი „ნაცია“ კი პოლიტიკურ-ტერიტორიულისა (მაგ.: სახელმწიფო). ამდენად - მისი აზრით ინგლისური "United Nations" ქართულად უნდა ითარგმნოს როგორც „გაერთიანებული ნაციები“ ან „გაერთიანებული სახელმწიფოები“. ასევე, მაგალითად მოქალაქის პასპორტში ტერმინი ნაციონალობა უნდა მიუთითებდეს ქვეყანას, რომლის მოქალაქეც ეს ადამიანია, ხოლო - ტერმინი ეროვნება კი მის ეთნო-კულურულ კუთვნილებას (მათ შორის მაგალითად რელიგიურს).

ამ, მეორე მოსაზრებით, მაგალითად - „ნაციონალური მოძრაობის“ მთავარი პოლიტიკური მიზნები აისახება სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის მოპოვებაში ან სახელმწიფოსათვის რაიმე გარესაშიშროებასთან ბრძოლაში და პერიოდულია, ხოლო - „ეროვნული მოძრაობის“ მიზნები პერმანენტულია სანამ ეს ერი არსებობს. ასეთი „ეროვნული მოძრაობების“ როლი განსაკუთრებით იზრდება გლობალიზაციის პერიოდში - რომელიც მიზნად ისახავს ეთნოკულტურულ საფუძვლებზე აგებული სოციუმების, ზოგადად ერების „ბრძმედში ერთსახოვან მასსად გადადნობას“, ამით - ეთნო-კულტურულ საფუძველზე აგებული სახელმწიფო-პოლიტიკური ერთეულების სრულ მოსპობას ანუ მათ გადაქცევას ტერიტორიულ პრინციპზე დაფუძნებულ ნაცია-სახელმწიფოებად (ამით გლობალიზმი ფრიად უახლოვდება კომუნიზმის იდეას ერების გაქრობის შესახებ).

ის, რომ ანტიეროვნულ ძალებს ესმით აღნიშნული განსხვავებები (თუმცა ჩქმალავენ ამას) გამოსჭვივის ასეთ გამოთქმაში: „[http://www.svoboda.org/programs/tw/2005/tw.060905.asp Комплекс нации-неудачника связан с опытом Гамсахурдиа, который был как раз классическим '''этническим националистом''']...“. როგორც ამ გამოთქმიდან ვხედავთ „ეთნიკური ნაციონალიზმის“ (რაც ქართული გაგებით ზუსტად და მხოლოდ '''ეროვნულობას''' უდრის) საპირისპიროდ არსებობს რომელიღაცა სხვა „ნაციონალიზმიც“ ანუ „არაეთნიკური ნაციონალიზმი“ (არაეთნიკური, ტერიტორიული, მოქალაქეობრივი ნაციონალიზმი ანუ гражданский национализм, Civic nationalism). თუ ამ მიმართულებას გავრცობთ გამოვა, რომ „ეროვნულობა“ არის მხოლოდ ეთნიკურად ქართველი ადამიანის თვისება (მოქალაქეობის მიუხედავად); ხოლო - „ნაციონალიზმი“ (არაეთნიკური ნაციონალიზმი, гражданский национализм, Civic nationalism) კი საქართველოს ნებისმიერი მოქალაქის თვისება (ეთნიკური წარმომავლობის მიუხედავად). 

ამის დამამტკიცებლად შეიძლება მოვიტანოთ ზემოთმითითებული ამონარიდის ქართული თარგმანი - როდესაც "нации" ოთარგმნება როგორც "ერის" და "этническим националистом" როგორც "ეთნიკური ეროვნულობა" : „'''წარუმატებელი ერის კომპლექსი დაკავშირებულია გამსახურდიას გამოცდილებასთან, რომელიც სწორედაც რომ კლასიკური ეთნიკური ეროვნული იყო'''“. როგორც ხედავთ სრული უაზრობაა ქართულის გაგებით.

რუსულის ეს სირთულეები გამომდინარეობს იქიდან, რომ ამ ენაში არაა ორი განსხვავებული ტერმინი „ერი“ და „ნაცია“, „ეროვნულობა“ და „ნაციონალიზმი“ - ამიტომ ერთსიტყვიანი ტერმინის „ეროვნულობის“ ნაცვლად იძულებული არიან იხმარონ კომპლექსული და შეფარული შინაარსის ტერმინი "Этнический национализм", ხოლო ქართული „ნაციონალიზმის“ ნაცვლად კი „гражданский национализм“.

მაგრამ უფრო მნიშვნელოვანი ისაა, რომ „Этнический национализм“ ანუ „Ethnic nationalism“ ნაციზმთან და ფაშიზმთან დაკავშირებული ტერმინია გლობალისტურ იდეოლოგიაში - იხ.: [http://en.wikipedia.org/wiki/Ethnic_nationalism Ethnic nationalism] 

ტერმინებს „ერი“ და „ნაცია“ შორის განსხვავება პრაქტიკაში გამოსჭვივის ოცდამეერთე საუკუნის დამდეგის 
ქართულ პოლიტიკურ სცენაზეც და კერძოდ ვარდების რევოლუციის მომწყობი ძალების დასახელებაშიც - რომელთაც დემონსტრატიულად „ნაციონალური მოძრაობა“ იწოდეს განსხვავებით ზ.გამსახურდიასა და მ.კოსტავას „ეროვნული მოძრაობისაგან“. ზემოთმითითებული განმარტების შესაბამისად ჟვანია-სააკაშვილ-ბურჯანაძის „ნაციონალური მოძრაობა“ სხვა არაფერია თუ არა სახელშესწორებული „მოქალაქეთა კავშირი“ - „Союз гражданских националистов“...

ასევე მნიშვნელოვანია, რომ: [http://en.wikipedia.org/wiki/Ethnic_nationalism The concepts homeland, fatherland, and motherland are often used by '''ethnic nationalists'''] - საიდანაც ირკვევა, რომ „'''[[მამული|მამულის]]'''“ ცნება (ცუდ) ეროვნულობასთანაა დაკავშირებული (გაიხსენეთ „[[ქართული ენა|ენა]], [[მამული|მამული]], სარწმუნოება“) და ამდენად ისიც ნაცისტური, ფაშისტური სულის მატარებელია...

ზემოთმოხსენებულს ზუსტად ეხმაურება აგრეთვე: [http://www.bu.edu/iscip/vol4/Khutsishvili.html "bizarre '''ethno-nationalist''' rule by former President Zviad Gamsakhurdia"] - ავტ.: GEORGE KHUTSISHVILI და [http://www.google.com/search?hl=ka&q=ethno-nationalist+gamsakhurdia სხვა მრავალი].

===ლექსიკონი===

* ერი - Этническая нация - Ethnic Nation

* ეროვნულობა - Этнический национализм - Ethnic nationalism

* ეროვნება - Этническая национальность - Ethnic nationality

* ეროვნული მოძრაობა - Этническое национальное движение - Ethnic national movement



* ნაცია - Нация, Государство - Nation, State

* ნაციონალიზმი - Гражданский национализм - Civic nationalism

* ნაციონალობა - Гражданство - Nationality, Cytisenship

* ნაციონალური მოძრაობა - Гражданское движение - Cytisen's movement

====სხვა მაგალითი====
ამ ასპექტში ქართული „ერი“, „ეროვნულობა“ და ეროვნულ საფუძვლებზე აგებული ქართული სახელმწიფოს იდეა გარკვეულწილად ეხმაურება და ეთანხმება ისრაელის სახელმწიფოს ოფიციალურ „ებრაული ხასიათის“ ცნებას - 

მაგალითად: 

[http://en.wikipedia.org/wiki/Jewish_state The term "Jewish state" is sometimes used to describe the State of Israel and refers to its status as a nation-state for the Jewish people.]

[http://www.google.com/search?q=%22jewish+character+of+israel%22 Jewish character of Israel]

====ტერმინის განსაზღვრება ვებში====

* [http://www.google.com/search?hl=ka&q=%22%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC%22 Этнический национализм]
* [http://www.google.com/search?q=%22%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC%22 Гражданский национализм]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Ethnic_nationalism Ethnic nationalism]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/Nationalism Civic nationalism]

===მოსაზრება 3. ერი, როგორც “წარმოდგენილი ერთობა” - ბენედიქტ ენდერსონის მიხედვით===

XX საუკუნის 80-იანი წლებიდან [[სოციოლოგია|სოციოლოგიაში]] ერი ანალიზირდება უფრო და უფრო როგორც ხელოვნება და ფუნქციონალური ცნება. ამ მიმართულების ყველაზე დიდი წარმომადგენელია [[ენდერსონი, ბენედიქტ|ბენედიქტ ენდერსონი]], რომელიც ცნება „ერს“ განიხილავს, როგორც „წარმოდგენილ პოლიტიკურ საზოგადოებას“. 

ერის წარმოშობისათვის, შემდგომი განვითარებისათვის და შენარჩუნებისათვის საჭიროა იდეოლოგიური ბაზისი, ე.წ. ნაციონალიზმი, რომელიც შესაბამისი პოლიტიკური მოძრაობის მიერ იქნება ცხოვრებაში გატარებული. ეს მოძრაობები შეიძლება ატარებდენენ იდეოლოგიურ, ენობრივ, ეკონომიკურ, კუტურულ და ა.შ. საერთო ნიშნებს. ამასთანავე ერი მოიაზრება, როგორც სოციალურო ორგანიზაციის ფორმა, რომელიც ისტორიული თვალსაზრისით ძალიან ახალგაზრდაა.

ნაციონალური მითები, რომლებიც ხელს უწყობენ ერის (ნაციის) წარმოშობას (ე.წ. „[[ნეიშენ-ბილდინგი]]“ - იხ. [[დოიჩი, კარლ ვოლფგანგ|კარლ დოიჩი]]) ეყრდნობიან წარსულს და ისტორიულ საფუძველს და ერის მარადისობის იდეას ავრცელებენ. თუმცა ეს უკანასკნელნი შეიძლება საჭიროებისამებრ სულ სხვა კონტექსტით იქნენ განხილულნი და საერთოდ ახლად გამოგონებულნიც კი. ამ პროცესის დროს წარმოიქმნება ე.წ. კოლექტიური სურათი ან სურათები, რომლებიც ხელს უწყობენ ერის, როგორც ერთობის (კოლექტივის) წარმოდეგენას. მიუხედავად რეალობაში არსებული არათანასწორეობისა და ექსპუატაციისა ერი ამ დროს მაინც მოიაზრება, როგორც „თანასწორთა ამხანაგური კავშირი“. ამ მიზეზთა გამო ენდერსონი ერს (ნაციას) მოიაზრებს, როგორც „წარმოდგენილ პოლიტიკურ ერთობას“, რომელიც აკავშირებს - აერთებს (ჰომოგენიზირება) ადამიანებს, რომლებსაც არაა სავალდებულო სოციალური, ეკონომიკური ან ოჯახური საერთო კავშირები ჰქონდეთ.


{{უკატეგორიო}}

[[af:Nasie]]
[[als:Nation]]
[[an:Nación]]
[[ar:أمة]]
[[arc:ܐܘܡܬܐ]]
[[ast:Nación]]
[[av:Миллат]]
[[az:Millət]]
[[bar:Nation]]
[[be:Нацыя]]
[[be-x-old:Нацыя]]
[[bg:Нация]]
[[bn:জাতি]]
[[bs:Nacija]]
[[ca:Nació]]
[[cdo:Mìng-cŭk]]
[[ckb:نەتەوە]]
[[cs:Národ]]
[[cy:Cenedl]]
[[da:Nation]]
[[de:Nation]]
[[el:Έθνος (κοινωνιολογία)]]
[[en:Nation]]
[[eo:Nacio]]
[[es:Nación]]
[[et:Rahvus]]
[[eu:Nazio]]
[[ext:Nacion]]
[[fa:ملت]]
[[fi:Kansakunta]]
[[fo:Tjóð]]
[[fr:Nation]]
[[ga:Náisiún]]
[[gd:Nàisean]]
[[gl:Nación]]
[[he:אומה]]
[[hr:Narod]]
[[ht:Nasyon]]
[[hu:Nemzet]]
[[id:Bangsa]]
[[io:Naciono]]
[[is:Þjóð]]
[[it:Nazione]]
[[iu:ᐃᓅᖃᑎᒌᑦ ᐃᓕᖅᑯᓯᖃᑎᒌᒃᑐᑦ]]
[[ja:国民]]
[[kk:Ұлт]]
[[ko:국민]]
[[ku:Netewe]]
[[la:Natio]]
[[lb:Natioun]]
[[lmo:Naziun]]
[[lt:Nacija]]
[[lv:Nācija]]
[[min:Bangso]]
[[mk:Нација]]
[[mn:Үндэстэн]]
[[mr:राष्ट्र]]
[[ms:Bangsa]]
[[my:လူမျိုး]]
[[new:राष्ट्र]]
[[nl:Natie]]
[[nn:Nasjon]]
[[no:Nasjon]]
[[oc:Nacion]]
[[pl:Naród]]
[[ps:ولس]]
[[pt:Nação]]
[[rmy:Sel]]
[[ro:Națiune]]
[[ru:Нация]]
[[rue:Нація]]
[[sc:Natzione]]
[[scn:Nazziuni]]
[[si:ජාතිය]]
[[simple:Nation]]
[[sk:Národ]]
[[sl:Narod]]
[[so:Qaran]]
[[sq:Kombi]]
[[sr:Народ]]
[[sv:Nation]]
[[sw:Taifa]]
[[tg:Миллат]]
[[th:ชาติ]]
[[tr:Millet]]
[[tt:Милләт]]
[[udm:Йӧскалык]]
[[uk:Нація]]
[[vec:Nasion]]
[[yi:פאלק (נאציאן)]]
[[yo:Ìbínibí]]⏎
[[zh:民族]]