Difference between revisions 4371082 and 4371125 on kawiki

აქ ჩამოთვლილია [[საქართველო|საქართველოს]] მმართველები.
===[[ქართველთა ეთნარქები]]===
* '''[[ნოე]]''' – [[ბიბლია|ბიბლიის]] [[წიგნი დაბადებისა]]. თავი მეათე: [[მუხლი (ლიტერატურა)|მუხლი]] 1. ეს არის [[ნოე]]ს ძეთა მოდგმა — [[სემი]]ს, [[ქამი]]სა და [[იაფეთი]]სა. შეეძინათ მათ შვილები წარღვნის შემდეგ.
(contracted; show full)ართული, და უბრძანა რათა არღა-რა ზრახვიდენ ენათა სხვათა თვინიერ ქართულისასა, და ჰქმნა კერპი დიდი სახელისა თვისისა არმაზ (რამეთუ პირველად არმაზ ეწოდებოდა ფარნავაზს), და აღმართა საფლავსა ზედა ქართლოსისასა გაცის და გაიმს კერპთა შორის. ესე ფარნავაზ 27 წლისა მეფე იქმნა და 65 წელი იმეფა მშვიდობით და უშფოთველად; შემდგომად მოკვდა დასაბამით 3712, ბერძულსა 5271, ქართულსა 47 და დაფლეს წინაშე კერპისა თვისისა არმაზისა მთასა ქართლს.
|-----
|}

===[[აია (მითოლოგია)|ძველი კოლხეთი]]===
[[კულხა]] ({{lang-xur|Culha}}), [[კოლხ
ეთის სამეფო|კოლხიდა]] ({{lang-el|Κολχίς}}) — [[აფხაზეთი]]ს, [[სამეგრელო]]ს, [[სვანეთი]]ს, [[რაჭა|რაჭის]], [[იმერეთი]]ს, [[გურია|გურიის]], [[აჭარა|აჭარის]], [[სოჭი]]ს, [[ტუაფსე]]ს, [[რიზე]]ს, [[ტრაპიზონი]]ს, [[გირესუნი]]ს, [[ართვინი]]ს პროვინციების რეგიონში მოსახლე ტომების მზარდი კონსოლიდაციის შედეგად ჩამოყალიბდა [[ძველი კოლხეთი]] — დასავლეთ საქართველოს ადრეკლასობრივი სახელმწიფოებრივი გაერთიანება. [[ბერძნული მითოლოგია|ბერძნულ მითოლოგიაში]] აღწერილი, [[აიეტი (მითოლოგია)|აიეტის]] და [[მედეა]]ს სამშობლო და [[არგონავტები]]ს მოგზაურობის დანიშნულების ადგილი. კლასიკურ ავტორთა თანახმად, [[კოლხეთის სამეფო]]ს ტერიტორია ესაზღვრებოდა სამხრეთ-დასავლეთით [[პონტო]]ს, დასავლეთით პონტუსს ([[შავი ზღვა]]) მდინარე კორაქსამდე (მდინარე [[ბზიფი]]), ჩრდილოეთით დიდი კავკასიონის მთაგრეხილს, რომლის იქით [[სარმატები|სარმატია]] მდებარეობდა, აღმოსავლეთით [[იბერია]]სა და მცირე კავკასიის მთაგრეხილს, ხოლო სამხრეთით [[სომხეთი|სომხეთს]]. [[სტრაბონი]]ს მიხედვით [[კოლხეთის სამეფო]] იწყებოდა [[ტრაპიზონი]]დან; [[პტოლემე]]ს მიხედვით კი [[შავი ზღვა|პონტუსი]] მდინარე ფაზისამდე ([[რიონი]]) ადიოდა. [[ბიჭვინთა|პიტიუსი]] იყო [[კოლხები]]ს ბოლო ქალაქი ჩრდილოეთში.

სახელწოდება [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთი]] პირველად მოხსენიებულია [[ესქილე]]სა და [[პინდაროსი]]ს მიერ. უფრო ადრეული მწერლები მას მოიხსენიებენ სახელით „[[აია (მითოლოგია)|აია]]“, ადგილი სადაც მითური მეფე აიეტი მეფობდა. მთავარი მდინარე იყო [[ფაზისი]] ([[რიონი]]), რომელიც ქვეყანას შუად ჰყოფდა. მთავარი ქალაქები იყო: დიოსკურია ({{lang-el|Διοσκουριάς}}), სარაპანა ([[შორაპანი]]), [[ფაზისი]] ([[ფოთი]]), პიტიუსი ([[ბიჭვინთა]]), აფსაროსი ([[გონიო]]), სურიუმი ([[ვანი]]), [[არქეოპოლისი]] ([[ნოქალაქევი]]).

(contracted; show full)
[[ფაილი:Colchis gold diadem r.JPG|thumb|300px|კოლხური ოქროს დიადემა.]]

[[ფაილი:Colchis-coins.jpg|thumb|300px|კოლხური მონეტები.]]
[[ფაილი:Ancient kingdoms of Colchis and Iberia 793 BC.png|thumb|300px|კოლხეთის და იბერიის ანტიკური სამეფოები.]]
[[ფაილი:Old Colchian houses.jpg|thumb|300px|ძველი კოლხური სახლები.]]

[[ფაილი:Torso - Georgia National museum.JPG|thumb|300px|[[ძვ. წ. II საუკუნე|ძვ. წ. II საუკუნის]] ბერძნული ბრინჯაოს ტორსი [[კოლხეთი
ს სამეფო]]დან, [[საქართველოს ეროვნული მუზეუმი]].]]
[[ფაილი:03-01b.gif|thumb|300px|[[არგონავტები]]ს მოგზაურობის მარშრუტი.]]
[[ფაილი:Château de Versailles, salon de Diane, Jason et les Argonautes débarquant en Colchide, Charles de La Fosse.jpg|thumb|300px|[[იასონი]] და [[არგონავტები]] ჩამოსულები [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთში]]. [[არგონავტიკა]] მოგითხრობს მითს არგონავტების მოგზაურობის შესახებ, [[ოქროს საწმისი]]ს მოპოვების მიზნით. ეს ფერწერა განთავსებულია [[ვერსალის სასახლე]]ში.]]
[[ფაილი:Martin Didier Pape - Plaque with Medea's Murder of Absyrtus - Walters 44281.jpg|thumb|300px|''[[მედეა (მითოლოგია)|მედეას]] მიერ [[აფსირტე]]ს მკვლელობის მემორიალური დაფა'' შესრულებული მარტინ დიდიე ფეიფის მიერ [[1580|1580-სა]] და [[1600|1600 წელს]] შორის.]]
[[ფაილი:Aeetes Accepts the Dismembered Corpse of Absyrte..jpg|thumb|300px|"[[აიეტი (მითოლოგია)|აიეტი]] იღებს [[აფსირტე]]ს დანაწევრებულ გვამს". გრავირებული რენე ბუავენის მიერ, ლეონარდ ტირის შემდეგ, [[1563|1563 წელს]].|right]]
[[ფაილი:Urartu 715 713-en.svg|300 px|thumb|[[ურარტუ]] [[რუსა I]]-ის მეფობის დროს, [[ძვ. წ. 715]]-სა და [[ძვ. წ. 713]] შორის ([[კიმერიელები]]ს შემოსევა [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთში]], [[ურარტუ]]სა და [[ასურეთი|ასურეთში]]).]]

===[[ძველი კოლხეთი]]ს მითური მმართველები===
{| class="wikitable plainrowheaders" border="10" cellpadding="10" cellspacing="10"
|-----
(contracted; show full)ცირე აზიამდე შეავიწროეს [[კიმერიელები]]. ძვ. წ. VII საუკუნის 70-ან წლებში [[სკვითები]] შეიჭრნენ [[მიდია]]ში, [[სირია]]ში, [[პალესტინა]]ში და, [[ჰეროდოტე]]ს ცნობით, «დომინირებდნენ» [[წინა აზია]]ში, შექმნეს სკვითების სამეფო – იშკუზა, მაგრამ ძვ. წ. VI საუკუნის დასაწყისში იქიდან შევიწროვდნენ. სკვითების ყოფნის კვალი შეინიშნება [[ჩრდილოეთი კავკასია|ჩრდილო კავკასიაში]].
|-----
|}

===[[დიაოხი]]===
[[დიაოხი]], ტაოხი — ძველი სახემწიფოებრივი წარმონაქმნი, [[ამიერკავკასია|ამიერკავკასიის]] სამხრეთ-დასავლეთით, [[კოლხეთი
ს სამეფო]]ს სამხრეთით და [[ურარტუ]]ს ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე რეგიონი, მოხსენიებული ახლოაღმოსავლეთის წყაროებში [[ძვ. წ. XII საუკუნე|ძვ. წ. XII]]-[[ძვ. წ. VIII საუკუნე|VIII საუკუნეებში]]<ref>Frederic P. Miller История Грузии Год:2010 ISBN 978-613-1-74942-1</ref><ref>C. Burney, Die Bergvölker Vorderasiens, Essen 1975, 274</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.istoria.ge/qrono/diaoxi.htm |title=დიაოხის (დიაენის, ტაოს) სამეფო |accessdate=2013-05-08 |archiveurl=https://archive.is/2012080221(contracted; show full)* მუგალუ ([[ძვ. წ. 675]])
* აშუროიდინა
* აშურბანიაბალი

===[[მუშქები|მუსკების]], [[მოსხები|მოსოხების]] [[მეფე]] ===
* მიტა

===[[კოლხები|კასკების]] ანუ [[კოლხ
იდა|კოლხიდისეთის სამეფო]]ს მეფე ===
* დადილუ

ძვ. წ. VI საუკუნის დასასრულიდან – ძვ. წ. V საუკუნის I ნახევრამდე — გეოგრაფიულად სამხრეთ კოლხეთი [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდთა იმპერიის]] [[პროვინცია]]ა, სახელწოდებით – [[კოლხეთის სატრაპია]]. [[ჰეროდოტე]]ს ცნობით, [[აქემენიანთა იმპერიის ოლქები|აქემენიდთა იმპერიის 20 ოლქიდან]] რიგით მე-19 ოლქი. [[401|ძვ. წ. 401 წელს]] მომხდარმა [[ბრძოლა სამხრეთ კოლხეთში|ბრძოლამ სამხრეთ კოლხეთში]] საბოლოოდ დაუკარგა გავლენა [[აქემენიანთა იმპერია|აქემენიდთა იმპერიას]].

(contracted; show full)
| '''[[ფარნაკე II]]'''<br /><small>[[მითრიდატე VI ევპატორი]]ს ძე.
| align="center"| [[ძვ. წ. 63]]<br />[[ძვ. წ. 48]]
| align="center"| [[ძვ. წ. 47]]<br />[[ძვ. წ. 47]]
| [[პონტოს სამეფო|პონტოს]] და ბოსფორის [[მეფე]]<br />[[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის მეფე]]
|
|-----
|colspan="6" |<small> ''[[ძვ. წ. 47|ძვ. წ. 47 წელს]] ბოსფორის სამეფო დამარცხდა [[რომის რესპუბლიკა]]სთან ბრძოლაში. [[კოლხ
იდაეთის სამეფო]]მ კვლავ კლიენტი სამეფოს სტატუსი შეიძინა. კლიენტი სამეფოს სტატუსით უფლებამოსილი [[კოლხეთის სამეფო|კოლხეთის მეფეები]], რომის პროტექტორატის ქვეშ ერთდროულად მართავდნენ ასევე სხვა სამეფოებს [[63|ახ. წ. 63 წლამდე]].   
|-----
|colspan="6" |<small> ''[[ძვ. წ. 47]] – [[ძვ. წ. 38]] წლებში მოხდა [[პონტოს სამეფო]]ს [[ოკუპაცია]] [[რომის იმპერია|რომის იმპერიის]] მიერ.   
|-----
|
| '''[[:fr:Mithridate de Pergame|მითრიდატე II]]'''
(contracted; show full){{ერთიანი საქართველოს მეფეები}}
{{კახეთის ქორეპისკოპოსები}}
{{სამცხის ათაბაგები}}
{{საქართველოს მთავარმართებლები}}
{{საბჭოთა საქართველოს მმართველები}}

[[კატეგორია:საქართველოს ისტორია]]
[[კატეგორია:მმართველთა სიები]]