Revision 4107808 of "ჰინოკიტიოლი" on kawiki

{{ვიკი}}{{მანქანური თარგმანი}}
{{Chembox|ImageFileL1=Gamma-thujaplicin.png|ImageSizeL1=125px|ImageAltL1=Skeletal formula of hinokitiol|ImageFileR1=Gamma-Thujaplicin-3D-balls.png|ImageSizeR1=125|ImageAltR1=Ball-and-stick model of the hinokitiol molecule|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=415528328|Reference=<ref>[http://www.sigmaaldrich.com/catalog/ProductDetail.do?N4=469521|ALDRICH&N5=SEARCH_CONCAT_PNO|BRAND_KEY&F=SPEC β-Thujaplicin] at [[Sigma-Aldrich]]</ref>|IUPACName=2-Hydroxy-6-propan-2-ylcyclohepta-2,4,6-trien-1-one|OtherNames=β-Thujaplicin; 4-Isopropyltropolone|Section1={{Chembox Identifiers
| ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
| ChemSpiderID = 3485
| KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}}
| KEGG = D04876
| ChEBI_Ref = {{ebicite|changed|EBI}}
| ChEBI = 10447
| InChI = 1/C10H12O2/c1-7(2)8-4-3-5-9(11)10(12)6-8/h3-7H,1-2H3,(H,11,12)
| InChIKey = FUWUEFKEXZQKKA-UHFFFAOYAT
| ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}}
| ChEMBL = 48310
| StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChI = 1S/C10H12O2/c1-7(2)8-4-3-5-9(11)10(12)6-8/h3-7H,1-2H3,(H,11,12)
| StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChIKey = FUWUEFKEXZQKKA-UHFFFAOYSA-N
| CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}}
| CASNo = 499-44-5
| UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}}
| UNII = U5335D6EBI
| PubChem = 3611
| SMILES = O=C1/C=C(\C=C/C=C1/O)C(C)C
}}|Section2={{Chembox Properties
| C=10 | H=12 | O=2
| Appearance = Colorless to pale yellow crystals
| Density = 
| MeltingPtC = 50 to 52
| MeltingPt_notes = 
| BoilingPtC = 140
| BoilingPt_notes = at 10 mmHg
| Solubility = }}|Section3={{Chembox Hazards
| MainHazards = 
| FlashPtC = 140 
| AutoignitionPtC = 
 }}}}
'''ჰინოკიტიოლი (β-ტუჟაპლინი)'''<ref>   '''^''' [http://www.sigmaaldrich.com/catalog/ProductDetail.do?N4=469521%7CALDRICH&N5=SEARCH_CONCAT_PNO%7CBRAND_KEY&F=SPEC β-Thujaplicin] at [[:en:Sigma-Aldrich|Sigma-Aldrich]]</ref> არის ბუნებრივი მონოტერენოიდი, რომელიც ნაპოვნია კვიპაროზისებრნის (ლათ. Cupressaceae) წიწვოვან მცენარეთა ოჯახის ხეებში. ეს არის წარმოებული ტროპოლონის ერთ-ერთი ტუჟაპლინი<ref>2.    '''^''' ''Chedgy RJ, Lim YW, Breuil C (May 2009). "Effects of leaching on fungal growth and decay of western redcedar". Canadian Journal of Microbiology. '''55''' (5): 578–86. doi:[[doi:10.1139/W08-161|10.1139/W08-161.]] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19483786 19483786.]''</ref>. ჰინოკიტოლი ფართოდ გამოიყენება პირის ღრუს მოვლისა და სამკურნალო საშუალებების, ასევე ვირუსის საწინააღმდეგო საშუალებების ფართო სპექტრში: ვირუსული<ref> '''^''' ''Krenn BM, Gaudernak E, Holzer B, Lanke K, Van Kuppeveld FJ, Seipelt J (January 2009). [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18922875/ "Antiviral activity of the zinc ionophores pyrithione and hinokitiol against picornavirus infections".] Journal of Virology. '''83''' (1): 58–64. doi:[[doi:10.1128/JVI.01543-08|10.1128/JVI.01543-08.]] PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2612303 2612303.] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18922875 18922875.]''</ref>,  ანტიმიკრობული<ref> '''^''' ''Inamori Y, Shinohara S, Tsujibo H, Okabe T, Morita Y, Sakagami Y, et al. (September 1999). [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10513629/ "Antimicrobial activity and metalloprotease inhibition of hinokitiol-related compounds, the constituents of Thujopsis dolabrata S. and Z. hondai MAK"]. Biological & Pharmaceutical Bulletin. '''22''' (9): 990–3. doi:[[doi:10.1248/bpb.22.990|10.1248/bpb.22.990.]] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10513629 10513629.]''</ref>  და ანთების საწინააღმდეგო<ref>  '''^''' ''Ye J, Xu YF, Lou LX, Jin K, Miao Q, Ye X, Xi Y (July 2015). [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25952949/ "Anti-inflammatory effects of hinokitiol on human corneal epithelial cells: an in vitro study"]. Eye. '''29''' (7): 964–71. doi:[[doi:10.1038/eye.2015.62|10.1038/eye.2015.62]]. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4506343 4506343]. PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25952949 25952949.]''</ref> მოქმედებით. ჰინოკიტოლი არის თუთიასა და რკინის იონოფორი. გარდა ამისა, იგი დამტკიცებულია, როგორც საკვები დანამატი<ref>'''^''' ''[https://dx.doi.org/10.7143/jhep.43.299 "Stress Check System".] Health evaluation and promotion. '''43''' (2): 299–303. 2016. doi:[[doi:10.7143/jhep.43.299|10.7143/jhep.43.299.]] ISSN [[issn:1347-0086|1347-0086.]]''</ref>.  

ჰინოკიტიოლის სახელწოდება სათავეს იღებს იქიდან, რომ იგი თავდაპირველად იზოლირებულ იქნა ტაივანურ ჰინოკში 1936 წელს.<ref> '''^''' ''Murata I, Itô S, Asao T (December 2012). "Tetsuo Nozoe: chemistry and life". Chemical Record. '''12''' (6): 599–607. doi:[[doi:10.1002/tcr.201200024|10.1002/tcr.201200024.]] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23242794 23242794.]''</ref>  ის პრაქტიკულად თითქმის არ არსებობს იაპონურ ჰინოკში, თუმცა, ის მაღალი კონცენტრაციით (გულმკერდის მასის დაახლოებით 0,04%) არის ღვიაში (ლათ. Juniperus cedrus), ჰიბას (ხის სახეობა) ცედარში, Thujopsis dolabrata (ხის სახეობა)-ში და დასავლეთის წითელი ხეების ცედარში (ლათ.Thuja plicata). იგი შეიძლება ადვილად ამოვიღოთ ცედარის ხისგან ულტრაბგერითი საშუალებით.<ref> '''^''' ''Chedgy RJ, Daniels CR, Kadla J, Breuil C (2007). "Screening fungi tolerant to Western red cedar (Thuja plicata Donn) extractives. Part 1. Mild extraction by ultrasonication and quantification of extractives by reverse-phase HPLC". Holzforschung. '''61''' (2): 190–194. doi:[[doi:10.1515/HF.2007.033|10.1515/HF.2007.033.]]''</ref>  

ჰინოკიტიოლი სტრუქტურულად არის დაკავშირებული ტროპოლონთან, რომელსაც არ აქვს იზოპროპილის შემცვლელი. ტროპოლონები ცნობილი  ე.წ. ჩელირების აგენტები (ინგლ. Chelating agents) არიან.

== ანტიმიკრობული მოქმედება ==
ჰინოკიტიოლს აქვს ბიოლოგიური აქტივობების ფართო სპექტრი, რომელთაგან ბევრი გამოიკვლია და ხასიათდება ლიტერატურაში. პირველი და ყველაზე ცნობილი ძლიერი ანტიმიკრობული მოქმედებაა  - მრავალი ბაქტერიისა და სოკოების წინააღმდეგ, ანტიბიოტიკების წინააღმდეგობის გარდა.<ref> '''^''' ''Shih YH, Chang KW, Hsia SM, Yu CC, Fuh LJ, Chi TY, Shieh TM (June 2013). "In vitro antimicrobial and anticancer potential of hinokitiol against oral pathogens and oral cancer cell lines". Microbiological Research. '''168''' (5): 254–62. doi:[[doi:10.1016/j.micres.2012.12.007|10.1016/j.micres.2012.12.007]]. PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23312825 23312825.]''</ref> <ref>  '''^''' ''Morita Y, Sakagami Y, Okabe T, Ohe T, Inamori Y, Ishida N (September 2007). "The mechanism of the bactericidal activity of hinokitiol". Biocontrol Science. '''12''' (3): 101–10. doi:[[doi:10.4265/bio.12.101|10.4265/bio.12.101.]] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17927050 17927050.]''</ref>  კერძოდ, ჰინოკიტიოლმა აჩვენა, რომ ეფექტიანია პნევნოკოკის (ლათ. Streptococcus pneumoniae), სტრეპტოკოკის (ლათ. Streptococcus mutans) და სტაფილოკოკის (ლათ.Staphylococcaceae) <ref>Staphylococcus Aureus</ref> და სხვა გავრცელებული პათოგენების წინააღმდეგ.<ref>  '''^''' ''Wang TH, Hsia SM, Wu CH, Ko SY, Chen MY, Shih YH, et al. (2016-09-28). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5040402 "Evaluation of the Antibacterial Potential of Liquid and Vapor Phase Phenolic Essential Oil Compounds against Oral Microorganisms".] PloS One. '''11''' (9): e0163147. Bibcode:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2016PLoSO..1163147W 2016PLoSO..1163147W.] doi:[[doi:10.1371/journal.pone.0163147|10.1371/journal.pone.0163147.]] PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5040402 5040402.] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27681039 27681039.]''</ref>   <ref>  ^ [[:en:Hinokitiol#cite_ref-Antibacterial_activity_of_hinokitio_12-0|Jump up to:'''''<sup>a</sup>''''']] '''''<sup>b</sup>''''' ''Domon H, Hiyoshi T, Maekawa T, Yonezawa D, Tamura H, Kawabata S, et al. (June 2019). "Antibacterial activity of hinokitiol against both antibiotic-resistant and -susceptible pathogenic bacteria that predominate in the oral cavity and upper airways". Microbiology and Immunology. '''63''' (6): 213–222. doi:[[doi:10.1111/1348-0421.12688|10.1111/1348-0421.12688.]] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31106894 31106894.]''</ref>გარდა ამისა, ჰინოკიტიოლმა გამოავლინა ინჰიბიტორული მოქმედებები ქლამიდიოზზე (ლათ.Chlamydia trachomatis) და შესაძლოა ის კლინიკურად გამოსადეგი იყოს, როგორც აქტუალური პრეპარატი.<ref>   '''^''' ''Yamano H, Yamazaki T, Sato K, Shiga S, Hagiwara T, Ouchi K, Kishimoto T (June 2005). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1140513 "In vitro inhibitory effects of hinokitiol on proliferation of Chlamydia trachomatis".] Antimicrobial Agents and Chemotherapy. '''49''' (6): 2519–21. doi:[[doi:10.1128/AAC.49.6.2519-2521.2005|10.1128/AAC.49.6.2519-2521.2005.]] PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1140513 1140513.] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15917561 15917561.]''</ref> <ref>  '''^''' ''Chedgy R (2010). Secondary metabolites of Western red cedar (Thuja plicata): their biotechnological applications and role in conferring natural durability. LAP Lambert Academic Publishing. [[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-3-8383-4661-8|978-3-8383-4661-8.]]''</ref>

'''ანტივირუსული მოქმედება'''   

ბოლოდროინდელმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ჰინოკიტიოლი ასევე გამოხატავს ანტივირუსულ მოქმედებას, როდესაც თუთიის ნაერთთან ერთად იყენებენ ადამიანის რამდენიმე ვირუსის წინააღმდეგ, მათ შორის რინოვირუსის, კოქსაკსევივირუსისა და მენგოვირუსის.<ref> ^ [[:en:Hinokitiol#cite_ref-Krenn_2009_15-0|Jump up to:'''''<sup>a</sup>''''' '''''<sup>b</sup>''''']] ''Krenn BM, Gaudernak E, Holzer B, Lanke K, Van Kuppeveld FJ, Seipelt J (January 2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2612303 "Antiviral activity of the zinc ionophores pyrithione and hinokitiol against picornavirus infections".] Journal of Virology. '''83''' (1): 58–64. doi:[[doi:10.1128/JVI.01543-08|10.1128/JVI.01543-08.]] PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2612303 2612303.] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18922875 18922875.]''</ref>  ვირუსული ინფექციებისგან განკურნებას აქვს მასობრივი ეკონომიკური სარგებლის მოპოვების პოტენციალი და მას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს გლობალური ინსტიტუტებისთვის, როგორიცაა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია. ვირუსული პოლიპროტეინების დამუშავების გაუფასურებით, ჰინოკიტილი აფერხებს ვირუსული რეპლიკაციით, ამასთან, ეს შესაძლებლობა დამოკიდებულია დიალენტური ლითონის იონების ხელმისაწვდომობაზე, რადგან ჰინოკიტოლი არის მისი ჩელატორი.<ref>  '''^''' ''Krenn, B. M.; Gaudernak, E.; Holzer, B.; Lanke, K.; Van Kuppeveld, F. J. M.; Seipelt, J. (January 2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2612303/ "Antiviral Activity of the Zinc Ionophores Pyrithione and Hinokitiol against Picornavirus Infections".] Journal of Virology. '''83''' (1): 58–64. doi:[[doi:10.1128/JVI.01543-08|10.1128/JVI.01543-08]]. ISSN 0[[issn:0022-538X|022-538X.]] PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2612303 2612303.] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18922875 18922875.]''</ref> თუთიის არსებობა ჰინოკიტოლთან ერთად ხელს უწყობს ამ შესაძლებლობებს, რომლებსაც ქვემოთ განვიხილავთ.

'''სხვა აქტივობები''' 

ფართო სპექტრის ანტიმიკრობული მოქმედების გარდა, ჰინოკიტოლი ასევე ფლობს ანთებისა და სიმსივნის საწინააღმდეგო მოქმედებებს, ხასიათდება არაერთი ინ ვიტ რო უჯრედების კვლევებში და ინ ვივო ცხოველების კვლევებში. ჰინოკიტოლი ინჰიბირებს საკვანძო ანთების მნიშვნელოვან მარკერებსა და გზებს, როგორიცაა TNF-a და NF-kB და მისი პოტენციალი ქრონიკული ანთებითი ან აუტოიმუნური პირობების სამკურნალოდ. ჰინოკიტოლს აღმოაჩნდა ციტოტოქსიკურობა რამდენიმე ცნობილი კიბოს უჯრედულ ხაზზე, აუტოგრაფიული პროცესების გამოწვევით.<ref> '''^''' ''Lee TB, Jun JH (2019-06-30). "Can Hinokitiol Kill Cancer Cells? Alternative Therapeutic Anticancer Agent via Autophagy and Apoptosis". Korean Journal of Clinical Laboratory Science. '''51''' (2): 221–234. doi:[[doi:10.15324/kjcls.2019.51.2.221|10.15324/kjcls.2019.51.2.221.]]''</ref> <ref> '''^''' ''Jayakumar T, Liu CH, Wu GY, Lee TY, Manubolu M, Hsieh CY, et al. (March 2018). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5979393 "Hinokitiol Inhibits Migration of A549 Lung Cancer Cells via Suppression of MMPs and Induction of Antioxidant Enzymes and Apoptosis".] International Journal of Molecular Sciences. '''19''' (4): 939. doi:[[doi:10.3390/ijms19040939|10.3390/ijms19040939.]] PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5979393 5979393.] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29565268 29565268.]''</ref> 


'''კორონავირუსის კვლევა''' 

ჰინოკიტილის პოტენციური ანტივირუსული ეფექტები წარმოიქმნება მისი მოქმედებიდან, როგორც თუთია. ჰინოკიტილი საშუალებას აძლევს თუთიის იონების შემოდინებას უჯრედებში, რომლებიც ახდენენ რნმ-ის ვირუსების რეპლიკაციის აპარატებს და შემდგომში ვირუსის რეპლიკაციას აფერხებენ. <ref> <nowiki/>[[:en:Hinokitiol#cite_ref-te_Velthuis_2010_19-0|Jump up to:'''''<sup>a</sup>''''' '''''<sup>b</sup>''''' '''''<sup>c</sup>''''']] ''te Velthuis AJ, van den Worm SH, Sims AC, Baric RS, Snijder EJ, van Hemert MJ (November 2010). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2973827 "Zn(2+) inhibits coronavirus and arterivirus RNA polymerase activity in vitro and zinc ionophores block the replication of these viruses in cell culture".] PLoS Pathogens. '''6''' (11): e1001176. doi:[[doi:10.1371/journal.ppat.1001176|10.1371/journal.ppat.1001176.]] PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2973827 2973827.] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21079686 21079686.]''</ref> რნმ-ის ზოგიერთი მნიშვნელოვანი ვირუსი მოიცავს ადამიანის გრიპის ვირუსს, SARS.<ref>'''^''' ''Krenn BM, Gaudernak E, Holzer B, Lanke K, Van Kuppeveld FJ, Seipelt J (January 2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2612303 "Antiviral activity of the zinc ionophores pyrithione and hinokitiol against picornavirus infections".] Journal of Virology. '''83''' (1): 58–64. doi:[[doi:10.1128/jvi.01543-08|10.1128/jvi.01543-08.]] PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2612303 2612303.] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18922875 18922875.]''</ref>  თუთიის იონებმა შეძლეს მნიშვნელოვნად შეაჩერონ უჯრედებში ვირუსული რეპლიკაცია და დაამტკიცეს, რომ მოქმედება დამოკიდებული იყო თუთიის შემოდინებაზე. ეს გამოკვლევა გაკეთდა თუთიის იონოფორ პიროტიონისთან, რომელიც ძალიან ჰგავს ჰინოკიტოლს. <ref>'''^''' ''Grillo AS, SantaMaria AM, Kafina MD, Cioffi AG, Huston NC, Han M, et al. (May 2017). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5470741 "Restored iron transport by a small molecule promotes absorption and hemoglobinization in animals".] Science. '''356''' (6338): 608–616. doi:[[doi:10.1126/science.aah3862|10.1126/science.aah3862.]] PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5470741 5470741.] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28495746 28495746.]''</ref>

უჯრედულ კულტურებში ჰინოკიტოლი აფერხებს ადამიანის რინოვირუსის, კოქსსკევივირუსის და მენგოვირუსის გამრავლებას. ჰინოკიტოლი ერევა ვირუსული პოლიპროტეინების დამუშავებაში, რითაც ხელს უშლის პიკორავირუსის რეპლიკაციას. ჰინოკიტოლი აფერხებს პიკორავირების რეპლიკაციას ვირუსული პოლიპროტეინების დამუშავების გაუფასურებით და ჰინოკიტოლის ანტივირუსული მოქმედება დამოკიდებულია თუთიის იონების ხელმისაწვდომობაზე.<ref>  '''^''' ''Service RF (2017-05-11). "Iron Man molecule restores balance to cells". Science. AAAS. doi:[[doi:10.1126/science.aal1178|10.1126/science.aal1178.]]''</ref> 

'''რკინის იონოფორი''' 

ჰინოკიტოლმა აჩვენა, რომ მღრღნელებში ჰემოგლობინის წარმოება აღდგება. ჰინოკიტოლი მოქმედებს როგორც რკინის იონოფორი, რომლითაც ხდება რკინის უჯრედებში გადატანა,<ref>''Abbaspour N, Hurrell R, Kelishadi R (February 2014). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3999603 "Review on iron and its importance for human health".] Journal of Research in Medical Sciences. '''19''' (2): 164–74. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3999603 3999603.] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24778671 24778671]''
</ref>  <ref>'''^''' ''[https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/ionophores "Ionophores - an overview | ScienceDirect Topics".] www.sciencedirect.com. Retrieved 2020-06-25.''</ref>იზრდება უჯრედშიდა რკინის დონის ზრდა. ადამიანებში რკინის დაახლოებით 70% შეიცავს სისხლის წითელ უჯრედებს და კონკრეტულად ჰემოგლობინის ცილას. რკინა არსებითი მნიშვნელობა აქვს თითქმის ყველა ცოცხალი ორგანიზმისთვის, და ის გადამწყვეტი ელემენტია მრავალი ანატომიური ფუნქციისთვის, მაგალითად, ჟანგბადის გადააგილების სისტემისთვუს, დეოქსირიბონუკლეინის მჟავას (დნმ) სინთეზისთვის, ელექტრონის ტრანსპორტირებისთვის, და,  რკინის დეფიციტი შეიძლება გამოიწვიოს სისხლის დარღვევები, როგორიცაა ანემია, რომელიც საგრძნობლად საზიანოა როგორც ფიზიკური, ასევე გონებრივი მოქმედებისთვის.<ref>''Jayakumar T, Liu CH, Wu GY, Lee TY, Manubolu M, Hsieh CY, et al. (March 2018). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5979393 "Hinokitiol Inhibits Migration of A549 Lung Cancer Cells via Suppression of MMPs and Induction of Antioxidant Enzymes and Apoptosis".] International Journal of Molecular Sciences. '''19''' (4). doi:[[doi:10.3390/ijms19040939|10.3390/ijms19040939]]. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5979393 5979393.] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29565268 29565268.]''</ref> 

'''თუთიის სინერგიზმი''' 

ჰინოკიტიოლი თუთია იონოფორია და ამის საფუძველზე  ვირუსული რეპლიკაციის დათრგუნვა ხდება. მოკლედ, თუთიის იონოფორად, ჰინოკიტოლი ეხმარება მოლეკულების უჯრედებში ტრანსპორტირებას პლაზმურ მემბრანაში ან უჯრედულ მემბრანაში, რითაც ზრდის განსაზღვრული მოლეკულის (მაგ. თუთიის) უჯრედშიდა კონცენტრაციას. აქედან გამომდინარე, თუთიის ანტივირუსული თვისებების გათვალისწინებით, ჰინოკიტოლთან ერთად, თუთიის მიღება შეიძლება დაჩქარდეს. <ref>''[https://www.medsci.org/v17p0403.htm "Hinokitiol reduces tumor metastasis by inhibiting heparanase via extracellular signal-regulated kinase and protein kinase B pathway".] www.medsci.org. Retrieved 2020-06-17.''</ref>

'''კიბოს კვლევა''' 

უჯრედულ კულტურებში და ცხოველთა კვლევებში ჰინოკიტოლმა აჩვენა, რომ ახდენს მეტათანაზების ინჰიბირებას<ref>'''^''' ''Lee TB, Jun JH (2019-06-30). "Can Hinokitiol Kill Cancer Cells? Alternative Therapeutic Anticancer Agent via Autophagy and Apoptosis". The Korean Journal of Clinical Laboratory Science. '''51''' (2): 221–234. doi:[[doi:10.15324/kjcls.2019.51.2.221|10.15324/kjcls.2019.51.2.221.]]''</ref>  <ref>'''^''' ''Tu DG, Yu Y, Lee CH, Kuo YL, Lu YC, Tu CW, Chang WW (April 2016). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4812586 "Hinokitiol inhibits vasculogenic mimicry activity of breast cancer stem/progenitor cells through proteasome-mediated degradation of epidermal growth factor receptor".] Oncology Letters. '''11''' (4): 2934–2940. doi:[[doi:10.3892/ol.2016.4300|10.3892/ol.2016.4300]]. PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4812586 4812586.] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27073579 27073579.]''</ref> და აქვს ანტიპროლიფერაციული მოქმედება კიბოს უჯრედებზე.<ref>''Zhang G, He J, Ye X, Zhu J, Hu X, Shen M, et al. (March 2019). "β-Thujaplicin induces autophagic cell death, apoptosis, and cell cycle arrest through ROS-mediated Akt and p38/ERK MAPK signaling in human hepatocellular carcinoma". Cell Death & Disease. '''10''' (4): 255. doi:[[doi:10.1038/s41419-019-1492-6|10.1038/s41419-019-1492-6]]. PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30874538 30874538.]''</ref>  <ref> ''Huang CH, Jayakumar T, Chang CC, Fong TH, Lu SH, Thomas PA, et al. (September 2015). "Hinokitiol Exerts Anticancer Activity through Downregulation of MMPs 9/2 and Enhancement of Catalase and SOD Enzymes: In Vivo Augmentation of Lung Histoarchitecture". Molecules. '''20''' (10): 17720–34. doi:[[doi:10.3390/molecules201017720|10.3390/molecules201017720.]] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26404213 26404213.]''</ref> <ref>''Lee, Tae-Bok; Seo, Eun-Ju; Lee, Ji-Yun; Jun, Jin Hyun (2018-12-01). "Synergistic Anticancer Effects of Curcumin and Hinokitiol on Gefitinib Resistant Non-Small Cell Lung Cancer Cells". Natural Product Communications. '''13''' (12): 1934578X1801301223. doi:[[doi:10.1177/1934578X1801301223|10.1177/1934578X1801301223.]]''</ref> <ref> '''^''' ''Shih YH, Chang KW, Hsia SM, Yu CC, Fuh LJ, Chi TY, Shieh TM (June 2013). [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0944501312001462 "In vitro antimicrobial and anticancer potential of hinokitiol against oral pathogens and oral cancer cell lines".] Microbiological Research. '''168''' (5): 254–62. doi:[[doi:10.1016/j.micres.2012.12.007|10.1016/j.micres.2012.12.007.]] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23312825 23312825.]''</ref>  <ref>''Murray, Michael J.; Erickson, Kent L.; Fisher, Gerald L. (1983-12-01). [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0304383583902069 "Effects of dietary zinc on melanoma growth and experimental metastasis".] Cancer Letters. '''21''' (2): 183–194. doi:[[doi:10.1016/0304-3835(83)90206-9|10.1016/0304-3835(83)90206-9.]] ISSN [[issn:0304-3835|0304-3835.]]''</ref> <ref>'''^''' ''Taccioli C, Chen H, Jiang Y, Liu XP, Huang K, Smalley KJ, et al. (October 2012). [https://www.nature.com/articles/onc2011592 "Dietary zinc deficiency fuels esophageal cancer development by inducing a distinct inflammatory signature".] Oncogene. '''31''' (42): 4550–8. doi:[[doi:10.1038/onc.2011.592|10.1038/onc.2011.592.]] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22179833 22179833.]''</ref> 

'''თუთიის დეფიციტი'''

თუთიის დეფიციტი გამოვლინდა ზოგიერთ კიბოს უჯრედში და თუთიის თერაპიის ოპტიმალური დონის დაბრუნებამ შეიძლება გამოიწვიოს სიმსივნის ზრდის ჩახშობა. ჰინოკიტოლი არის დოკუმენტირებული თუთია იონოფორი, თუმცა ამ დროისთვის მეტი გამოკვლევაა საჭირო, რომ შეიმუშავდეს მეთოდები და მოხდეს  ეფექტიანი კონცენტრაციის ჰინოკიტოლისა და თუთიის მოყვანა. 

• "დიეტური თუთიის მოქმედებები მელანომის ზრდაზე და ექსპერიმენტული მეტასტაზები ..."<ref>'''^''' ''Wang Y, Sun Z, Li A, Zhang Y (May 2019). [[doi:10.1186/s12957-019-1617-5|"Association between serum zinc levels and lung cancer: a meta-analysis of observational studies".]] World Journal of Surgical Oncology. '''17''' (1): 78. doi:[[doi:10.1186/s12957-019-1617-5|10.1186/s12957-019-1617-5.]] PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6503426 6503426]. PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31060563 31060563.]''</ref> 

• "დიეტური თუთიის დეფიციტი ხელს უწყობს საყლაპავის კიბოს განვითარებას აშკარა ანთებითი ხელმოწერის მიწოდებით ..." <ref>''Liu CM, Liang D, Jin J, Li DJ, Zhang YC, Gao ZY, He YT (November 2017). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/1759-7714.12493 "Research progress on the relationship between zinc deficiency, related microRNAs, and esophageal carcinoma"]. Thoracic Cancer. '''8''' (6): 549–557. doi:[[doi:10.1111/1759-7714.12493|10.1111/1759-7714.12493.]] PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5668500 5668500.] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28892299 28892299.]''</ref>

• "შრატში თუთიის დონესა და ფილტვის კიბოს შორის ასოციაცია: დაკვირვებული კვლევების მეტა-ანალიზი ..."<ref>''[https://www.hinoki.co.jp/products/hinokitiol/ "Hinoki Clinical History".] Hinoki Clinical. Retrieved 19 May2020.''</ref> 

• "კვლევის პროგრესი თუთიის დეფიციტის, მასთან დაკავშირებული მიკრორნისა და საყლაპავის კარცინომა შორის ურთიერთობის შესახებ ..." <ref>''[https://www.anshin-tsuuhan.com/item/propogreen.html "Real Life Product Line". Anshin] Tsuuhan. Retrieved 19 May 2020.''</ref>

== ჰინოკიტიოლის შემცველი პროდუქტები ==
ჰინოკიტიოლი ფართოდ გამოიყენება სამომხმარებლო პროდუქტების სპექტრში, მათ შორის: კოსმეტიკა, კბილის პასტები, პირის ღრუს სპრეი, მზისგან დამცავი საშუალებები და თმის ზრდის საშუალებები. სამომხმარებლო პროდუქციის გაყიდვაში ერთ-ერთი წამყვანი ბრენდია Hinoki Clinical. Hinoki Clinical (დაახლოებით 1956 წ.) დაარსდა მალევე, როდესაც 1955 წელს დაიწყო პირველი ჰინოკიტიოლის ინდუსტრიული მოპოვება.<ref>''[https://item.rakuten.co.jp/anshintsuuhan/10000015/ "Dental Series Product Page".] Rakuten. Retrieved 19 May2020.''</ref>  Hinoki, ამჟამად არის 18-ზე მეტი სხვადასხვა პროდუქციის ასორტიმენტი ჰინოკიტოლით, როგორც ინგრედიენტი. კიდევ ერთი ბრენდი, კერძოდ, "Relief Life", <ref>''[https://www.swansonvitamins.com/now-foods-coq10-antioxidant-serum-1-fl-oz-liquid "Antioxidant Serum". Swanson] Vitamins US. Retrieved 19 May 2020.''</ref> გაიყიდა მილიონზე მეტი გაყიდვით მათი "სტომატოლოგიური სერიების" კბილის პასტით, რომელიც შეიცავს ჰინოკიტიოლს. [39] <ref>''"[https://www.swansonaustralia.com/en/home/1033-now-foods-solutions-hyaluronic-acid-firming-serum-1-fl-oz-30ml.html Antioxidant Serum AU".] Swanson Vitamins Australia. Retrieved 19 May 2020.''</ref>ჰინოკიტიოლზე დაფუძნებული პროდუქტების სხვა მნიშვნელოვანი მწარმოებლები არიან: Otsuka Pharmaceuticals, Kobayashi Pharmaceuticals, Taisho Pharmaceuticals, SS Pharmaceuticals. აზიის გარდა, ისეთი კომპანია, როგორიცაა Swanson Vitamins®, იწყებენ ჰინოკიტოლის გამოყენებას სამომხმარებლო პროდუქტებში ისეთ ბაზრებზე, როგორიცაა აშშ <ref>''Secretariat, Treasury Board of Canada; Secretariat, Treasury Board of Canada. [https://open.canada.ca/data/en/dataset/1d946396-cf9a-4fa1-8942-4541063bfba4 "Detailed categorization results of the Domestic Substances List - Open Government Portal".] open.canada.ca. Retrieved 2020-06-17.''</ref> და ავსტრალია<ref>  ''"[http://www.ewg.org/skindeep/ingredients/702859-HINOKITIOL/ EWG Skin Deep® | What is HINOKITIOL".] EWG. Retrieved 2020-06-17.''</ref> , როგორც ანტიოქსიდანტური შრატი და სხვა მცდელობები. 2006 წელს, ჰინოკიტიოლი შევიდა კანადას „ადგილობრივი ნივთიერებების სიაში“ , როგორც არაბიოაქტიური და არატოქსიკური წყლის ორგანიზმებისთვის.<ref>''[http://www.ewg.org/skindeep/ingredients/705335-PROPYLPARABEN/ "EWG Skin Deep® | What is PROPYLPARABEN"]. EWG. Retrieved 2020-06-26.''</ref> გარემოსდაცვითი სამუშაო ჯგუფმა (EWG), ამერიკელ აქტივისტთა ჯგუფმა, მიუძღვნა გვერდი ჰინოკიტიოლით სავსე ინგრედიენტებს, სადაც მიუთითებს, რომ ის არის "დაბალი საშიშროება" ისეთ სფეროებში, როგორიცაა "ალერგია და იმუნოტოქსიკურობა", "კიბო" და "განვითარების და რეპროდუქციული ტოქსიკურობა" <ref>''[https://www.advancenanotek.com/ "Advance NanoTek | Zinc Oxide Powder". Advance] NanoTek. Retrieved 2020-05-20.''</ref>, ჰინოკიტიოლს ეკუთვნის 1-2 ქულა. 

'''დოქტორი ZinX'''  

2020 წლის 2 აპრილს, Advance Nanotek- მა,<ref>''[https://www.astivita.com.au/ "Health And Beauty | AstiVita".] Health And Beauty | AstiVita. Retrieved 2020-05-20.''</ref>  თუთიის ოქსიდის ავსტრალიელმა მწარმოებელმა, წარადგინა ერთობლივი საპატენტო განაცხადი AstiVita Limited- სთან, <ref>''[http://pericles.ipaustralia.gov.au/ols/auspat/applicationDetails.do?applicationNo=2020900820 "IP Australia: AusPat".] Australian Government - IP Australia. Retrieved 2020-05-20.''</ref> ანტივირუსული კომპოზიციისთვის, რომელიც მოიცავს სხვადასხვა სახის პერორალურ საშუალებებს<ref>''"[https://www.asx.com.au/asxpdf/20200520/pdf/44hzh0v8bqgvlx.pdf Patent Update AstiVita"] (PDF). Australian Stock Exchange. 20 May 2020.''</ref> , რომელიც შეიცავს ჰინოქითოლს, როგორც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან კომპონენტს. ბრენდს, რომელიც ახლა შედის ამ ახალ გამოგონებას, ეწოდება დოქტორი ZinX და სავარაუდოდ გამოუშვებს მის თუთიას + ჰინოკიტოლის კომბინაციას 2020 წელს. <ref>[https://www.drzinx.com/ '''^''' ''"Zinc + Hinokitiol".''] ''Dr ZinX. Retrieved 2020-05-20.''</ref> <ref>'''^''' ''Barrett M (18 May 2020). [https://www.asx.com.au/asxpdf/20200520/pdf/44hzh0v8bqgvlx.pdf "AstiVita - Testing Results for Dr Zinx Zinc + Hinokitiol Combination" (PDF)]. ASX (Australian Stock Exchange). Retrieved 20 May 2020.''</ref> 2020 წლის 18 მაისს დოქტორ ZinX– მა გამოაქვეყნა ტესტის შედეგები „სამედიცინო ნაწილში ვირუსული მოქმედების შესაფასებლად“ რაოდენობრივი შეჩერების ტესტისთვის ”<ref> '''^''' ''Barrett M (18 May 2020). [https://www.drzinx.com/testresults "Dr ZinX Test Results".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611014014/https://www.drzinx.com/testresults |date=2020-06-11 }} Dr Zinx Oral Spray. Retrieved 20 May 2020.''</ref>   <ref>''Administration, Australian Government Department of Health Therapeutic Goods (2020-05-07). [https://www.tga.gov.au/surrogate-viruses-use-disinfectant-efficacy-tests-justify-claims-against-covid-19 "Surrogate viruses for use in disinfectant efficacy tests to justify claims against COVID-19".] Therapeutic Goods Administration (TGA). Retrieved 2020-05-20.''</ref> 3.25log-ით შემცირებული (99.9% შემცირება) სუფთა კონცენტრაციისთვის 5 წუთი COVID-19 სუროგატის, Feline Coronavirus– ის წინააღმდეგ. <ref> '''^''' ''Wessells KR, Brown KH (2012-11-29). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3510072 "Estimating the global prevalence of zinc deficiency: results based on zinc availability in national food supplies and the prevalence of stunting"]. PloS One. '''7''' (11): e50568. [[:en:Bibcode_(identifier)|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2012PLoSO...750568W 2012PLoSO...750568W.] doi:[[doi:10.1371/journal.pone.0050568|10.1371/journal.pone.0050568.]] PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3510072 3510072.] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23209782 23209782.]''</ref> თუთია არის აუცილებელი კვების რაციონში და მნიშვნელოვანი ელემენტი ორგანიზმში. გლობალურად დადგენილია, რომ მოსახლეობის 17.3% -ს აქვს თუთიის არასაკმარისი მიღება.<ref>''Ervin RB, Kennedy-Stephenson J (November 2002). "Mineral intakes of elderly adult supplement and non-supplement users in the third national health and nutrition examination survey". The Journal of Nutrition. '''132''' (11): 3422–7. doi:[[doi:10.1093/jn/132.11.3422|10.1093/jn/132.11.3422.]] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12421862 12421862]''</ref> <ref>''"[https://www.hinoki.co.jp/cosme/#kishohin Hinokitiol Discovery".] Hinoki. Retrieved 20 May 2020.''</ref> 


'''პერსპექტიული მომავალი'''

2000-იანი წლებიდან მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ ჰინოკიტიოლი შეიძლება იყოს როგორც ფარმაცევტული, განსაკუთრებით კი - ბაქტერია ქლამიდიოზის ინჰიბიციისთვის.

ქიმიკოსი მარტინ ბურკი და მისი კოლეგები ილინოისის უნივერსიტეტში ურბანა – შამპანიასა და სხვა ინსტიტუტებში აღმოაჩინეს მნიშვნელოვანი სამედიცინო გამოყენება ჰინოკიტიოლისთვის. ბურკის მიზანი იყო ცხოველებში არარეგულარული რკინის ტრანსპორტის გადალახვა. რამდენიმე ცილის უკმარისობამ შეიძლება გამოიწვიოს უჯრედებში რკინის უკმარისობა (ანემია) ან საპირისპირო ეფექტი, ჰემოქრომატოზი.<ref>63.    '''^''' ''[https://www.acs.org/content/acs/en/molecule-of-the-week/archive/h/hinokitiol.html "Hinokitiol".] American Chemical Society. Retrieved 2020-05-20.''</ref>  მკვლევარებმა გვირგვინიანი საფუარი კულტურების სუროგატებად გამოიყენეს, მკვლევარებმა ნაჩვენები იქნა ბიომონაწილების მცირე ზომის ბიბლიოთეკა რკინის ტრანსპორტის ნიშნების და, შესაბამისად, უჯრედების ზრდისთვის. ჰინოკიტიოლი   გამოჩნდა, როგორც ის, რომელიც აღადგენს უჯრედების ფუნქციონირებას. გუნდის შემდგომმა მუშაობამ ჩამოაყალიბა ის მექანიზმი, რომლითაც ჰენოკიტილი აღადგენს ან ამცირებს უჯრედულ რკინას.<ref>64.    '''^''' ''Grillo AS, SantaMaria AM, Kafina MD, Cioffi AG, Huston NC, Han M, et al. (May 2017). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5470741 "Restored iron transport by a small molecule promotes absorption and hemoglobinization in animals"]. Science. '''356''' (6338): 608–616. Bibcode:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2017Sci...356..608G 2017Sci...356..608G.] doi:[[doi:10.1126/science.aah3862|10.1126/science.aah3862.]] PMC [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5470741 5470741.] <nowiki>PMID 2</nowiki>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28495746 8495746.]''</ref>  შემდეგ მათ კვლევა ჩაატარეს ძუძუმწოვრებზე და დაადგინეს, რომ როდესაც მღრღნელებს, რომლებსაც "რკინის ცილები" არ ჰქონდათ ნაკლებობა, იკვებებოდნენ ჰენოკიტიოლით, მათ ხელახლა მიიღეს რკინა. ზებროფიშის შესახებ ჩატარებულ ანალოგიურ კვლევაში, მოლეკულამ აღადგინა ჰემოგლობინის წარმოება.<ref>65.    '''^''' ''Service RF (May 2017). [https://www.sciencemag.org/news/2017/05/iron-man-molecule-restores-balance-cells "Iron Man molecule restores balance to cells".] Science Magazine. AAAS. Retrieved 2020-05-20.''</ref> კომენტარი Burke et al. მეტსახელად ჰინოკიტიოლი ერქვა "რკინის ადამიანის მოლეკულას". ეს შესაბამისობა ირონიულია იმის გამო, რომ აღმოჩენილ ნოზოს გვარი ინგლისურად შეიძლება ითარგმნოს როგორც "რკინის კაცი".

მნიშვნელოვანი გამოკვლევა ასევე ჩატარდა ჰინოკიტიოლის  ზეპირი გამოყენების შესახებ, ჰინოკიტიოლზე დაფუძნებულ ზეპირ პროდუქტებზე გაზრდილი მოთხოვნილების გამო. ერთ-ერთი ასეთი გამოკვლევა, რომელიც იაპონიის 8 სხვადასხვა ინსტიტუტს უკავშირდება, სახელწოდებით: "ჰინოკიტიოლის ანტიბაქტერიული მოქმედება ანტიბიოტიკულ-რეზისტენტული და მგრძნობიარე პათოგენური ბაქტერიების საწინააღმდეგოდ, რომლებიც წინამორბედს ახდენენ პირის ღრუსა და ზემო სასუნთქ გზებში", მივიდნენ დასკვნამდე, რომ ჰენოკიტიოლი ანტიბაქტერიულ მოქმედებას ახდენს პათოგენური ბაქტერიების ფართო სპექტრზე და აქვს დაბალი ციტოტოქსიურობა ადამიანის ეპითელური უჯრედების მიმართ. ”<ref>12.    ^ [[:en:Hinokitiol#cite_ref-Antibacterial_activity_of_hinokitio_12-0|Jump up to:'''''<sup>a</sup>''''' '''''<sup>b</sup>''''']] ''Domon H, Hiyoshi T, Maekawa T, Yonezawa D, Tamura H, Kawabata S, et al. (June 2019). "Antibacterial activity of hinokitiol against both antibiotic-resistant and -susceptible pathogenic bacteria that predominate in the oral cavity and upper airways". Microbiology and Immunology. '''63''' (6): 213–222. doi:[[doi:10.1111/1348-0421.12688|10.1111/1348-0421.12688.]] PMID [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31106894 31106894.]''</ref>

== გამოყენებული ლიტერატურა ==
<references />